İnsan hakları ve insani işlerle ilgilenen Genel Kurulun 3. Komitesi tarafından sunulan tasarı oylandı.
Oylamada 162 ülke, Filistin halkının kendi kaderini tayin etme ve bağımsızlık hakkını teyit eden tasarıya “evet” oyu verirken, 8 ülke “hayır” oyu kullandı, 8 ülke ise çekimser kaldı.
Lehte oy kullanan ülkeler arasında Türkiye başta olmak üzere tüm Avrupa Birliği üye devletleri, Kanada, Avustralya ile Güney Amerika, Asya ve Afrika’daki ülkelerin çoğunluğu yer alırken, ABD, İsrail, Arjantin, Paraguay, Mikronezya, Nauru, Papua Yeni Gine ve Palau aleyhte oy kullandı.
Karar, Filistin halkının İsrail işgalinden uzak, kendi topraklarında özgürce yaşama ve bağımsız olma hakkının devredilemez olduğunu teyit ediyor. Ayrıca bu hakkın koşulsuz, vazgeçilemez, müzakere edilemez veya uzlaşmaya konu edilemez olduğunu vurguluyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Çin ziyaretinin de yer aldığı Asya turunun ardından Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtladı.
20 Kasım 2026 Cuma günü gerçekleştirilen toplantıda dış politikadan ekonomiye, İran’la savaştan nükleer silahların kontrolüne, teknoloji yatırımlarından ABD’deki altyapı sorunlarına kadar birçok konu gündeme geldi.
Trump, 3 Kasım’daki Kongre ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin kayıplar yaşamasında İran’la savaşın etkili olduğunu kabul ederken, savaş kararının arkasında durduğunu söyledi.
Trump: İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremeyiz
ABD Başkanı Donald Trump, İran’la savaşın yol açtığı yüksek akaryakıt fiyatlarının Cumhuriyetçi seçmenlerde hoşnutsuzluk oluşturduğunu ve bunun seçim sonuçlarını etkilediğini belirtti.
Trump’a, Başkan Yardımcısı JD Vance’in Cumhuriyetçilerin seçimleri İran savaşı nedeniyle kaybettiğine ilişkin açıklamasından memnun olup olmadığı soruldu.
Vance’in değerlendirmelerine katıldığını belirten Trump, soruyu şöyle yanıtladı:
“Bundan memnun olmadığımı söylemedim. Açıklamanın gayet iyi olduğunu düşündüm ancak ‘Bunu tekrar yapar mıydınız?’ diye bana sorulsaydı şunu eklerdim: Evet, elbette. Çünkü İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremeyiz.”
Başkan Yardımcısı Vance’in seçim sonuçlarına ilişkin tespitlerini doğru bulduğunu vurgulayan Trump, savaşın benzin fiyatlarının yükselmesine neden olduğunu ve bunun seçmenlerin tepkisini çektiğini ifade etti.
Trump, seçimlerde yaşanan kayıplara rağmen İran’ın nükleer silah elde etmesini önlemeye yönelik politikasından vazgeçmeyeceğini belirtti.
Başkan Yardımcısı Vance’ten Trump’a tam destek
Trump’ın ardından kürsüye gelen ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de İran konusunda alınan kararların arkasında olduğunu açıkladı.
Başkanın dış politika kararlarını desteklemenin kendi görevi olduğunu ifade eden Vance, şunları söyledi:
“İran konusunda kararı veren kişi başkandır. Ve başkan, (gerekirse) bunu tekrar yapacağını söylemiştir. Benim görüşüm ise şudur: Benim amacım ve görevim, Amerika Birleşik Devletleri başkanını desteklemektir.”
Vance’in açıklamasıyla birlikte Beyaz Saray yönetimi, İran konusunda izlenen politikanın sürdürüleceği mesajını verdi.
Trump: İran’la gerçek bir anlaşma yapmak istiyoruz
ABD Başkanı Trump, İran’la ilişkiler ve nükleer müzakereler hakkında da değerlendirmelerde bulundu.
Washington yönetiminin Tahran’la anlaşmaya varmak istediğini belirten Trump, bunun ABD tarafından kabul edilebilir koşullarda gerçekleştirilmesi gerektiğini söyledi.
İran’ın geçmişteki anlaşmalara yaklaşımını eleştiren Trump, şu ifadeleri kullandı:
“Biz İran’la gerçek bir anlaşma yapmak istiyoruz, onların 51 yıldır yaptıkları sahte anlaşmaları değil. İran 51 yıldır insanları kandırıp duruyor.”
Trump, İran yönetiminin ABD’nin kabul edebileceği bir anlaşma yapmaya istekli olmadığını savundu.
İran’ın kirli bomba ürettiği iddiasına yanıt verdi
Basın toplantısında Trump’a, İran’ın ABD’ye karşı kullanmak amacıyla kirli bomba ürettiği yönündeki iddialar da soruldu.
Söz konusu iddiaları değerlendiren Trump, İran’daki gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirterek şu açıklamayı yaptı:
“İran’ın kirli bir bomba ürettiğine dair bir söylenti var. İran’da neler olup bittiği konusunda her şeyi biliyoruz. Kim olduklarını, nerede olduklarını biliyoruz. Buna izin vermeyeceğiz.”
Trump’ın açıklamasında gündeme getirdiği kirli bomba iddiasına ilişkin bağımsız olarak doğrulanmış bir kanıt paylaşılmadı.
Trump, Putin ve Şi arasındaki üçlü zirveyi değerlendirdi
ABD Başkanı Donald Trump, Çin ziyaretinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştirdiği üçlü zirveyi de değerlendirdi.
19 Kasım’da Çin’in Şıncın kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında gerçekleştirilen toplantının yalnızca üç ülke açısından değil, dünya barışı bakımından da önemli olduğunu söyledi.
Üç liderin nükleer güvenlik ve uluslararası ilişkiler konusunda görüş alışverişinde bulunduğunu aktaran Trump, zirvenin başarılı geçtiğini belirtti.
ABD Başkanı, toplantının sonucunda yayımlanan ortak bildiriye ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bu tarihi zirvenin sonucu, türünün ilk örneği olan üçlü barış bildirgesiydi. ABD, Rusya ve Çin, nükleer bir çatışmanın yaşanmasına asla izin verilmemesi konusunda mutabık kaldı.”
Zirvenin önemli sonuçlarından birinin Çin’in nükleer risklerin azaltılmasına yönelik üçlü görüşmelere katılmayı kabul etmesi olduğunu belirten Trump, şöyle konuştu:
“İlk kez Çin, nükleer riskin azaltılmasına yönelik üçlü görüşmeler yapmayı kabul etti.”
Trump: Putin ile harika, Şi ile çok iyi bir ilişkim var
Trump, Çin ve Rusya liderleriyle yürüttüğü diplomatik ilişkiler hakkında da açıklamalarda bulundu.
Üçlü zirvede Putin ve Şi ile birçok konuda olumlu görüşmeler gerçekleştirdiklerini ifade eden ABD Başkanı, liderler arasındaki ilişkiyi şu sözlerle anlattı:
“Üçümüz arasındaki ilişki muhteşemdi.”
Rusya ve Çin ile doğrudan iletişim kurabilmenin ABD’nin güvenliği açısından önemli olduğunu savunan Trump, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Putin ile harika bir ilişkim var ve bu iyi bir şey, Şi ile de çok iyi bir ilişkim var ve bu da iyi bir şey. Ülkemiz şu anda güvendeyse sebebi budur.”
Trump, Asya turu kapsamında yaklaşık 20 ülkenin lideriyle çeşitli temaslarda bulunduğunu da aktardı.
Bu görüşmelerde ikili ve bölgesel meselelerin yanı sıra İran’ın nükleer silah edinmesinin önlenmesi, Kore Yarımadası’ndaki gelişmeler ve Rusya-Ukrayna savaşı gibi uluslararası konuların ele alındığını belirtti.
ABD, Çin ve Rusya’dan ortak Barış Bildirgesi
Beyaz Saray tarafından yayımlanan ortak Barış Bildirgesi’nde ABD, Çin ve Rusya liderleri nükleer savaşın önlenmesine ilişkin taahhütlerini yineledi.
Üç lider, “nükleer savaşın kazanılamayacağını ve asla yapılmaması gerektiğini” yeniden teyit etti.
Bildiride, üç ülkenin “nükleer risklerin azaltılması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusunda diyalog kuracaklarını” taahhüt ettiği belirtildi.
Ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin daimi üyeleri olan ABD, Çin ve Rusya, “BM’yi reformdan geçirmeyi” taahhüt etti.
Üç ülke, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve benzeri uluslararası kurumların “yetki alanlarını suistimal etmemeleri” gerektiği konusunda da mutabık olduklarını bildirdi.
Ortak bildiride nükleer risklerin azaltılmasına ilişkin siyasi taahhütler yer alırken, bağlayıcı bir nükleer silah azaltım anlaşması açıklanmadı.
ABD’deki bankacılık ve hava trafik sistemi kesintilerini değerlendirdi
Trump, basın toplantısında ABD’de son dönemde yaşanan teknolojik altyapı sorunlarıyla ilgili soruları da yanıtladı.
Geçen hafta hava trafik kontrol merkezlerindeki iletişim sorunu nedeniyle ülke genelinde uçuşların geçici olarak durdurulması ve bu hafta bazı bankaların dijital hizmetlerinde yaşanan erişim sorunlarına değinen Trump, olayların birbirinden bağımsız olduğunu söyledi.
ABD Başkanı, farklı sektörlerdeki sistem kesintilerinin tek bir büyük sorunun parçası olarak değerlendirilmesine karşı çıkarak şöyle konuştu:
“Yani ‘Eyvah, Chase çöktü, şu da çöktü’ gibi bir durum yok. Bunların hepsi ayrı olaylar.”
ABD’de binlerce şirketin teknolojik altyapısını güncellediğini belirten Trump, bu tür güncellemeler sırasında teknik sorunların ortaya çıkabildiğini söyledi.
Yaşanan kesintilerin, kendisinin başkan olması nedeniyle kamuoyunda daha fazla gündeme getirildiğini savunarak “olayların büyütüldüğünü” ifade etti.
Şirketlerin yapay zekâ veya farklı teknolojik ihtiyaçlar nedeniyle sistemlerini yenilediklerini, bu süreçlerde bazı erişim sorunlarının yaşanabileceğini anlatan Trump, bankacılık sektöründeki gelişmeleri de değerlendirdi.
Bankaların en ileri teknolojilere sahip olmak istediğini vurgulayan ABD Başkanı, şu ifadeleri kullandı:
“Ama bunların hepsi ayrı olaylar. Mesele Chase ve diğer tüm bankalar değil. Bir Chase oluyor, sonra bir seyahat şirketi oluyor, bir kredi kartı şirketi oluyor. Bunların hepsi kontrol altında. Kontrol altına alacaklar.”
Trump: Hava trafik sistemimiz eski ancak güvenli
ABD Başkanı Trump, hava trafik kontrol sisteminde yaşanan sorunların bankacılık sektöründeki yazılım güncellemeleriyle aynı nedenlerden kaynaklanmadığını söyledi.
Hava trafik sisteminde kullanılan bazı ekipmanların oldukça eski olduğunu belirten Trump, mevcut altyapının modernizasyonunun gerekli olduğunu ifade etti.
Trump, konuya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“Artık miadını doldurmuş bir sistemimiz var. Bununla birlikte, sistem güvenli.”
ABD Başkanı, sistemin güvenli şekilde çalışmasının nedenlerinden birinin uçuş trafiğinin yavaşlatılması ve aynı anda daha az sayıda uçağın havalimanlarını kullanmasına izin verilmesi olduğunu belirtti.
Bu nedenle havalimanlarında uzun beklemeler yaşanabildiğini anlatan Trump, hava trafik sisteminin yeniden inşa edilmesi gerektiğini söyledi.
Daha modern sistemlerin kurulması için Senatodan 50 milyar dolar kaynak talep ettiklerini hatırlatan Trump, altyapı çalışmalarının birbirinden bağımsız yürütülmemesi gerektiğini vurguladı.
Trump, modernizasyon sürecinde kurumlar ve yüklenici şirketler arasında koordinasyon sağlanmasının önemine işaret ederek şöyle konuştu:
“75 farklı yüklenicinin ayrı ayrı iş yapıp sonunda sistemlerin birbirine bağlanmadığı bir durum istemiyoruz.”
