Elektronik sigaranın gençler arasında giderek daha yaygın hale gelmesi, halk sağlığı açısından yeni riskleri beraberinde getiriyor.
Uzmanlara göre elektronik sigaraların farklı renkler, aromalar ve tasarımlarla sunulması, ürünlerin özellikle lise çağındaki gençler için daha cazip hale gelmesine yol açıyor. Elektronik sigaranın bir “aksesuar” ya da “sosyalleşme aracı” olarak görülmesi de kullanım yaşının düşmesinde etkili oluyor.
“İçinde nikotin varsa bağımlılık riski var”
Elektronik sigaranın en önemli risklerinden birini nikotin bağımlılığı oluşturuyor.
Nikotin içeren ürünlerin zamanla bağımlılığa yol açabileceği belirtilirken, elektronik sigaraların uzun süreli kullanımında öksürük, nefes darlığı ve hırıltılı solunum gibi şikayetlerin görülebildiği ifade ediliyor.
Uzmanlar, ürünlerde kimyasal maddeler bulunduğu için elektronik sigaranın “zararsız” olarak değerlendirilmesinin doğru olmadığını vurguluyor.
Sosyal medya etkisine dikkat
Aromalı elektronik sigaraların ve ısıtılmış tütün ürünlerinin sosyal medya üzerinden gençlere yönelik şekilde tanıtılmasının da kullanımın yaygınlaşmasında önemli rol oynadığı belirtiliyor.
“Kokmuyor”, “aromalı”, “zararı az” ve “daha sağlıklı” gibi söylemlerin gençlerde yanlış bir güven algısı oluşturabileceğine dikkat çekiliyor.
Gençlerin elektronik sigaraya başlamasında arkadaş çevresi ve bir gruba ait olma isteğinin de etkili olduğu ifade edilirken, özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde “hayır diyebilme” becerisinin geliştirilmesinin önem taşıdığı belirtiliyor.
Uzmanlar, elektronik sigara ve diğer tütün ürünlerine erişimin sınırlandırılması, denetimlerin artırılması ve gençlere yönelik bilinçlendirme çalışmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Sosyal medya kullanımının yaygınlaşması, bireylerin kendi bedenleriyle kurduğu ilişkiyi ve yeme davranışlarını da etkileyebiliyor.
Uzman Klinik Psikolog Ezgi Dokuzlu Tezel, sosyal medyanın günlük yaşamın önemli bir parçası haline gelmesiyle birlikte kişilerin kendilerini başkalarıyla kıyaslama eğiliminin arttığını belirtti.
Tezel, bu durumun kişinin kendisini yetersiz hissetmesine ve beden algısının olumsuz yönde etkilenmesine neden olabileceğini ifade etti.
İdealize edilmiş beden görselleri baskı oluşturabiliyor
Toplumsal beklentiler, pazarlama stratejileri ve dijital içeriklerle belirli beden standartlarının sürekli görünür hale geldiğini belirten Tezel, özellikle ergenlik dönemindeki bireylerin bu içeriklerden daha fazla etkilenebildiğine dikkat çekti.
Sosyal medyada karşılaşılan idealize edilmiş yaşam tarzları ve beden görsellerinin gençlerin fiziksel görünümlerine ilişkin memnuniyetlerini azaltabildiğini ifade eden Tezel, yoğun maruziyetin beden memnuniyetsizliği, düşük benlik saygısı ve çeşitli psikolojik sorunlarla ilişkilendirildiğini söyledi.
Kültürel değerler de beden algısını etkiliyor
Beden algısının yalnızca kişinin fiziksel görünümüne ilişkin düşüncelerinden oluşmadığını belirten Tezel, bu kavramın bireyin bedenini nasıl gördüğünü, değerlendirdiğini ve yorumladığını kapsadığını söyledi.
Beden algısının;
toplumsal normlar,
kültürel değerler,
aile,
akran ilişkileri,
medya
gibi çevresel etkenlerden de beslendiğini ifade etti.
Tezel, kişinin kendisini nasıl gördüğü ile ulaşmak istediği ideal beden arasındaki fark büyüdükçe yetersizlik, değersizlik ve sürekli kendini eleştirme eğiliminin artabileceğine dikkat çekti.
Olumsuz beden algısı yeme davranışını etkileyebilir
Kişinin kendi bedeniyle kurduğu olumsuz ilişkinin zaman içerisinde sağlıksız beslenme alışkanlıklarını da tetikleyebileceğini belirten Tezel, yoğun duyguların etkisiyle verilen kararların duygusal yeme ataklarına ve düzensiz beslenmeye katkı sağlayabileceğini söyledi.
“Bedenimi sevmiyorum, zaten sağlıklı değilim” şeklindeki düşüncelerin kişinin kendisine yönelik olumsuz tutumlarının bir yansıması olabileceğini ifade eden Tezel, bu düşünce biçiminin sağlıksız seçimlerin sürdürülmesine zemin hazırlayabileceğini kaydetti.
Ergenlikte bilinçsiz diyetlere dikkat
Olumsuz beden algısının özellikle gençleri ideal bedene ulaşmak amacıyla bilinçsiz diyetlere veya sağlıksız kilo kontrolü yöntemlerine yöneltebileceğini belirten Tezel, bu tür davranışların fiziksel ve psikolojik açıdan ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Yeme ataklarını kontrol etmekte zorlanan, yeme davranışının ardından yoğun suçluluk, çaresizlik veya huzursuzluk yaşayan ve günlük yaşamı bu durumdan olumsuz etkilenen kişilerin ruh sağlığı uzmanından destek alması gerektiğini ifade etti.
Ailelerin gözlemi önemli
Ergenlik döneminde uygulanan bilinçsiz diyetler, sağlıksız kilo verme yöntemleri veya kontrolsüz kilo alma girişimlerinin dikkatle izlenmesi gerektiğini belirten Tezel, ailelerin bu süreçte önemli rol oynadığını söyledi.
Tezel, gençlerde belirgin yeme davranışı değişiklikleri, yoğun beden memnuniyetsizliği veya aşırı kilo kontrolü çabaları görülmesi halinde profesyonel destek alınmasının önemli olduğunu vurguladı.
Meram Belediye Başkanı Mustafa Kavuş, bağımlılıkla mücadele alanında çalışmalar yürüten Liman Ayık Yaşam Derneği Konya Şubesi’ni ziyaret etti.
Rehberlik hizmeti alan danışanlarla bir araya gelen Kavuş, gençlerle sohbet ederek yürüttükleri mücadelede kendilerine destek mesajı verdi. Ziyarette derneğin faaliyetleri, danışanlara yönelik rehberlik hizmetleri ve mezun takip sistemi hakkında da bilgi aldı.
