Çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yeni düzenlemede uygulama aşamasına geçiliyor.
“Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik” Resmi Gazete’de yayımlandı. Düzenleme 1 Kasım’da yürürlüğe girecek.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, mayıs ayında TBMM tarafından kanunlaştırılan 15 yaş altına yönelik sosyal medya düzenlemesinde yeni bir aşamaya geçildiğini belirtti.
15 yaş altına sosyal medya hizmeti sunulamayacak
Yeni düzenlemeye göre sosyal ağ sağlayıcılar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak.
Sosyal medya platformlarında yaş doğrulaması zorunlu olacak. Doğrulama işleminin e-Devlet üzerinden, kimlik bilgileri platformlarla paylaşılmadan gerçekleştirilmesi öngörülüyor.
15-18 yaş grubundaki hesaplar gizli olacak
15-18 yaş arasındaki çocukların sosyal medya hesapları varsayılan olarak gizli olacak.
Bu hesaplarda;
Takipçi ve takip edilen bilgileri görüntülenemeyecek.
Canlı yayın yapılamayacak.
Ekran görüntüsü alınmasını engellemeye yönelik teknik tedbirler uygulanacak.
Platformda geçirilen süreyi artırmaya yönelik ve davranışsal bağımlılığı teşvik edebilecek tasarımlara sınırlama getirilecek.
Çocukların davranışlarına göre hesapların özelleştirilmesine de izin verilmeyecek.
Kişisel veriler reklam için kullanılamayacak
Düzenlemeyle çocukların kişisel verilerinin profilleme amacıyla kullanılması ve kişiselleştirilmiş ticari reklamlara konu edilmesi de engellenecek.
Sosyal medya platformları, zararlı içeriklere karşı filtreleme ve koruyucu öneri sistemi ayarlarını uygulamakla yükümlü olacak.
Bu yükümlülüklere uyulmaması halinde yaptırımlar uygulanacak.
Ebeveynlere daha fazla kontrol imkanı
Yeni sistemde ebeveynlerin çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin denetim imkanları da artırılacak.
Ebeveynler;
Hesap ayarlarını,
Ücretli işlemleri,
Ekran süresini,
Konum paylaşımını
kontrol edebilecek.
Mevcut hesaplara da yaş doğrulaması gelecek
Düzenleme yalnızca yeni açılacak hesapları kapsamayacak.
Mevcut sosyal medya hesaplarının da yaş doğrulamasından geçirilmesi gerekecek. Buna göre 31 Mart 2027’ye kadar mevcut hesaplarda en az bir kez yaş doğrulaması yapılacak.
Bakan Göktaş, yeni düzenlemenin çocukların dijital ortamda daha güvenli şekilde korunmasını amaçladığını belirterek, “Ailelerimiz ve çocuklarımız için hayırlı olsun.” ifadelerini kullandı.
Çocukların sosyal medya ve çevrim içi oyunlarda yaptığı paylaşımlar, sanıldığından daha fazla kişisel bilgi barındırabiliyor. Tek bir fotoğraf, kısa bir video ya da oyun profili bile çocuğun adı, yaşı, okulu, arkadaş çevresi, yaşadığı mahalle veya katıldığı kurslar hakkında ipuçları verebiliyor.
Siber Güvenlik Uzmanı Dr. Ahmet Şenol, riskin yalnızca tek bir paylaşım üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, farklı içeriklerde yer alan ayrıntıların bir araya getirilmesiyle çocuğun günlük yaşamına ilişkin oldukça net bir tablo oluşturulabileceğini söyledi.
Farklı paylaşımlar bir araya geldiğinde günlük yaşam ortaya çıkıyor
Bir çocuğun okul üniformasıyla çekilmiş fotoğrafı, okul çıkışında yaptığı paylaşım ve arkadaşlarıyla gittiği kursa ilişkin bir gönderinin birlikte değerlendirilmesi halinde günlük rutinlerin kolaylıkla tahmin edilebileceğini belirten Şenol, bu nedenle çocukların paylaşımlarında daha dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.
Özellikle “Şu an okuldayım” ya da “Evdeyim” gibi anlık konum bilgisi veren ifadelerin, çocuğun bulunduğu yeri doğrudan açığa çıkarabileceğini ifade eden Şenol, sürekli yapılan konum paylaşımlarının da günlük alışkanlıkları görünür hale getirebildiğini kaydetti.
Hangi saatte okula gidildiği, ne zaman çıkıldığı veya hangi gün hangi kursa katılındığı gibi bilgiler farklı paylaşımlardan bir araya getirilebiliyor.
Konum etiketi kapalı olsa da fotoğraf ipucu verebilir
Fotoğraflarda konum etiketinin kapalı olmasının tek başına yeterli olmadığını belirten Şenol, “Bir fotoğrafta konum etiketinin bulunmaması, o fotoğrafın çekildiği yerin bulunamayacağı anlamına gelmez” dedi.
Fotoğrafın arka planında kalan okul logosu, sokak tabelası, apartman ismi, dükkân, otobüs durağı veya okul servisindeki yazıların önemli ipuçları taşıyabileceğini ifade eden Şenol, birkaç farklı paylaşımın birlikte değerlendirilmesiyle çocuğun okulu, kullandığı güzergâh ve yaşadığı semtin dahi tahmin edilebileceğini söyledi.
Yüz ve ses kayıtları da kötüye kullanılabilir
Çocukların herkese açık şekilde paylaştığı fotoğraf, video ve ses kayıtlarının başkaları tarafından kaydedilebileceğine dikkat çeken Şenol, bu içeriklerin sahte sosyal medya hesaplarında veya kimlik taklidinde kullanılabileceğini belirtti.
Yapay zekâ teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte çocukların yüzü ve sesinin gerçeği yansıtmayan içeriklerde kullanılmasının da mümkün hale geldiğini ifade eden Şenol, bu tür içeriklerin dolandırıcılık, tehdit ve şantaj amacıyla kötüye kullanılabileceği uyarısında bulundu.
Çevrim içi oyunlarda yabancılarla kurulan iletişim konusunda da dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.
Ailelerin paylaşımları da risk oluşturabiliyor
Çocuğun dijital mahremiyetinin yalnızca kendi paylaşımlarına bağlı olmadığını belirten Şenol, aile bireylerinin yaptığı paylaşımların da önemli bilgiler açığa çıkarabileceğini söyledi.
Çocuğun ismi, doğum günü, okulu, spor kulübü, yaşadığı mahalle veya tatil yaptığı yer gibi bilgilerin aile hesapları üzerinden öğrenilebileceğini belirten Şenol, hesapların gizli olmasının önemli olduğunu ancak tek başına yeterli olmadığını ifade etti.
Paylaşımların ekran görüntüsü alınarak başka kişilere gönderilebileceğini hatırlatan Şenol, internetten bir içeriği silmenin o içeriğin daha önce kopyalanmadığı anlamına gelmediğini söyledi.
Uygulama izinleri düzenli olarak kontrol edilmeli
Çocukların sosyal medya ve oyun hesaplarının mümkün olduğunca gizli tutulması, paylaşımları kimlerin görebildiğinin kontrol edilmesi ve uygulama izinlerinin düzenli olarak gözden geçirilmesi öneriliyor.
Konum erişiminin zorunlu olmadıkça kapalı tutulması gerektiğini belirten Şenol, kamera ve mikrofon izinlerinin de uygulama bazında sınırlandırılmasını tavsiye etti.
Hesap güvenliğinde her platform için farklı ve güçlü şifrelerin tercih edilmesi, mümkün olan hesaplarda iki aşamalı doğrulamanın aktif hale getirilmesi de alınabilecek önlemler arasında yer alıyor.
Bir sorun yaşandığında ilk tepki suçlamak olmamalı
Çocuğun adresi ya da okulunun yanlışlıkla paylaşılması veya şüpheli bir kişinin iletişime geçmesi halinde ailelerin sakin hareket etmesi gerektiğini vurgulayan Şenol, ilk yaklaşımın çocuğu suçlamak olmaması gerektiğini söyledi.
Şüpheli mesajların ekran görüntülerinin, kullanıcı adlarının ve paylaşımların kanıt olarak saklanması, ilgili hesabın platforma bildirilmesi ve engellenmesi gerektiğini belirten Şenol, fiziksel tehdit, takip, şantaj veya ciddi tehlike durumunda kolluk kuvvetlerine başvurulması gerektiğini ifade etti.
Şenol, dijital güvenliğin en önemli unsurlarından birinin aile içindeki güven ilişkisi olduğuna dikkat çekerek, “Çocuklar bir hata yaptıklarında bunu ailelerinden gizlemek zorunda hissetmemelidir. Çocuğun internette yaşadığı olumsuz bir durumu korkmadan ailesiyle paylaşabileceğini bilmesi, sahip olabileceği en önemli güvenlik önlemlerinden biridir” dedi.
Milli Eğitim Bakanlığı, yeni eğitim öğretim yılında “Maarifin Kalbinde Oyun” teması doğrultusunda çocukların oyun hakkını merkeze alan kapsamlı bir yol haritasını hayata geçirmeye hazırlanıyor.
Hazırlanan politika belgesiyle oyun yalnızca boş zaman etkinliği olarak değil; çocuğun gelişimi, öğrenmesi, sosyalleşmesi ve kültürel aktarım açısından temel alanlardan biri olarak ele alınıyor. Plan, okul öncesinden ortaöğretime kadar tüm eğitim kademelerini ve okul dışı öğrenme ortamlarını kapsarken, “hayat boyu oyun” anlayışıyla yetişkinlere ve ileri yaş gruplarına da uzanıyor.
Teneffüs süreleri korunacak
Belgenin en dikkat çeken başlıklarından biri teneffüs ve doğal oyun süreleri oldu.
Buna göre, çocukların oyun için ayrılan zaman ve mekânları korunacak; teneffüs sürelerinin kısaltılmaması esas alınacak. Teneffüsler, yalnızca ders arası olarak değil, çocuğun bütüncül gelişimini destekleyen bir öğrenme zamanı olarak değerlendirilecek.
Okul dışındaki zamanlarda da çocukların oyun, dinlenme ve serbest etkinliklere yeterince zaman ayırabilmesi için denge gözetilecek. Gerekmesi halinde teneffüs sürelerine ilişkin mevzuat düzenlemeleri de gündeme gelebilecek.
Okul bahçeleri yeniden tasarlanacak
Politika belgesinde okul bahçeleri ve oyun alanlarının güvenli, erişilebilir ve farklı oyun türlerine uygun hale getirilmesi de hedefleniyor.
Oyun alanlarının yalnızca tek bir aktiviteye göre düzenlenmemesi, farklı yaş gruplarına hitap etmesi ve mümkün olduğu ölçüde doğal unsurlar içermesi öngörülüyor.
Bu kapsamda okul bahçeleri için özel bir tasarım rehberi hazırlanacak. Geleneksel oyun zeminlerinin yanı sıra “konuşan duvarlar” ve etkileşimli fiziki ortamların yaygınlaştırılması da planlanıyor. Ayrıca bazı okul bahçeleri çevre dostu ve sürdürülebilir yaşam alanlarına dönüştürülecek.
Çocukların oyun imkânlarının niteliği, miktarı ve erişilebilirliğinin ölçülmesi amacıyla “Oyun Yeterliliği Değerlendirme Kılavuzu” oluşturulacak.
İlk etapta seçilen illerde pilot olarak uygulanacak sistemin daha sonra ülke geneline yayılması hedefleniyor.
Özel gereksinimli çocukların ve eğitime erişimi sınırlı bireylerin akranlarıyla birlikte oynayabileceği alanlara ilişkin standartlar da bu süreçte belirlenecek.
Geleneksel oyunlar kayıt altına alınacak
Planın önemli başlıklarından biri de geleneksel çocuk oyunlarının korunması.
Türkiye genelinde saha çalışmaları yapılarak “Ulusal Oyun Envanteri” hazırlanacak ve bu envanter dijital ortamda açık erişime sunulacak.
UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras kapsamına alınabilecek oyunların belirlenmesi için çalışmalar yapılacak, geleneksel çocuk oyunları şenlikleri yaygınlaştırılacak.
Türk dünyasının ortak oyun envanterinin oluşturulması için de çalışma başlatılması öngörülüyor.
Değerler oyun yoluyla kazandırılacak
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda oyun, değerlerin yaşayarak öğrenildiği bir eğitim aracı olarak kullanılacak.
Bu kapsamda “değer-oyun matrisi” hazırlanacak; milli ve kültürel kimliği güçlendiren, aynı zamanda evrensel değerleri içeren oyunların eğitim ortamlarında kullanımına yönelik materyaller geliştirilecek.
Adil oyun, iş birliği ve birlikte yaşama kültürünün okul etkinliklerine daha fazla dahil edilmesi hedefleniyor.
Öğretmenlere oyun pedagojisi eğitimi
Yeni sistem yalnızca öğrencileri değil öğretmenleri de kapsayacak.
Doğal oyun, rehberli oyun, eğitsel oyun ve oyunlaştırılmış öğrenme kavramları öğretim programlarında ayrı ayrı tanımlanacak.
“Oyunsever öğretmen” yaklaşımı doğrultusunda öğretmenlere mesleki gelişim programları hazırlanacak ve formatör öğretmenler yetiştirilecek.
Rehber öğretmenler için de “oyun yoluyla psikososyal destek eğitimi” verilmesi planlanıyor.
Yerli dijital oyunlara destek
Belgede dijital oyunlar da ayrı bir başlık altında ele alındı.
Çocukların yaş ve gelişim özelliklerine uygun, güvenli ve mahremiyeti koruyan dijital oyunlar için ölçütler hazırlanacak. Geleneksel oyunlar ile Türk kültürüne ait karakter, mekân ve anlatılardan beslenen yerli dijital oyunların geliştirilmesi desteklenecek.
Ulusal oyun envanteri dijital oyun geliştiricilerinin kullanımına açılacak ve geleneksel oyunlar temalı tasarım yarışmaları düzenlenecek.
Mahallelerde “oyun sokakları” kurulabilecek
Yerel yönetimler de politikanın önemli paydaşlarından biri olacak.
Mahalle ölçeğinde “oyun sokakları” oluşturulması, çocuk dostu şehir yaklaşımı doğrultusunda güvenli ve erişilebilir oyun alanlarının artırılması hedefleniyor.
Aile eğitimi programlarına da oyun modülü eklenecek. Böylece çocukların okul dışında da oyuna erişimini güçlendiren bir yapı kurulması amaçlanıyor.
90 eylem adımı uygulanacak
Belgede yer alan 90 eylem adımının;
25’inin kısa vadede,
53’ünün orta vadede,
12’sinin uzun vadede
hayata geçirilmesi planlanıyor.
Okullarda uygulanması düşünülen geleneksel oyunlar arasında beştaş, çember çevirme, halat çekme, mendil kapmaca, ip atlama, mangala ve çuval yarışı da bulunuyor.
Karatay Belediyesi’nin çocukların kişisel, sosyal ve kültürel gelişimlerine katkı sağlamak amacıyla yürüttüğü Karatay Kültür ve Sanat Akademisi’nde yaz dönemi eğitimleri sona erdi.
Yaz boyunca farklı alanlarda eğitim alan öğrenciler için Karatay Şehir Parkı’nda dönem sonu pikniği düzenlendi.
Etkinliğe akademideki 12 farklı atölyeden öğrencilerin yanı sıra eğitmenler ve görevliler katıldı.
6-15 yaş arasındaki çocuklara farklı alanlarda eğitim
Karatay Kültür ve Sanat Akademisi’nin yaz dönemi eğitimleri 6-15 yaş arasındaki çocuklara yönelik gerçekleştirildi.
Öğrenciler yaz dönemi boyunca sanat, teknoloji, yabancı dil ve müzik başta olmak üzere birçok alanda eğitim aldı.
Akademide eğitim verilen atölyeler şöyle:
Akıl ve Zekâ
Ahşap
Drama
Okuma
Değerler Eğitimi ve Öncü Şahsiyetler
Yazarlık
Çini ve Seramik
Müzik
Robotik Kodlama
Resim
Diksiyon ve Seslendirme
Dil
Bu eğitimlerle çocukların yalnızca yeni bilgiler edinmeleri değil, yeteneklerini keşfetmeleri ve farklı alanlarda kendilerini geliştirmeleri de hedeflendi.