ABD dışında veri merkezi kuran şirketlere yüksek vergi uyarısı
Trump’ın basın toplantısında gündeme getirdiği bir diğer konu, yapay zekâ yatırımları ve veri merkezleri oldu.
ABD’nin yapay zekâ alanında Çin’in önünde olduğunu savunan Trump, bu üstünlüğün korunması için veri merkezi yatırımlarının ülke içerisinde gerçekleştirilmesi gerektiğini söyledi.
Trump, veri merkezlerinin ABD ekonomisi ve teknolojik rekabet açısından önemini şu sözlerle anlattı:
“Veri merkezleri için çok güçlü şekilde mücadele edeceğiz çünkü Çin’in bu alanda öne geçmesine izin vermeyeceğiz.”
ABD’li teknoloji şirketlerinin veri merkezlerini başka ülkelerde kurmalarına karşı olduğunu belirten Trump, yurt dışına yatırım yapan şirketlere yüksek vergi uygulanacağını açıkladı.
Trump, söz konusu şirketlere yönelik yaklaşımını şu ifadelerle dile getirdi:
“Eğer bunu yaparlarsa, yapabilirler ama onlara çok büyük bir vergi uygulayacağız.”
ABD Başkanı, uygulamayı hangi yasal düzenlemelerle hayata geçireceğine ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşmadı.
Trump, çip sektöründeki geçmiş uygulamaları örnek gösterdi
ABD Başkanı Trump, teknoloji yatırımlarının yurt dışına taşınmasının geçmişte Amerikan ekonomisine zarar verdiğini savundu.
Özellikle yarı iletken ve çip sektöründeki üretim faaliyetlerinin başka ülkelere kaymasına izin verilmesini eleştiren Trump, benzer bir durumun veri merkezi yatırımlarında yaşanmasını istemediklerini belirtti.
ABD’li şirketlerin ülkenin farklı eyaletlerinde yatırım yapabileceklerini ifade eden Trump, veri merkezlerinin kuruldukları bölgelerde önemli ekonomik kazanımlar oluşturabileceğini söyledi.
Bu yatırımların yalnızca teknoloji şirketlerine değil, yerel ekonomiye ve bölge halkına da fayda sağlaması gerektiğini vurguladı.
Veri merkezleri kendi elektriğini üretecek, yerel halk da kazanacak
Trump, büyük ölçekli veri merkezlerinin enerji tüketimlerine ilişkin tartışmaları da değerlendirdi.
Veri merkezlerinin kendi elektrik üretim altyapılarını kurabileceklerini belirten ABD Başkanı, bunun bölgesel elektrik maliyetleri üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceğini savundu.
Şirketlerle enerji, vergi ve ekonomik katkılar konusunda anlaşmalar yapılabileceğini ifade eden Trump, yerel yönetimlerin bu yatırımlardan yararlanması gerektiğini söyledi.
ABD Başkanı, veri merkezi yatırımlarına karşı çıkan yerel topluluklara şu çağrıda bulundu:
“Veri merkezlerinden yararlanmalısınız. Size ödeme yapmasını, topluluğunuza ödeme yapmasını sağlayın, bundan faydalanın ama onları kapatmayın.”
Trump, veri merkezi yatırımlarının ülkede kalmasının teknoloji alanındaki rekabet gücünü artıracağını, yeni ekonomik fırsatlar oluşturacağını ve yerel topluluklara gelir sağlayabileceğini savundu.
Trump’ın açıklamalarında İran savaşı ve teknoloji yatırımları öne çıktı
ABD Başkanı Donald Trump’ın 20 Kasım 2026 tarihli Beyaz Saray basın toplantısında İran’la savaşın ABD iç siyasetine etkileri, Çin ve Rusya ile ilişkiler, nükleer silahların kontrolü ve teknoloji yatırımları geniş yer tuttu.
Trump, İran’la savaşın Cumhuriyetçilerin seçim sonuçlarını olumsuz etkilediğini kabul etmesine rağmen aynı kararı yeniden vereceğini belirterek, Tahran’ın nükleer silah edinmesini engelleme hedefinden vazgeçmeyeceğini vurguladı.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği zirveyi başarılı olarak nitelendiren Trump, nükleer risklerin azaltılması konusunda üç ülkenin ortak hareket etmesi gerektiğini ifade etti.
ABD’deki hava trafik ve bankacılık sistemlerinde yaşanan kesintileri birbirinden bağımsız olaylar olarak değerlendiren Trump, eskiyen hava trafik altyapısının yenilenmesi için 50 milyar dolarlık kaynak talep ettiklerini belirtti.
Yapay zekâ alanındaki rekabete de değinen ABD Başkanı, Amerikan şirketlerinin veri merkezi yatırımlarını ülke dışına taşımaları halinde yüksek vergi uygulamalarıyla karşılaşabileceklerini duyurdu.
Birleşmiş Milletlerin (BM) temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı, Rohinga Müslümanlarına yönelik 2017’de gerçekleştirilen saldırılarla ilgili yıllardır devam eden davada tarihi bir karara imza attı.
Gambiya’nın, Myanmar’ın 1948 tarihli Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’ni ihlal ettiği gerekçesiyle açtığı davayı karara bağlayan Divan, Myanmar’ın Arakan Eyaleti’nin kuzeyindeki Rohinga Müslümanlarına karşı soykırım işlediğine hükmetti.
Lahey’deki Barış Sarayı’nda 19 Kasım 2026 tarihinde açıklanan kararla Myanmar’ın soykırımı önleme ve cezalandırma yükümlülüklerini de ihlal ettiği tespit edildi.
Kararın ardından Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı yazılı bir açıklama yayımlayarak uluslararası yargı kararına destek verdi.
Türkiye’den Myanmar’a çağrı: Kararın gereklerini gecikmeksizin yerine getirin
Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’nin Gambiya tarafından açılan davaya başından itibaren destek verdiğini hatırlatarak kararın adaletin sağlanması ve hesap verebilirliğin tesisi bakımından taşıdığı öneme dikkat çekti.
Bakanlık, Myanmar’dan uluslararası yargı kararının bütün gereklerini yerine getirmesini ve Rohinga Müslümanlarının temel hak ve özgürlüklerini güvence altına alacak adımları atmasını istedi.
Türkiye ayrıca Rohingaların ülkelerine güvenli, gönüllü, onurlu ve sürdürülebilir biçimde dönebilmelerine yönelik uluslararası girişimleri desteklemeye devam edeceğini bildirdi.
Dışişleri Bakanlığının açıklamasının tamamı
Dışişleri Bakanlığının “19 Kasım 2026, Uluslararası Adalet Divanı’nın Gambiya’nın Myanmar Aleyhine Açtığı Davada Verdiği Karar Hk.” başlıklı açıklaması şöyle:
“Gambiya tarafından 1948 Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’ni ihlal ettiği gerekçesiyle Myanmar aleyhine açılan davada, Uluslararası Adalet Divanı’nın, Myanmar’ın 2017 yılında Arakan Eyaleti’nin kuzeyinde Rohingalara karşı soykırım işlediğine ve soykırımı önleme ve cezalandırma yükümlülüklerini ihlal ettiğine hükmeden kararını memnuniyetle karşılıyoruz.
Ülkemiz davaya başından itibaren destek beyan etmiştir.
Söz konusu tarihi karar, Rohinga Müslümanlarının maruz kaldıkları sistematik zulmün tescili, adaletin temini ve hesap verebilirliğin tesisi bakımından bir dönüm noktası teşkil etmektedir.
Myanmar’ı, Divan kararının gereklerini gecikmeksizin ve eksiksiz olarak yerine getirmeye, Rohinga Müslümanlarının temel hak ve özgürlüklerini güvence altına alacak adımları atmaya çağırıyoruz.
Türkiye, Rohinga Müslümanlarıyla dayanışma içinde olmaya ve anavatanlarına güvenli, gönüllü, onurlu ve sürdürülebilir dönüşlerini sağlamaya yönelik uluslararası çabaları desteklemeye devam edecektir.”
Gambiya’nın açtığı dava 7 yıl sonra sonuçlandı
Myanmar’ın Arakan Eyaleti’nde 2017 yılında yaşanan şiddet olayları, yüz binlerce Rohinga Müslümanının evlerini terk ederek komşu Bangladeş’e sığınmasına yol açmıştı.
Myanmar güvenlik güçlerinin düzenlediği operasyonlarda sivillerin öldürülmesi, cinsel şiddet, köylerin yakılması ve zorla yerinden edilmeler uluslararası soruşturmaların konusu oldu.
Batı Afrika ülkesi Gambiya, 11 Kasım 2019’da Myanmar’ın Soykırım Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle Uluslararası Adalet Divanına başvurdu.
Divan, 23 Ocak 2020’de geçici tedbir kararı alarak Myanmar’a Rohinga Müslümanlarına yönelik soykırım kapsamına girebilecek eylemleri önleme ve delilleri koruma yükümlülüklerini hatırlattı.
Yıllar süren yargılama sonunda 19 Kasım 2026 tarihinde açıklanan nihai kararda ise Myanmar’ın soykırımdan devlet olarak sorumlu olduğu sonucuna ulaşıldı.
Mahkemeden soykırım, soruşturma ve tazminata ilişkin hükümler
Uluslararası Adalet Divanı, kararında Myanmar güvenlik güçlerinin 2017’deki eylemlerini Soykırım Sözleşmesi hükümleri kapsamında değerlendirdi.
Divan, Rohinga Müslümanlarının hedef alınmasına ilişkin delilleri ele alarak Myanmar’ın soykırım suçunu işlediğine ve ilgili uluslararası yükümlülüklerini ihlal ettiğine karar verdi.
Karar, yalnızca geçmişte işlenen fiillerin tespitiyle sınırlı kalmadı. Myanmar’ın soykırımla bağlantılı suçları etkili biçimde soruşturması, sorumluların yargılanması ve cezalandırılması, Soykırım Sözleşmesi’ni uygulayacak yasal düzenlemelerin yapılması ve mağdurlara yönelik giderim yükümlülükleri de ele alındı.
Divanın nihai kararları bağlayıcı nitelik taşıyor ve bu kararlara karşı temyiz yoluna başvurulamıyor.
Rohingaların ülkelerine güvenli dönüşü Türkiye’nin öncelikleri arasında
Türkiye’nin açıklamasında dikkat çeken bir diğer başlık, Bangladeş’e ve diğer bölgelere sığınmak zorunda kalan Rohinga Müslümanlarının Myanmar’a geri dönüşü oldu.
Dışişleri Bakanlığı, dönüşlerin yalnızca fiziksel olarak gerçekleştirilebilmesinin yeterli olmadığını; güvenli, gönüllü, onurlu ve sürdürülebilir koşulların sağlanması gerektiğini vurguladı.
Türkiye, Rohinga Müslümanlarıyla dayanışmasını ve uluslararası düzeyde yürütülen çözüm girişimlerine desteğini sürdüreceğini bildirdi.
19 Kasım 2026 tarihli karar, Myanmar’ın Rohinga Müslümanlarına yönelik eylemlerinden uluslararası hukuk önünde sorumlu tutulması açısından önemli bir dönüm noktası oluştururken, gözler kararın uygulanması ve mağdurların haklarının korunması için atılacak adımlara çevrildi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in güvenlik ve askerî heyetiyle birlikte gerçekleştirdiği uluslararası ziyaretlerin önemli parçalarından biri olan nükleer komuta çantası, bu kez Çin’de görüntülendi.
Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi sırasında Rus devlet televizyonu Russia-1 tarafından yayımlanan görüntülerde, Putin’e eşlik eden ve deniz kuvvetleri üniforması giyen bir görevlinin siyah bir çanta taşıdığı görüldü.
Rusya’nın stratejik nükleer komuta sisteminin önemli unsurlarından biri olduğu belirtilen çanta, televizyon muhabirinin doğrudan yönelttiği soruyla gündeme geldi.
Görüntüler, ABD, Çin ve Rusya liderlerinin nükleer silahlar ve uluslararası güvenlik konularını görüştüğü diplomatik temaslarla aynı dönemde yayımlandı.