Derneğin çalışmaları hakkında bilgi aldı
Ziyarette Liman Ayık Yaşam Derneği Genel Koordinatörü Selçuk Sanrı, Başkan Kavuş’a derneğin yürüttüğü çalışmalar hakkında bilgi verdi.
Sanrı, merkezin bağımlılıkla mücadelede önemli bir umut kapısı olduğunu belirterek, kısa süre önce faaliyete başlamalarına rağmen Konya’da 36 mezun verdiklerini ve yüzde 80’in üzerinde başarı oranına ulaştıklarını söyledi.
Ziyarete merkezin Konya Fahri Başkanı İbrahim Okka ile gönüllülerden iş insanı Muharrem Acar da katıldı.
Danışan kapasitesi üç katına çıkarılacak
Liman Ayık Yaşam Derneğinin Türkiye genelinde faaliyet gösterdiğini ifade eden Selçuk Sanrı, Konya’da da bir şube ve kermeslerinin bulunduğunu belirtti.
Derneğin alkol ve uyuşturucu madde bağımlılığıyla mücadele ettiğini ve bağımlı bireylerin iyileşme süreçlerine destek olmayı amaçladığını kaydeden Sanrı, mevcut merkezde 25 kişilik danışan kontenjanı bulunduğunu söyledi.
Danışanların üç aylık rehberlik sürecinin ardından mezun edildiğini belirten Sanrı, mezunlarla iletişimin devam ettiğini ifade etti.
Yeni merkez 17 bin metrekarelik alanda kuruluyor
Sanrı, halen hizmet veren erkek şubesini yapımı devam eden yeni merkeze taşımayı planladıklarını belirtti.
Yeni merkezin 7 bin metrekare kapalı, 10 bin metrekare açık alana sahip olacağını ifade eden Sanrı, mevcut 25 kişilik kapasitenin üç katına çıkarılmasının hedeflendiğini söyledi.
Mevcut merkezin ise kadınlara yönelik bir şube olarak yeniden yapılandırılmasının planlandığını kaydetti.
Kavuş: Daima yanınızdayız
Meram Belediye Başkanı Mustafa Kavuş, bağımlılıkla mücadele eden gençlerin yanında olduklarını belirterek, verilen mücadelenin önemine dikkat çekti.
Kavuş, “Bağımlılıkla mücadele alanında önemli çalışmalar yürüten Liman Ayık Yaşam Derneği Konya Şubesi’ni ziyaret ederek gençlerimizle bir araya geldik. Burada rehberlik hizmeti alan bağımlılara moral olmaya çalıştık. Hepsine bu zorlu mücadelelerinde başarılar diliyorum. Bu savaşı kazanabilmeleri adına daima yanlarında olacağımızı bilmelerini istiyorum.” dedi.
Toplumsal farkındalık için çalışmalar değerlendirildi
Başkan Kavuş, bağımlılıkla mücadele eden bireylerin yeniden hayata kazandırılması ve toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla yürütülen çalışmalar hakkında dernek yöneticileriyle istişarelerde bulundu.
Kavuş, dernek yöneticileri ve gönüllülerine bağımlılıkla mücadele alanındaki çalışmalarından dolayı teşekkür etti.
Sosyal medyada “Küçük sürprizler kültürü (little treat culture)”, “küçük-mikro lüks” ya da “me time (kendine vakit ayırmak)” olarak da anılan eğilim kapsamında tüketiciler özel kahve, premium çikolata, cilt bakımı rutinleri, kısa tatil kaçamakları ve kişisel bakım gibi görece düşük maliyetli harcamaları günlük yaşamın küçük kaçış alanları olarak konumlandırıyor.
Bir kahve molası, kısa bir tatil ya da küçük bir alışveriş artık yalnızca tüketim davranışı olarak değil, yoğun yaşam temposunda verilen kısa bir nefes, “kendine zaman ayırma” hissinin somutlaştığı küçük bir ritüel olarak öne çıkıyor.
Anadolu Ajansı (AA) muhabiri, küresel ölçekte yaygınlaşan bu eğilimi ve gündelik hayatın “küçük ödüllerinin” yeni bir yaşam alışkanlığı mı yoksa tüketimi teşvik eden yeni bir harcama kültürü mü olduğu tartışmasını araştırmalar ve uzman görüşleri ışığında ele aldı.
“Küçük ödül” harcamaları gençlerde öne çıkıyor
Küresel danışmanlık şirketi McKinsey’in tüketici eğilimlerine ilişkin raporları, tüketicilerin büyük ölçekli harcamalarda daha temkinli davranırken, “kişisel ödül” niteliği taşıyan küçük harcamaları sürdürdüğüne işaret ediyor.
Buna göre, genç nesiller için en önemli harcama önceliklerinden biri gıda alışverişi olmaya doğru ilerliyor.
Benzer şekilde Deloitte’un küresel tüketici araştırmaları da özellikle genç tüketicilerin deneyim odaklı ve kısa süreli mutluluk sağlayan harcamalara yöneldiğini gösteriyor.
Araştırmalar, genç tüketiciler arasında deneyim odaklı harcamaların, geleneksel statü tüketiminin önüne geçtiğini ortaya koyuyor.
Sosyal medyada “küçük sürprizler kültürü” akımı
Sosyal medya platformlarında da “küçük sürprizler kültürü (little treat culture)” konulu yüz binlerce paylaşım yapılırken, kullanıcılar günlük yaşamın küçük ödüllerini “kişisel motivasyon” ve “kendine kısa mola” yöntemi olarak tanımlıyor.
TikTok ve Instagram gibi platformlarda paylaşılan içeriklerde özel kahve, küçük tatlı alışverişleri, mini kaçamaklar, spa ve bakım ürünleri gibi harcamaların öne çıktığı görülüyor.
AA muhabirine değerlendirmelerde bulunan İş ve Örgüt Psikoloğu Nil Madi, sosyal medyanın tüketim alışkanlıkları üzerindeki etkisine dikkati çekerek, özellikle sosyal medyadaki bu içeriklerin “iyi hissetmenin yolu bu” mesajını güçlendirebildiğini söyledi.
Madi, “İnsanlar bazen gerçekten ihtiyaç duydukları için değil, sürekli maruz kaldıkları içeriklerin etkisiyle bu harcamalara yönelebiliyor.” dedi.
Araştırma şirketi Euromonitor International da tüketicilerin ulaşılması zor lüks tüketim yerine “erişilebilir premium ürünlere” yöneldiğine işaret ediyor.