Eğitim sosyal etkinliklerle desteklendi
Yaz döneminin sonunda gerçekleştirilen piknikle öğrencilerin akademide kazandıkları bilgi ve becerileri sosyal ortamda pekiştirmeleri amaçlandı.
Etkinlikte çocuklar farklı oyunlara katılırken Karatay Şehir Parkı’ndaki hayvanat bahçesini de gezdi.
Farklı atölyelerde eğitim gören öğrencilerin bir araya gelmesiyle çocukların yeni arkadaşlıklar kurması, birlikte hareket etmesi, iletişim becerilerini geliştirmesi ve ekip ruhunu deneyimlemesi hedeflendi.
Çocuklar hem eğlendi hem sosyalleşti
Karatay Kültür ve Sanat Akademisi’nde yürütülen çalışmalar, akademik ve sanatsal kazanımların yanı sıra çocukların sosyal gelişimini de destekleyecek şekilde planlandı.
Dönem sonu pikniğinde çocuklar oyun, gezi ve paylaşım odaklı etkinliklerle yaz döneminin yorgunluğunu attı.
Öğrenciler, farklı atölyelerde eğitim gören akranlarıyla tanışma ve yeni arkadaşlıklar kurma imkânı buldu.
Kılca: “Çocuklarımızın mutluluğu bizim için çok değerli”
Karatay Belediye Başkanı Hasan Kılca, Karatay Kültür ve Sanat Akademisi’nde çocukların farklı alanlarda kendilerini geliştirebilmelerine imkân sağlayan çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.
Kılca şu ifadeleri kullandı:
“Çocuklarımızı sanat, kültür, spor ve teknoloji gibi farklı alanlarla buluşturuyor, onların yeteneklerini keşfetmelerine ve kendilerini geliştirmelerine imkan sağlıyoruz. Akademimizdeki eğitimlerle çocuklarımızın hem bilgi ve becerilerini hem de özgüvenlerini geliştirmeyi hedefliyoruz.”
“Güzel anılar biriktirmelerini önemsiyoruz”
Eğitim çalışmalarının sosyal etkinliklerle desteklenmesine de önem verdiklerini belirten Başkan Kılca, dönem sonu pikniğinin bu anlayışın bir parçası olduğunu söyledi.
Kılca şöyle devam etti:
“Yaz dönemi eğitimlerimizin sonunda öğrencilerimizi Karatay Şehir Parkı’nda düzenlediğimiz piknikte bir araya getirdik. Onların hem öğrenmelerini hem de sosyalleşerek güzel anılar biriktirmelerini önemsiyoruz. Karatay Belediyesi olarak çocuklarımız için eğitim, kültür ve sosyal faaliyetlerimizi artırarak sürdüreceğiz.”
Karatay Kültür ve Sanat Akademisi, yaz tatili boyunca çocukları sanat, kültür, teknoloji ve farklı eğitim alanlarıyla buluştururken, sosyal etkinliklerle de öğrencilerin kişisel gelişimlerine katkı sağlamayı sürdürüyor.
Sosyal medyanın çocukların ve ergenlerin kendilerine bakış biçimini değiştirebildiğini belirten Psikolog Ömer Faruk Şeker, özellikle dış görünüşün sürekli ön plana çıkarıldığı içeriklerin çocukların kendilerini bir başkasının gözüyle değerlendirmesine yol açabildiğini söyledi.
Şeker, çocukların normal gelişim sürecinde dışarıdan nasıl göründüklerini önemseyebildiğini ancak yoğun sosyal medya kullanımının bu eğilimi artırabileceğini ifade etti.
Filtreli görüntüler çocukların beden algısını etkileyebiliyor
Sosyal medyada görülen içeriklerin tekrarlandıkça normalleştiğine dikkat çeken Şeker, çocukların filtrelerle değiştirilmiş görüntüleri gerçek ve ulaşılması gereken standartlar olarak değerlendirebildiklerini belirtti.
Bu durumun çocukların kendilerini sürekli başkalarıyla kıyaslamasına neden olabileceğini söyleyen Şeker, uzun süre devam eden karşılaştırmaların beden memnuniyetsizliği, stres ve performans kaygısı gibi sorunları beraberinde getirebileceğini ifade etti.
“Yeterince güzel değilim” veya “yeterince yakışıklı değilim” şeklindeki düşüncelerin tekrar etmesinin çocuğun öz saygısını ve kendisine yönelik olumlu algısını zayıflatabileceğini belirten Şeker, bunun kimlik gelişimi açısından da önem taşıdığını vurguladı.
Akran zorbalığını da besleyebiliyor
Sosyal medya kullanımının akran zorbalığı üzerinde de etkili olabileceğini belirten Şeker, çocukların sosyal medyada popüler olan konulara, görüntülere veya davranışlara dahil olmadıklarında arkadaş çevrelerinde dışlanabildiklerini ya da çeşitli etiketlemelere maruz kalabildiklerini söyledi.
Akran zorbalığının çocukların karşılaşabileceği önemli stres kaynaklarından biri olduğunu dile getiren Şeker, zorbalığa maruz kalan çocuklarda ciddi psikolojik sorunların ortaya çıkabileceğine dikkat çekti.
Zorbalık ortamının engellenmemesi durumunda bazı çocukların hem zorbalığa maruz kalan hem de başkalarına zorbalık uygulayan bir davranış modeli geliştirebileceğini ifade etti.
Bu davranışlara dikkat
Çocukların beden algısıyla ilgili sorun yaşadıklarının bazı davranışlarla anlaşılabileceğini belirten Şeker, özellikle şu durumlara dikkat edilmesi gerektiğini söyledi:
Sık sık tartılmak,
Aynada sürekli kendisini kontrol etmek,
“Güzel miyim?” veya “Yakışıklı mıyım?” sorularını sürekli tekrarlamak,
Aşırı diyet yapmak,
Kilosundan yoğun biçimde şikâyet etmek,
Kıyafet ve kişisel bakım konusunda aşırı hassasiyet göstermek,
Yetişkinler gibi görünmek için yoğun çaba harcamak.
Şeker, ailelerin bu davranışları fark ettiklerinde çocuğu eleştirmek veya sürekli nasihat vermek yerine davranışın altında yatan nedeni anlamaya çalışmalarının daha doğru olacağını belirtti.
Şiddet ve istismar içeren içerikler de risk oluşturuyor
Çocukların sosyal medyada gördükleri her içeriğin kurgu, abartı veya yanlış olabileceğini her zaman ayırt edemediğine dikkat çeken Şeker, tekrarlanan davranışların çocukların zihninde normalleşebileceğini söyledi.
Şeker, “Çocuklar, zihinsel olarak sosyal medyada gördüğü her şeyin doğru ve normal olduğunu varsayarlar. Onlara göre, orada gördükleri her şey günlük hayatta uygulanabilir” dedi.
Duygusal, fiziksel veya cinsel istismar ile şiddet içeren içeriklerin çocuklar tarafından normal davranışlar gibi algılanmasının ciddi riskler oluşturabileceğini vurgulayan Şeker, bu tür içeriklerin çocukların arkadaşlarına yönelik davranışlarına da yansıyabileceğini ifade etti.
Uzmanlar, çocukların sosyal medya kullanımında yalnızca süre sınırlamasına değil, izlenen içeriğin niteliğine, çocuğun içerikleri nasıl yorumladığına ve sosyal medyanın günlük yaşam üzerindeki etkilerine de dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Nijerya’nın kuzeybatısındaki Sokoto eyaletinde meydana gelen tekne faciasında can kaybı yükseldi. Goronyo yerel yönetim bölgesindeki Gorau kasabası yakınlarında yolcu taşıyan tekne nehirde alabora oldu.
Sokoto eyaletindeki Ulusal İç Su Yolları Kurumu yetkilisi Abdulkadir Yusuf, kazada hayatını kaybedenlerin sayısının 47’ye yükseldiğini açıkladı.
Ölenlerin çoğu kadın ve çocuk
Bölgeden gelen ilk bilgilerde yaklaşık 40 çocuğun cansız bedenine ulaşıldığı bildirilmişti. Daha sonraki açıklamalarda toplam can kaybının 47’ye çıktığı belirtildi. Yerel kaynaklar, hayatını kaybedenlerin büyük bölümünün kadın ve çocuklardan oluştuğunu aktardı.
Çiftliklere çalışmaya gidiyorlardı
Teknedeki yolcuların Gorau bölgesindeki çiftliklere çalışmak üzere yola çıktıkları bildirildi. Yolculardan bazılarının pirinç ekimi veya hasadında çalışmak için bölgeye gittiği belirtildi.
Kazanın ardından yerel dalgıçlar ve kurtarma ekipleri bölgede çalışma başlattı.
Teknenin aşırı yüklü olduğu belirtildi
İlk incelemelerde teknenin aşırı yüklü olduğuna ilişkin bilgiler öne çıktı. Nijerya’da özellikle yağışlı dönemlerde aşırı yolcu taşıma, can yeleği eksikliği ve güvenlik kurallarının yeterince uygulanmaması nedeniyle ölümcül tekne kazaları yaşanabiliyor.
Ülkede ocak ayında Yobe eyaletinde meydana gelen başka bir tekne kazasında da en az 25 kişi hayatını kaybetmişti.
Meram Belediye Başkanı Mustafa Kavuş, Konevi-Der Diriliş Gençlik Merkezi’nde düzenlenen yaz Kur’an kursunu ziyaret etti.
Yaklaşık 20 yıldır çocuklara hizmet veren kursta bu yıl 1050 öğrenci, Kur’an-ı Kerim’in yanı sıra din, siyer ve ahlak dersleri alıyor.
Başkan Kavuş, kurs yöneticilerinden çalışmalar hakkında bilgi alırken öğrenciler ve eğitimcilerle de bir araya geldi.
Çocuklara sosyal ve kültürel etkinlikler de sunuluyor
Kursta öğrencilerin manevi eğitimlerinin yanı sıra sosyal ve kültürel gelişimlerine katkı sağlamak amacıyla çeşitli etkinlikler düzenleniyor.
Program kapsamında çocuklar okçuluk ve ata binme gibi faaliyetlere katılıyor. Öğrenciler kameriyelerde, yeşil alanlarda ve ağaçların altında ders yaparken, kurs alanında bulunan at, keçi ve tavşanlarla doğa ve hayvan sevgisini de yakından deneyimleme fırsatı buluyor.
“Meram Belediyesi her ihtiyacımızda yanımızda”
Kurs yöneticileri, verilen desteklerden dolayı Başkan Mustafa Kavuş’a teşekkür etti.
Meram Belediyesinin ihtiyaç duydukları konularda kendilerine destek verdiğini belirten yöneticiler, “Bir eksiğimiz olduğunda anında yetişiyorsunuz.” ifadelerini kullandı.
Kavuş: Çocuklarımızın güzel ortamlarda yetişmesi çok kıymetli
Başkan Mustafa Kavuş, çocuklara yönelik eğitim hizmetinin 20 yıldır sürdürülmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirerek kurs yöneticileri ve eğitimcilere teşekkür etti.
Çocukların hem eğitim alabileceği hem de sosyal faaliyetlerle gelişebileceği ortamların önemine dikkat çeken Kavuş, “Çocuklarımızın güzel ortamlarda ve işinin ehli hocaların elinde yetişmesinin çok kıymetli olduğunu bugün daha iyi anlıyoruz.” dedi.
Öğrencilere kitap okuma tavsiyesi
Kurs yöneticileriyle gerçekleştirdiği görüşmenin ardından sınıfları ziyaret eden Başkan Kavuş, Kur’an eğitimi alan öğrencilerle sohbet etti.
Kur’an-ı Kerim öğreniminin önemine dikkat çeken Kavuş, çocuklara derslerinde başarılı olmaları için tavsiyelerde bulundu.
Öğrencilerden bol bol kitap okumalarını isteyen Kavuş, öğrendiklerini günlük hayatlarına yansıtmalarının ve aldıkları eğitimin kıymetini bilmelerinin önemli olduğunu ifade etti.
Meram Belediyesi tarafından geleneksel olarak düzenlenen Düz Bisiklet Yarışları’nın beşincisi, Melikşah Mahallesi’ndeki final etabıyla sona erdi. Çocukların kıyasıya mücadele ettiği yarışlar, aileler ile mahalle sakinlerinin katılımıyla şenlik havasında geçti.
Çocuklara sporu sevdirmek, bisiklet kullanımını yaygınlaştırmak ve mahalle kültürünü yaşatmak amacıyla gerçekleştirilen organizasyon altı hafta sürdü.
Altı mahallede yarış heyecanı yaşandı
Bu yıl Uluırmak Mahallesi’nde başlayan yarışlar; Gödene, Kovanağzı, Dere, Harmancık ve Melikşah mahallelerindeki etaplarla devam etti.
Melikşah Mahallesi’nde düzenlenen final yarışına Aşkan ve Alavardı mahallelerinden çocuklar da katıldı. Her etapta çevre mahallelerden çocukların organizasyona dahil olmasıyla yarışlar 2 binden fazla çocuğa ulaştı.
Minik sporcuların kıyasıya mücadelesine aileler ve mahalle sakinleri alkışlarla destek verdi. Yarışlar, çocukların heyecanı ve seyircilerin coşkusuyla renkli görüntülere sahne oldu.
Kavuş çocukların heyecanına ortak oldu
Meram Belediye Başkanı Mustafa Kavuş, final yarışında çocuklar ve ailelerle bir araya geldi. Yarış öncesinde çocuklarla sohbet eden Kavuş, daha sonra müsabakaların başlangıcını yaptı.
Ödül töreninde konuşan Kavuş, çocukluğunun geçtiği mahallede komşuları ve çocuklarla buluşmaktan duyduğu mutluluğu dile getirdi.
Yaklaşık bir buçuk ay süren yarışların güzel bir serüvene dönüştüğünü belirten Kavuş, “Çok mütevazı bir program ama karşılığı çok büyük. İki binden fazla çocuğumuz etkinliğimize katıldı. Bu yarışlarda heyecan, coşku ve rengârenk bir şölen var. Maziyi anımsatan bir kaynaşma var.” dedi.
Kavuş, organizasyona katılan çocuklara, ailelere ve destek verenlere teşekkür etti.
Selvi: Çocukların hepsinde sporcu heyecanı var
Final programına katılan Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) Konya Milletvekili Latif Selvi de çocukların yarış heyecanına ortak oldu.
Tüm çocukları kutlayan Selvi, “Görüyoruz ki çocuklarımızın hepsinde sporcu heyecanı var. Bu da bizi mutlu ediyor ve geleceğe dair umutlarımızı artırıyor. Yarışmaya katılan ve dereceye giren çocuklarımızı tebrik ediyorum.” ifadelerini kullandı.
Selvi, organizasyonun gerçekleştirilmesinde emeği geçenlere de teşekkür etti.
Çocuklar ödüllerini aldı
Yarışlarda dereceye giren çocuklara ödülleri Meram Belediye Başkanı Mustafa Kavuş, AK Parti Konya Milletvekili Latif Selvi ve protokol üyeleri tarafından verildi.
Çocukların mutluluğu, ailelerin gururu ve mahalle sakinlerinin alkışlarıyla Düz Bisiklet Yarışları’nın beşincisi sona erdi.
Final programına Gençlik ve Spor İl Müdürü Muzaffer Çintimar, AK Parti Meram İlçe Başkan Vekili Ahmet Pırıltı, Türkiye Bisiklet Federasyonu Konya İl Temsilcisi Ali Demirel, Konya Muhtarlar Federasyonu Başkanı Hamdi Demir, Öz Meram Muhtarlar Derneği Başkanı Önder Yılmaz, aileler ve mahalle sakinleri katıldı.
Sosyal medyada görünür olma, beğenilme ve daha fazla izlenme isteği, özellikle çocuklar ve ergenlerde riskli davranışların yaygınlaşmasına neden olabiliyor.