Rus televizyonunda dikkat çeken diyalog
Rus devlet televizyonu Russia-1’in muhabiri ve sunucusu Yevgeny Popov, Shenzhen’deki zirve alanının dışında park hâlindeki araçların yakınında çekim yaptığı sırada, arkasından geçen üniformalı görevliyi fark etti.
Görevlinin elindeki siyah çantayı kameraya gösteren Popov, izleyicilere dönerek şu ifadeyi kullandı:
“Bakın, nükleer çanta tam arkamızda.”
Ardından görevliye yaklaşan Popov, doğrudan şu soruyu yöneltti:
“Merhaba, bu nükleer çanta mı?”
Üniformalı görevli ise soruya kısa bir yanıt verdi:
“Evet.”
Yayımlanan görüntülerin daha geniş versiyonunda muhabirin sorusunu tekrarladığı, görevlinin de çantanın aynı çanta olduğunu doğruladığı görüldü.
Popov’un şaşkınlığını ifade etmesiyle sona eren görüntüler, kısa sürede uluslararası basında ve sosyal medyada gündem oldu.
Rus devlet televizyonunun çantayı açıkça göstermesi ve görevlinin kameralar karşısında soruya yanıt vermesi, normalde kamuoyuna sınırlı biçimde yansıyan nükleer komuta sistemine ilişkin tartışmaları yeniden başlattı.
Ancak görüntülerde taşınan çantanın teknik içeriği ve çalışır durumdaki donanımı bağımsız biçimde incelenmiş değil. Çantanın niteliğine ilişkin bilgi, görüntülerdeki görevlinin açıklamasına ve Rus nükleer komuta sistemi hakkında kamuoyuna yansıyan bilgilere dayanıyor.
Görüntüler nükleer görüşmelerin yapıldığı dönemde yayımlandı
Nükleer çantanın kameralara yansıdığı APEC Zirvesi, dünya siyasetinin önemli diplomatik gelişmelerinden birine sahne oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Shenzhen’de üçlü görüşme gerçekleştirdi.
Zirvenin gündeminde nükleer silahların azaltılması, nükleer risklerin kontrol altına alınması ve Ukrayna’daki savaş başta olmak üzere uluslararası güvenlik meseleleri yer aldı.
Bu nedenle Putin’in heyetindeki nükleer çantanın Rus devlet televizyonunda gösterilmesi, görüntülerin zamanlaması bakımından da dikkat çekti.
Ancak görüntülerin yayımlanmasının Kremlin tarafından özel olarak planlanmış bir siyasi mesaj olup olmadığı konusunda doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.
Rusya’nın nükleer politikası neden yeniden gündemde?
Rusya’nın nükleer silah politikası, Ukrayna’daki savaşın başlamasının ardından uluslararası ilişkilerin önemli tartışma alanlarından biri hâline geldi.
Putin, savaşın ilk döneminde Rusya’nın nükleer caydırıcılık kuvvetlerinin özel alarm durumuna geçirilmesi talimatını vermişti.
Moskova yönetimi daha sonra ABD ile nükleer silahların sınırlandırılmasını amaçlayan Yeni START Anlaşması’na katılımını askıya aldı.
Rusya ayrıca nükleer silahların kullanımına ilişkin caydırıcılık doktrininde değişiklikler yaptı.
Bu gelişmeler, nükleer silahların kontrolü, olası krizlerde karar alma mekanizmaları ve büyük güçler arasındaki askerî iletişimin önemini artırdı.
Çin’de kaydedilen görüntüler de söz konusu tartışmalarla birlikte değerlendirildi.
Putin’in nükleer çantası ilk kez görüntülenmedi
Rusya Devlet Başkanı’nın uluslararası ziyaretlerinde kendisine eşlik eden nükleer komuta çantaları daha önce de kameralara yansımıştı.
Putin’in Ekim 2023’te Çin’in başkenti Pekin’de Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından benzer görüntüler yayımlanmıştı.
O dönemde Rus liderin arkasında, ellerinde siyah evrak çantaları taşıyan iki üniformalı görevlinin yürüdüğü görülmüştü.
Rus haber ajansı RIA Novosti’nin muhabiri, Putin’in seyahatlerinde bu çantaların sürekli bulunduğunu belirterek şu ifadeyi kullanmıştı:
“Putin’in hiçbir seyahatinin olmazsa olmazı bazı valizler vardır.”
2023 yılındaki görüntülerde çantaların varlığı öne çıkarken, 2026 yılında Çin’de yapılan yayında görevliye doğrudan soru yöneltilmesi ve olumlu yanıt alınması yeni bir ayrıntı olarak dikkat çekti.
Rusya’nın nükleer çantası Çeget nedir?
Rusya’nın nükleer silahların yönetimine ilişkin komuta ve kontrol sisteminin bir parçası olan çanta, “Çeget” (Cheget) adıyla biliniyor.
Adını Kafkas Dağları’ndaki Çeget Dağı’ndan alan sistem, Sovyetler Birliği döneminde geliştirildi.
Çeget’in geliştirilmesine yönelik çalışmalar Soğuk Savaş döneminde yürütülürken sistem 1980’li yıllarda kullanılmaya başlandı.
Sovyetler Birliği’nin son lideri Mihail Gorbaçov döneminde kullanımıyla tanınan nükleer çanta, sonraki yıllarda Rusya devlet başkanlarının da yanında taşınmaya devam etti.
Çeget, Rusya’nın stratejik nükleer kuvvetlerine ilişkin komuta ve kontrol mekanizmasıyla bağlantılı taşınabilir bir iletişim terminali olarak tanımlanıyor.
Sistemin temel amacı, devlet başkanı ile ülkenin üst düzey askerî komuta kademesi arasında güvenli haberleşmeyi sağlamak.
Çeget’in üzerinde nükleer füzeleri ateşleyen bir düğme mi var?
Kamuoyunda nükleer çantalar sıklıkla tek bir düğmeye basılarak füze fırlatılmasını sağlayan sistemler olarak düşünülüyor.
Ancak Çeget’in işlevi bundan farklı.
Sistem, nükleer silah kullanımına ilişkin kararların ilgili askerî komuta merkezlerine iletilmesini ve üst düzey komutanlar arasındaki güvenli haberleşmeyi sağlıyor.
Dolayısıyla Çeget, tek başına bütün nükleer silahları doğrudan ateşleyen bağımsız bir cihaz olarak değerlendirilmiyor.
Nükleer silahların kullanımı, devlet başkanının yetkisiyle başlayan ve askerî komuta-kontrol yapısının farklı kademelerini içeren bir süreç üzerinden yürütülüyor.
Çeget, bu süreçte gerekli iletişim bağlantısının kurulmasında görev üstleniyor.
Rusya’da üç ayrı nükleer komuta çantası bulunuyor
Rusya’nın nükleer komuta sistemi yalnızca devlet başkanına ait tek bir çantadan oluşmuyor.
Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Rusya’da benzer özelliklere sahip üç nükleer komuta terminali bulunuyor.
Bunlardan biri devlet başkanının kullanımında yer alırken diğer ikisi Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı için bulunduruluyor.
Sistem, Rusya’nın stratejik nükleer kuvvetlerini yönetmek amacıyla geliştirilen Kazbek adlı komuta-kontrol ağıyla bağlantılı çalışıyor.
Çeget terminalleri ise bu daha geniş sistemin taşınabilir iletişim unsurlarını oluşturuyor.
Sistemin tam işleyişine ilişkin ayrıntılar kamuoyuna açık değil. Özellikle nükleer bir emrin doğrulanması için kaç ayrı terminalin onayının gerektiği konusunda açık kaynaklarda farklı değerlendirmeler bulunuyor.
Çeget’in geliştirilmesinde görev alan isim sistemi anlatmıştı
Çeget sisteminin geliştirilmesine katkıda bulunan Valentin Golubkov, 2014 yılında Rusya’da yayımlanan Komsomolskaya Pravda gazetesine verdiği röportajda sistemin ortaya çıkış nedenlerini anlatmıştı.
Golubkov, temel hedefin Sovyetler Birliği’nin geniş nükleer silah kapasitesini ortak bir komuta yapısı altında birleştirmek olduğunu belirtmişti.
Sistemin amacını şu sözlerle açıklamıştı:
“Sahip olduğumuz muazzam füze ve nükleer cephaneliğin tamamını birleştirmek.”
Golubkov’a göre Soğuk Savaş döneminde ABD’nin Avrupa’ya konuşlandırdığı bazı füzelerin Sovyet topraklarına ulaşma süresinin çok kısa olması, Moskova açısından ciddi bir güvenlik endişesi oluşturuyordu.
Bu nedenle olası bir nükleer saldırı hakkında ülkenin üst düzey yönetiminin hızla bilgilendirilmesi ve kararların askerî komuta kademesine güvenli biçimde aktarılması önem taşıyordu.
Yetkisiz füze fırlatmalarını önlemek de hedeflenmişti
Golubkov, Çeget’in geliştirilmesinin yalnızca hızlı iletişim ihtiyacından kaynaklanmadığını, nükleer silahların yetkisiz kullanımının önlenmesinin de sistemin oluşturulmasında etkili olduğunu ifade etmişti.
Bu konuda şu açıklamayı yapmıştı:
“Başka bir sebep daha vardı; yetkisiz nükleer füze fırlatmalarına karşı önlem alınması gerekiyordu.”
Sistemin temel işlevlerinden biri, nükleer silahlara ilişkin kritik kararların belirlenen komuta zinciri içerisinde alınmasını sağlamak.
Çeget’in tasarımında güvenli haberleşme, karar mekanizmasının koordinasyonu ve yetkisiz kullanımın engellenmesi önemli unsurlar arasında bulunuyor.
Nükleer çantaları kimler taşıyor?
Putin’e eşlik eden nükleer çantaların kimler tarafından taşındığına ilişkin ayrıntılar, Aralık 2025’te yayımlanan bir araştırmayla yeniden gündeme gelmişti.
Bağımsız Rus araştırmacı gazetecilik kuruluşu Dossier Center, Putin ve Rusya’nın üst düzey askerî yöneticilerine eşlik eden görevlilerin bağlı olduğu yapıyı inceledi.
Araştırmada, çantaların taşınması ve korunmasından Stratejik İletişim Özel Servisi adıyla bilinen gizli bir askerî birimin sorumlu olduğu ileri sürüldü.
Kurum içerisinde “K Servisi” olarak anılan birimin, nükleer komuta çantalarının güvenliğini ve üst düzey yöneticilerle askerî komuta merkezleri arasındaki iletişim bağlantısını sağladığı belirtildi.
Dossier Center’ın ulaştığı bilgilere göre bu birimde görevli subaylar, Rusya Devlet Başkanı’nın yanı sıra Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı’na da eşlik edebiliyor.
Gizli serviste en az 53 kişinin görev yaptığı belirlendi
Dossier Center tarafından Aralık 2025’te yayımlanan araştırmada, 2021-2025 yılları arasında en az 53 kişinin K Servisi ile bağlantılı olduğu belirtildi.
Araştırmada tespit edilen görevliler arasında bir general, çok sayıda albay ve çeşitli rütbelerde askerî personelin bulunduğu aktarıldı.
Kuruluş, bu sonuca ulaşmak için resmî etkinliklerde çekilen fotoğrafları, açık kaynak kayıtlarını, çeşitli belgeleri ve elde ettiği kurum içi bilgileri incelediğini açıkladı.
Araştırmaya göre servis personeli, son derece hassas bir görevi yerine getirmesine rağmen günlük yaşamında diğer sözleşmeli askerî personelden tamamen farklı koşullarda bulunmuyor.
Bazı görevlilerin Moskova dışındaki kapalı bir yerleşim bölgesinde yaşadığı, maaşlarının ise benzer rütbelerdeki askerî personelin gelirleriyle yakın seviyelerde olduğu bildirildi.
Bunlar, Dossier Center’ın araştırmasına dayanan bulgular olup Rus makamları tarafından bütün ayrıntılarıyla bağımsız biçimde doğrulanmış resmî bir personel listesi niteliği taşımıyor.
Deniz üniforması giyen görevliler her zaman denizci olmayabilir
Rusya’nın nükleer komuta çantasını taşıyan görevlilerin çoğunlukla deniz kuvvetleri üniformasıyla görüntülenmesi, bu kişilerin tamamının denizci olduğu düşüncesine yol açabiliyor.