Uzmanlara göre, küçük harcamalar “psikolojik rahatlama” işlevi görüyor
Büyük hedeflerin ertelendiği ve belirsizliklerin arttığı dönemlerde tüketicilerin “ulaşılabilir küçük ödüllere” yöneldiğini belirten Madi, bu harcamaların bireylere kısa süreli rahatlama ve kontrol hissi sağlayabildiğini söyledi.
Madi, “Bir kahve, bir bakım rutini ya da tatil kaçamağı zihnimizde ‘ben kendim için yaşıyorum, bunu kendim için yapıyorum, kendi iyiliğim için yapıyorum’ mesajı verebiliyor.” ifadelerini kullandı.
Bunun tamamen olumsuz bir durum olarak değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Madi, söz konusu harcamaların bütçeyi zorlamadığı ve bilinçli şekilde yapıldığı sürece “sağlıklı küçük kaçış alanları” oluşturabileceğini dile getirdi.
Markalar da “ulaşılabilir lüks” mesajlarına yöneliyor
Küresel markaların pazarlama stratejilerinde de son dönemde “kendini ödüllendir”, “küçük kaçamak”, “günlük lüks” gibi mesajların daha sık kullanılması dikkati çekiyor.
Mintel Tüketici Eğilimleri raporuna göre, lüks perakende pazarı, küresel talebin yavaşlaması ve lüks tüketici davranışlarındaki değişim nedeniyle lüks tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılamak için çeşitli yeni stratejiler arıyor.
Çok kanallı pazarlama stratejisini kullanan markalar, özellikle sosyal medyada ürün lansmanları, özel sanal topluluklar ve influencer işbirlikleri yoluyla tüketicileri yakalamaya çalışıyor.
Z kuşağı “kısa vadeli mutluluk” arıyor
Özellikle Z kuşağının, sosyal medyada paylaşıma uygun, kısa süreli ancak “iyi hissettiren” deneyimlere daha fazla önem vermesi de dikkati çeken başka bir eğilim.
Madi, Z kuşağının salgın, ekonomik belirsizlikler ve hızlı teknolojik dönüşümlerin etkisi altında büyüdüğünü söyleyerek, uzun vadeli hedefler yerine “erişilebilir kısa vadeli mutluluklara” yönelimin arttığına işaret etti.
Z kuşağının yalnızca ürün değil “deneyim, kimlik ve duygu” satın aldığını kaydeden Madi, şu ifadeleri kullandı:
“Mesela, bir kahve alıyorlar ama kahve sadece bir kahve değil, ona başka anlamlar da yükleniyor. Tarz, kimlik, mola verme hakkı. ‘Me time’ denilen bir şey var. ‘Kendime önem veriyorum’ hissi gibi anlamlar yüklenebiliyor. Aslında bu harcamalar; psikolojik olarak rahatlama, kendini ifade etme, kimliğinin bir parçasını gösterme, görünür olma gibi ihtiyaçlara da temas edebiliyor.”
Bank of America bünyesindeki “Daha İyi Para Alışkanlıkları” ekibinin yaklaşık 1000 Z kuşağı yetişkiniyle gerçekleştirdiği anket de katılımcıların yüzde 57’sinin finansal güvensizlik hissetmesine rağmen haftada en az bir kez kendilerine küçük ödüller aldığını ortaya koyuyor.
Tek rahatlama yöntemiyse risk oluşturuyor
Ancak araştırmaya göre, Z kuşağının yaklaşık yüzde 60’ı için bu durum aşırı harcamaya yol açıyor ve “küçük ödülleri riskli bir yola” dönüştürüyor.
Madi, küçük harcamaların ilk etapta zararsız görünebildiğine ancak kişinin kendini iyi hissetmek için sürekli satın alma davranışına yönelmesi durumunda risk oluşabileceğine işaret etti.
Sürekli tüketimle duygusal rahatlama arayışının uzun vadede sorun oluşturabileceğini ifade eden Madi, “Önemli olan harcamanın miktarından çok işlevi.” şeklinde konuştu.
Madi, küçük mutluluk harcamalarının “tek rahatlama yöntemi” haline gelmesinin psikolojik açıdan alarm işareti olabileceğini kaydetti.
Konya’da teknoloji ve inovasyon alanında gençleri bir araya getiren Teknoloji Festivali TEKNO-SEL 2026, düzenlenen ödül töreniyle tamamlandı.
Selçuklu Belediyesi, Selçuklu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, KOP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ve İnnoPark iş birliğinde düzenlenen festival, teknolojiye ilgi duyan çocuk ve gençleri Selçuklu Kongre Merkezi’nde buluşturdu.
Dört gün süren TEKNO-SEL 2026 kapsamında katılımcılar; sahne gösterileri, müzikaller, söyleşiler, bilim etkinlikleri, teknoloji atölyeleri ve dijital oyun alanlarında farklı deneyimler yaşadı. Festival boyunca çocuklar ve gençler hem eğlenme hem de teknoloji, bilim ve inovasyon alanlarında kendilerini geliştirme fırsatı buldu.
Selçuklu Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen ödül töreninde ise festival kapsamında düzenlenen yarışmalarda dereceye giren takımlara ödülleri takdim edildi.
Teknolojiye ilgi duyan gençleri teşvik etmeyi amaçlayan TEKNO-SEL 2026, bilimsel düşünceyi, üretkenliği ve yenilikçi fikirleri destekleyen etkinlikleriyle tamamlandı.
Konya’nın Beyşehir ilçesinde 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kapsamında düzenlenen “Beyşehir Doğa Yürüyüşü (Bayraklı Yürüyüş)” etkinliği, yoğun katılımla gerçekleştirildi.
Konya’daki gençlerin 23 Nisan rotası Beyşehir oldu. Doğasever gençler, bayram coşkusunu Konya’dan 3 otobüsle gittikleri Beyşehir’de eşsiz manzaralar eşliğinde doyasıya yaşadı.
Yaklaşık 5 kilometrelik parkurda yapılan yürüyüşte katılımcılar, ellerinde Türk bayraklarıyla doğa içinde keyifli bir rota izledi.
İlk rota Leylekler Vadisi oldu
Gençlerin ilk rotaları Leylekler Vadisi Seyir Kulesi oldu. Burada gençlere bölgenin doğal güzellikleri tanıtıldı.
Leylekler Vadisi gezisi sonrası gençlere Türk Bayrakları dağıtıldı ve gençler havanın soğuk olmasına aldırış etmeden, orman içinde yürüyüş yaptı. Kekikli yol güzergâhında verilen molada doğanın huzurlu atmosferini gençler doyasıya yaşadı.