Klinik Psikolog Seren Doğantekin, sosyal medya ortamında çok sayıda kişinin aynı davranışı yapmasının, tehlikeli bir hareketin bile normal ve kabul edilebilir olduğu algısını güçlendirebildiğini belirtti.
Çocuk ve ergenlerin sosyal medyada gördükleri içeriklerin olumsuz sonuçlarını fark etmemeleri durumunda riski olduğundan daha düşük değerlendirebildiğine dikkat çeken Doğantekin, beğeni ve izlenme sayılarının bu yaş grubunda güçlü bir sosyal ödüle dönüşebildiğini ifade etti.
Görünür olma isteğinin arkasında kabul edilme ihtiyacı var
Sosyal medyada daha görünür olmak için sınırların zorlanmasının yalnızca dikkat çekme isteğiyle açıklanamayacağını belirten Doğantekin, bu davranışın arkasında beğenilme, kabul görme, bir gruba ait olma, merak, heyecan arayışı ve sosyal onay ihtiyacının bulunabileceğini söyledi.
Beğeni, yorum ve izlenme sayılarının sosyal geri bildirimi ölçülebilir hale getirdiğini ifade eden Doğantekin, kişinin kendi değerini dışarıdan aldığı onay üzerinden değerlendirmeye başlaması halinde daha fazla ilgi görmek için sınırlarını zorlayabileceğini kaydetti.
“Herkes yapıyorsa tehlikeli değildir” yanılgısı
Sosyal medyada bir davranışın çok sayıda kişi tarafından yapılması, çocuk ve ergenlerde o davranışın normal olduğu düşüncesini güçlendirebiliyor.
Doğantekin, kişinin çevresindeki insanların davranışlarını kendi kararlarına referans olarak kullanabileceğine dikkat çekerek, özellikle videolarda olumsuz sonuçların gösterilmemesi halinde tehlikenin olduğundan daha düşük algılanabileceğini belirtti.
Çok sayıda beğeni alan içeriklerin ergenlerin ilgisini daha fazla çekebildiğini ifade eden Doğantekin, bunun riskli davranışları içeren paylaşımlar için de geçerli olabileceğini söyledi.
Sağlıklı paylaşım ne zaman riskli hale geliyor?
Kendini ifade etmenin, yaşananları paylaşmanın ve sosyal çevreden geri bildirim istemenin doğal olduğunu belirten Doğantekin, önemli olanın sosyal medya geri bildirimlerinin kişinin kendilik değerini ne ölçüde belirlediği olduğunu ifade etti.
Bir paylaşım beklenen ilgiyi görmediğinde yoğun değersizlik, öfke veya kaygı yaşanması ya da daha fazla izlenme uğruna giderek daha uç, mahrem veya tehlikeli davranışlara yönelinmesi halinde sağlıklı paylaşımın riskli bir onay arayışına dönüşebileceğine dikkat çekildi.
Ergenlerde akran etkisi riski artırıyor
Tehlikeli sosyal medya akımlarında en önemli risk grupları arasında çocuklar ve ergenler bulunuyor.
Ergenlik döneminde akranlar tarafından kabul edilme ve bir gruba ait olma ihtiyacının oldukça güçlü olduğunu belirten Doğantekin, bu dönemde sosyal ödüllere duyarlılığın yüksek olduğunu ancak dürtü kontrolü ve uzun vadeli sonuçları değerlendirme becerilerinin gelişiminin sürdüğünü kaydetti.
Bu nedenle bir yetişkinin gereksiz risk olarak değerlendirdiği davranışın, bir ergen tarafından arkadaş grubuna kabul edilme, eğlenme veya görünür olma fırsatı şeklinde algılanabileceği belirtiliyor.
“Daha çarpıcı içerik, daha fazla ilgi” döngüsü
Sıradan paylaşımlarının az ilgi gördüğünü ancak sıra dışı veya sınırları zorlayan içeriklerin daha fazla izlendiğini fark eden çocuklarda zamanla tehlikeli bir öğrenme döngüsü oluşabiliyor.
Doğantekin, çocukların “daha çarpıcı içerik eşittir daha fazla ilgi” düşüncesini geliştirebileceğini belirterek, sosyal geri bildirimin özellikle ergenler açısından güçlü bir ödül haline gelebileceğini söyledi.
Zarar görülmesine rağmen devam ediliyorsa dikkat
Dikkat çekmeye çalışmanın tek başına psikolojik bir bozukluk anlamına gelmediğini vurgulayan Doğantekin, davranışın sıklığı, şiddeti, kontrol edilebilirliği ve kişinin hayatına verdiği zararın değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Bir kişinin daha fazla ilgi görmek için fiziksel güvenliğini tekrar tekrar tehlikeye atması, zarar görmesine rağmen aynı davranışları sürdürmesi veya sosyal medyada ilgi görmediğinde yoğun değersizlik ve öfke yaşaması halinde psikolojik değerlendirmeden yararlanılabileceğini ifade etti.
Çocuk ve ergenlerde bu tabloya dürtüsellik, kendine zarar verme davranışları, belirgin duygu durum değişiklikleri, okul ve aile ilişkilerinde bozulma veya sosyal medyadan uzak kalındığında yoğun sıkıntı eşlik ediyorsa profesyonel destek alınmasının önemli olduğu belirtildi.
Ailelere “yasaklamak yerine konuşturun” önerisi
Ailelerin yalnızca “Bunu yapma” şeklinde yasaklayıcı bir yaklaşım benimsemesinin yeterli olmayabileceğini belirten Doğantekin, çocuğun davranışı neden yapmak istediğinin anlaşılmasının daha koruyucu olabileceğini söyledi.
Ailelerin çocuklarına “Bu video çok izlendiği için mi sana güvenli geliyor?”, “Kamera olmasaydı bunu yine yapmak ister miydin?” veya “Bir şeyin çok beğenilmesi onun güvenli olduğu anlamına gelir mi?” gibi sorular yöneltebileceğini belirten Doğantekin, bu yaklaşımın eleştirel düşünme ve risk değerlendirme becerilerini destekleyebileceğini ifade etti.
Yaz aylarıyla birlikte tatil planları gündemin ilk sıralarına yerleşirken, dinlenme ihtiyacı giderek ekonomik imkânların, sosyal karşılaştırmanın, çocukların beklentilerinin ve dijital görünürlüğün etkilediği toplumsal bir meseleye dönüşüyor.
Tatil artık yalnızca dinlenmek değil, aynı zamanda toplum içinde “geri kalmadığını göstermek” anlamına da gelebiliyor. Özellikle sosyal medyanın oluşturduğu “tatil vitrini”, dar ve orta gelirli aileler üzerindeki ekonomik ve psikolojik baskıyı artırabiliyor.
“Yaz tatili sendromu” olarak ifade edilen durumun özellikle çocuklu ailelerde daha belirgin yaşandığına dikkat çekilirken, tatilin niteliğinin gidilen yerden çok aile bireylerinin birlikte geçirdiği zamanla ilişkili olduğu belirtiliyor.
Tatil artık sadece dinlenmek anlamına gelmiyor
Okulların kapanması, yıllık izin dönemlerinin başlaması ve şehir hayatının yoğun temposu yaz aylarında ailelerin dinlenme beklentisini artırıyor.
Ancak günümüzde tatil yalnızca dinlenme, ailece vakit geçirme veya gündelik hayatın temposundan uzaklaşma anlamına gelmiyor. Ekonomik imkânlar, sosyal çevre, çocukların beklentileri, dijital görünürlük ve tüketim kültürü tatili çok boyutlu bir toplumsal meseleye dönüştürüyor.
“Yaz tatili sendromu” olarak tanımlanabilecek bu durum yalnızca bireysel bir kaygı değil, aynı zamanda sosyolojik bir olgu olarak değerlendiriliyor. Tatil, modern toplumda giderek kişinin sosyal çevrede nasıl göründüğüyle de ilişkilendirilen sembolik bir alan haline geliyor.
İnsanların kimi zaman gerçekten dinlenmekten çok başkalarının gözünde eksik görünmemek amacıyla tatil planı yapması, tatilin doğal anlamının geri plana düşmesine yol açabiliyor.
Sosyal karşılaştırma tatil beklentisini büyütüyor
Tatil, tüketim kültürünün önemli parçalarından biri haline gelirken otel tercihleri, gidilen şehirler, yurt dışı seyahatleri ve sosyal medyada paylaşılan fotoğraflar da zaman zaman statü göstergesi olarak algılanabiliyor.
Bu durum sosyolojik açıdan “gösterişçi tüketim” ve “sosyal karşılaştırma” kavramlarıyla açıklanıyor. İnsanlar yalnızca kendi ihtiyaçlarına göre değil, başkalarının yaptığı tatillere bakarak da beklentilerini şekillendirebiliyor.
Sosyal medya ‘tatil vitrinine’ dönüşüyor
Yaz aylarında sosyal medya platformları adeta bir “tatil vitrini” haline geliyor. Paylaşılan görüntüler ise çoğunlukla hayatın seçilmiş ve en dikkat çekici anlarını yansıtıyor.
Deniz kenarında çekilen fotoğraflar, lüks oteller, yurt dışı gezileri ve kusursuz aile tatili görüntüleri özellikle dar ve orta gelirli ailelerde eksiklik duygusuna neden olabiliyor.
Kişinin kendi yaşamını başkalarının seçilmiş ve parlatılmış görüntüleriyle kıyaslaması sonucunda tatil, rahatlama fırsatı yerine kaygı kaynağına dönüşebiliyor.
Çocukların beklentileri aile içi gerilimi artırabiliyor
“Yaz tatili sendromu” çocuklu ailelerde daha belirgin hissedilebiliyor. Çocuklar arkadaş çevresi ve dijital ortamlar aracılığıyla farklı tatil deneyimlerine tanık olurken benzer deneyimleri kendi ailelerinden de bekleyebiliyor.
Bir çocuğun arkadaşının denize, kampa veya yurt dışına gittiğini görmesi kendi tatil beklentisini artırabiliyor. Anne ve babalar ise bir yandan çocuklarının eksiklik duygusu yaşamasını istemezken diğer yandan aile bütçesinin sınırlarıyla karşı karşıya kalıyor.
Bu ikilem, yaz aylarında yaşanan görünmeyen aile içi gerilimlerden biri haline gelebiliyor.
Tatil ekonomik bir sınava dönüşebiliyor
Artan tatil maliyetleri birçok aile için ciddi bir ekonomik yük oluşturuyor. Ulaşım, konaklama, yeme içme, plaj ve tesis ücretleri ile çocuklara yönelik etkinliklerin maliyeti, kısa süreli bir dinlenmeyi önemli bir bütçe planlamasına dönüştürüyor.
Bazı aileler çocuklarını mutlu etmek veya sosyal çevreden geri kalmamak adına kredi kartı borçlarına, taksitli tatil paketlerine ya da ihtiyaç kredilerine yönelebiliyor.
Böylece dinlenmek için çıkılan tatil, dönüşte yeni bir borç ve stres kaynağı haline gelebiliyor.
Yaz tatili aynı zamanda sosyal politika meselesi
Yaz tatilinin yalnızca bireysel bütçe veya aile tercihi olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtilirken, konunun çocuk refahı, kent planlaması, yerel yönetim hizmetleri, çalışma hayatı ve sosyal devlet anlayışıyla da doğrudan ilişkili olduğuna dikkat çekiliyor.
Her aile pahalı bir otele veya uzak bir tatil beldesine gidemese de her çocuğun güvenli, anlamlı ve geliştirici bir yaz ortamına erişebilmesi önem taşıyor.
Parklar, kütüphaneler, spor alanları, gençlik merkezleri, kültür-sanat etkinlikleri, belediyelerin yaz okulları ve uygun maliyetli kamplar bu noktada önemli alternatifler oluşturuyor.
Yaz kampları ve yaz okulları erişilebilir olmalı
Yaz kampları ve yaz okulları çocukların sosyalleşmesi, özgüven kazanması ve yeni beceriler edinmesi açısından önemli imkânlar sunuyor.
Ancak bu hizmetlerin yalnızca yüksek gelirli ailelerin çocuklarının ulaşabileceği seçeneklere dönüşmesi sosyal eşitsizlikleri daha da artırabiliyor.
Bu nedenle belediyeler, okullar, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve ilgili kamu kurumlarının uygun maliyetli, güvenli ve nitelikli yaz programları geliştirmesi önem taşıyor.
Tatil anlayışı yeniden sorgulanmalı
Tatilin yalnızca uzak bir yere gitmek, pahalı bir otelde kalmak veya sosyal medyada paylaşılacak fotoğraflar üretmek üzerinden değerlendirilmesi, dinlenme ihtiyacını da tüketim yarışının bir parçası haline getirebiliyor.
Ailelerin çocuklarına tatilin yalnızca otel, deniz veya yurt dışı seyahati anlamına gelmediğini göstermesi gerekiyor. Birlikte geçirilen zaman, kısa geziler, doğayla temas, akraba ziyaretleri, kitap okuma, spor ve kültür-sanat etkinlikleri de anlamlı bir tatilin parçaları arasında yer alıyor.
Çocuklara yalnızca nereye gidildiğini değil, birlikte nasıl zaman geçirildiğini göstermek önem taşıyor. En anlamlı tatil her zaman lüks otellerde, uzak ülkelerde veya sosyal medyada en fazla beğeni alan karelerde başlamıyor. Bazen en güzel tatil, ailenin birbirine zaman ayırdığı, çocukların kendini değerli hissettiği ve insanların gerçekten nefes alabildiği yerde başlıyor.
Son dönemde özellikle çocuklar ve gençler arasında popülerlik kazanan Manifest grubu, şarkılarından çok sahne kıyafetleri, dansları ve konserlerde sergilenen performanslarla tartışmaların odağına yerleşti.
Sosyal medyada hızla yayılan konser görüntülerinin çocuklar tarafından izlenmesi ve dansların taklit edilmesi, ailelerin ve toplumun farklı kesimlerinin tepkisini beraberinde getirdi.
Kamuoyu ve pazar araştırmaları yapan özel araştırma şirketi Areda Survey de Manifest grubunun çocuklar üzerindeki etkisine ilişkin Türkiye genelinde 1.100 kişinin katıldığı bir araştırma gerçekleştirdi.
Araştırmada grubun çocuklara rol model olup olmadığı, sahne performanslarının nasıl değerlendirildiği, çocukların dansları taklit etmesi, ünlülerin çocuklarını konserlere götürmesi ve konserlerde yaş sınırı uygulanması gibi başlıklar ele alındı.
Katılımcıların yüzde 86’sı çocukların olumsuz etkilendiğini düşünüyor
Araştırmadan çıkan en dikkat çekici sonuç, Manifest grubunun çocuklar üzerindeki etkisine ilişkin oldu.
Katılımcıların yüzde 86’sı çocukların grubun sahne performansları, kıyafetleri ve danslarından olumsuz etkilendiğini düşündüğünü belirtti.
Araştırma sonuçları, Manifest’e yönelik tartışmaların yalnızca müzik zevki veya sahne anlayışıyla sınırlı kalmadığını; çocukların gelişimi, değer yargıları ve rol model tercihlerine ilişkin daha geniş bir toplumsal kaygıya dönüştüğünü ortaya koydu.
Manifest çocuklar için uygun bir rol model olarak görülmüyor
Araştırmaya katılanların yüzde 85,6’sı Manifest grubunu çocuklar açısından uygun bir rol model olarak görmediğini ifade etti.
Grubu çocuklar için uygun bir rol model olarak değerlendirenlerin oranı ise yüzde 14,4’te kaldı.
Bu sonuç, katılımcıların büyük çoğunluğunun grubun sahne tarzı ve kamuoyuna yansıyan görüntüleriyle çocuklara olumlu örnek oluşturmadığı görüşünde birleştiğini gösterdi.
Sahne kıyafetleri ve danslara “teşhircilik” tepkisi
Araştırmada Manifest üyelerinin konserlerde tercih ettiği sahne kıyafetleri ve sergilediği dans performansları da katılımcılara soruldu.
Katılımcıların yüzde 50,5’i grubun sahne kıyafetleri ve danslarını “teşhircilik” olarak nitelendirdi.