Ancak Dossier Center’ın araştırmasına göre K Servisinde görev yapan personelin önemli bölümü farklı askerî birimlerden geliyor.
Bu nedenle bir görevlinin deniz kuvvetleri üniforması giymesi, mutlaka deniz kuvvetlerinde görevli olduğu anlamına gelmiyor.
Araştırma, sistemin korunması ve taşınmasında görev yapan personelin Rusya’nın stratejik askerî komuta yapısıyla bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.
Nükleer çanta neden Putin’in her ziyaretinde yanında?
Rusya’nın nükleer komuta çantası, devlet başkanının ülke sınırları dışında bulunduğu dönemlerde de askerî yönetimle güvenli iletişim kurabilmesi için yanında taşınıyor.
Uluslararası zirveler, resmî ziyaretler ve uzun yolculuklar sırasında herhangi bir güvenlik krizinin ortaya çıkma ihtimali, nükleer komuta sisteminin erişilebilir tutulmasını önemli hâle getiriyor.
Bu nedenle Çeget’in Rusya Devlet Başkanı’na sürekli eşlik etmesi, ülkenin nükleer caydırıcılık ve komuta-kontrol düzeninin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
ABD’de de benzer bir işlev üstlenen ve kamuoyunda “nükleer futbol topu” (nuclear football) adıyla bilinen taşınabilir komuta sistemi bulunuyor.
Her iki ülkede de söz konusu sistemler, devlet başkanının üst düzey askerî komuta merkezleriyle iletişim kurabilmesi açısından önem taşıyor.
Çin’deki görüntüler neden dikkat çekti?
Putin’in Çin ziyaretinde nükleer çantasının görüntülenmesi, esas olarak sistemin varlığından çok bu kez Rus devlet televizyonu tarafından açıkça gösterilmesi nedeniyle uluslararası basında yer buldu.
Rusya’nın nükleer komuta sistemine ilişkin bilgilerin önemli bölümü kamuoyuna kapalı tutulurken, bir görevlinin kamera karşısında çantanın kimliğini doğrulaması sıra dışı bir görüntü oluşturdu.
Gelişmenin ABD, Rusya ve Çin arasında nükleer risklerin ele alındığı görüşmelerle aynı dönemde yaşanması da dikkat çekti.
Dossier Center’ın 2025 yılında yayımladığı araştırma ise çantaların yalnızca teknik özelliklerini değil, onları taşıyan askerî personelin bağlı olduğu yapılanmayı da gündeme getirdi.
Çin’de kameralara yansıyan Çeget, Rusya’nın nükleer silahlarının kontrolünde kullanılan daha geniş bir komuta ve haberleşme sisteminin önemli unsurlarından biri olmayı sürdürüyor.
Dünya siyasetinin üç önemli aktörü Çin, ABD ve Rusya’nın liderleri, 19 Kasım 2026 tarihinde Çin’in Şıncın (Shenzhen) kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında ilk kez üçlü formatta bir araya geldi.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında gerçekleştirilen görüşme yaklaşık 1,5 saat sürdü.
Liderler, basına açık bölümde küresel güvenlik, nükleer silahsızlanma ve uluslararası çatışmalara ilişkin mesajlar verdi. Ardından basına kapalı görüşmeye geçildi.
Uluslararası haber kaynaklarına göre toplantı yaklaşık 80 dakika sonra sona erdi. Trump, görüşmenin ardından Çin’den ayrılmak üzere havalimanına hareket etti.
Üç büyük güç ilk kez aynı masada
ABD, Çin ve Rusya liderlerinin ilk kez bu formatta gerçekleştirdiği toplantı, uluslararası güvenlik ve stratejik istikrar açısından dikkat çekti.
Zirvenin gündeminde nükleer silahların kontrolü, Rusya-Ukrayna Savaşı, İran ve Orta Doğu’daki gelişmeler, enerji ve gıda güvenliği ile uluslararası ekonomik ilişkiler bulunuyordu.
Görüşme öncesinde Trump, Şi Cinping ve Putin ile ayrı ayrı ikili temaslarda da bulundu.
Üçlü toplantının ardından taraflar arasında kapsamlı bir anlaşmaya varıldığına ilişkin bir açıklama yapılmadı.
Şi Cinping: “Dünyanın istikrarı, büyük ülkeler arasındaki barışa bağlı”
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, toplantının açılışında yaptığı konuşmada üç liderin ilk yüz yüze üçlü görüşmesinin uluslararası ilişkiler açısından büyük önem taşıdığını söyledi.
Büyük güçlerin birbiriyle iletişim kurmasının tercih değil, zorunluluk olduğunu belirten Şi, şu ifadeyi kullandı:
“Dünyanın istikrarı, büyük ülkeler arasındaki barışa bağlı.”
Şi, Çin, ABD ve Rusya’nın küresel sorunların çözümünde sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurguladı.
Üç ülkenin dünya barışının korunması ve uluslararası istikrarın güçlendirilmesi konusunda örnek olması gerektiğini belirtti.
Trump: “Şu an tarih yazıyoruz”
ABD Başkanı Donald Trump, üçlü zirvenin açılışında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’e ev sahipliği dolayısıyla teşekkür etti.
Trump, görüşmeyi tarihi bir diplomatik gelişme olarak nitelendirerek şunları söyledi:
“Bu seyahatimde, ABD, Rusya ve Çin liderleri arasındaki ilk üçlü toplantıyı gerçekleştirme fırsatı bulmaktan dolayı son derece memnunum. Şu an tarih yazıyoruz. Üçümüzün konuşacağı çok şey var ve şimdiden pek çok konuyu ele aldık.”
Üç ülkenin yalnızca kendi vatandaşlarını değil, bütün dünyayı ilgilendiren konularda sorumluluk taşıdığını belirten Trump, büyük güçler arasında açık ve saygılı diyaloğun önemine dikkat çekti.
Geçmiş dönemlerde liderler arasında yeterince iletişim kurulmadığını savunan Trump, sorunların diyalogdan kaçınılarak çözülemeyeceğini söyledi.
Trump, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Dolayısıyla, diyalog ve ifade imkanlarını kısıtlayarak hiçbir zaman barış sağlanamamıştır. Birlikte, farklı bir yol izlemeyi tercih ediyoruz. Tarihi bir zirve, bize bir dizi çok önemli konuda yeni fırsatlar ve yaklaşımlar arama imkanı sunuyor.”
Nükleer silahların azaltılması gündeme geldi
Trump’ın açıklamalarında öne çıkan başlıklardan biri nükleer silahsızlanma oldu.
ABD, Rusya ve Çin’in nükleer silahların azaltılması konusunda önemli sorumluluklar taşıdığını belirten Trump, üç ülkenin bu alanda ortak çalışmalar yürütebileceğini ifade etti.
Trump, şu değerlendirmede bulundu:
“Dünyanın açık ara en büyük üç nükleer gücü olan ABD, Rusya ve Çin, dünyadaki nükleer silahların sayısının nasıl azaltılabileceğini ve bu silahların kullanılma riskinin nasıl düşürülebileceğini görüşmek için benzersiz bir konumda bulunuyor. Şunu da belirtmeliyim ki, nükleer silahların azaltılması açıkçası oldukça zor bir iştir çünkü bir kez nükleer silahlara sahip olduğunuzda, onu bırakmak zordur.”
İran’ın nükleer programına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Trump, “İran’ın nükleer silah sahibi olmasına müsaade etmeyeceğiz” dedi.
Rusya-Ukrayna Savaşı da görüşmenin gündemindeydi
Üçlü zirvenin önemli başlıkları arasında Rusya-Ukrayna Savaşı da yer aldı.
Trump, savaşın sona erdirilmesi konusunda Putin ile daha önce görüştüğünü belirterek şu ifadeyi kullandı:
“Ben de Putin de umuyoruz ki karşı taraf da bu savaşın sona erdiğini görmek istiyor.”
Trump ayrıca Uluslararası Ceza Mahkemesinin (UCM) yetkilerine ilişkin eleştirilerde bulundu.
ABD Başkanı, ulusal egemenliğin korunması gerektiğini savunarak şu açıklamayı yaptı:
“Ayrıca, Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi kontrolden çıkmış küreselci kuruluşlara karşı ülkelerimizin egemenliğini korumanın yollarını önereceğim. Uluslararası Ceza Mahkemesinin yetki sınırlarını çoktan aştığını düşünüyorum ve sanırım hepimiz bu konuda hemfikiriz.”
Trump’ın bu sözleri, uluslararası yargı kurumlarının yetkileri konusundaki yaklaşımını ortaya koydu.
Putin: “Bölgesel çatışmaların çözümünde ortak çıkarlarımız bulunuyor”
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de toplantının açılışında yaptığı konuşmada, üç ülkenin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin daimi üyeleri olduğunu hatırlattı.
İkinci Dünya Savaşı’nın ardından kurulan uluslararası sistemin korunmasına ilişkin ortak sorumlulukları bulunduğunu belirten Putin, şunları söyledi:
“Ülkelerimizi sadece bu değil, aynı zamanda uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına yönelik ortak sorumluluğumuz birleştiriyor. BM’nin kuruluşunda öncü rol üstlendik. Bu nedenle, BM Şartı ve şartta yer alan ilkeler dahil, bu evrensel örgütün kurulmasıyla şekillenen uluslararası hukuk sisteminin korunması ve güçlendirilmesi, hepimizin sorumluluğundadır.”
Putin, küresel ekonomik ilişkiler, gıda ve enerji güvenliği ile bölgesel çatışmaların da görüşmenin gündeminde bulunduğunu belirtti.
Rusya Devlet Başkanı, açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Ülkelerimizin, Ukrayna meselesi dahil bölgesel çatışmaların çözümü konusunda birçok ortak çıkarı bulunuyor. Bu konuyu dün Çin Devlet Başkanı ile de görüştük. Bugün ise ABD Başkanı’nın inisiyatifiyle gerçekleştirdiğimiz ikili görüşmede, bu konuya geniş yer ayırdık. Uluslararası terörizm, uluslararası organize suç gibi tehdit ve zorluklarla mücadele konusunda da ortak çıkarlarımız var. Rusya, Çin ve ABD’nin, halklarımızın karşılıklı saygı, eşitlik ve çıkarlar dengesi temelinde yapıcı ve ortaklık anlayışıyla işbirliği yapmaları halinde, dünyada güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesine önemli katkı sağlayabileceğine inanıyorum.”
Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, görüşmenin ardından sosyal medya hesabından açıklama yaptı.
Medvedev, ABD, Çin ve Rusya liderlerinin buluşmasının uluslararası güvenlik düzeni açısından önemli olduğunu savundu.
Üç ülkenin silahların kontrolü ve bölgesel çatışmaların çözümünde üstlenebileceği role değinen Medvedev, şu ifadeleri kullandı:
“‘Büyük Üçlü’ formatında yapılan görüşmede, bu üç ülkenin, uluslararası ve Avrupa güvenliğinin yeni sisteminin oluşturulması, silahların kontrolü ve büyük çaplı bölgesel çatışmaların çözümünde rolü belirlendi.”
Medvedev, zirveyi Şubat 1945’te gerçekleştirilen Yalta Konferansı’na benzeterek, dünyanın yeniden kritik bir dönemden geçtiğini ileri sürdü.
“Üçüncü Dünya Savaşı tehdidiyle karşı karşıyayız. 1945’te olduğu gibi, tarihin seyrini değiştirebilecek olan tek şey büyük güçlerin bir araya gelmesidir.”
Medvedev ayrıca Avrupa ülkelerinin Ukrayna politikalarını eleştirerek Avrupa’nın uluslararası siyasetteki etkisinin azaldığını savundu.
Bu değerlendirmeler, Medvedev’in siyasi görüşlerini yansıtıyor; üçlü zirvede üzerinde anlaşmaya varılmış kararlar olarak değerlendirilmemeli.
Tarihi zirveden somut anlaşma çıktı mı?
Çin’deki görüşme, ABD, Rusya ve Çin liderlerinin ilk kez üçlü formatta bir araya gelmesi bakımından diplomatik önem taşıyor.