Çığlık terapisinde gençler avazları çıktığı kadar bağırdı
Program kapsamında düzenlenen ağaç terapisi ve çığlık terapisi gibi aktiviteler katılımcılara hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağladı. Gençlerin hiçbir kısıtlama olmadan avazları çıktığı kadar bağırmaları renkli görüntülerin de oluşmasına neden oldu.
Gün boyunca voleybol, halat çekme ve çeşitli kamp oyunlarıyla eğlenceli anlar yaşanırken, etkinlik alanında çalınan müzikler coşkuyu artırdı.
Organizasyonun sonunda katılımcılara mangalda sucuk ekmek ikram edilirken, etkinlik dostluk ve dayanışma içinde tamamlandı. Sabah saatlerinde farklı noktalardan kaldırılan servislerle etkinlik alanına ulaşım sağlandı.
Katılımcılar, hem doğayla iç içe vakit geçirmekten hem de 23 Nisan’ı farklı bir konseptle kutlamaktan duydukları memnuniyeti dile getirirken, organizasyonun önümüzdeki dönemlerde de devam etmesi temennisinde bulundu.
Sessizlik terapisiyle gençler tefekkür etti
Yürüyüşün ardından ağaç terapisi gerçekleştirildi. Katılımcılar sessizlik içinde doğayı, kuş seslerini ve ormanın melodisini dinleyerek farklı bir deneyim yaşadı. Yaşadıkları dünyayı tefekkür eden gençler sessizlik terapisi ile doğanın dinginliğini gönüllerince içlerine çekmiş oldular.
Daha sonra çığlık terapisi yapılarak gençlerin stres atması sağlandı.
Programın devamında gençlere sucuk ekmek ikramı yapıldı.
Gençler doyasıya eğlendiler
Yemek sonrası gençler renkli müzikler eşliğinde halay çekti, voleybol oynadı ve çeşitli kamp oyunlarıyla eğlenceli vakit geçirdi. Alkış oyunu da etkinliğe renk katan aktiviteler arasında yer aldı.
Etkinliğe Beyşehir Kültür ve Turizm Derneği Başkanı Mustafa Büyükkafalı rehberlik ettik.
Bayraklı yürüyüş, gençlerin hem milli bayram coşkusunu yaşadığı hem de doğayla bağ kurduğu renkli görüntülere sahne oldu.
Organizatör İsmail Elma: “Amacımız gençleri kafelerden doğaya çekmekti”
Beyşehir gezisini sosyal medya üzerinden gençlerle oluşturduğu organizasyonla geziyi tertip eden Organizatör İsmail Elma, amaçlarının gençleri kafelerden doğaya çekmek olduğunu ifade etti. “Biz gençlerimizin kafelerde günlerini geçirmeleri yerinde doğayla iç içe olması için bu organizasyonu yaptık. Çağrımıza yanıt vererek buraya gelen bütün genç arkadaşlarımıza teşekkür ediyorum. Bu tür programların önümüzdeki günlerde geliştirerek daha da fazla yapacağımızı da belirtmek istiyorum.” dedi.
Cumhurbaşkanlığı Sosyal ve Gençlik Politikaları Kurulu üyesi ve Enstitü Sosyal Genel Koordinatörü İpek Coşkun Armağan, okullarda yaşanan son şiddet olaylarının ardından çocuklardaki yalnızlaşma, aidiyetsizlik ve kimlik buhranının arka planını analiz için kaleme aldı.
***
Okullarda bu hafta yaşadığımız iki olayda sosyoekonomik ve kültürel arka planları, aile yapıları birbirinden oldukça farklı iki erkek çocuğun/gencin sebep olduğu büyük yıkımlarla karşı karşıya kaldık. Olayların Türkiye tarihinde bir benzerinin olmaması, elbette analizini de hızlı yapmakta alan uzmanlarının işini zorlaştırıyor. Olayların hepimizin duygusal durumu üzerindeki etkisi göz önünde bulundurulduğunda, bu yazının tonunda zaman zaman teknik sosyolojik analizin yanında duygusal değerlendirmelere de kaymalar olacaktır. Şu ana kadar elde edilen bazı bilgiler, her iki vakada da bazı ortak desenlere işaret ediyor: Kimlik krizi, aidiyetsizlik ve yabancılaşma. Çocuğun masumiyetten böyle bir kimlik buhranına nasıl evrildiği ise bireysel, çevresel ve yapısal pek çok değişkenin birlikte düşünülmesi gereken bir süreçtir. Bireysel olarak iç dünyasında neler yaşadığını, evinde ve çevresinde hangi hakim kültürle büyütüldüğünü, yapısal olarak eğitimle ve dijital medyayla kurduğu ilişkiyi ve tüm bunların etkileşiminin çocuğun kimliği üzerindeki etkisini doğru analiz etmek durumundayız.
Yalnızlaşma, aidiyetsizlik ve erkeklik krizi
Sürece götüren bireysel değişkenleri göz önünde bulundurduğumuzda yeni nesillerin önceki nesillere göre sosyal ve duygusal olarak çok daha kırılgan olduğunu biliyoruz. Duygusal bağışıklıklarının daha zayıf olduğunu da biliyoruz. Aidiyet kurmakta zorlandıkları, yalnızlıkla baş edemedikleri ya da yönetemedikleri pek çok yeni nesil araştırmasında ortaya konuldu. Bu durum, ailelerin daha ilgisiz olduğu anlamına gelmiyor hatta ailelerin yoğun ilgisi de buna sebep olabiliyor ama özellikle bir hususun bireysel değişkenlerde üzerinde durmamız gerekiyor. Ailenin her bir üyesinin çocuğun bireysel gelişiminde etkisi büyüktür ancak bir aktörün farklı bir misyonu vardır. Çocuğun göbek bağını aslında baba keser yani çocuğun annesinin koruyucu dünyasından toplumsal hayata sağlıklı ve dengeli bir biçimde intikal edebilmesini sağlayan en önemli aktör babadır. Bu geçiş sürecinde babanın rolü belirleyici ve vazgeçilmezdir. Baba, yalnızca otorite figürü değil aynı zamanda rehber, muhatap ve birlikte var olunan bir anlam alanıdır. Özellikle erkek çocukların erken yaşlardan itibaren babalarıyla nitelikli zaman geçirmesi, sohbet meclislerinde bulunması, birlikte üretmesi, çalışması ve spor yapması, onların hayata karşı duruşunu, öz güvenini ve karakter inşasını doğrudan etkiler.