Yüzde 32,5’lik kesim ise söz konusu performansları çocuklar açısından uygun bulmadığını belirtti.
Gösterileri sanatsal bir ifade biçimi olarak değerlendirenlerin oranı yüzde 13,5’te kalırken, tartışmaların abartıldığını düşünenlerin oranı yalnızca yüzde 3,4 olarak ölçüldü.
Ortaya çıkan tablo, araştırmaya katılanların büyük bölümünün söz konusu sahne performanslarını sanat tartışmasından önce çocuklar ve toplumsal değerler açısından değerlendirdiğini gösterdi.
Manifest araştırması: Katılımcılar ne düşünüyor?
Çocuklar olumsuz etkileniyor: Yüzde 86
Uygun rol model değil: Yüzde 85,6
Uygun rol modeldir: Yüzde 14,4
Sahne kıyafetleri ve danslar “teşhircilik”: Yüzde 50,5
Çocuklar için uygun değil: Yüzde 32,5
Sanatsal ifade olarak görüyor: Yüzde 13,5
Tartışmalar abartılıyor diyor: Yüzde 3,4
Çocukların dansları taklit etmesini doğru bulmuyor: Yüzde 83,6
Ünlülerin çocuklarını konsere götürmesini uygun bulmuyor: Yüzde 84,6
Konserlere yaş sınırı gelmesini istiyor: Yüzde 89,2
Sorumluluğun tüm taraflarda olduğunu düşünüyor: Yüzde 59,3
Öncelikli sorumluluğu ailelerde görüyor: Yüzde 25,7
Dijital platformları sorumlu görüyor: Yüzde 6,6
Sanatçı ve yapımcıları sorumlu görüyor: Yüzde 5,6
Kamu kurumlarını sorumlu görüyor: Yüzde 2,9
Çocukların dansları taklit etmesine büyük çoğunluk karşı
Manifest grubunun sosyal medyada yayılan danslarının çocuklar tarafından taklit edilmesi de araştırmanın öne çıkan başlıklarından biri oldu.
Katılımcıların yüzde 83,6’sı çocukların grubun danslarını taklit etmesini doğru bulmadığını ifade etti.
Özellikle kısa video platformlarında şarkı ve dans içeriklerinin hızla yayılması, çocukların yaşlarına uygun olmayan sahne hareketlerini kolaylıkla görmesine ve tekrar etmesine yol açıyor.
Araştırma sonuçları, ailelerin bu görüntülere yönelik kaygılarının toplumun geniş bir kesiminde karşılık bulduğunu ortaya koydu.
Çocuklarını konsere götüren ünlülere tepki
Araştırmada, çocuklarını Manifest konserlerine götüren ünlü isimler ve sosyal medya fenomenlerine yönelik yaklaşım da ölçüldü.
Katılımcıların yüzde 84,6’sı ünlülerin ve fenomenlerin çocuklarını bu konserlere götürerek, çocuklar açısından uygun olmayan bir ortama örnek oluşturduğunu düşündüğünü belirtti.
Bunun çocuklarla birlikte güzel vakit geçirmek anlamına geldiğini düşünenlerin oranı ise yüzde 15,4’te kaldı.
Araştırmaya katılanların büyük bölümü, kamuoyunda tanınan kişilerin davranışlarının yalnızca kişisel tercih olarak değerlendirilemeyeceği, özellikle çocuklar söz konusu olduğunda örnek olma sorumluluğu taşıdığı görüşünü dile getirdi.
Yüzde 89,2 konserlere yaş sınırı getirilmesini istiyor
Araştırmanın en yüksek oranı, Manifest konserlerinde yaş sınırı uygulanmasına ilişkin soruda ortaya çıktı.
Katılımcıların yüzde 89,2’si konserlere yaş sınırı getirilmesi gerektiğini savundu.
Bu sonuç, Manifest grubuna yönelik tepkinin yalnızca eleştiri düzeyinde kalmadığını, çocukların söz konusu konser ortamlarından korunması amacıyla somut tedbir beklentisine dönüştüğünü gösterdi.
Araştırmada yaş sınırının kaç olması gerektiğine ilişkin ayrıntılı bir veri paylaşılmadı. Ancak katılımcıların büyük çoğunluğu, çocuklarla yetişkinlerin aynı konser ortamı içerisinde değerlendirilmemesi gerektiği yönünde görüş bildirdi.
Sorumluluk yalnızca ailelere yüklenmiyor
Araştırmada çocukların sanatçıları ve popüler isimleri rol model olarak benimsemesinde sorumluluğun kimlere ait olduğu da soruldu.
Katılımcıların yüzde 59,3’ü ailelerin, sanatçıların, yapımcıların, dijital platformların ve kamu kurumlarının ortak sorumluluğu bulunduğunu ifade etti.
Öncelikli sorumluluğun ailelerde olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 25,7 oldu.
Dijital platformları sorumlu görenlerin oranı yüzde 6,6, sanatçı ve yapımcıları sorumlu tutanların oranı yüzde 5,6, kamu kurumlarının sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirtenlerin oranı ise yüzde 2,9 olarak ölçüldü.
Bu sonuçlar, çocukların karşılaştığı içeriklerin yalnızca aile denetimiyle sınırlandırılamayacağına yönelik güçlü bir toplumsal kanaat bulunduğunu gösterdi.
Katılımcılar, içerikleri üreten ve yayan kişi ve kuruluşların da çocuklar üzerindeki muhtemel etkileri dikkate alması gerektiğini savundu.
Araştırma 1.100 kişiyle gerçekleştirildi
Areda Survey tarafından gerçekleştirilen araştırma, 16-20 Temmuz 2026 tarihleri arasında Türkiye genelinde 1.100 kişinin katılımıyla yapıldı.
Çalışmada bilgisayar destekli internet anketi olarak bilinen CAWI yöntemi ve Profil Bazlı Dijital Panel kullanıldı.
Araştırma sonuçları, Manifest grubunun sahne performanslarına yönelik tartışmaların toplumun önemli bir bölümünde tepkiye dönüştüğünü ortaya koydu. Katılımcıların büyük çoğunluğu grubun çocuklar için uygun bir rol model olmadığını belirtirken, konserlerde yaş sınırı uygulanması ve çocukların benzer içeriklerden korunması gerektiğini savundu.
Yaz mevsiminde çocukların en sevdikleri aktivitelerin başında deniz ve havuzda yüzmek, parklarda oynamak ve açık havada vakit geçirmek geliyor. Ancak uzun süre güneş altında kalmak, özellikle çocuklarda ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Bu sorunların en tehlikelilerinden biri olan sıcak çarpması, aşırı sıcak ortamda veya güneş altında uzun süre kalmaya bağlı olarak vücudun ısı dengesini kaybetmesiyle ortaya çıkan acil bir tablo olarak tanımlanıyor.
Hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte çocuklarda sıcak çarpması vakalarında da belirgin bir yükseliş görülüyor.
Özellikle 5 yaş altındaki çocuklar risk altında
Acıbadem Fulya Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Demet Matben, sıcak çarpmasının özellikle 5 yaş altındaki çocuklarda daha sık görüldüğünü belirtti.
Çocuklarda ısı düzenleme mekanizmalarının tam gelişmemiş olması ve terleme yoluyla çok hızlı sıvı kaybedebilmeleri, sıcak çarpması riskini artırıyor.
Dr. Matben, özellikle açık havada uzun süre kalan, yeterince sıvı almayan veya günün en sıcak saatlerinde dışarıda bulunan çocukların risk grubunda yer aldığını söyledi.
“Susamalarını beklemeden su içirin”
Dr. Demet Matben, yaz aylarında çocukların susamaları beklenmeden bol bol su içmelerinin sağlanması gerektiğine dikkat çekti.
Matben, “Özellikle açık havada uzun süre kalan, yeterince sıvı almayan veya günün en sıcak saatlerinde dışarıda bulunan çocuklar risk grubunda yer almaktadır. Bu nedenle yaz aylarında çocukların susamaları beklenmeden bol bol su içmelerini sağlamak ve onları güneş ışınlarının yeryüzüne en dik geldiği öğle saatlerinde açık hava aktivitelerinden uzak tutmak büyük bir önem taşımaktadır” dedi.
Belirtiler hafif başlayıp hızla ağırlaşabiliyor
Sıcak çarpması başlangıçta basit halsizlik ve huzursuzlukla kendini gösterebiliyor. Ancak tablo ilerleyen aşamalarda kısa sürede ciddi boyutlara ulaşabiliyor.
Dr. Demet Matben, sıcak çarpmasının belirtilerini şöyle sıraladı:
Belirti
Açıklama
Yüksek ateş
Vücut sıcaklığının aniden 39-40 derecenin üzerine çıkması
Mide bulantısı ve kusma
Sıvı kaybı ve ısı stresine bağlı gelişebilir
Halsizlik
Çocukta belirgin güçsüzlük görülebilir
Aşırı uyku hali
Genel durumun bozulduğuna işaret edebilir
Baş ağrısı ve baş dönmesi
Sıcak etkisiyle ortaya çıkabilir
Sıcak, kırmızı ve kuru cilt
Vücudun ısı dengesini kaybettiğini gösterebilir
Sıcak çarpmasına bağlı ateş, çocuk serin bir ortama alınıp yeterli sıvı desteği sağlandığında kademeli olarak düşmeye başlıyor ve genellikle bir gün içerisinde geçiyor.
Günün en kritik saatleri: 11.00-16.00 arası
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Demet Matben, güneş ışınlarının yeryüzüne en dik geldiği 11.00 ile 16.00 saatleri arasında çocukların mümkün olduğunca dışarı çıkarılmaması gerektiğini belirtti.
Bu saatlerde oyun oynayan ya da spor yapan çocuklarda vücut ısısının kısa sürede tehlikeli seviyelere çıkabileceğini ifade eden Matben, çocukların açık hava aktivitelerinin sabah erken saatlerde veya akşam serinliğinde planlanması gerektiğini vurguladı.
“Dışarıda bulunması zorunluysa gölgede kalmalı”
Dr. Demet Matben, sıcak saatlerde dışarıda bulunmanın zorunlu olduğu durumlarda alınması gereken önlemlere de dikkat çekti.
Matben, “Eğer çocuğun dışarıda bulunması zorunluysa mutlaka gölgede kalınmalı, sık sık su içmesi teşvik edilmeli ve ağır fiziksel aktivitelerden kaçınması sağlanmalıdır” diye konuştu.
Bol sıvı tüketimi hayati önem taşıyor
Yaz aylarında çocukların yeterli su içmemesi sıcak çarpması riskini artıran en önemli faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Çocukların oyun oynarken su içmeyi unutabildiğini belirten Dr. Matben, bu nedenle düzenli aralıklarla sıvı tüketiminin ebeveynler tarafından takip edilmesi gerektiğini söyledi.
Matben, “Çocuklar oyun oynarken su içmeyi unutabiliyor. Bu nedenle düzenli aralıklarla su içmelerinin sağlanması çok önemlidir” uyarısında bulundu.
Sıcak çarpması organları etkileyebilir
Sıcak çarpmasında vücut sıcaklığının kontrol edilemeyecek düzeyde yükselmesi beyin, böbrekler ve kalp gibi hayati organların işlevlerini olumsuz etkileyebiliyor.
Tedavide gecikildiğinde ise organ yetmezliği gibi yaşamı tehdit eden komplikasyonlar gelişebiliyor. Bu nedenle sıcak çarpması acil müdahale gerektiren ciddi bir durum olarak değerlendiriliyor.
İlk müdahale nasıl yapılmalı?
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Demet Matben, sıcak çarpması şüphesinde ilk süreçte yapılması gerekenleri şöyle anlattı:
“Çocuk hemen serin ve gölgeli bir ortama alınmalıdır. Ardından, bilinci yerindeyse yeterli sıvı desteği sağlanmalı, mümkünse serin bir duş veya ıslak bezlerle vücut sıcaklığının düşmesine yardımcı olunmalıdır. Elektrolit ve sıvı kaybını yerine koymak için bol sıvı tüketimi desteklenmelidir. Gerekli durumlarda hekim önerisiyle ateş düşürücü ilaçlar kullanılabilir.”
Ağır vakalarda sağlık kuruluşuna başvurulmalı
Dr. Demet Matben, çocuğun ağızdan yeterli sıvı alamadığı veya genel durumunun bozulduğu ağır vakalarda zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirtti.
Özellikle bilinç bulanıklığı, sürekli kusma, aşırı uyku hali, yüksek ateşin düşmemesi veya çocuğun halsizliğinin artması durumunda vakit kaybedilmemesi önem taşıyor.
Sıcak çarpmasına karşı 8 kritik kural
Dr. Demet Matben, sıcak çarpmasının büyük ölçüde önlenebilir bir durum olduğuna dikkat çekerek ailelere şu önerilerde bulundu:
Kural
Öneri
1
Açık renkli, ince ve pamuklu kıyafetler tercih edin
2
Çocuğun güneş altında uzun süre kalmamasına dikkat edin
3
11.00-16.00 saatleri arasında açık hava aktivitelerinden ve egzersizden uzak tutun
4
Güneşe çıkmadan en az 15-20 dakika önce 30+ koruma faktörlü güneş kremi kullanın
5
Baş bölgesini korumak için geniş kenarlıklı şapka ve güneş gözlüğü kullanın
6
Tente veya şemsiye yerine mümkünse ağaç gölgesini tercih edin
7
Her fırsatta su içirin, susamasını veya istemesini beklemeyin
8
Çocuğu asla araçta bırakmayın
Araç içinde bırakmak hayati risk oluşturuyor
Uzmanlar, yaz aylarında çocukların araç içinde kısa süreliğine bile yalnız bırakılmaması gerektiğini vurguluyor.
Araç içi sıcaklık, kısa sürede hayati tehlike oluşturabilecek seviyelere çıkabiliyor. Bu nedenle çocukların park halindeki araçlarda asla yalnız bırakılmaması gerekiyor.
Yaz aylarında ebeveyn kontrolü önemli
Sıcak çarpması, doğru önlemlerle büyük ölçüde önlenebilen ancak ihmal edildiğinde hızla ağırlaşabilen ciddi bir sağlık sorunu olarak öne çıkıyor.
Uzmanlar, yaz aylarında çocukların güneş altında geçirdiği sürenin sınırlandırılmasını, sıvı tüketiminin takip edilmesini, açık hava aktivitelerinin riskli saatler dışında planlanmasını ve belirtiler görüldüğünde hızlı müdahale edilmesini öneriyor.
Okulların kapanmasıyla birlikte birçok aile çocukları için sünnet planı yapmaya başladı. Uzmanlar ise sünnetin yalnızca geleneksel bir uygulama olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, işlem öncesinde mutlaka uzman değerlendirmesi yapılması gerektiğini vurguluyor.
Memorial Göztepe Hastanesi Çocuk Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Hakan Kocaman, sünnet öncesinde yapılacak kısa bir muayenenin, çocuklarda bazı doğumsal ürolojik anomalilerin erken fark edilmesini sağlayabileceğini belirtti.
Özellikle halk arasında “peygamber sünneti” olarak bilinen hipospadias vakalarında, bilinçsizce yapılan sünnetin ileride gerekli olabilecek cerrahi tedaviyi zorlaştırabileceğine dikkat çekildi.
Sünnet için her yaş uygun değil
Sünnetin zamanlamasının, çocuğun hem fiziksel hem de psikolojik gelişimi dikkate alınarak belirlenmesi gerekiyor.
Uzmanlara göre tıbbi açıdan 2 yaşından önce veya 6 yaşından sonraki dönem sünnet için daha uygun kabul edilebiliyor. 2 yaşından önce çocukta bilinçli farkındalık tam gelişmediği için psikolojik etkilenme riski daha düşük olabiliyor.
Buna karşılık 2-4 yaş arası dönem, çocuklarda beden algısının gelişmeye başladığı hassas bir süreç olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle bu yaş aralığında sünnetten mümkün olduğunca kaçınılması öneriliyor.
6 yaşından sonra ise çocuğun psikolojik gelişimi de göz önünde bulundurularak sünnet planlanabiliyor.