Liderlerin basına açık açıklamalarında nükleer silahların azaltılması, bölgesel çatışmaların çözülmesi, uluslararası güvenlik ve diyalog kanallarının güçlendirilmesi öne çıktı.
Bununla birlikte toplantının tamamlanmasının ardından Ukrayna’daki savaşın sona erdirilmesi veya nükleer silahların azaltılmasına ilişkin bağlayıcı bir anlaşma açıklandığı doğrulanmadı.
Zirvenin ardından ABD, Çin ve Rusya arasındaki diplomatik temasların nasıl devam edeceği ve görüşülen konuların somut adımlara dönüşüp dönüşmeyeceği uluslararası kamuoyu tarafından takip edilecek.
ABD’de son günlerde bankacılık, havacılık, teknoloji ve iletişim hizmetlerinde yaşanan aksaklıkların ardından yeni gelişmeler gündeme geldi.
17 Kasım 2026 Salı günü ABD Ulusal Güvenlik Ajansının yüksek gizlilik dereceli iletişim ağında sorun yaşandığı bildirildi. Aynı dönemde dünyanın önde gelen şirketlerine ait çok sayıda internet sitesinin üçüncü taraf bir yazılım üzerinden gerçekleştirilen siber saldırıdan etkilendiği ortaya çıktı.
Yaşanan gelişmeler, kritik dijital altyapıların güvenliğini ve büyük şirketlerin dışarıdan hizmet aldıkları yazılım sistemlerinin oluşturabileceği riskleri yeniden gündeme taşıdı.
Ancak NSA’nın iletişim ağındaki teknik aksaklık ile büyük şirketlerin internet sitelerini hedef alan siber saldırı arasında bağlantı kuran doğrulanmış bir bulgu bulunmuyor.
ABD istihbaratının gizli iletişim ağı devre dışı kaldı
ABD merkezli CNN’in konuya yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre, Ulusal Güvenlik Ajansının kurum içi haberleşmede kullandığı yüksek gizlilik dereceli NSA Net sisteminde erişim sorunu meydana geldi.
Kurum personelinin gizli bilgileri ve istihbarat içeriklerini kendi aralarında paylaşmak için kullandığı sistemin devre dışı kalması üzerine sorunun kapsamını belirlemek amacıyla teknik inceleme başlatıldı.
CNN’in haberinde, ilk incelemelerde sorunun herhangi bir siber saldırıdan kaynaklandığına ilişkin kanıt bulunamadığı belirtildi.
NSA’nın teknik ekiplerinin kesintinin nedenini ve etkilenen sistemleri belirlemek için çalışma yürüttüğü bildirildi.
Reuters ise ilk haberlerin ardından kesintinin kapsamını ve süresini bağımsız olarak doğrulayamadığını duyurdu.
NSA’dan resmî açıklama: Kritik operasyonlarımız etkilenmedi
Kamuoyuna yansıyan haberlerin ardından ABD Ulusal Güvenlik Ajansı, 17 Kasım’da resmî internet sitesi üzerinden açıklama yaptı.
NSA, rutin olarak planlanan bakım çalışmaları sırasında sistem performansında geçici bir aksama yaşandığını doğruladı.
Kurum, bazı iç sistemlerin etkilendiğini ancak ulusal güvenlik açısından kritik operasyonel kabiliyetlerin tamamen faal durumda olduğunu bildirdi.
NSA’nın açıklamasında, kurum altyapısının planlı bakım veya beklenmedik arızalar sırasında faaliyetlerin devam edebilmesini sağlamak amacıyla birden fazla yedekleme katmanıyla tasarlandığı belirtildi.
Böylece kurum, yaşanan aksaklığın ulusal güvenliği koruma kapasitesini kesintiye uğratmadığını açıkladı.
NSA’nın açıklamasında kesintinin siber saldırıdan kaynaklandığı yönünde herhangi bir tespit paylaşılmadı.
ABD’de bankalar, havayolları ve teknoloji şirketlerinde peş peşe sorunlar
NSA’nın iletişim ağında yaşanan kesinti, ABD’de son günlerde farklı sektörleri etkileyen teknik sorunların ardından geldi.
Geçen hafta hava trafik sistemlerinde yaşanan aksaklık nedeniyle uçuşlarda ciddi gecikmeler meydana gelmiş, Federal Havacılık İdaresi (FAA) bazı uçuşların geçici olarak durdurulmasına karar vermişti.
Microsoft’un Outlook ve Teams hizmetlerinde de erişim sorunları yaşanmıştı.
16 Kasım’da ise Bank of America, JPMorgan Chase ve Wells Fargo’nun da aralarında bulunduğu büyük bankaların dijital bankacılık hizmetlerinde aksaklıklar bildirilmişti.
Yaşanan gelişmelerin ardından finans ve teknoloji altyapılarının dayanıklılığına ilişkin tartışmalar yeniden gündeme geldi.
ABD’de son günlerde yaşanan teknolojik aksaklıklar
Kurum / sektör
Yaşanan gelişme
NSA
Gizli kurum içi iletişim ağında geçici aksaklık
ABD hava trafiği
Teknik sorun nedeniyle uçuşlarda gecikmeler
Microsoft
Outlook ve Teams hizmetlerinde erişim sorunları
JPMorgan Chase
Dijital bankacılıkta teknik aksaklık
Bank of America
Bazı dijital hizmetlerde erişim sorunları
Wells Fargo
Bankacılık hizmetlerinde aksaklık bildirimleri
Apple
iCloud, App Store ve diğer hizmetlerde kesinti
Optimizely
178 kuruluşu etkileyen zararlı kod saldırısı
Bu olayların tamamının ortak bir siber saldırıdan kaynaklandığını gösteren bir bulgu açıklanmadı.
Trump: “Böyle şeyler olur. Sorun yok.”
ABD Başkanı Donald Trump da ülkede peş peşe yaşanan teknolojik sorunlara ilişkin gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Salı günü Filipinler’in başkenti Manila’da açıklamalarda bulunan Trump, teknolojik altyapılarda zaman zaman aksaklık yaşanabileceğini belirtti.
Trump, konuyla ilgili soruya, “Böyle şeyler olur. Sorun yok.” yanıtını verdi.
ABD genelinde televizyon ve radyolarda bir dakikalık kesinti
ABD’deki teknik sorunların gündemde olduğu 17 Kasım’da ülke genelinde planlı bir acil durum uyarı sistemi testi de gerçekleştirildi.
Federal Acil Durum Yönetim Ajansı (FEMA) ile Federal İletişim Komisyonunun (FCC) koordinasyonunda gerçekleştirilen test kapsamında televizyon ve radyo yayınlarında yaklaşık bir dakikalık kesintiler öngörüldü.
Testle, doğal afet, terör saldırısı veya kamu güvenliğini tehdit eden büyük olaylarda vatandaşlara gönderilecek acil uyarı sisteminin hazırlık kapasitesinin kontrol edilmesi amaçlandı.
Yetkililer, bunun planlı bir test olduğunu ve vatandaşların herhangi bir işlem yapmasına gerek bulunmadığını açıkladı.
2026 yılındaki testin cep telefonlarına gönderilen kablosuz acil durum uyarılarını kapsamadığı, radyo ve televizyon yayın sistemleri üzerinden gerçekleştirildiği belirtildi.
Dolayısıyla bu planlı yayın kesintileri, NSA’da yaşanan teknik aksaklıktan ve şirketlerin internet sitelerini hedef alan siber saldırıdan ayrı bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Dünya devlerine siber saldırı: 178 kuruluşun internet sitesine zararlı kod yerleştirildi
ABD’de yaşanan teknik sorunların yanı sıra küresel ölçekte önemli bir siber güvenlik olayı da ortaya çıktı.
Siber güvenlik araştırmacısı Scott Helme, 16 Kasım’da yayımladığı araştırmada dünya genelinde faaliyet gösteren 178 kuruluşun internet sitesinde zararlı JavaScript kodları tespit edildiğini açıkladı.
Saldırıda, şirketlerin internet sitelerinde kullanıcı deneyimlerini kişiselleştirmek ve farklı tasarımları test etmek amacıyla kullandığı Optimizely Web platformunun hedef alındığı belirlendi.
Saldırganların Optimizely sistemindeki bir güvenlik açığından yararlanarak bazı müşteri projelerine zararlı kod yerleştirdiği bildirildi.
Böylece doğrudan hedef alınan kuruluşların sunucularına girilmeden, bu sitelerde kullanılan güvenilir üçüncü taraf yazılım üzerinden ziyaretçilerin tarayıcılarına zararlı kod ulaştırılabildi.
BBC, CNN, Zoom, IKEA ve HSBC listede
Araştırmacı Scott Helme’nin tespitlerine göre zararlı kod bulunan internet siteleri arasında uluslararası medya, teknoloji, finans, perakende ve havacılık şirketleri bulunuyor.
Siber saldırıdan etkilendiği bildirilen bazı kuruluşlar
Kuruluş
Faaliyet alanı
BBC
Medya
CNN
Medya
Zoom
Video konferans
Salesforce
Kurumsal yazılım
GitLab
Yazılım geliştirme
IKEA
Perakende
HSBC
Bankacılık
Equifax
Finansal veri ve kredi raporlama
Air France-KLM
Havacılık
Ledger
Kripto varlık teknolojileri
Peacock
Dijital yayıncılık
Bu kuruluşların internet sitelerinde zararlı yazılımın tespit edilmesi, her şirketin kendi ana sistemlerinin doğrudan ele geçirildiği veya bütün kullanıcı verilerinin çalındığı anlamına gelmiyor.
Ancak ortak bir üçüncü taraf yazılım üzerinden zararlı kod dağıtılması, internet sitelerini ziyaret eden kullanıcılar açısından güvenlik riski oluşturdu.
Saldırganlar kredi kartı ve kripto para bilgilerini hedef aldı
Siber güvenlik araştırmasına göre saldırganlar, kullanıcıların finansal bilgilerini ele geçirmek amacıyla farklı yöntemleri bir arada kullandı.
Zararlı yazılımın kullanıcıların kripto para cüzdan adreslerini değiştirerek transferlerin saldırganların hesaplarına yönlendirilmesini sağlayabildiği tespit edildi.
Yazılımın ayrıca ödeme formlarına girilen kredi kartı numaralarını, son kullanma tarihlerini ve güvenlik kodlarını ele geçirmeye yönelik bileşenler içerdiği belirtildi.
Saldırıda tarayıcı çerezleri ve bazı ekran görüntülerinin alınmasına yönelik kodların da bulunduğu açıklandı.
Siber saldırıda tespit edilen başlıca yöntemler
Saldırı yöntemi
Hedeflenen bilgi veya sistem
Kripto cüzdan adresi değiştirme
Kripto para transferlerinin saldırgan hesabına yönlendirilmesi
Kart bilgisi toplama
Kredi kartı numarası, son kullanma tarihi ve güvenlik kodu
Tarayıcı çerezlerinin alınması
Oturum ve kullanıcı bilgilerinin ele geçirilmesi
Ekran görüntüsü toplama
Kullanıcının ziyaret ettiği sayfadaki bilgilerin elde edilmesi
iOS açıklarını hedefleme
iPhone ve iPad cihazlarına zararlı kod yüklenmesi
iPhone ve iPad kullanıcıları da hedef alındı
Araştırmada dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise saldırganların Apple cihazlarındaki güvenlik açıklarını kullanmaya yönelik zararlı kodlar hazırlamış olması oldu.
Scott Helme’nin analizine göre saldırı yazılımı, iPhone ve iPad cihazlarını tanımlayarak işletim sistemi sürümüne uygun saldırı bileşenlerini yüklemeye çalışıyordu.
Söz konusu kodların Coruna ve DarkSword olarak adlandırılan iOS istismar araçlarını içerdiği bildirildi.
Bu durum, saldırının yalnızca ödeme bilgilerini veya kripto varlıkları hedeflemekle sınırlı kalmadığını, bazı mobil cihazlarda daha geniş güvenlik ihlallerine yol açabilecek yöntemlerin de kullanıldığını ortaya koydu.
Saldırganların hesaplarına 7 bin 40 dolar aktarıldı
Siber güvenlik araştırmacısı Scott Helme, saldırganların kullandığı kripto para cüzdanlarında yapılan incelemelerde para transferleri tespit edildiğini açıkladı.