Ebeveynlik iradesi ve okul otoritesi
Aileler, genelde davranış düzenleme konusunda çocuklarıyla ergenlik döneminde yüksek ve gerilimli bir etkileşime giriyor. Ergenlik öncesinde ise sözde “pedagojik ebeveynlik” anlayışıyla aileler, çocuğun olumsuz davranışlarına geri bildirim vermekten kaçınabiliyor. 12-13 yaşına kadar sağlıklı geri bildirim almamış bir çocuk, çevrenin ve akranların etkisine girmeye başladıktan sonra aileden aldığı her türlü geri bildirimi kulak ardı edebiliyor. Bu noktada sorulması gereken soru şu: O halde ebeveynlik iradesi nerede ve nasıl devreye girecek? Erken çocukluk döneminde arzuları merkezinde büyütülen bir çocuk, ergenlik dönemine geldiğinde girdiği her ortamda önce kendi arzularının karşılanmasını ister. Okul gibi akranlarıyla birlikte yaşamayı ve paylaşım yapmayı öğrenmesi gereken yerlerde de bu davranışlar devam eder. Ebeveynlik iradesi, çocuğun erken yaşta arzularının yönetilmesi ile başlar, arzuların yönetilmesi ise sağlıklı sınırların erken yaşta konulması anlamına gelir. İstediği her şeye sahip olabilen bir çocuğun sınırsızlık hali, çocukta öz güven değil öz yıkım oluşturur.
Okulların da bu bakımdan otoritesi sorgulanır hale gelir. Herkes, çocuğunu arzu ve haz merkezli yetiştirdiğinde ortak iyiyi tesis etmeye çabalayan okullar ve öğretmenler, otorite krizine sürüklenir. Burada okul otoritesini de doğru tanımlamak gerek: Okul otoritesi, bir tür “kör disiplin” alanı değildir. Okulun tüm birimleri ve çalışanları ile ortak rasyonel otorite geliştirmesi, belirli ve tutarlı kararlar alan, uygulayan ve sürdürebilen okul yönetimi ve öğretmenler ile mümkündür.
Dijital medya ve oyunlarda buz dağının görünmeyen kısmı
İçinden geçtiğimiz süreçte her iki vakada da ortak desen olarak ortaya çıkan sosyal medya ve dijital oyun bağımlılığı, ailenin ve okulun işlevsizleştiği her yerde ve zamanda çocuğun şahsiyetinin belirlenmesinde öne geçecektir. Ne yazık ki çocuğu sosyal hayatın risklerinden koruma içgüdüsüyle hareket eden aileler, çocuğun saatlerce odasına kapanmasını, oyun masasından yemek için bile kalkmamasını, onun güvende olduğunun göstergesi olarak yorumluyor. Oysa çocuk, gerçek ilişkilerinin boşluğunu sanal kimliklerle ve ilişkilerle dolduruyor. Böylece çocuğun var oluş alanı ile anlam alanı arasındaki makas o denli açılıyor ki “vekalet kimlik”lerle yani kendisinin olmayan, ödünç alınmış kimliklerle şahsiyet oluşturmaya başlıyor. Bunlar ise genellikle acımasız, toplum düşmanı, sosyal empatiden yoksun ve içine kapanık kimlikler oluyor. Şunu da belirtmek gerekir: Cep telefonu ya da oyunun üst sürümlerini çocuğa ödül olarak sunan bir aile iklimimiz olsa bile dijital alan, ailelerin tek başına baş edebileceği bir hacim ve içerikte değil. Bunun için daha kurumsal ve yasal denetim mekanizmalarına ihtiyaç var çünkü oyun sadece oyun değil, sosyal medya göründüğü gibi sosyal değil. Arka planda müthiş bir algoritmik tahakküm var. Bununla kişisel irade ile tek başına mücadele etmek mümkün değilken çocuğun iradesine bırakmak çok daha büyük bir hatadır. Bu nedenle Türkiye’nin internet alanını daha “milli” reflekslerle düzenlemeye gitmesi ve bir “milli internet seferberliği” ile özellikle dijital oyunların denetimi ve derecelendirmesi için bir sistemin hızla hayata geçirilmesi gerekir.
Yukarıda bahsi geçen bireysel, çevresel ve yapısal faktörlerin tümünü kapsayan bütünlüklü bir bakış, çocuğa ve topluma yaklaşımımızı tazeleyecektir. Çocukların, ailelerin ve birlikte yaşamayı öğrendiğimiz okulların geleceği ancak bu bütünlüklü ve istikrarlı bakışla güvence altına alınabilir. Çocukların gerçek kimlikler ve şahsiyetlerle yetişmesi için gerçek ilişkilere, ortak duygulara, anlamlı bağlara ve sınırlara ihtiyacı var.
[İpek Coşkun Armağan, Cumhurbaşkanlığı Sosyal ve Gençlik Politikaları Kurulu üyesi ve Enstitü Sosyal Genel Koordinatörüdür.]
Çocukların sosyal medyada uygunsuz içeriklere maruz kalması, bağımlılık riski ve ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkiler, küçük yaştakilere yönelik sosyal medya kısıtlamalarını Avrupa’da giderek daha fazla ülkenin gündemine taşıyor.
Son olarak İngiltere Başbakanı Keir Starmer, çocukların internetteki güvenliği konusunda ailelerin endişeli olduğunu belirterek, sosyal medya şirketlerinin temsilcilerini daha hızlı adımlar atmaları için görüşmeye çağırdı.
Starmer, “Sosyal medya çocukların kendilerini nasıl gördüğünü, arkadaşlıklarını ve çevrelerindeki dünyayı şekillendiriyor. Buradan gelen risklere karşı göz yummak mümkün değil. Çocukları internette güvende tutmak için ne gerekiyorsa yapacağım.” dedi.
İngiltere’de var olan düzenlemelerin çocukları internetin zararlı etkilerinden korumadığına işaret eden Starmer, kısa süre içinde 16 yaş altının sosyal medya kullanımını engelleme ya da kısıtlama konusunda gerekli adımı atacaklarını bildirdi.
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de çocukların çevrim içi güvenliğini artırmayı hedefleyen yeni “dijital yaş doğrulama uygulaması”nın teknik olarak hazır olduğunu ve yakında kullanıma sunulacağını açıkladı.
Von der Leyen sosyal medya platformlarının son derece bağımlılık yaratan tasarımlar sunduğunu, “sonsuz kaydırma özelliğinin” bu bağımlılığı beslediğini söyledi.
Yunanistan’da 15 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanımının 1 Ocak 2027 itibarıyla yasaklanacağı duyuruldu.