Sünnet öncesi muayene doğumsal anomalileri ortaya çıkarabilir
Yaz aylarında sünnet yaptırmayı planlayan ailelere en önemli önerinin işlem öncesinde mutlaka çocuk cerrahisi uzmanına başvurmak olduğunu belirten uzmanlar, ailelerin sünneti basit bir işlem olarak görerek uzman değerlendirmesini atlamaması gerektiğini ifade ediyor.
Her erkek çocuğun sünnet edilmeden önce muayene edilmesi ve değerlendirilmesi gerekiyor.
Birkaç dakikalık genel değerlendirme sayesinde bazı doğumsal ürolojik anomaliler kolaylıkla tespit edilebiliyor. Böylece çocuğun ileride yaşayabileceği daha büyük sağlık sorunlarının önüne geçilebiliyor.
Hipospadias sünnete engel olabilir
Erkek çocuklarda görülen en yaygın doğumsal ürolojik anomalilerden biri olan hipospadias, idrar kanalının penis ucunda değil daha aşağı bir bölgede sonlanmasıyla ortaya çıkıyor.
Halk arasında “peygamber sünneti” olarak bilinen bu durumda sünnet derisi, ileride yapılacak düzeltici ameliyat için önemli bir cerrahi doku görevi görebiliyor.
Bu nedenle hipospadiaslı çocuklarda erken veya kontrolsüz şekilde yapılan sünnet, tedavi seçeneklerini azaltabiliyor ve ameliyat sürecini zorlaştırabiliyor.
Aileler hangi belirtilere dikkat etmeli?
Anne ve babaların bazı belirtileri fark ederek erken dönemde hekime başvurması büyük önem taşıyor.
Hipospadias açısından dikkat edilmesi gereken belirtiler şöyle sıralanıyor:
Belirti
Neden önemli?
Sünnet derisinin üst tarafta fazla, alt tarafta eksik görünmesi
Hipospadias belirtisi olabilir
İdrar deliğinin penis ucunda değil daha aşağıda yer alması
Doğumsal ürolojik anomaliye işaret edebilir
Peniste eğrilik bulunması
Cerrahi değerlendirme gerektirebilir
Bu belirtilerden biri fark edildiğinde sünnet planlanmadan önce çocuk cerrahisi uzmanına başvurulması gerekiyor.
Her 200-300 erkek çocuğundan birinde görülebiliyor
Toplumda nadir olduğu düşünülse de hipospadiasın yaklaşık olarak her 200-300 erkek doğumundan birinde görülebildiği belirtiliyor.
Bu nedenle özellikle sünnet planlanan çocuklarda detaylı muayene büyük önem taşıyor.
Hipospadiasın tedavisi cerrahi olarak gerçekleştiriliyor. Tedavide amaç, idrar kanalını olması gereken yere taşımak, varsa eğriliği düzeltmek ve çocuğun normal anatomik yapıya kavuşmasını sağlamak olarak ifade ediliyor.
Sünnet günübirlik bir cerrahi işlemdir
Sünnet, doğru teknikle uygulandığında kısa süren ve genellikle aynı gün taburculukla tamamlanan bir cerrahi işlem olarak biliniyor.
Çocuğun yaşına ve genel durumuna göre uygun anestezi yöntemi tercih ediliyor. İşlem sonrasında çocuklar çoğunlukla birkaç saat gözlem altında tutulduktan sonra evlerine dönebiliyor.
Günümüzde kullanılan modern cerrahi teknikler sayesinde iyileşme süreci daha konforlu geçebiliyor. Operasyon bölgesinde oluşabilecek izler ise zamanla belirginliğini büyük ölçüde kaybedebiliyor.
Ancak sağlıklı bir iyileşme süreci için sünnetin mutlaka uygun koşullarda ve uzman hekimler tarafından gerçekleştirilmesi gerekiyor.
Sünnet sonrası nelere dikkat edilmeli?
Sünnet sonrası dönemde ailelerin dikkat etmesi gereken bazı önemli noktalar bulunuyor.
Dikkat edilmesi gerekenler
Açıklama
İlk 24 saat dinlenme
Koşma ve zıplama gibi hareketlerden kaçınılmalı
İlaç ve bakım uygulamaları
Doktorun önerdiği şekilde düzenli yapılmalı
Hijyen
Sünnet bölgesi temiz ve kuru tutulmalı
Sıvı tüketimi
Çocuğun bol sıvı alması desteklenmeli
Kıyafet seçimi
İlk günlerde rahat ve bol kıyafetler tercih edilmeli
Deniz ve havuz
Yara iyileşmesi tamamlanana kadar girilmemeli
Acil belirtiler
Şiddetli ağrı, yoğun kanama, ateş veya idrar yapmada güçlük varsa doktora başvurulmalı
Uzman değerlendirmesi ihmal edilmemeli
Uzmanlar, sünnetin hem tıbbi hem de psikolojik yönleri bulunan bir işlem olduğunu belirtiyor.
Ailelerin sünnet planı yapmadan önce çocuk cerrahisi uzmanına başvurması, çocuğun yaşına ve sağlık durumuna göre en doğru zamanlamanın belirlenmesine katkı sağlıyor.
Özellikle hipospadias gibi doğumsal anomalilerin sünnet öncesinde fark edilmesi, ileride uygulanabilecek cerrahi tedavi açısından büyük önem taşıyor.
Yaz tatili çocuklar için oyun, deniz, havuz ve açık havada geçirilen keyifli saatler anlamına geliyor. Ancak sıcaklıkların yükselmesi, beslenme düzeninin değişmesi ve çocukların günün büyük bölümünü dışarıda geçirmesi bazı sağlık sorunlarının görülme sıklığını artırabiliyor.
Özellikle küçük çocuklar, vücut ısılarını yetişkinler kadar kolay dengeleyemedikleri için sıcak havalardan ve çevresel etkenlerden daha fazla etkilenebiliyor.
Güneş çarpması, ishal, kulak ve göz enfeksiyonları, cilt problemleri ve böcek ısırıkları yaz aylarında çocuklarda en sık karşılaşılan sağlık sorunları arasında yer alıyor.
Memorial Antalya Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Uz. Dr. Mehmet Ali Duman, çocukların yaz tatilini sağlıklı, güvenli ve keyifli geçirebilmesi için ailelerin bazı noktalara dikkat etmesi gerektiğini belirtti.
Sıcak havalarda çocuklar daha dikkatli korunmalı
Yaz aylarında çocukların daha fazla enerji harcadığını belirten uzmanlar, ebeveynlerin dikkatli davranmasıyla bu dönemin sorunsuz geçirilebileceğini ifade ediyor.
Yüksek ateş, şiddetli ishal, kusma veya bilinç bulanıklığı gibi durumlarda ise vakit kaybetmeden en yakın sağlık kurumuna başvurulması gerekiyor.
Güneş çarpması ve aşırı sıcak tehlikesi
Çocukların 11.00-16.00 saatleri arasında doğrudan güneş altında bırakılmaması gerekiyor. Bu saatlerde güneş ışınlarının etkisi artarken, çocuklarda sıvı kaybı ve güneş çarpması riski de yükseliyor.
Ailelerin çocuklara bol pamuklu, açık renkli ve hafif kıyafetler giydirmesi, başlarını mutlaka şapka ile koruması öneriliyor. Çocukların günde en az 1-1,5 litre su tüketmesi sağlanmalı, susuzluk beklenmeden düzenli aralıklarla su verilmelidir.
Çocuklar araç içinde veya kapalı alanlarda kesinlikle yalnız bırakılmamalıdır.
İshal ve mide-bağırsak enfeksiyonlarına dikkat
Yaz aylarında sıcaklıkların artmasıyla birlikte gıda kaynaklı enfeksiyonlar ve ishal vakaları daha sık görülebiliyor.
Çocuklara ellerini sık sık sabunla yıkama alışkanlığı kazandırılmalı, meyve ve sebzeler iyice yıkanmalı, çiğ tüketilen gıdalar dikkatli seçilmelidir.
Açıkta satılan yiyecekler, dondurma ve sokak yemeklerinden kaçınılmalı; güvenilir olmayan sular tüketilmemelidir. Sadece şişelenmiş veya kaynatılmış su tercih edilmelidir.
Deniz ve havuz kaynaklı enfeksiyonlar artabilir
Yaz aylarında havuz ve deniz kullanımıyla birlikte kulak ve göz enfeksiyonlarında artış yaşanabiliyor. Uzmanlar, mümkünse havuz yerine temiz denizin tercih edilmesini öneriyor.
Yüzme sonrasında çocukların mutlaka duş alması, ıslak mayo ile uzun süre oturmaması ve kulaklarının iyice kurulanması gerekiyor.
Havuz sonrası gözlerde kızarıklık veya kaşıntı oluşması durumunda ise belirtiler ihmal edilmemeli ve gerekli müdahale yapılmalıdır.
Cilt sorunları ve böcek ısırıkları ihmal edilmemeli
Sıcak havalarda aşırı terleme, isilik ve mantar gibi cilt problemlerine yol açabiliyor. Çocukların serin duş alması, cildin temiz ve kuru tutulması önem taşıyor.
Ayaklara terlik giydirilmeli, ıslak ayakla uzun süre yürümekten kaçınılmalıdır. Sivrisinek ve böcek ısırıklarına karşı doğal içerikli kovucu spreyler kullanılabilir. Akşam saatlerinde dışarıda bulunan çocukların korunmasına dikkat edilmelidir.
Ciltte kızarıklık, kabarcık veya kaşıntı görüldüğünde bölgenin serin ve kuru tutulması öneriliyor.
Yaz aylarında hijyen ve beslenme önemli
Çocukların tırnakları kısa kesilmeli ve hijyen kurallarına uymaları teşvik edilmelidir. Yaz aylarında bol meyve, yoğurt, ayran ve ev yapımı serinletici içeceklerin tercih edilmesi sağlıklı beslenmeye katkı sunuyor.
Aşırı dondurma ve gazlı içecek tüketimi sınırlandırılmalı, çocukların haftalık kilo takibi yapılmalıdır.
Çocukları yaz hastalıklarından korumak için öneriler
Sağlık sorunu
Alınması gereken önlemler
Güneş çarpması
11.00-16.00 saatlerinde güneşten kaçının, şapka ve açık renkli kıyafet kullanın
İshal ve mide enfeksiyonları
Elleri sık yıkayın, açıkta satılan yiyeceklerden kaçının, güvenilir su tüketin
Deniz ve havuz enfeksiyonları
Yüzme sonrası duş aldırın, ıslak mayoyla bekletmeyin, kulakları kurulayın
Cilt sorunları ve böcek ısırıkları
Serin duş aldırın, cildi kuru tutun, böcek kovucu ürünler kullanın
Çocukların 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı kutlayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, çocukları misafir etmekten büyük memnuniyet duyduğunu söyledi.
Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’taki okul saldırılarını anımsatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Geçtiğimiz hafta milletçe hepimizi ziyadesiyle üzen iki olay yaşadık. Saldırılarda kaybettiğimiz canlarımıza Allah’tan rahmet diliyor, tedavileri devam eden vatandaşlarımıza acil şifalar temenni ediyorum. 23 Nisan’ı çocuklara armağan eden Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları ile Millî Mücadele’yi başarıyla yöneten Meclisimizin değerli üyelerini saygıyla yâd ediyorum” ifadesini kullandı.
“YAVRULARIMIZLA HER BULUŞMAMIZDA TÜRKİYE’NİN AYDINLIK GELECEĞİNE OLAN İNANCIM DAHA DA ARTIYOR, GÜÇLENİYOR”
Öğrencilerin, ışıl ışıl parlayan gözleri, gökyüzü kadar temiz ve masum yüzleri, şefkat ve merhamet dolu yürekleriyle her birinin kendilerinin umudu olduğunu dile getiren Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle devam etti: “Sizin gibi yavrularımızla her buluşmamızda Türkiye’nin aydınlık geleceğine olan inancım daha da artıyor, güçleniyor. Çünkü ileride bu koltuklarda sizler oturacak, bu makamlara inşallah sizler geleceksiniz. Üstlendiğiniz görevlerde ülkenize ve milletinize en güzel şekilde hizmet edeceksiniz. Biliyorum ki aranızdan çok kıymetli isimler çıkacak. Bilimde, sanatta, sporda, siyasette, sivil toplumda, yani hayatın her alanında birer yıldız gibi parlayacaksınız. Yeter ki hayallerinizle aranıza hiçbir engelin girmesine izin vermeyin. Yeter ki kendinize güvenin. Başarabileceğinize inanın. Disiplinli bir şekilde çalışmaktan hiçbir zaman vazgeçmeyin. Gerisi sadece biraz sabır ve zaman meselesidir. Bundan hiçbir şüphe duymadığımı özellikle vurgulamak istiyorum. Bugün ne yapıyorsak, sizin hayallerinizi gerçekleştirmeniz için yapıyoruz. Ne yapıyorsak gözlerinizdeki ışık hayatınız boyunca hiç sönmesin diye yapıyor, bunun samimi mücadelesini veriyoruz. Sizleri seviyor, her birinize inanıyor, güveniyorum. Hepinizi tek tek gözlerinden öpüyorum. Ailelerinize, öğretmenlerinize ve üzerinizde emeği olan herkese buradan selamlarımı iletiyorum. Ziyaretiniz için teşekkür ediyor, hepinize sağlıklı, mutlu ve başarılı ömürler diliyorum.”
Programın sonunda, Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından çocuklara bisiklet armağan edildi.
Bakan Tekin’den teşekkür
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ise 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı dolayısıyla Cumhurbaşkanı Erdoğan’a eğitim camiası adına teşekkür ederek, şunları dile getirdi:
“Ramazan ayında ‘Maarifin Kalbinde Ramazan’ temasıyla milli birlik, beraberlik ve dayanışma ruhuna vurgu yapan etkinlikler yapmıştık. Nisanda da vatan sevgisi, bayrak sevgisi, millet sevgisi, milli egemenlik gibi kavramlar etrafında çocuklarda farkındalık oluşturacak etkinlikler yapılmasını okullardan istemiştik. Nisanın teması, ‘Maarifin Kalbinde Çocuk’tu. Ayın başından itibaren okullarımızda bu kapsamda çok sayıda etkinlik oldu. Çocuklarımız ezan, bayrak gibi bizi bir arada tutan değerlerimize sahip çıkacak etkinlikler yaptılar. Fakat geçtiğimiz hafta yaşadığımız menfur olay, hepimizin canını sıktı, üzdü. Sizin de desteklerinizle inşallah okullarımızda çocuklarımızın daha sağlıklı, daha güvenli ortamda bir eğitim öğretim almalarını sağlayacağız.”
Bakan Tekin, “Sayın Cumhurbaşkanım, talimatınızla çocuklara, kendi çocuklarımız gibi, emanet hissiyle yaklaşarak, abilik, ablalık, öğretmenlik yaparak sahip çıkmaya çalışıyoruz. Sizin de sürekli ifade ettiğiniz gibi, çocuklar bizim geleceğimiz, çiçeklerimiz. O şuurla sahip çıkmaya çalışıyoruz. Bu süreçteki destekleriniz için şahsım, çocuklarımız ve milletimiz adına şükranlarımı sunuyorum.” diye konuştu.
Çocuklar şiir okudu
Kabulde, Bengü Yeşilbaş isimli 2. sınıf öğrencisi kendi yazdığı bir şiir kitabını Cumhurbaşkanı Erdoğan’a takdim etti.
Kitabın kendisine ait olup olmadığını soran Erdoğan, “Her kelimesi, her cümlesi bana ait” yanıtını alınca, “Ben de bunu tek tek okuyacağım.” dedi. Bengü Yeşiltaş, akrostiş yöntemiyle yazdığı “Recep Tayyip Erdoğan” şiirini okudu.
Kırklareli’nin Vize ilçesinden 4 yaşındaki Gülsu Işıl Korkmaz ve ağabeyi Mutlucan Korkmaz da Cumhurbaşkanı Erdoğan’a şiir okudu.