Araştırmaya göre 16 Kasım günü yaklaşık dokuz saatlik dönemde saldırganlarla bağlantılı cüzdanlara toplam 7 bin 40 dolar değerinde kripto varlık aktarıldı.
Bu tutar, araştırmacı tarafından tespit edilen cüzdan hareketlerini gösteriyor. Saldırının neden olmuş olabileceği toplam maddi kaybı veya ele geçirilen bütün verilerin değerini ifade etmiyor.
Kredi kartı bilgilerinin ve diğer kullanıcı verilerinin ne ölçüde ele geçirildiğine ilişkin kesin bir toplam ise açıklanmadı.
Optimizely güvenlik açığını kapattığını duyurdu
Siber saldırının ortaya çıkmasının ardından Optimizely şirketi de açıklama yaptı.
Şirket, Web Experimentation platformundaki bir güvenlik açığından yetkisiz kişilerce yararlanıldığını doğruladı.
Saldırganların bazı müşteri projelerine zararlı JavaScript kodları eklediği belirtilirken güvenlik açığının giderildiği ve zararlı kodların etkilenen projelerden kaldırıldığı açıklandı.
Optimizely, etkilenen kullanıcı hesaplarının güvenliğini artırmaya yönelik tedbirler aldığını, bazı aktif oturumların sonlandırıldığını ve erişim bilgilerinin yenilendiğini bildirdi.
Şirket, etkilenen müşterilere bilgi verildiğini ve olayın incelenmesine devam edildiğini duyurdu.
Apple’ın hizmetlerinde de kesinti yaşandı, şirket siber saldırı iddiasını reddetti
17 Kasım’da Apple kullanıcıları da iCloud, App Store, Apple Pay, Apple Support ve çeşitli kurumsal hizmetlerde bağlantı sorunları bildirdi.
Bazı kullanıcılar hesaplarına giriş yapamadıklarını, bazıları ise uygulama indirme ve ödeme işlemlerinde aksaklık yaşadıklarını belirtti.
Apple, hizmet kesintilerinin ardından yaptığı açıklamada sorunun şirket içindeki bir sistem güncellemesinden kaynaklandığını duyurdu.
Şirket, yaşanan aksaklığın siber saldırı nedeniyle oluşmadığını bildirdi.
Dolayısıyla Apple hizmetlerindeki kesintinin, Optimizely üzerinden gerçekleştirilen saldırıyla bağlantılı olduğuna ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
Siber güvenlikte üçüncü taraf yazılım riski gündemde
Optimizely olayında ortaya çıkan önemli güvenlik sorunlarından biri, şirketlerin internet sitelerinde kullandıkları dış kaynaklı yazılımların oluşturduğu risk oldu.
Saldırganlar, farklı kuruluşların ana sunucularına ayrı ayrı müdahale etmek yerine, bu kuruluşlar tarafından ortak kullanılan yazılım üzerinden zararlı kod dağıttı.
Bu yöntem, siber güvenlik alanında yazılım tedarik zinciri saldırısı olarak tanımlanıyor.
İnternet sitelerinin kullandıkları üçüncü taraf yazılımların güvenilir olması, söz konusu yazılımların hiçbir zaman ele geçirilemeyeceği anlamına gelmiyor.
Bu nedenle güvenlik uzmanları, kuruluşların dış kaynaklı kodların bütünlüğünü kontrol etmesi ve beklenmedik yazılım değişikliklerini izleyebilecek güvenlik sistemleri kullanması gerektiğini belirtiyor.
Kullanıcılar hangi önlemleri almalı?
Siber güvenlik olayının ardından özellikle etkilenen sitelerde ödeme veya kripto para işlemi yapan kullanıcıların dikkatli olması önem taşıyor.
Kripto para transferlerinde alıcı cüzdan adresinin işlem onaylanmadan önce yeniden kontrol edilmesi, bilinmeyen bağlantılara karşı dikkatli olunması ve cihazların güncel güvenlik sürümlerinin kullanılması öneriliyor.
Ayrıca şüpheli kart hareketlerinin bankaya bildirilmesi ve hesaplarda olağan dışı oturumların kontrol edilmesi, olası zararların azaltılmasına yardımcı olabilir.
ABD’deki teknik kesintilerle siber saldırı arasında bağlantı tespit edilmedi
17 Kasım’da peş peşe gündeme gelen NSA, Apple, bankacılık ve teknoloji hizmetlerindeki aksaklıklar ile Optimizely üzerinden gerçekleştirilen siber saldırı, farklı nedenleri bulunan olaylar olarak değerlendiriliyor.
NSA, kurum içi sistemindeki aksaklığın planlı bakım sırasında yaşandığını; Apple ise kendi hizmet kesintilerinin şirket içi güncellemeden kaynaklandığını açıkladı.
Optimizely’de ise güvenlik açığından yararlanılarak üçüncü taraf yazılım üzerinden zararlı kod dağıtıldığı doğrulandı.
Bu gelişmeler arasında ortak bir saldırı organizasyonu bulunduğunu gösteren doğrulanmış bir açıklama yapılmadı.
Yaşanan olaylar, bir yandan kritik dijital altyapıların hizmet sürekliliğini, diğer yandan küresel şirketlerin ortak yazılım sistemlerinden kaynaklanabilecek siber güvenlik risklerini gündeme taşıdı.
Endonezya’da 17 Kasım 2026 tarihinde 6,6 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Sarsıntının merkez üssünün ülkenin doğusunda bulunan Tual kenti yakınları olduğu açıklandı.
ABD Jeolojik Araştırma Merkezinin (USGS) paylaştığı verilere göre deprem, Tual kentinin 148 kilometre güneybatısında kaydedildi.
Yerin 68 kilometre derinliğinde meydana gelen sarsıntının büyüklüğü 6,6 olarak ölçüldü.
Tsunami uyarısı yapılmadı
Depremin ardından ilk aşamada tsunami uyarısı yayımlanmadı.
Yetkililerden gelen ilk bilgilere göre, deprem nedeniyle herhangi bir can veya mal kaybı bildirilmedi.
Depremin teknik bilgileri
Bilgi
Ayrıntı
Ülke
Endonezya
Tarih
17 Kasım 2026
Depremin büyüklüğü
6,6
Merkez üssü
Tual kentinin 148 km güneybatısı
Derinlik
68 kilometre
Veri kaynağı
ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS)
Tsunami uyarısı
İlk aşamada yapılmadı
Can ve mal kaybı
İlk aşamada bildirilmedi
Depremin etkilerine ilişkin gelişmeler takip ediliyor.
ABD’de ülkenin en büyük finans kuruluşları arasında bulunan bankaların dijital hizmetlerinde yaşanan teknik sorunlar, çok sayıda müşterinin bankacılık işlemlerini aksattı.
16 Kasım Pazartesi günü Bank of America, JPMorgan Chase, Wells Fargo, U.S. Bank ve Truist müşterileri, internet bankacılığı ve mobil uygulamalar üzerinden hesaplarına erişmekte güçlük yaşadıklarını bildirdi.
Bazı müşteriler para transferi ve diğer dijital işlemlerin tamamlanmasında gecikmelerle karşılaştıklarını belirtirken, bankacılık sistemlerindeki aksaklığın farklı kuruluşlarda aynı gün ortaya çıkması dikkat çekti.
İnternet hizmetlerindeki kesintileri kullanıcı bildirimleri üzerinden takip eden Downdetector platformunda, büyük bankalarla ilgili şikâyetlerde belirgin artış kaydedildi.
Bank of America, JPMorgan Chase ve Wells Fargo müşterilerinden erişim şikâyetleri
Downdetector verilerine göre Bank of America, JPMorgan Chase ve U.S. Bank müşterilerinin bildirdiği erişim sorunlarında artış yaşandı.
Truist ve Wells Fargo müşterileri de benzer şekilde hesaplarına ulaşmakta ve dijital bankacılık hizmetlerinden yararlanmakta güçlük yaşadıklarını ifade etti.
Aksaklıkların yalnızca bankaların internet siteleriyle sınırlı kalmadığı, mobil uygulamalarda da bazı işlemlerin gerçekleştirilemediği bildirildi.
ABD’de yaygın olarak kullanılan dijital para transferi platformu Zelle üzerinden işlem yapmak isteyen kullanıcılar da erişim ve işlem sorunları yaşadıklarını belirtti.
Bununla birlikte, tüm bankacılık sisteminin tamamen devre dışı kaldığına veya bütün müşterilerin hesaplarına erişiminin kesildiğine ilişkin doğrulanmış bir açıklama yapılmadı.
Chase Bank’tan açıklama geldi
Yaşanan aksaklıkların ardından JPMorgan Chase bünyesindeki Chase Bank’tan konuya ilişkin açıklama yapıldı.
Banka sözcüsü, bazı bankacılık işlemlerinde gecikmeler yaşandığını doğrularken, sorunun bir siber saldırıdan kaynaklanmadığını bildirdi.
Sözcü, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Teknik bir sorun nedeniyle bazı işlemlerin tamamlanması normalden daha uzun sürüyor. Ancak müşterilerimiz hesaplarına ve paralarına erişmeye devam edebiliyor. Sorunu mümkün olan en kısa sürede çözmek için çalışıyoruz.”
Açıklamada, bankanın müşterilerinin hesaplarına ve paralarına erişiminin devam ettiği vurgulanırken, teknik sorunun giderilmesi için çalışmaların sürdüğü belirtildi.
Müşterilerin ekranlarında uyarı mesajı belirdi
Chase Bank müşterilerinden bazıları, dijital bankacılık hizmetlerini kullanmak istediklerinde ekranda bir uyarı mesajıyla karşılaştı.
Kullanıcılara gösterilen mesajda şu ifadeler yer aldı:
“Bazı hizmetler şu anda kullanılamıyor. Sorunu çözmek için çalışıyoruz. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.”
Bankanın açıklaması ve müşteri bildirimleri, bazı hizmetlerde geçici erişim sorunları ile işlem gecikmeleri yaşandığını ortaya koydu.
Ancak teknik aksaklığın ne kadar süreceğine ve tüm hizmetlerin hangi saatte normale döneceğine ilişkin kesin bir takvim paylaşılmadı.
ABD’de hangi bankalarda sorun bildirildi?
16 Kasım 2026 tarihinde dijital bankacılık hizmetleriyle ilgili erişim şikâyetlerinin bildirildiği kuruluşlar şöyle:
Banka veya platform
Bildirilen sorun
Bank of America
İnternet ve mobil bankacılık hizmetlerinde erişim güçlüğü
JPMorgan Chase / Chase Bank
Bazı işlemlerde gecikme ve hizmetlere erişim sorunu
Dijital ödeme ve transfer hizmetlerinde sorun bildirimleri
Tablo, müşteri bildirimleri ve yayımlanan açıklamalar esas alınarak hazırlanmıştır. Her kuruluşta aynı teknik arızanın yaşandığı doğrulanmış değildir.
Bankacılık krizi, Microsoft kesintisinin ardından geldi
ABD’deki bankacılık hizmetlerinde yaşanan sorun, ülkede ve dünya genelinde dijital altyapıları etkileyen başka teknik aksaklıkların ardından ortaya çıktı.
12 Kasım’da Microsoft’un Outlook, Teams ve diğer hizmetlerinde başlayan küresel kesinti, çok sayıda şirketin, kamu kurumunun ve bireysel kullanıcının çalışmalarını olumsuz etkiledi.
Elektronik posta, kurumsal iletişim ve dijital iş birliği hizmetlerinde ortaya çıkan erişim sorunları nedeniyle farklı sektörlerde faaliyet gösteren kuruluşların iş süreçlerinde aksamalar yaşandı.
Microsoft, kesintinin teknik bir sorundan kaynaklandığını ve siber saldırıyla bağlantılı olmadığını açıkladı.
Şirket, hizmetlerin 14 Kasım Cumartesi günü tamamen yeniden sağlandığını duyurdu.
ABD’de hava trafiği de teknik arıza nedeniyle durmuştu
Microsoft sistemlerindeki kesintinin ardından ABD, 13 Kasım Cuma günü bu kez hava trafik kontrol sistemlerini etkileyen bir iletişim arızasıyla karşı karşıya kaldı.
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim sorunu nedeniyle güvenlik tedbiri olarak ülke genelinde uçuşların geçici şekilde durdurulması talimatını verdi.