Kararı duyuran Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, son yıllarda ebeveyn ve uzmanlarla yaptığı görüşmelerde çocukların stresli olduğu, uyuma zorluğu çektiği, sürekli cep telefonlarına baktığı bilgisinin aktarıldığını, çocukların uzun süre ekrana bakmaları sebebiyle beyinlerinin yorulduğunu kaydetti.
Bu nedenle zor bir karar alacaklarını vurgulayan Miçotakis, 15 yaşından küçüklerin sosyal medyaya erişiminin yasaklanacağı bilgisini verdi.
Finlandiya’da Sağlık ve Refah Enstitüsü ile Finlandiya Ulusal Eğitim Ajansı, 13 yaş altındaki çocukların kendilerine ait akıllı telefonlarının olmaması ve sosyal medya kullanmalarına izin verilmemesi gerektiğini tavsiye etti.
Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo da çocuklar ve gençler arasında fiziksel aktivitenin ve hobilere katılımın azalmasına ilişkin endişeleri gerekçe göstererek, 15 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanımının yasaklanmasına destek verdiğini açıkladı.
Bu eğilimi “derin endişe verici” olarak nitelendiren Orpo, sosyal medyanın çocukların daha sağlıklı ve daha aktif yaşam tarzlarını benimsemelerinin önündeki başlıca engellerden biri haline geldiğine dikkati çekti.
İsveç hükümeti, çocukların sınıfta öğrenmeye odaklanabilmelerini sağlamak amacıyla ilkokul ve ortaokullarda cep telefonlarının yasaklanmasını planladığını bildirdi.
Danimarka’da da 15 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya platformlarının yasaklanmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor. Hükümet, konuyla ilgili Kasım 2025’te parlamentodaki üç koalisyon partisi ile iki muhalefet partisinin desteğini aldığını duyurdu.
Danimarka Dijital İşler Bakanlığı da yasak kapsamında kullanılabilecek yaş doğrulama araçlarını içeren uygulamayı hayata geçirecek.
Norveç hükümeti, 15 yaş altındakiler için sosyal medyayı yasaklamayı öngören yasa teklifine ilişkin görüş almak amacıyla kamuoyu istişaresi başlattı. Video oyunları ile okul veya ders dışı faaliyetlerle ilgili iletişimde hizmet olarak kullanılan platformların önerilen yasa tasarısı kapsamı dışında tutulacağı belirtildi.
Fransız Parlamentosunun üst kanadı Senatoda 15 yaşından küçüklere belirli şartlar altında sosyal medya yasağı getiren yasa tasarısı kabul edildi. Yasa, gençlerin fiziksel, zihinsel ve ahlaki gelişimlerini olumsuz etkileyebilecek sosyal medya platformlarının çıkarılacak bir kararnameyle 15 yaşından küçüklere yasaklanmasını ve bu platformların kullanıcılarının yaşını kontrol etmesini öngörüyor.
Polonya da çocukların ekran süresini ve sosyal medya kullanımını sınırlamaya yönelik adım atan ülkelerin arasına katılacak. Eğitim Bakanı Barbara Nowacka, 16 yaş altı öğrencilerin okullarda cep telefonu kullanmasını 1 Eylül’den itibaren yasaklayacaklarını bildirdi.
Almanya’da hükümet tarafından kurulan “Dijital Dünyada Çocuk ve Genç Koruma” komisyonunun, bu yıl yaş sınırları ve okullarda cep telefonu yasağı gibi konularda öneriler sunması bekleniyor.
Almanya Dijital İşler Bakanı Karsten Wildberger, sosyal medyanın gençlerin gelişimi üzerindeki olumsuz etkilerine dikkati çekerek, çocuklar için sosyal medyaya yaş sınırı getirilmesi konusuna açık olduğunu söyledi.
İspanya da 16 yaşın altındaki çocukların sosyal paylaşım ağlarına erişimini yasaklayacak. Başbakan Pedro Sanchez, 16 yaşın altındaki çocukların sosyal paylaşım ağlarına erişimine yasak getireceklerini, dijital platformlar üzerindeki denetimi artırmak ve yöneticilerini bu ağlarındaki ihlallerden sorumlu tutmak için başka önlemler de alacaklarını duyurdu.
İspanya hükümeti, ayrıca sosyal paylaşım siteleri yöneticilerini dijital platformlarda işlenen her türlü ihlalden yasal olarak sorumlu tutan, bu ihlallerde savcılığa soruşturma hakkı veren yasa tasarısını meclise sunacak.
Portekiz de 13 yaş altı çocuklar için sosyal paylaşım ağlarının yasaklanması ve 13-16 yaş aralığına sadece ebeveyn veya sınıf öğretmeni izniyle kullanım hakkı getirilmesi için ilk adımı attı.
İktidardaki sağ görüşlü Sosyal Demokrat Partinin (PSD) çocuklarda sosyal medya kullanımını düzenleyen yasa tasarısı mecliste onaylanarak son halini alması için komisyona gönderildi.
Tasarı, mevcut haliyle 13 yaşın altındakilere sosyal paylaşım ağlarına erişimin tamamen yasaklanmasını, 13-16 yaş aralığına ise ebeveyn veya sınıf öğretmeni izninden sonra yaş doğrulamasının yapılacağı dijital bir anahtar sistemi aracılığıyla kullanım izni verilmesini öngörüyor. Ayrıca, sosyal medya platformlarına sahip olan ve yasaya uymayan şirketlere 2 milyon avroya kadar para cezası verilmesi de tasarıda yer alıyor.
Avusturya’da da koalisyon hükümeti ortakları, 14 yaş altındakilere sosyal medya yasağı getirilmesi konusunda mutabık kaldı.
Çekya Başbakanı Andrej Babis, ülkede 15 yaşın altındaki çocuklara sosyal medya platformlarının yasaklanmasını desteklediğini belirtti.
Slovenya’da da 15 yaşın altındaki çocuklar için sosyal medya kullanımının kısıtlanmasını da öngören yasa tasarısı hazırlanıyor. Hükümet, TikTok, Snapchat ve Instagram gibi içerik paylaşımının yapıldığı sosyal ağları düzenlemeyi hedefliyor.
Baltık ülkeleri Estonya, Letonya ve Litvanya’da özellikle okul ortamlarında telefon ve sosyal medya kullanımına yönelik kısıtlamalar giderek yaygınlaşıyor.
Estonya ve Litvanya daha çok AB’nin 13 yaş üstü standardı ve dijital eğitim politikalarına odaklanıyor. Letonya’da ise 15 yaş altına erişimi sınırlamaya dönük öneriler tartışma aşamasında bulunuyor.
Bu arada, İtalya’da da 15 yaş altı çocuklar için sosyal medya yasağı getirilmesi için çalışma yürütülüyor. Tasarının gelecek aylarda parlamentoda son halini alıp oylanması bekleniyor.