Okuduğu “Bayrak” şiiriyle sosyal medyada ilgi gören Azra, bu şiiri okudu. Şiirin ardından Mutlucan Korkmaz da aynı videoda, tek isteğinin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı görmek olduğunu söylemesi ve ağlaması üzerine Erdoğan, “Mutlucanlar ağlamaz.” dedi. Mutlucan Korkmaz’ı teselli eden Erdoğan’ın, gözyaşlarını sildiği görüldü. Mutlucan Korkmaz daha sonra “Minareler süngü kubbeler miğfer” dizelerini içeren “İlahi Ordu” şiirini okudu.
Ali Rusev Radev isimli 4. sınıf öğrencisi de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sorusu üzerine, Bulgaristan’dan geldiğini ve Ankara’da yaşadığını, ileride savunma sanayisi üzerine çalışmalar yapmak istediğini anlattı.
Diğer bir öğrenci ise İstiklal Marşı’nın ilk 2 kıtasını okudu.
“Savunma sanayimizle ilgili birçok çalışma ve projeyi hayata geçireceğim”
Cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturan Vargün, gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Bir gazetecinin, “Dünya çocuklarına bir mesajınız olacak mı?” sorusu üzerine Vargün, “Tüm dünya çocuklarının 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı kutluyor, dünyadaki tek çocuk bayramını büyük bir sevinç ve mutlulukla geçirmelerini diliyorum.” ifadesini kullandı.
Türkiye’nin savunma sanayisindeki başarısına dikkat çekilerek, “Sizin bu alandaki tutumunuz ne olurdu. Bu başarıya imza atan Türk mühendislerine nasıl bir mesaj verirdiniz?” sorusu yöneltilen Vargün, “Gemilerimizi, uçaklarımızı, füzelerimizi hazırlayan, tasarlayan bütün mühendislere teşekkür ediyorum. Savunma sanayimizle ilgili birçok çalışma ve projeyi hayata geçireceğim.” dedi.
Vargün, “A Milli Futbol Takımı’nın ABD’de oynayacağı Dünya Kupası maçları dolayısıyla ABD’ye ziyaretiniz olacak mı?” sorusuna, “Tabii ki Dünya Kupasına gideceğim. Bütün ülke, A Milli Futbol Takımı’nın şampiyon olmasını istiyor.” yanıtını verdi.
Programın sonunda, Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından çocuklara bisiklet armağan edildi.
Selçuklu Belediye Başkanı Ahmet Pekyatırmacı, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kuruluşunun 106. yıl dönümü ve 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı dolayısıyla yayımladığı kutlama mesajında şu görüşlere yer verdi;
“Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açıldığı 23 Nisan 1920 tarihi, yüce Türk milletinin var olma mücadelesinde önemli bir dönüm noktasıdır. 23 Nisan, milli iradenin, millet egemenliğinin sembolü olmasının yanı sıra geleceğimizin teminatı olan çocuklarımıza duyduğumuz inancın da sembolüdür. Bu bayram, aziz milletimizin binlerce yıllık hoşgörü ve sevgi mirasını yalnızca ülkemizde değil, tüm dünyada gururla ilan ettiği anlamlı bir gün, geleceğimizin teminatı olan çocuklarımıza duyduğumuz sarsılmaz inancın ve onlara verdiğimiz değerin en güçlü simgelerinden biridir.
Selçuklu Belediyesi olarak bizler de çocuklarımızın daha mutlu, daha sağlıklı ve donanımlı bireyler olarak yetişmesi adına çalışmalarımızı aralıksız sürdürüyoruz. Eğitimden spora, sanattan sosyal etkinliklere kadar birçok alanda hayata geçirdiğimiz projelerle onların gelişimine katkı sunuyor, yeteneklerini keşfetmelerine ve kendilerini ifade etmelerine imkân sağlıyoruz. Bu çerçevede, SETAP kapsamında faaliyet gösteren okul dışı öğrenme ortamlarımız, yaz ve kış spor okullarımız ile Selçuklu Belediyesi Sanat Akademisi bünyesinde sunduğumuz eğitimlerle çocuklarımıza hem eğitici hem de eğlenceli ortamlar sunuyoruz. Amacımız; kendine güvenen, değerlerine bağlı, üretken ve vizyon sahibi nesiller yetişmesine destek olmaktır. Çünkü biliyoruz ki güçlü bir gelecek, mutlu çocuklarla inşa edilir.
Bu duygu ve düşüncelerle başta kıymetli çocuklarımız olmak üzere tüm milletimizin 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı en içten dileklerimle kutluyor, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve tüm kahramanlarımızı saygı, rahmet ve minnetle anıyorum.”
TBMM Genel Kurulunda, sosyal medyaya ve doğum iznine yönelik düzenlemeleri de içeren Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı.
Kanunla, Gelir Vergisi Kanunu’nda değişikliğe gidiliyor. Buna göre, Darülaceze’ye yapılacak gıda, temizlik, giyecek ve yakacak bağışları ile diğer bağış ve yardımlar gelir vergisi istisnası kapsamına alınacak.
Devlet Memurları Kanunu’nda yapılan değişiklikle, kadın memura verilecek ücretli doğum sonrası izin süresi 8 haftadan 16 haftaya çıkarılacak, sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memurun, isteği halinde doğumdan önceki izin süresinden doğum sonrasına aktarabileceği süre bir hafta artırılacak.
Düzenlemeye göre, kadın memura doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta süreyle analık izni verilecek. Ancak beklenen doğum tarihinden 8 hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği halinde doğumdan önceki 2 haftaya kadar kurumunda çalışabilecek.
Devlet memurlarının koruyucu aile olmaya teşvik edilmesi, koruyucu aile sayısının artmasıyla daha fazla çocuğun aile yanında bakımının sağlanması, koruyucu aileliğin çocuk koruma mekanizmasındaki yerinin güçlendirilmesi ve koruyucu aile ile çocuğun birbirine alışma sürecine destek olunması amacıyla bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olan memura, çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine 10 gün izin verilecek.
– Koruyucu ailelerin isteğe bağlı sigorta prim ödemeleri
65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle yersiz yapılan ödemelerin iadesinde kanuni faizin esas alınması öngörülüyor.
Kanuna göre aylığa hak kazanmak üzere düzenlenen belgelerin gerçeğe uymadığı tespit edildiği takdirde, ödenen aylıklar ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar kanuni faiziyle hesaplanacak tutarıyla birlikte geri alınacak, belgeleri düzenleyen ve kullananlar hakkında ayrıca genel hükümlere göre ceza kovuşturması yapılacak.
Sosyal Hizmetler Kanunu’na “İhtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Sitesi”, “Çocuk Evleri Sitesi”, “Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Merkezi”, “İhtisaslaşma”, “Sosyal ve Ekonomik Destek”, “Koruyucu Aile”, “Merkezi İzleme Sistemi” tanımları ekleniyor.
Devlet korumasındaki çocukların aile ortamında büyümelerini sağlamak, bireysel gelişimlerini desteklemek ve topluma sağlıklı bireyler olarak kazandırılmalarını temin etmek açısından büyük önem taşıyan koruyucu aile sosyal hizmet modeline daha fazla ailenin katılımının teşvik edilmesi için sosyal güvencesi olmayan koruyucu ailelerin sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak isteğe bağlı sigorta prim ödemelerinin yapılması amacıyla Sosyal Hizmetler Kanunu’nda değişiklik yapılıyor.
Buna göre, koruyucu aile sözleşmesi devam eden koruyucu ailelerde eşlerden birinin, sigortalı olarak ay içinde 30 günden az çalışması ya da tam gün çalışmaması sebebiyle, isteğe bağlı sigortalı olanlar hariç olmak üzere, sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak isteğe bağlı sigortalılık veya iştirakçilik kapsamında ödediği primin, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun ilgili hükmü uyarınca belirlenen prime esas kazanç günlük alt sınırı üzerinden hesaplanacak tutarı, ödeme belgesinin ibrazı halinde aylık ödemelere ilave edilerek karşılanacak. Bu hüküm kapsamında ödeme yapılan kişilerin eşlerinin vefatı halinde de isteğe bağlı sigorta primlerinin karşılanmasına devam edilecek.
– Çocukların ailesi veya yakını yanında bakımı ve desteklenmesi
Sosyal Hizmetler Kanunu’na eklenen hükümle, ekonomik desteğin üst sınırı en yüksek devlet memuru aylığı tutarı ile sınırlandırılıyor, yaş ve eğitim durumuna göre destek tutarının belirleneceği hüküm altına alınıyor.
“Sosyal ve ekonomik destek” başlıklı hükme göre, çocukların kuruluş bakımına alınmaksızın ailesi veya yakını yanında bakımı ve desteklenmesi amacıyla koruyucu ve önleyici çalışmalar yapılacak. İhtiyaç duyulması halinde sosyal ve ekonomik sorunların çözülmesine yönelik bölgesel şartlar dikkate alınarak sosyal ve ekonomik destek sağlanacak.
Sosyal ve ekonomik destek geçici ve süreli olarak sağlanabilecek. Destek ödemeleri en yüksek devlet memuru aylığı (ek gösterge dahil) tutarını aşamayacak. Yaş ve öğrenim durumuna göre verilecek destek, üst sınır üzerinden hesaplanarak belirlenecek. Aylık ödenecek süreli ekonomik destek 2 yıla kadar, tek seferlik ödenecek geçici ekonomik destek ise yılda en fazla 2 kez olmak üzere sağlanacak. Geçici ekonomik destek, belirlenen tutarın 3 katına kadar verilebilecek. Sosyal ve ekonomik destek aynı ailede en fazla 2 kişi için sağlanacak.
Sosyal ve ekonomik destek, kural olarak destekten yararlanan çocuğun 18 yaşını doldurmasına kadar sağlanabilecek. Korunma kararı veya bakım tedbiri kararı, reşit olması nedeniyle sona eren kişiler ile sosyal ve ekonomik destek hizmetinden yararlanırken reşit olan ve aralık vermeksizin örgün yüksek öğrenim programlarına devam eden gençler sosyal ve ekonomik destekten 25 yaşını tamamlayana kadar yararlandırılabilecek.
Sosyal ve ekonomik destekten yararlanacakların tespiti, verilecek sosyal destekler ile geçici ve süreli ekonomik destekten faydalananlara yapılacak ödemelere ve ödemelerin sürelerine ilişkin usul ve esaslar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.
Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre, çocuğa bakmakla yükümlü olan kimsenin yönetmelikte belirlenen şartları taşımadığı halde aktif bir eylemiyle bundan haksız bir şekilde yararlandığının Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca tespit edilmesi halinde devletçe ödenen meblağın tahsili için ilgililere rücu edilecek.
İlgili hükümler uyarınca, kapatılmasına karar verilen yatılı kuruluşlarda, ihtiyaç duyulması halinde bakım faaliyetlerinin aksamaması ve hizmetin devamlılığını sağlamak üzere merkezin olağan idari, mali, hukuki, mesleki ve diğer tüm işleri valilikçe yürütülecek. Bu yetki çerçevesinde başka bir kuruluşa nakli hemen yapılamayan kişilere, durumlarına uygun bir kuruluşa yerleştirilinceye kadar ve azami 6 ay süreyle hizmet sunulmasına devam edilecek. Bu süreçte Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı yatılı kuruluşlarda görev yapan personel geçici olarak görevlendirilebilecek.
Gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişilerine ait sosyal hizmet kuruluşlarının kurucu müdürü hakkında, “kurucu müdürün kuruluşta hizmet verilen kişilere yönelik tehdit veya baskı ya da özgürlüğün keyfi engellenmesini de içeren fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar veren eylemlerden dolayı cezalandırılmasına karar verilmiş olması” şeklinde belirtilen eylemlerden dolayı adli kovuşturma açılması halinde kovuşturma sonuçlanıncaya kadar valilikçe bu düzenleme kapsamında belirtilen tedbirlerin alınmasına karar verilebilecek.
– Devlet koruması altında yetişen gençlerin istihdamına yönelik düzenleme
Kanunla, devlet koruması altında yetişen gençlerin istihdamı için aranan şartlar somut hale getiriliyor.
Buna göre, devlet koruması altında yetişen gençlerin hüküm kapsamında sağlanan istihdam hakkından yararlanması için “hakkında korunma kararı veya Çocuk Koruma Kanunu uyarınca bakım tedbiri kararı alınmış olması, korunma kararı veya bakım tedbiri kararı devam ederken fasılalı olarak geçen yararlanma süreleri dahil en az 5 yıl kuruluş bakımı veya koruyucu aile sosyal hizmet modellerinden fiilen yararlanması ve reşit olduğu tarih itibarıyla fiilen yararlanmaya devam ediyor olması, korunma, bakım tedbir kararı veya Kanun’un ilgili hükmünde belirtilen himaye onayının sona erdiği tarih itibarıyla Türk vatandaşı olması, 14 yaşını doldurduğu tarihten itibaren kuruluştan ya da koruyucu aile yanından hizmet aldığı süre boyunca fasılalı da olsa Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kayıtlarına göre 90 günden fazla izinsiz ayrılmamış olması, en az ortaöğretim mezunu olması, 18 yaşın doldurulduğu ve korunma, bakım tedbir kararı veya himaye onayının sona erdiği tarihten itibaren 5 yıl içinde Bakanlığa başvuru yapmış olması ve başvuru tarihi itibarıyla 30 yaşından gün almamış olması” şartlarının tamamını taşınması gerekecek.
Düzenlemeyle, söz konusu şartlar kapsamında, hak sahibi olanların işe yerleştirilmeleri için izlenecek usul ve esaslar da belirleniyor.
Buna göre, kamu kurum ve kuruluşları tarafından hangi statüde olursa olsun dolu kadro ve pozisyonları toplamının binde biri, bu hüküm kapsamında istihdam edilecekler için ayrılacak ve her yıl belirtilen oranda kişi istihdam edilecek. Dolu kadro ve pozisyon toplamı binden az olan kamu kurum ve kuruluşlarına, talep edilmesi durumunda yerleştirme yapılacak. Hak sahipliği Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından onaylananların merkezi yerleştirme işlemleri, merkezi sınav sonuçlarına göre gerçekleştirilecek.
Yerleştirme yapılacak kadro ve pozisyon sayısı 2 Sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne tabi kurumların dolu memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonları ve işçi kadro sayılarının toplamının binde biri olacak. Toplam kadro ve pozisyon sayısının belirlenmesinde yerleştirme yapılacak yılın başındaki veriler esas alınacak. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından bu hüküm kapsamında hak sahiplerinin istihdam edileceği toplam kadro sayıları her kurum için tespit edilerek kurumlara bildirilecek.
Öğretmenlik alanları için Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen yükseköğretim programlarından mezun olanlar Öğretmenlik Mesleği Kanunu hükümleri uyarınca istihdam edilecek. Milli Eğitim Akademisi ile ilişikleri disiplin soruşturması dışında bir sebeple kesilenler memur unvanlı kadrolara atanacak. Kurumlarca teşkilat bazında dağıtımın bildirilmemesi halinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca belirlenecek usul ve esaslar dahilinde resen yerleştirme yapılacak.
Hak sahipleri bu hüküm kapsamındaki istihdam hakkından yalnızca bir defa faydalanabilecek. Hak sahiplerinden herhangi bir kamu kurum ve kuruluşuna yerleştirilip atama onayı alınanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadro ve pozisyonlara her ne surette olursa olsun atananlar ve Öğretmenlik Mesleği Kanunu’na göre hazırlık eğitimine alınanlar bu hükümde verilen hakkı kullanmış sayılacak. Öğrenim düzeyinin göreve başlama sonrasında değişmesi genel hükümler dışında bir atama veya unvan değişikliğine hak teşkil etmeyecek.
Kamu kurum ve kuruluşları, bu hükümde belirtilen haktan yararlanarak yerleştirilenlerin atama işlemlerinin sonucunu, herhangi bir nedenle işten ayrılan personele ilişkin belirlenecek bilgileri ve halen çalışmakta olanların bilgilerini yönetmelikte belirlenecek zaman içerisinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Kamu Personel Bilgi Sisteminin bulunduğu Kuruma bildirecek. Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamı dışında kalan kurumların da bu hüküm kapsamında istihdamla yükümlü oldukları kadro ve pozisyonları Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bildirmeleri gerekecek. Ancak bu kurumlara yapılacak yerleştirmelerde ilgili kurumların talep ettikleri kadro ve statüler esas alınacak.