Yaşanan kriz sonucunda binlerce uçuşta iptal ve gecikmeler meydana gelirken, çok sayıda yolcu havalimanlarında beklemek zorunda kaldı.
Uçuşların yeniden başlamasına izin verilmesinin ardından da hava yolu şirketlerinin operasyonlarında bir süre daha aksamalar yaşandı.
ABD Ulaştırma Bakanlığı, hava trafiğindeki sorunun eski iletişim altyapısının yenilenmesi sırasında meydana gelmiş olabilecek bir teknik hata veya ekipman arızasından kaynaklanabileceğini bildirdi.
Üç ayrı teknik aksaklık arasında bağlantı var mı?
ABD’de kısa süre içinde meydana gelen Microsoft hizmet kesintisi, hava trafik kontrol sistemlerindeki iletişim arızası ve bankaların dijital hizmetlerindeki erişim sorunları, kritik altyapıların sürekliliğini yeniden gündeme taşıdı.
Ancak yetkililerin açıklamalarına göre bu üç olay arasında doğrulanmış bir bağlantı bulunmuyor.
Microsoft, kendi hizmetlerindeki kesintinin siber saldırıyla ilgili olmadığını açıklarken, Chase Bank da bankacılık işlemlerindeki aksaklığın teknik bir sorundan kaynaklandığını bildirdi.
Bankacılık sektöründeki sorunun diğer teknik kesintilerle ortak bir nedene dayandığına ilişkin doğrulanmış bir tespit paylaşılmadı.
Bankacılık işlemlerinde normalleşme bekleniyor
ABD’de milyonlarca müşteriye hizmet veren büyük finans kuruluşlarının dijital sistemlerinde meydana gelen aksaklıklar, internet ve mobil bankacılık hizmetlerinin günlük finansal işlemlerdeki önemini bir kez daha gündeme getirdi.
Chase Bank, müşterilerinin hesaplarına ve paralarına erişmeye devam edebildiğini açıklarken, işlem sürelerini etkileyen teknik sorunun giderilmesi için çalışmaların sürdüğünü bildirdi.
Diğer bankalardaki erişim sorunlarının ne zaman tamamen ortadan kalkacağına ilişkin ise paylaşılan bilgilerde ortak bir normalleşme saati yer almadı.
ABD’de Bank of America, JPMorgan Chase, Wells Fargo, U.S. Bank ve Truist müşterilerinin dijital bankacılık hizmetlerinde sorun bildirdiği 16 Kasım Pazartesi günü yaşanan aksaklıkların nedeni araştırılırken, Chase Bank kendi sistemlerindeki sorunun siber saldırıdan kaynaklanmadığını açıkladı.
Yemen’de uluslararası alanda tanınan hükümete bağlı Güney Silahlı Kuvvetleri, 15 Kasım Pazar günü yaptığı açıklamayla Taiz vilayetinin batısındaki Zübab Havalimanı ve Babülmendep Boğazı çevresindeki birliklerini yeniden konuşlandırma kararı aldığını duyurdu.
Kararın, Aden ile çevresindeki vilayetlerin güvenliğinin sağlanması, cephe hatlarının güçlendirilmesi ve Husilerin ilerleyişine karşı savunmanın yeniden düzenlenmesi amacıyla alındığı belirtildi.
Reuters’ın 15 Kasım tarihli haberine göre geri çekilme, hükümet güçlerinin ekim ayında başlattığı karşı taarruz açısından önemli bir başarısızlık anlamına geliyor. Hükümet birlikleri, eylül ayında Husilerin ele geçirdiği Kızıldeniz kıyılarındaki stratejik bölgeleri geri almak amacıyla yaklaşık altı haftadır operasyon yürütüyordu.
Ancak Husilerin kıyı şeridinden uzaklaştırılması ve El-Muha çevresindeki kontrolün yeniden kurulması hedeflerine ulaşılamadı. Hükümet güçleri, bölgedeki mevzilerini korumak yerine Aden’in savunmasına öncelik verdi.
Güney Silahlı Kuvvetleri çekilme kararını nasıl duyurdu?
Yemen hükümetine bağlı Güney Silahlı Kuvvetlerinin açıklamasında, Zübab Havalimanı ve Babülmendep bölgesindeki kuvvetlerin yeniden konuşlandırılacağı bildirildi.
Açıklamaya göre karar, başta Aden olmak üzere hükümetin kontrolündeki yerleşimlerin güvenliğini artırmak ve yeni tehditlere karşı savunma hatlarını güçlendirmek için alındı.
Çekilme kararı hükümet tarafından askerî bir yeniden konuşlandırma olarak duyurulsa da Husilerin ilerleyişi karşısında alınması, sahadaki askerî baskının boyutunu gösteriyor.
Gelişmenin ardından Husilere yakın askerî kaynaklar, hükümet güçlerinin terk ettiği bölgelere girdiklerini belirtti. AFP’ye konuşan iki Husi askerî kaynağı, hareketin Zübab’dan Hur Amira yakınlarına uzanan ve 150 kilometreyi aşan kıyı hattını kapsadığını ileri sürdü.
Bu son iddia bağımsız biçimde doğrulanmış değil. Dolayısıyla Husilerin boğaz çevresindeki kara mevzileri üzerinde kontrolünü artırması ile Babülmendep’in bütün deniz trafiğini fiilen kontrol etmeleri aynı anlama gelmiyor.
Son gelişme: Husilerin Aden’e 60 kilometre yaklaştığı bildirildi
16 Kasım sabahına yansıyan yeni bilgiler, Yemen’deki askerî durumun yalnızca Babülmendep Boğazı çevresindeki mücadeleyle sınırlı kalmadığını ortaya koydu.
AFP’ye konuşan dört askerî ve iki hükümet kaynağı, Husilerin ülkenin güneyindeki Lahic vilayetinde önemli ilerlemeler kaydettiğini ve Aden’e yaklaşık 60 kilometre mesafeye ulaştığını bildirdi.
Kaynaklara göre Husiler, El-Makâtıra ve El-Mudaribe bölgelerinde kontrol sağladı. Öncü birliklerin ise El-Mudaribe’deki El-Haraz kampı çevresinde bulunduğu öne sürüldü.
Daha önceki haberlerde Husilerin Aden’e yaklaşık 80 kilometre yaklaştığı belirtiliyordu. Yeni 60 kilometre değerlendirmesi, hükümetin geçici başkentine yönelik askerî baskının arttığına işaret ediyor.
Bununla birlikte mesafe bilgileri ismi açıklanmayan askerî kaynaklara dayanıyor ve sahadaki cephe hattı bağımsız olarak doğrulanabilmiş değil.
Aden çevresinde savunma tahkimatlarının güçlendirildiği, kentin batı ve kuzeyindeki mevzilere ilave birliklerin sevk edildiği ve yeni savunma hatları oluşturulduğu bildiriliyor.
Babülmendep neden dünyanın en kritik boğazlarından biri?
Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz ile Aden Körfezi’ni birbirine bağlayan ve Hint Okyanusu ile Akdeniz arasındaki deniz ticaretinde kilit rol oynayan stratejik bir geçit.
Asya’dan Avrupa’ya Süveyş Kanalı üzerinden ulaşan gemiler, Kızıldeniz’in güneyindeki bu boğazdan geçmek zorunda. Bu nedenle Babülmendep’teki güvenlik durumu yalnızca Yemen’i değil, Mısır’ı, Suudi Arabistan’ı, Avrupa ülkelerini ve küresel deniz ticaretini etkiliyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) verileri, boğazın enerji taşımacılığındaki önemini açık biçimde ortaya koyuyor. 2026’nın ikinci çeyreğinde Babülmendep’ten geçen ham petrol ve petrol ürünleri miktarı günlük yaklaşık 8,1 milyon varile ulaştı.
Boğazın güvenliğinin bozulması, gemilerin daha uzun alternatif güzergâhlara yönelmesine neden olabiliyor. Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu üzerinden yapılan seferler, gemilerin daha uzun yol katetmesini gerektiriyor. Bu da yakıt tüketimi, personel giderleri, sigorta ve navlun maliyetlerini artırabiliyor.
Deniz trafiği durdu mu? Güvenlik raporunda kritik ayrıntı
Husilerin Babülmendep çevresindeki askerî nüfuzunu artırması, deniz geçidinin tamamen kapatıldığı anlamına gelmiyor.
Ortak Denizcilik Bilgi Merkezinin (JMIC) 12 Kasım tarihli güvenlik raporuna göre Babülmendep, ticari gemi trafiğine açık bulunmakla birlikte yüksek riskli bir güzergâh olmayı sürdürüyor.
Raporda, 8-11 Kasım döneminde günlük ortalama yaklaşık 23 ticari geminin geçiş yaptığı, önceki haftada bu sayının 32 civarında olduğu belirtildi.
Bu rakamlar, söz konusu dönemler arasında gemi geçişlerinde yaklaşık yüzde 28’lik bir azalmaya işaret ediyor.
JMIC, Babülmendep ve Kızıldeniz’in güneyindeki güvenlik tehdidini, yeni saldırı olasılığının güçlü bulunduğu seviyede değerlendiriyor. Raporda deniz trafiğinin devam ettiği, ancak bölgedeki askerî faaliyetlerin gemiler açısından önemli risk oluşturduğu vurgulanıyor.
Suudi Arabistan’a yönelik füze ve İHA saldırıları
Yemen’deki askerî gelişmelerin en önemli bölgesel sonuçlarından biri, Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki çatışmaların yeniden yoğunlaşması oldu.
Husilerin askerî sözcüsü Yahya Seri, 15 Kasım Pazar günü Riyad’daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı ile bir finans merkezini iki balistik füzeyle hedef aldıklarını duyurdu.
Grup ayrıca Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı üzerindeki iki pompa istasyonuna insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlediğini ileri sürdü.
Ancak Husilerin belirttikleri hedefleri vurduklarına ilişkin açıklamaları bağımsız olarak doğrulanmış değil.
Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon ise Riyad’a yönelen iki balistik füzenin engellendiğini açıkladı. Farklı bölgelerde insansız hava araçlarının da hava savunma sistemlerince düşürüldüğü bildirildi.
Böylece Husilerin saldırı düzenlediğine ilişkin açıklamalarıyla Suudi Arabistan’ın engelleme duyuruları arasında, saldırıların sonuçları bakımından önemli farklılıklar bulunuyor.
Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı neden tehlikede?
Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışmaların petrol taşımacılığını etkilemesi üzerine üretiminin bir bölümünü Doğu-Batı Petrol Boru Hattı üzerinden Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu Limanı’na yönlendirdi.
Uluslararası haberlerde bu güzergâha günlük yaklaşık 4 milyon varil petrolün yönlendirildiği belirtiliyor.
Bu miktar, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 4’üne karşılık geliyor.
Ancak burada önemli bir risk bulunuyor: Hürmüz’deki tehlikeyi aşmak için Kızıldeniz’e taşınan petrol de Babülmendep güzergâhındaki tehditlerle karşı karşıya kalabiliyor.
Husilerin Babülmendep çevresindeki kontrolünü artırması ve Suudi petrol altyapısını hedef alma girişimlerini sürdürmesi, Riyad yönetiminin enerji ihracatını güvence altına alma çabalarını zorlaştırabilir.
Hürmüz ile Babülmendep aynı anda risk altında: Petrol piyasaları ne bekliyor?
Orta Doğu’daki gelişmelerde dikkat çeken en önemli unsur, Arap Yarımadası’nın iki tarafındaki deniz geçitlerinin aynı anda güvenlik sorunu yaşaması.
Basra Körfezi’ni Umman Körfezi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı, dünyanın en önemli enerji sevkiyat güzergâhlarından biri. Kızıldeniz’in girişindeki Babülmendep ise petrolün yanı sıra Asya-Avrupa arasındaki yük taşımacılığı açısından stratejik önem taşıyor.
İran’ın Hürmüz çevresindeki askerî faaliyetleri ile Husilerin Babülmendep’teki ilerleyişi, petrol ve ticari yük sevkiyatını iki ayrı bölgede baskı altında bırakabilecek bir tablo oluşturuyor.