AP’den “sosyal medyada 16 yaş sınırı” çağrısı
Avrupa Parlamentosu (AP) milletvekilleri, Birlik topraklarında çocukların sosyal medyaya erişimi için 16 yaş sınırı getirilmesi çağrısı yapan raporu kabul etmişti.
AB’nin diğer kurumlarına tavsiye niteliğindeki raporunda, 13 ila 16 yaşındaki çocukların dijital platformlara ebeveyn izniyle erişebilmesi talep ediliyor.
Çocukların çevrim içi ortamda karşılaştığı fiziksel ve ruhsal sağlık risklerine işaret edilen raporda, bağımlılığı artırabilen, çocukların konsantre olma ve çevrim içi içeriklerle sağlıklı etkileşim kurma yeteneğine zarar veren “manipülatif stratejilere” karşı korunma sağlanması isteniyor.
Avustralya, Aralık 2025’te 16 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya platformlarını yasaklayan ilk ülke olmuştu.
İş dünyasında kuşaklar arasındaki çalışma alışkanlıkları ve beklentiler giderek daha belirgin hale geliyor. İdenfit’in hazırladığı Kuşak Analiz Raporu, özellikle Z kuşağının iş yaşamındaki hareketliliğini ortaya koydu. Rapora göre Z kuşağı bir işte ortalama yalnızca 7 ay çalışıyor. Bu kuşakta istifa oranı ise yüzde 35’e ulaşarak en yüksek çalışan devir hızını oluşturuyor.
Aynı araştırmada X kuşağının bir işte ortalama 2 yıl kaldığı, Y kuşağının ise ortalama 1,5 yıl aynı kurumda çalıştığı görüldü. Veriler, genç kuşakların iş hayatında daha hızlı deneyim kazanma, çeşitlilik arama ve beklentilerine uymayan ortamları daha kısa sürede terk etme eğiliminde olduğunu gösteriyor.
Rapora göre Z kuşağının kısa çalışma süresi, yalnızca sabırsızlık ya da sadakat eksikliğiyle açıklanmıyor. Bu kuşak, iş hayatında gelişim fırsatları, esneklik, anlamlı bir çalışma ortamı ve açık iletişim gibi başlıkları daha fazla önemsiyor. Y kuşağında da benzer eğilimler görülürken, bu kuşağın orta vadeli kalış süresi kariyer fırsatlarıyla daha doğrudan ilişkilendiriliyor.
Genç çalışanlar sadece maaşa bakmıyor
İdenfit Kurucusu ve CEO’su Onur Bayındır, kuşaklara ilişkin verilerin şirketler için önemli bir tablo sunduğunu belirtti. X kuşağının iş yerinde daha uzun süre kalma eğiliminde olduğunu ve kendi isteğiyle ayrılma oranının diğer kuşaklara göre daha düşük seyrettiğini vurgulayan Bayındır, Y ve Z kuşaklarında ise beklenti ve motivasyon dinamiklerinin farklılaştığını ifade etti.
Bayındır, genç çalışanların artık yalnızca bir pozisyona sahip olmayı yeterli görmediğini belirterek, gelişim imkanı, esneklik, anlam ve şeffaflık gibi unsurların da öncelikli hale geldiğini söyledi. Özellikle eğitim programları, net kariyer yolları ve mentorluk uygulamalarının genç kuşakların kuruma bağlılığını artıran başlıca unsurlar arasında yer aldığını kaydetti.
Esnek çalışma ve öğrenme kültürü öne çıkıyor
Onur Bayındır’a göre sürekli öğrenme kültürü sunan şirketler, genç yetenekleri daha uzun süre bünyesinde tutabiliyor. Bununla birlikte esnek ve hibrit çalışma modelleri artık bir ayrıcalık değil, güçlü bir beklenti olarak görülüyor. İş-yaşam dengesini destekleyen uygulamaların çalışan memnuniyetini doğrudan etkilediği belirtiliyor.
Z kuşağı açısından sosyal etki yaratan ve anlam taşıyan projelerde yer almak da önemli motivasyon kaynaklarından biri olarak öne çıkıyor. Şirketlerin sürdürülebilirlik ve toplumsal katkı alanındaki adımlarının, genç çalışanların kuruma olan bağlılığını güçlendirdiği ifade ediliyor.
Şeffaf iletişim ve yan haklar bağlılığı artırıyor
Teknoloji odaklı çalışma ortamı, dijital araçların etkin kullanımı ve açık iletişim kültürü de genç kuşaklar açısından belirleyici başlıklar arasında gösteriliyor. Düzenli geri bildirim mekanizmaları ve şeffaf yönetim anlayışının, çalışanlarda güven duygusunu pekiştirdiği belirtiliyor.
Bayındır, rekabetçi ücret ve yan hakların da işveren kaynaklı ayrılıkları azaltmada kritik rol oynadığını vurguladı. Şirketlerin kuşakların farklı beklentilerini doğru analiz ederek insan kaynakları stratejilerini buna göre şekillendirmesi halinde hem çalışan bağlılığını artırabileceğini hem de daha sürdürülebilir bir organizasyon yapısı kurabileceğini ifade etti.
İş dünyasında artan çalışan hareketliliği, özellikle Y ve Z kuşağının işten ne beklediğine dair yeni bir okuma yapılmasını zorunlu hale getiriyor. Veriler, genç kuşakları işte tutmanın yolunun yalnızca maaş artışından değil; gelişim, esneklik, anlam ve güven veren bir kurum kültüründen geçtiğini ortaya koyuyor.
Günlük hayatın temposu içinde biriken kırgınlıklar, dile getirilemeyen beklentiler ve tekrarlayan tartışmalar, çiftleri zamanla kısır bir iletişim döngüsünün içine sürükleyebiliyor. Çift Terapisti Dr. Psk. Sevilay Abudaram’a göre baharın getirdiği yenilenme ve enerji duygusu, çiftlerin ilişkilerinde biriken bu yükleri fark ederek dönüştürmeleri için önemli bir fırsat sunuyor. Çoğu zaman çiftler, tekrar eden tartışmaların veya rahatsız edici davranışların nedenini yalnızca partnerlerinde arıyor. Oysa sağlıklı bir ilişki dinamiğinde yaşanan sorunlar çoğunlukla karşılıklı etkileşimlerden besleniyor. Bu nedenle çözüm de ancak her iki tarafın farkındalığıyla mümkün oluyor. Abudaram, ilişkide sorunların üstünü örtmek yerine açık biçimde konuşulmasının ve her iki tarafın da kendi payını görebilmesinin, ilişkinin geleceği açısından belirleyici olduğunu vurguluyor.