Öğrenim durumlarına bakılmaksızın hüküm kapsamına giren kişilerin özel sektörde çalıştırılmaları halinde, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun ilgili hükümlerine göre ödenmesi gereken ve belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi, kısa vadeli sigorta kolları primi ve genel sağlık sigortası primi, sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı ile İşsizlik Sigortası Kanunu’na göre ödenmesi gereken işsizlik sigortası primi, sigortalı ve işveren hissesinin tamamı sigortalının işe giriş tarihinden itibaren 5 yıl süre ile Hazine tarafından karşılanacak.
Bu kapsamda sağlanan prim teşvikinden işverenler yararlanacak ve Hazine tarafından işverene sağlanan sigortalı primi hissesi teşviki tutarının sigortalıya ödenmesi işverenden talep edilemeyecek. Bu kapsamdaki teşvikten faydalanabilmek için Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin kanuni süresi içinde verilmesi ve Hazine tarafından karşılanmayan primlerin kanuni süresi içinde ödenmesi gerekecek.
İşe yerleştirme yükümlülüğünün takip ve denetimine, yerleştirme yapılacak kadro ve pozisyonların belirlenmesine, merkezi sınav ve yerleştirme işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemeye Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yetkili olacak.
– Merkezi İzleme Sistemi’ne bağlı kamera sistemleriyle elde edilen veriler
Kanunda yapılan değişiklikle, anayasal ilkeler gözetilerek, yatılı sosyal hizmet kuruluşlarında sunulan sosyal hizmet kalitesinin artırılması, bireylerin ve kuruluşların güvenliğinin sağlanması, bireylerin iyi olma halinin temini, acil durumlara hızlı ve etkili bir şekilde müdahale edilmesi ve suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla yazılım destekli kamera sistemleri kurulacak.
Yatılı sosyal hizmet kuruluşlarında sunulan hizmetlerin kalite ve verimliliğinin artırılması, özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçlarının tespit edilmesi, suç işlenmesinin önlenmesi ve acil durumlarda erken müdahalenin sağlanması amacıyla Merkezi İzleme Sistemi’ne bağlı yazılım destekli kamera sistemlerinden yararlanılacak.
Bu çerçevede elde edilecek kişisel veriler adli veya idari soruşturmaya esas teşkil etmemesi halinde, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ilgili mevzuatında gösterilen usul çerçevesinde, kayıt tarihinden 2 yıl geçtikten sonra silinecek. Bu veriler mahkeme kararı olmaksızın hiçbir kurum, kuruluş veya kişi ile paylaşılamayacak. Ancak kamu hizmetlerinin kalite ve verimliliğinin artırılması ile plan ve politika geliştirilebilmesi amacıyla bu verilerden anonim hale getirilmek suretiyle yararlanılabilecek.
Cumhurbaşkanlığı Sosyal ve Gençlik Politikaları Kurulu üyesi ve Enstitü Sosyal Genel Koordinatörü İpek Coşkun Armağan, okullarda yaşanan son şiddet olaylarının ardından çocuklardaki yalnızlaşma, aidiyetsizlik ve kimlik buhranının arka planını analiz için kaleme aldı.
***
Okullarda bu hafta yaşadığımız iki olayda sosyoekonomik ve kültürel arka planları, aile yapıları birbirinden oldukça farklı iki erkek çocuğun/gencin sebep olduğu büyük yıkımlarla karşı karşıya kaldık. Olayların Türkiye tarihinde bir benzerinin olmaması, elbette analizini de hızlı yapmakta alan uzmanlarının işini zorlaştırıyor. Olayların hepimizin duygusal durumu üzerindeki etkisi göz önünde bulundurulduğunda, bu yazının tonunda zaman zaman teknik sosyolojik analizin yanında duygusal değerlendirmelere de kaymalar olacaktır. Şu ana kadar elde edilen bazı bilgiler, her iki vakada da bazı ortak desenlere işaret ediyor: Kimlik krizi, aidiyetsizlik ve yabancılaşma. Çocuğun masumiyetten böyle bir kimlik buhranına nasıl evrildiği ise bireysel, çevresel ve yapısal pek çok değişkenin birlikte düşünülmesi gereken bir süreçtir. Bireysel olarak iç dünyasında neler yaşadığını, evinde ve çevresinde hangi hakim kültürle büyütüldüğünü, yapısal olarak eğitimle ve dijital medyayla kurduğu ilişkiyi ve tüm bunların etkileşiminin çocuğun kimliği üzerindeki etkisini doğru analiz etmek durumundayız.
Yalnızlaşma, aidiyetsizlik ve erkeklik krizi
Sürece götüren bireysel değişkenleri göz önünde bulundurduğumuzda yeni nesillerin önceki nesillere göre sosyal ve duygusal olarak çok daha kırılgan olduğunu biliyoruz. Duygusal bağışıklıklarının daha zayıf olduğunu da biliyoruz. Aidiyet kurmakta zorlandıkları, yalnızlıkla baş edemedikleri ya da yönetemedikleri pek çok yeni nesil araştırmasında ortaya konuldu. Bu durum, ailelerin daha ilgisiz olduğu anlamına gelmiyor hatta ailelerin yoğun ilgisi de buna sebep olabiliyor ama özellikle bir hususun bireysel değişkenlerde üzerinde durmamız gerekiyor. Ailenin her bir üyesinin çocuğun bireysel gelişiminde etkisi büyüktür ancak bir aktörün farklı bir misyonu vardır. Çocuğun göbek bağını aslında baba keser yani çocuğun annesinin koruyucu dünyasından toplumsal hayata sağlıklı ve dengeli bir biçimde intikal edebilmesini sağlayan en önemli aktör babadır. Bu geçiş sürecinde babanın rolü belirleyici ve vazgeçilmezdir. Baba, yalnızca otorite figürü değil aynı zamanda rehber, muhatap ve birlikte var olunan bir anlam alanıdır. Özellikle erkek çocukların erken yaşlardan itibaren babalarıyla nitelikli zaman geçirmesi, sohbet meclislerinde bulunması, birlikte üretmesi, çalışması ve spor yapması, onların hayata karşı duruşunu, öz güvenini ve karakter inşasını doğrudan etkiler.
Ebeveynlik iradesi ve okul otoritesi
Aileler, genelde davranış düzenleme konusunda çocuklarıyla ergenlik döneminde yüksek ve gerilimli bir etkileşime giriyor. Ergenlik öncesinde ise sözde “pedagojik ebeveynlik” anlayışıyla aileler, çocuğun olumsuz davranışlarına geri bildirim vermekten kaçınabiliyor. 12-13 yaşına kadar sağlıklı geri bildirim almamış bir çocuk, çevrenin ve akranların etkisine girmeye başladıktan sonra aileden aldığı her türlü geri bildirimi kulak ardı edebiliyor. Bu noktada sorulması gereken soru şu: O halde ebeveynlik iradesi nerede ve nasıl devreye girecek? Erken çocukluk döneminde arzuları merkezinde büyütülen bir çocuk, ergenlik dönemine geldiğinde girdiği her ortamda önce kendi arzularının karşılanmasını ister. Okul gibi akranlarıyla birlikte yaşamayı ve paylaşım yapmayı öğrenmesi gereken yerlerde de bu davranışlar devam eder. Ebeveynlik iradesi, çocuğun erken yaşta arzularının yönetilmesi ile başlar, arzuların yönetilmesi ise sağlıklı sınırların erken yaşta konulması anlamına gelir. İstediği her şeye sahip olabilen bir çocuğun sınırsızlık hali, çocukta öz güven değil öz yıkım oluşturur.
Okulların da bu bakımdan otoritesi sorgulanır hale gelir. Herkes, çocuğunu arzu ve haz merkezli yetiştirdiğinde ortak iyiyi tesis etmeye çabalayan okullar ve öğretmenler, otorite krizine sürüklenir. Burada okul otoritesini de doğru tanımlamak gerek: Okul otoritesi, bir tür “kör disiplin” alanı değildir. Okulun tüm birimleri ve çalışanları ile ortak rasyonel otorite geliştirmesi, belirli ve tutarlı kararlar alan, uygulayan ve sürdürebilen okul yönetimi ve öğretmenler ile mümkündür.
Dijital medya ve oyunlarda buz dağının görünmeyen kısmı
İçinden geçtiğimiz süreçte her iki vakada da ortak desen olarak ortaya çıkan sosyal medya ve dijital oyun bağımlılığı, ailenin ve okulun işlevsizleştiği her yerde ve zamanda çocuğun şahsiyetinin belirlenmesinde öne geçecektir. Ne yazık ki çocuğu sosyal hayatın risklerinden koruma içgüdüsüyle hareket eden aileler, çocuğun saatlerce odasına kapanmasını, oyun masasından yemek için bile kalkmamasını, onun güvende olduğunun göstergesi olarak yorumluyor. Oysa çocuk, gerçek ilişkilerinin boşluğunu sanal kimliklerle ve ilişkilerle dolduruyor. Böylece çocuğun var oluş alanı ile anlam alanı arasındaki makas o denli açılıyor ki “vekalet kimlik”lerle yani kendisinin olmayan, ödünç alınmış kimliklerle şahsiyet oluşturmaya başlıyor. Bunlar ise genellikle acımasız, toplum düşmanı, sosyal empatiden yoksun ve içine kapanık kimlikler oluyor. Şunu da belirtmek gerekir: Cep telefonu ya da oyunun üst sürümlerini çocuğa ödül olarak sunan bir aile iklimimiz olsa bile dijital alan, ailelerin tek başına baş edebileceği bir hacim ve içerikte değil. Bunun için daha kurumsal ve yasal denetim mekanizmalarına ihtiyaç var çünkü oyun sadece oyun değil, sosyal medya göründüğü gibi sosyal değil. Arka planda müthiş bir algoritmik tahakküm var. Bununla kişisel irade ile tek başına mücadele etmek mümkün değilken çocuğun iradesine bırakmak çok daha büyük bir hatadır. Bu nedenle Türkiye’nin internet alanını daha “milli” reflekslerle düzenlemeye gitmesi ve bir “milli internet seferberliği” ile özellikle dijital oyunların denetimi ve derecelendirmesi için bir sistemin hızla hayata geçirilmesi gerekir.
Yukarıda bahsi geçen bireysel, çevresel ve yapısal faktörlerin tümünü kapsayan bütünlüklü bir bakış, çocuğa ve topluma yaklaşımımızı tazeleyecektir. Çocukların, ailelerin ve birlikte yaşamayı öğrendiğimiz okulların geleceği ancak bu bütünlüklü ve istikrarlı bakışla güvence altına alınabilir. Çocukların gerçek kimlikler ve şahsiyetlerle yetişmesi için gerçek ilişkilere, ortak duygulara, anlamlı bağlara ve sınırlara ihtiyacı var.
[İpek Coşkun Armağan, Cumhurbaşkanlığı Sosyal ve Gençlik Politikaları Kurulu üyesi ve Enstitü Sosyal Genel Koordinatörüdür.]
Cumhurbaşkanlığı Sosyal ve Gençlik Politikaları Kurulu üyesi ve Enstitü Sosyal Genel Koordinatörü İpek Coşkun Armağan, okullarda yaşanan son şiddet olaylarının ardından çocuklardaki yalnızlaşma, aidiyetsizlik ve kimlik buhranının arka planını kaleme aldı.
Okullarda bu hafta yaşadığımız iki olayda sosyoekonomik ve kültürel arka planları, aile yapıları birbirinden oldukça farklı iki erkek çocuğun/gencin sebep olduğu büyük yıkımlarla karşı karşıya kaldık. Olayların Türkiye tarihinde bir benzerinin olmaması, elbette analizini de hızlı yapmakta alan uzmanlarının işini zorlaştırıyor. Olayların hepimizin duygusal durumu üzerindeki etkisi göz önünde bulundurulduğunda, bu yazının tonunda zaman zaman teknik sosyolojik analizin yanında duygusal değerlendirmelere de kaymalar olacaktır. Şu ana kadar elde edilen bazı bilgiler, her iki vakada da bazı ortak desenlere işaret ediyor: Kimlik krizi, aidiyetsizlik ve yabancılaşma. Çocuğun masumiyetten böyle bir kimlik buhranına nasıl evrildiği ise bireysel, çevresel ve yapısal pek çok değişkenin birlikte düşünülmesi gereken bir süreçtir. Bireysel olarak iç dünyasında neler yaşadığını, evinde ve çevresinde hangi hakim kültürle büyütüldüğünü, yapısal olarak eğitimle ve dijital medyayla kurduğu ilişkiyi ve tüm bunların etkileşiminin çocuğun kimliği üzerindeki etkisini doğru analiz etmek durumundayız.
Yalnızlaşma, aidiyetsizlik ve erkeklik krizi
Sürece götüren bireysel değişkenleri göz önünde bulundurduğumuzda yeni nesillerin önceki nesillere göre sosyal ve duygusal olarak çok daha kırılgan olduğunu biliyoruz. Duygusal bağışıklıklarının daha zayıf olduğunu da biliyoruz. Aidiyet kurmakta zorlandıkları, yalnızlıkla baş edemedikleri ya da yönetemedikleri pek çok yeni nesil araştırmasında ortaya konuldu. Bu durum, ailelerin daha ilgisiz olduğu anlamına gelmiyor hatta ailelerin yoğun ilgisi de buna sebep olabiliyor ama özellikle bir hususun bireysel değişkenlerde üzerinde durmamız gerekiyor. Ailenin her bir üyesinin çocuğun bireysel gelişiminde etkisi büyüktür ancak bir aktörün farklı bir misyonu vardır. Çocuğun göbek bağını aslında baba keser yani çocuğun annesinin koruyucu dünyasından toplumsal hayata sağlıklı ve dengeli bir biçimde intikal edebilmesini sağlayan en önemli aktör babadır. Bu geçiş sürecinde babanın rolü belirleyici ve vazgeçilmezdir. Baba, yalnızca otorite figürü değil aynı zamanda rehber, muhatap ve birlikte var olunan bir anlam alanıdır. Özellikle erkek çocukların erken yaşlardan itibaren babalarıyla nitelikli zaman geçirmesi, sohbet meclislerinde bulunması, birlikte üretmesi, çalışması ve spor yapması, onların hayata karşı duruşunu, öz güvenini ve karakter inşasını doğrudan etkiler.
Ebeveynlik iradesi ve okul otoritesi
Aileler, genelde davranış düzenleme konusunda çocuklarıyla ergenlik döneminde yüksek ve gerilimli bir etkileşime giriyor. Ergenlik öncesinde ise sözde “pedagojik ebeveynlik” anlayışıyla aileler, çocuğun olumsuz davranışlarına geri bildirim vermekten kaçınabiliyor. 12-13 yaşına kadar sağlıklı geri bildirim almamış bir çocuk, çevrenin ve akranların etkisine girmeye başladıktan sonra aileden aldığı her türlü geri bildirimi kulak ardı edebiliyor. Bu noktada sorulması gereken soru şu: O halde ebeveynlik iradesi nerede ve nasıl devreye girecek? Erken çocukluk döneminde arzuları merkezinde büyütülen bir çocuk, ergenlik dönemine geldiğinde girdiği her ortamda önce kendi arzularının karşılanmasını ister. Okul gibi akranlarıyla birlikte yaşamayı ve paylaşım yapmayı öğrenmesi gereken yerlerde de bu davranışlar devam eder. Ebeveynlik iradesi, çocuğun erken yaşta arzularının yönetilmesi ile başlar, arzuların yönetilmesi ise sağlıklı sınırların erken yaşta konulması anlamına gelir. İstediği her şeye sahip olabilen bir çocuğun sınırsızlık hali, çocukta öz güven değil öz yıkım oluşturur.
Okulların da bu bakımdan otoritesi sorgulanır hale gelir. Herkes, çocuğunu arzu ve haz merkezli yetiştirdiğinde ortak iyiyi tesis etmeye çabalayan okullar ve öğretmenler, otorite krizine sürüklenir. Burada okul otoritesini de doğru tanımlamak gerek: Okul otoritesi, bir tür “kör disiplin” alanı değildir. Okulun tüm birimleri ve çalışanları ile ortak rasyonel otorite geliştirmesi, belirli ve tutarlı kararlar alan, uygulayan ve sürdürebilen okul yönetimi ve öğretmenler ile mümkündür.
Dijital medya ve oyunlarda buz dağının görünmeyen kısmı
İçinden geçtiğimiz süreçte her iki vakada da ortak desen olarak ortaya çıkan sosyal medya ve dijital oyun bağımlılığı, ailenin ve okulun işlevsizleştiği her yerde ve zamanda çocuğun şahsiyetinin belirlenmesinde öne geçecektir. Ne yazık ki çocuğu sosyal hayatın risklerinden koruma içgüdüsüyle hareket eden aileler, çocuğun saatlerce odasına kapanmasını, oyun masasından yemek için bile kalkmamasını, onun güvende olduğunun göstergesi olarak yorumluyor. Oysa çocuk, gerçek ilişkilerinin boşluğunu sanal kimliklerle ve ilişkilerle dolduruyor. Böylece çocuğun var oluş alanı ile anlam alanı arasındaki makas o denli açılıyor ki “vekalet kimlik”lerle yani kendisinin olmayan, ödünç alınmış kimliklerle şahsiyet oluşturmaya başlıyor. Bunlar ise genellikle acımasız, toplum düşmanı, sosyal empatiden yoksun ve içine kapanık kimlikler oluyor. Şunu da belirtmek gerekir: Cep telefonu ya da oyunun üst sürümlerini çocuğa ödül olarak sunan bir aile iklimimiz olsa bile dijital alan, ailelerin tek başına baş edebileceği bir hacim ve içerikte değil. Bunun için daha kurumsal ve yasal denetim mekanizmalarına ihtiyaç var çünkü oyun sadece oyun değil, sosyal medya göründüğü gibi sosyal değil. Arka planda müthiş bir algoritmik tahakküm var. Bununla kişisel irade ile tek başına mücadele etmek mümkün değilken çocuğun iradesine bırakmak çok daha büyük bir hatadır. Bu nedenle Türkiye’nin internet alanını daha “milli” reflekslerle düzenlemeye gitmesi ve bir “milli internet seferberliği” ile özellikle dijital oyunların denetimi ve derecelendirmesi için bir sistemin hızla hayata geçirilmesi gerekir.
Yukarıda bahsi geçen bireysel, çevresel ve yapısal faktörlerin tümünü kapsayan bütünlüklü bir bakış, çocuğa ve topluma yaklaşımımızı tazeleyecektir. Çocukların, ailelerin ve birlikte yaşamayı öğrendiğimiz okulların geleceği ancak bu bütünlüklü ve istikrarlı bakışla güvence altına alınabilir. Çocukların gerçek kimlikler ve şahsiyetlerle yetişmesi için gerçek ilişkilere, ortak duygulara, anlamlı bağlara ve sınırlara ihtiyacı var.
[İpek Coşkun Armağan, Cumhurbaşkanlığı Sosyal ve Gençlik Politikaları Kurulu üyesi ve Enstitü Sosyal Genel Koordinatörüdür.]
Konya Olay Tv Program Yapımcı ve Sunucusu, Merceknet Haber Köşe Yazarı, Emekli Assubay Bahri Kılınçel, İran’da yaşanan trajedilere ilişkin kaleme aldığı iki şiiri kamuoyuyla paylaştı. “Zeyneb’in Dilinden Bir Anne Ağıdı” ve “Göğün Defterine Yazılan Çocuklar” başlıklı şiirlerde, savaşın ortasında hayatı yarım kalan çocuklar ile geride kalan annelerin derin acısı işleniyor.
Kılınçel’in dizelerinde, yalnızca bireysel bir yas değil, aynı zamanda toplumsal hafızaya kazınan büyük bir yıkım duygusu öne çıkıyor. İlk şiirde Kerbelâ göndermesi üzerinden bir annenin kaybı anlatılırken, ikinci şiirde okul, defter, kalem ve yarım kalan cümleler üzerinden çocuk ölümlerinin sembolik dili kuruluyor.
Şiirlerde İran coğrafyasının acısı, İslam tarihinin ortak hafızasıyla ve klasik Doğu şiirinin yas diliyle buluşturuluyor. Bahri Kılınçel, iki şiirinde de savaşın en ağır bedelini çocukların ve annelerin ödediğine dikkat çekiyor.
“Zeyneb’in Dilinden Bir Anne Ağıdı”
Ey gök…
Bugün kalbimde yine Kerbelâ’nın rüzgârı esiyor.
Ben bir anneyim.
Ama bu gece
Zeyneb gibi konuşuyorum.
Çünkü evladım
okula giderken bıraktığı ayakkabılarıyla
geri dönemedi.
Sabah saçını taradım.
Defterini çantasına koydum.
“Geç kalma yavrum” dedim.
O ise gülerek dedi:
“Anne, bugün öğretmenimiz yeni bir hikâye anlatacak.”
Ben bilmedim…
O hikâyenin
son sayfasının gökyüzünde yazılacağını.
Ey Kerbelâ’nın sabrı…
Zeyneb nasıl
şehitlerin çadırları arasında yürüdüyse
ben de bugün
okulun sessiz avlusunda yürüdüm.
Yerde bir kalem gördüm.
Belki benim çocuğumundu.
Bir defter gördüm.
Sayfasında yarım bir kelime vardı.
Ve ben o kelimeyi tamamladım:
“Anne…”
Ey Rabbim…
Kerbelâ’da Ali Asgar’ın susuzluğu
bir annenin kalbini nasıl yaktıysa
benim kalbim de bugün
aynı ateşle yanıyor.
Ben ağlamıyorum sadece.
Ben
Zeyneb’in sabrıyla
göğe konuşuyorum:
“Ey adalet!
Bir gün mutlaka doğacaksın.”
Çünkü benim çocuğum
artık yerde değil.
Bu gece
gökte bir yıldız oldu.
Ve ben her gece
başımı kaldırıp
ona şöyle diyeceğim:
“Yavrum…
okul yolun
bu kadar kısa olmamalıydı.”
BAHRİ KILINÇEL 07- MART- KONYA
“Göğün Defterine Yazılan Çocuklar”
Ey gece…
Bugün kalemim titriyor.
Ben İran’ın eski şairlerinden biri gibi
bir mersiye yazmak isterdim
gül bahçeleri için,
bülbüller için,
baharın dönüşü için…
Ama bugün
şiirimde gül yok.
Bugün şiirimde
bir okulun sessizliği var.
Ben gördüm…
Sabah
anneler çocuklarının saçını okşayarak
kapıya kadar uğurladı.
Küçük ayakkabılar
sokaklarda koştu.
Sırt çantaları
defter ve umut taşıyordu.
Kim bilebilirdi
gökyüzünün
o defterleri ateşle kapatacağını?
Ey dünya…
Benim ülkemin göğünde
bu gece
yüz elli üç yeni yıldız doğdu.
Her biri
bir çocuğun yarım kalmış cümlesi.
Bir yıldız
henüz “anne” kelimesini yazıyordu.
Bir yıldız
geleceğin doktoruydu.
Bir yıldız
şair olacaktı belki,
benim gibi.
Ama şimdi
onların şiirini
gökyüzü yazıyor.
Ey rüzgâr…
Okulun avlusundan geçerken
yavaş es.
Çünkü yerde kalan kalemler
hala sıcaktır.
Ve defterlerin sayfalarında
küçük ellerin izi var.
Ben bir şairim…
Ama bu acının kelimeleri yok.
Hafız’ın dili sustu,
Sadi’nin kalemi sustu,
Rumi’nin nefesi bile
bu gece ağırdır.
Çünkü bir okulun bahçesinde
göğe yükselen
153 çocuk duası var.
Farklı düşünceler olsa da sosyal medya doğası gereği kötü değildir. Bazı yönlerden, gençlere kendini ifade edebilecekleri güvenli bir alan veya hikâyelerini paylaşabilecekleri, arkadaşlık kurabilecekleri benzer düşünen insanlardan oluşan bir topluluk sağlayarak fayda bile sağlayabilir. Bazı çocuklar, ebeveynlerine soramadıkları konular ile ilgili sosyal medya hesapları aracılığıyla resmî kaynaklardan bilgi edinebilir; destek bile isteyebilirler. Ancak bağlam her şeydir. Önemli bir açıklama, çocuklarınızın sosyal medyayı esas olarak iletişim kanalı olarak mı, fotoğraf ve videolara yorum yapmak için mi yoksa içerik paylaşmak için mi kullandıklarıdır. Ya da kendilerinin videolarını ve selfie’lerini çokça paylaşıyorlar mı? Profilleri kilitli ve sık sık kontrol edilmedikçe bu durum bazı sorunlara yol açabilir.
Selfie’ler nasıl risk oluşturabilir?
Bir selfie sosyal medya sitesine yayımlanır yayımlanmaz, çocuğunuz onun üzerinde belirli bir kontrolünü kaybeder. Silse bile çocuğunuz görüntünün arkadaşları ve takipçileri tarafından yeniden paylaşıldığını ve yayıldığını görebilir. Bu “dijital kalıcılık” fikri, gençler çevrimiçi paylaşım yaparken akıllarına gelmeyebilir. Ancak yapay zekâ botlarının büyük dil modellerini eğitmek için sosyal medya içeriğini taradığı bir çağda, bu konu her zamankinden daha önemli hâle geldi. Bu durum, özel içeriğin kamuya açık alana sızma riskini artırmaktadır.
Ebeveynler için daha da endişe verici olan, bir selfie’nin aşağıdaki riskleri doğurabileceğidir:
· Avlarını arayan avcıları çekebilir.
· Müstehcen içerik oluşturmak için yapay zekâ “nudifier” araçlarını besleyecek görüntüler arayan avcıları ve şantajcıları çekebilir. Bu içerik çevrimiçi olarak paylaşılabilir veya kurbana şantaj yapmak için kullanılabilir.
· Doğum tarihi veya okul adı gibi kişisel bilgileri içerebilir ve bu bilgiler diğer bilgilerle birleştirilerek kimlik hırsızlığı için kullanılabilir.
· Siber zorbalar ve troller tarafından çocuğunuzu çevrimiçi olarak mağdur etmek için kullanılabilir.
· Gelecek yıllarda işverenler veya ileri eğitim kurumları tarafından görülebilecek utanç verici veya uygunsuz ayrıntılar içerebilir.
Selfie’ler ruh sağlığını etkiler mi?
Ayrıca selfie paylaşmak da dâhil olmak üzere sosyal medya kullanımının psikolojik zarara yol açabileceğini gösteren kanıtlar da giderek artıyor. 2017 yılında 8. ve 12. sınıf öğrencileri üzerinde yapılan bir araştırma, 2010-2015 yılları arasında depresif belirtilerin yüzde 33 arttığını ortaya koydu. Aynı dönemde bu yaş grubundaki kızların intihar oranı yüzde 65 artmıştı.
Burada doğrudan bir nedensel bağlantı yoktur. Ancak korelasyon açık çünkü Batı’da akıllı telefon ve sosyal medyanın yaygınlaşmasının arttığı döneme denk geliyor. Uzmanlar ayrıca sosyal medyanın gençlerin özgüvenini, fiziksel sağlığını ve uyku kalitesini etkileyebileceğini iddia ediyor. Yapay zekâ filtrelerinin selfie’lerle birlikte kullanılması, teorik olarak, duygusal ve psikolojik olarak savunmasız olduğumuz bir dönemde, görünüşe karşı sağlıksız bir takıntıya yol açabilir. Bu, 2023 yılında ABD Sağlık Bakanı’nın Sosyal Medya ve Gençlerin Ruh Sağlığı hakkında bir tavsiye yayımlamasının nedenlerinden biridir.
Ebeveyn rehberliği zamanı
Ebeveynlerin sınırlar belirlemek, en iyi uygulamaları öğretmek, çocuklara duygusal ve psikolojik destek sağlamak konusunda benzersiz ve önemli bir rolü var. Kışkırtıcı görüntüler veya adres ve kimlik bilgilerini içeren her türlü içerik gibi, hangi tür selfie’lerin yasak olması gerektiği konusunda net kurallar belirleyin. Ancak bunu, çocuklarınıza profilini kısıtlama, coğrafi konumunu kapatma ve başkalarının fotoğraflarında onları etiketlemesi için manuel onay gerektirme gibi gizlilik ayarlarını öğreterek dengeleyin. Onlara, kimlerin kendilerini takip etmesine izin verecekleri konusunda neden seçici olmaları gerektiğini (yani, sadece gerçek hayatta arkadaş oldukları kişiler) öğretin. Neden birkaç ayda bir “dijital bahar temizliği” yapıp belirli takipçileri ve diğer kişileri silmenin yararlı olabileceğini anlatın.
Özellikle çocuğunuz siber zorbalık veya cinsel şantaj gibi rahatsız edici veya utanç verici bir konu hakkında sizinle konuşmak istediğinde dürüstlüğü teşvik etmek için yargılayıcı olmayan, saygılı bir ortam yaratmak önemlidir. Ancak bu güvenin bozulduğunu düşünüyorsanız ekran süresini ve belirli içeriklere ve uygulamalara erişimi sınırlamak için ebeveyn denetim araçlarını kullanabilirsiniz.
Çocuklar teknolojiyle daha iyi bir ilişki kurmalı
Önemli olan çocuğunuzun selfie paylaşmasını yasaklamak değil onlara çevrimiçi olarak ne paylaşacaklarına dair rasyonel, riske dayalı kararlar alabilmeleri için bilgi vermektir. Bu, onları avcılar, zorbalar ve dolandırıcılardan korumayı da içeriyor. Aynı zamanda aşırı sosyal medya kullanımının potansiyel zihinsel sağlık üzerindeki etkilerine dair uyarıları da kapsıyor. Bu nedenle, evde ekran süresini en aza indirmek, masada telefon kullanımını yasaklamak ve hafta sonu bir veya iki saatinizi aile etkinliklerine ayırmak gibi önlemleri mutlaka deneyin. Ancak aynı zamanda örnek de olmalısınız. 2024 yılında yapılan bir araştırmaya göre, ebeveynlerin yüzde 75’i çocuklarının fotoğraflarını, videolarını ve diğer içeriklerini adresinde paylaşıyor. Çocuklarınızın çevrimiçi ortamda selfie paylaşmasının artıları ve eksileri hakkında bir konuşma başlatmadan önce kendi “paylaşım” davranışınızı kontrol altına almayı unutmayın.
Şarkıcı Hadise, UNICEF için çekilen Ramazan temalı bağış çağrısı videosunda, çocukların yaşadığı yoksulluk ve gıda erişimi sorunlarına dikkat çekerek izleyicileri bağışa davet etti. Videoda Hadise’nin, “Ramazan paylaşma ve dayanışma ayı… Çünkü hiçbir çocuk aç kalmamalı. Türkiye’den Gazze’ye, Sudan’dan Afrika’ya, çocuklar iftar sofrasında umuda ihtiyaç duyuyor” ifadelerini kullandığı görüldü.
Söz konusu açıklama, özellikle “Türkiye’den…” vurgusunun, Türkiye’nin insani yardıma muhtaç ülkelerle aynı bağlamda anıldığı yorumlarına yol açması nedeniyle sosyal medyada farklı tepkiler aldı. Bazı kullanıcılar, ifadenin “yardım ihtiyacı olan çocuklar” bağlamında okunması gerektiğini savunurken; bazıları ise Türkiye’nin bu örneklem içine dahil edilmesini eleştirdi.
Tartışmalara siyasetten de yorum geldi. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral, sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede, videodaki ifadeleri “kabul edilemez” olarak nitelendirerek eleştirdi.
Hadise’nin UNICEF ile ilişkisine dair daha önce kamuoyuna yansıyan bilgilerde ise sanatçının UNICEF tarafından “Çocuk Hakları Savunucusu” olarak görevlendirildiği hatırlatıldı.