İlişkinizin “Havasını” Değiştirecek 4 Adım
İlişkiyi işlevsiz hale getiren tarafları değiştirmeye gönüllü olmanın önemini vurgulayan Dr. Psk. Sevilay Abudaram, bu süreci şu 4 temel başlıkta özetliyor:
Değişim Enerjisini Yakalayın:Baharın yarattığı taze enerjiyi, ilişkinizdeki sorunları çözmek ve ortak paydada buluşmak için bir yakıt olarak kullanın. Bu enerji, ilişkinizdeki toksik döngüleri fark etmek ve dönüştürmek için bir fırsat sunar.
Sorumluluk Alarak İlerleyin:İlişkiyibir etkileşim alanı olarak görün. “Ben bu tabloda neyi daha iyi yapabilirim?” sorusuyla yapıcı bir duruş sergileyin. Toksik tarafların oluşmasına her iki tarafın da katkıda bulunduğunu fark etmek, ilişkinin dönüşümü için kritik öneme sahiptir.
İçsel İhtiyaçlarınızı Netleştirin:Kendi istek ve sınırlarınızın adını koyun. Önce kendi içinizde neyin sizi değerli hissettirdiğini anlamak, partnerinizden ne beklediğinizi netleştirmenizi sağlar. Örneğin, sizin için değer görmek çiçek yerine işten dönüşünüzde sizi karşılaması olabilir.
Sınırlarınızı Koruyun ve Paylaşın:Beklentilerinizi partnerinizle dürüstçe paylaşarak, her iki tarafın da ihtiyaçlarının karşılandığı dengeli bir zemin hazırlayın. Kendi içsel sınırlarınızı belirlemek, ilişkideki ‘keşke’lerin yerini paylaşılan mutluluğa bırakır.
“Değerli Hissetmenin Tanımı Size Özeldir”
Bir ilişkide yaşanan sorunlar çoğu zaman tek bir kişinin davranışından kaynaklanmadığını vurgulayan Çift Terapisti Dr. Psk. Sevilay Abudaram “Çiftler farkında olmadan birbirini tetikleyen bir etkileşim döngüsü içinde hareket edebilir. Bu nedenle ilişkide rahatsızlık yaratan duyguların ve beklentilerin açık şekilde konuşulması büyük önem taşır. Kişi önce kendi ihtiyaçlarını ve kendisini değerli hissettiren durumları tanımlayabildiğinde, partnerinden ne beklediğini de daha net ifade edebilir. Eşinizden beklentilerinizin netleşmesi için önce kendi içinizde ‘değerli hissetmek’ kavramının karşılığını bulmalısınız. Belki sizin için değer görmek, eşinizin çiçek göndermesi değil, yoğun bir iş gününde sizi ofisinizden almasıdır. Önce kendi içsel ihtiyaçlarınızı ve mutluluk kriterlerinizi netleştirdiğinizde, ilişkinizdeki sınırlar kendiliğinden çizilmiş olur ve ‘keşke’lerin yerini paylaşılan mutluluk alır. Böylece hem kendi değerinizin farkına varır hem de partnerinizle ilişkinizin sağlıklı ve dengeli bir şekilde ilerlemesini sağlayabilirsiniz.” açıklamasında bulundu.
TikTok’ta “#Pingtok” etiketi etrafında büyüyen içerikler, sosyal medyada uyuşturucu kullanımının görünürlüğünü artırdığı gerekçesiyle yeniden gündeme geldi. Paylaşımlarda; büyümüş göz bebekleri, sersemlemiş hâller ve “kayıt altına alınmış” madde etkisi öne çıkarken, bu videoların kısa sürede geniş kitlelere eriştiği ifade ediliyor.
Kod dili, varyant etiketler ve “algospeak”
Haberde, “ping” ifadesinin MDMA/ekstazi için argo bir kod olarak kullanıldığı; platform denetimini aşmak için emoji, ses ve yeni kavramlarla bir “algoritma dili” (algospeak) üretildiği aktarılıyor. “#Pingtok” etiketinin engellenmesinin ardından #Pingtokk ve #Pintok gibi varyantların dolaşıma girdiği belirtiliyor.
“Gayriresmi pazar” iddiası: Yorumdan Telegram’a
En tartışmalı başlıklardan biri, TikTok’un kimi kullanıcılar açısından “gayriresmi pazar” gibi işlemesi iddiası. Buna göre bazı videoların yorumlarında “Kim satıyor?” veya “(şehir) bir şey lazım” türü mesajlara yanıt verildiği, satıcıların simgelerle işaretleştiği ve ardından kullanıcıları Telegram gibi uygulamalara yönlendirdiği öne sürülüyor.
TikTok: “Yasak, kaldırıyoruz”
TikTok’un resmi yaklaşımı ise net: Platform, uyuşturucu ve kontrollü maddelerin gösterimi, reklamı ve ticaretinin yasak olduğunu; topluluk kurallarını ihlal eden içeriklere karşı moderasyon uyguladığını belirtiyor. TikTok’un destek sayfasında da zararlı içeriklere karşı araçlar ve kaldırma süreçleri anlatılıyor.
Öte yandan TikTok’un yayımladığı şeffaflık raporlarına dayanan haberlerde, platformun milyonlarca videoyu ihlaller nedeniyle kaldırdığı; kaldırmaların çok büyük bir bölümünün rapor edilmeden önce gerçekleştiği yönünde veriler yer alıyor.
“Toptan kaldırma” tartışması: Önleme mi, destek kanalı mı?
Haberde görüşlerine yer verilen araştırmacı Layla Bouzoubaa’nın analizlerinde, madde kullanımına dair TikTok içeriklerinin önemli bir bölümünün “güzelleme” değil; önleme, bırakma süreci ve yardım arayışı temalı olabildiğine dikkat çekiliyor. Bu nedenle “tüm içerikleri toptan kaldırma” yaklaşımının, destek arayan kullanıcıların erişimini de kesebileceği uyarısı aktarılıyor.
Yaş sınırı hamleleri hızlanıyor
Gençleri zararlı içerikten korumaya dönük düzenlemeler dünya genelinde sıklaşıyor. Avustralya’da 10 Aralık 2025 itibarıyla 16 yaş altına yönelik sosyal medya yaş kısıtlaması uygulamaya alındı; yaptırım yükümlülüğü platformlara bırakıldı.
Birleşik Krallık’ta da son günlerde 16 yaş altına sosyal medya erişimini kısıtlamaya dönük seçeneklerin gündeme geldiği haberleştirildi.