Risklerin artması hâlinde enerji taşımacılığında sigorta maliyetleri yükselebilir, gemilerin güzergâh değiştirme ihtiyacı artabilir ve teslimat süreleri uzayabilir.
Bununla birlikte petrol fiyatlarının yalnızca jeopolitik gelişmelere bağlı olmadığı da unutulmamalı. Küresel arz-talep dengesi, stoklar, ekonomik büyüme beklentileri ve doların seyri de fiyatları etkiliyor.
Bu nedenle Babülmendep’teki gelişmelerin petrolü kesin olarak belirli bir fiyat seviyesine taşıyacağını söylemek mümkün değil.
İran, Bahreyn’deki ABD üssünü hedef aldığını duyurdu
Yemen’deki gelişmelerle eş zamanlı olarak İran ile ABD arasındaki gerilim de yeniden yükseldi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, 15 Kasım Pazar günü Bahreyn’deki El-Rifaa helikopter üssünde bulunan ABD hava savunma radarını altı insansız hava aracıyla hedef aldığını açıkladı.
İran, saldırının ABD’nin bölgedeki faaliyetlerine karşılık gerçekleştirildiğini savundu.
Bahreyn makamları ise ülkelerine yönelen hava saldırılarının hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı. Saldırıların gerçekleştiği saatlerde ülkede alarm verildi ve vatandaşlardan güvenli bölgelere geçmeleri istendi.
Bahreyn, ABD Donanmasının Beşinci Filosuna ev sahipliği yapması nedeniyle bölgedeki Amerikan askerî faaliyetleri açısından stratejik önem taşıyor.
ABD ordusu, daha önceki bir İran saldırısında iki insansız hava aracının etkisiz hâle getirildiğini ve herhangi bir hasar oluşmadığını bildirmişti. İran’ın son saldırıda ileri sürdüğü radarın vurulması iddiası ise bağımsız kaynaklarla doğrulanamadı.
Diplomatik çözüm arayışında gözler Umman’da
Orta Doğu’daki askerî gerilim devam ederken diplomatik temasların da sürmesi bekleniyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin 17 Kasım Salı günü Umman’a giderek mevkidaşı Bedr bin Hamed el-Busaidi ile görüşmesi planlanıyor.
Umman, geçmişte ABD ile İran arasındaki diplomatik temaslarda arabuluculuk rolü üstlenmişti.
Görüşmede bölgesel güvenlik, deniz taşımacılığı, İran-ABD ilişkileri ve devam eden gerilimin ele alınması bekleniyor.
Ancak söz konusu ziyaretin doğrudan bir ateşkes veya kapsamlı anlaşmayla sonuçlanacağına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
Yemen’de insani kriz ağırlaşıyor: Yerinden edilenlerin sayısı 329 bini aştı
Yemen’deki çatışmalar yalnızca askerî dengeleri ve deniz ticaretini değil, sivillerin yaşamını da ağır biçimde etkiliyor.
Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisinin 10 Kasım itibarıyla hazırladığı durum raporuna göre 1 Ağustos’tan bu yana yerinden edilenlerin sayısı 329 bin 117’ye ulaştı.
Bu kişiler yaklaşık 54 bin 846 haneden oluşuyor.
BM verilerine göre Lahic ve Taiz çevresindeki çatışmalar, yeni göç hareketlerinin başlıca nedenleri arasında bulunuyor.
İnsanlar evlerini terk ederek güvenli bölgelere ulaşmaya çalışırken, barınma, gıda, su ve sağlık hizmetlerine erişimde ciddi güçlükler yaşıyor.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği verilerine dayanan aynı raporda, ağustos ayından itibaren 107 olayda 70 sivilin hayatını kaybettiği, 214 kişinin yaralandığı bildirildi. Ölen ve yaralanan toplam 284 sivilin 103’ünün çocuk olduğu belirtildi.
Taiz’deki kuşatma ve Aden’e göç riski
Taiz, uzun süredir Yemen’deki çatışmaların en ağır etkilerinin hissedildiği kentlerden biri.
Kentten Aden’e ve batı kıyılarına uzanan yolların bir bölümünde ulaşımın engellenmesi, gıda ve yakıt tedarikini zorlaştırıyor.
BM Mülteciler Yüksek Komiserliğinin 10 Kasım tarihli raporuna göre 1 Ağustos-7 Kasım döneminde yerinden edilenlerin yüzde 67’si Taiz kaynaklı göç hareketlerinden oluştu.
Aynı rapor, yerinden edilenlerin yüzde 44’ünün Taiz’de, yüzde 25’inin Lahic’te, yüzde 19’unun ise Aden’de barındığını gösteriyor.
Bu oranlar, çatışmaların yalnızca cephe hattındaki askerleri değil, yüz binlerce sivili etkilediğini ortaya koyuyor.
Aden’e yönelik askerî baskının artması, daha fazla insanın güvenli bölge arayışıyla yer değiştirmesine neden olabilir.
Husilerden beklenmedik adım: 600 tutuklu serbest bırakıldı
Yemen’de çatışmalar şiddetlenirken 15 Kasım’da dikkat çekici bir gelişme daha yaşandı.
Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC), Husilerin başkent Sana’da çatışmalarla bağlantılı olarak tutuklu bulunan 600 kişiyi tek taraflı olarak serbest bıraktığını açıkladı.
ICRC, serbest bırakılan kişilerle özel görüşmeler yapıldığını ve geri dönüşleri için destek sağlandığını bildirdi.
Husilerin Tutuklu İşleri Ulusal Komitesi Başkanı Abdülkadir el-Murtada, serbest bırakma kararını insani bir girişim olarak nitelendirdi.
Uluslararası Kızılhaç Komitesi, bu işlemin 2018 Stockholm Anlaşması çerçevesindeki karşılıklı esir değişimi sürecinin bir parçası olmadığını da belirtti.
Serbest bırakma kararı, çatışmaların yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşmesine rağmen taraflar arasında kapsamlı bir siyasi uzlaşma sağlandığı anlamına gelmiyor.
Türkiye için Babülmendep krizi ne anlama geliyor?
Yemen ile Türkiye arasında doğrudan bir kara sınırı bulunmamasına rağmen Babülmendep Boğazı’nın güvenliği, Türkiye ekonomisi açısından önem taşıyor.
Türkiye’nin Asya ülkeleriyle gerçekleştirdiği ticaretin bir bölümü deniz taşımacılığı üzerinden yürütülüyor. Uzak Doğu’dan Süveyş Kanalı aracılığıyla Akdeniz’e ulaşan gemiler, Babülmendep’teki güvenlik risklerinden etkilenebiliyor.
Güvenlik tehdidinin artması, taşımacılık şirketlerinin alternatif güzergâhlara yönelmesine ve sevkiyat maliyetlerinin yükselmesine neden olabilir.
Bu durum Türkiye açısından ithal edilen ara malları, sanayi girdileri, makine parçaları, elektronik ürünler ve çeşitli tüketim mallarının lojistik maliyetlerini etkileyebilecek bir unsur.
Bununla birlikte mevcut gelişmeler nedeniyle Türkiye’nin belirli bir ürün grubunda kesin olarak ne kadar maliyet artışı yaşayacağına ilişkin doğrulanmış bir hesaplama bulunmuyor.
Konya’daki sanayiciler ve ihracatçılar açısından riskler
Konya, makine imalatı, otomotiv yan sanayisi, tarım makineleri, metal ürünleri, gıda sanayisi ve diğer üretim alanlarıyla Türkiye’nin önemli sanayi merkezlerinden biri.
Küresel deniz taşımacılığında yaşanabilecek uzun süreli aksaklıklar, Konya’daki işletmelerin dış ticaret işlemleri ve tedarik zincirleri açısından da önem taşıyor.
Özellikle Uzak Doğu’dan ara malı ve makine parçası temin eden veya Süveyş güzergâhını kullanan pazarlara ihracat gerçekleştiren işletmeler, navlun fiyatlarındaki ve teslimat sürelerindeki değişimlerden etkilenebilir.
Ancak bu etki bütün Konya işletmeleri için aynı olmayacaktır. Ticaret yapılan ülke, kullanılan liman, taşıma biçimi ve sözleşme koşulları maliyetleri değiştirebilir.
Enerji fiyatlarının yükselmesi durumunda ise kara yolu taşımacılığı ve üretim süreçlerindeki maliyetlerin de etkilenmesi mümkündür.
Babülmendep’in tamamen Husilerin eline geçmesi ne anlama gelir?
Babülmendep çevresinde askerî kontrolün güçlenmesi, Husilerin deniz ulaşımı üzerinde daha fazla baskı kurabilecek bir konuma gelmesi anlamına geliyor.
Böyle bir durumda ticari gemilere yönelik saldırı tehdidi, askerî hareketlilik, sigorta riskleri ve alternatif rota ihtiyacı önem kazanabilir.
Ancak kıyı şeridini kontrol etmek ile uluslararası bir deniz geçidinden geçen bütün gemileri kesintisiz biçimde kontrol etmek farklı durumlardır.
Babülmendep çevresinde karşı kıyıda Cibuti ve Eritre bulunurken, bölgedeki deniz güvenliği farklı devletlerin ve uluslararası askerî güçlerin faaliyetlerinden de etkileniyor.
Bu nedenle boğazın tamamen Husilerin kontrolüne geçtiğini söylemek için kıyı bölgelerindeki ilerleyişin ötesinde, deniz trafiği üzerindeki fiilî kontrolün de doğrulanması gerekiyor.
Yemen’de bundan sonra ne olabilir?
16 Kasım itibarıyla gelişmeler, Yemen’deki çatışmaların yeni ve kritik bir aşamaya girdiğine işaret ediyor.
Hükümet güçleri Aden çevresindeki savunma hatlarını güçlendirirken, Husilerin Lahic ve Taiz bölgelerindeki ilerleyişi takip ediliyor.
Bundan sonraki gelişmelerde Aden çevresindeki cephe hattının korunup korunamayacağı, Babülmendep’teki ticari gemi geçişlerinin güvenliği, Suudi Arabistan’ın askerî karşılığı ve İran-ABD arasındaki diplomatik temaslar önem taşıyacak.
Öte yandan çatışmaların sürmesi, Yemen’de zaten ağır olan insani krizi daha da derinleştirebilir.
Babülmendep’te yaşanan gelişme yalnızca Yemen’in iç savaşındaki bir mevzi değişikliği değil. Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığı, Suudi Arabistan’ın petrol sevkiyatı, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve küresel enerji güvenliğiyle bağlantılı stratejik bir gelişme. Ancak doğrulanmış geri çekilme ile boğazın tamamen ele geçirildiği iddiasını birbirinden ayırmak gerekiyor.
ABD’de 13 Kasım 2026 Cuma günü yaşanan geniş çaplı iletişim kesintisinin ardından hava yolu ulaşımında baş gösteren aksaklıklar giderilmeye çalışılıyor.
Federal Havacılık İdaresinin (FAA), hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen telekomünikasyon sorunu nedeniyle ülke genelindeki havalimanlarında uçuşları geçici olarak durdurması, binlerce seferin aksamasına neden oldu.
Yaşanan kriz hava yolu şirketlerini ve yolcuları etkilerken, ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, hava trafiğinde normale dönüş için 16 Kasım Pazartesi gününü işaret etti.
Bakan Duffy normale dönüş için pazartesi gününü işaret etti
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, Amerikan NBC News televizyonuna yaptığı açıklamada hava yolu ulaşımında yaşanan son gelişmeleri değerlendirdi.
İletişim kesintisinin ardından uçuşların önemli ölçüde yeniden başladığını belirten Duffy, bazı seferlerde ise gecikmelerin ve operasyonel aksaklıkların devam ettiğini söyledi.
Bakan Duffy, hava trafiğinin ne zaman tamamen normale döneceğine ilişkin şu açıklamayı yaptı:
“Bugünün sonuna doğru, yarın itibarıyla normale döneceğimizi düşünüyorum.”
Duffy’nin 15 Kasım Pazar günü yaptığı açıklamaya göre ABD genelindeki hava trafiği operasyonlarının 16 Kasım Pazartesi gününe kadar olağan seyrine dönmesi bekleniyor.
Bununla birlikte Bakan Duffy, hava yolu şirketlerinin ertelenen ve saatleri değiştirilen uçuşları yeniden planlamasının zaman alabileceğini belirtti.
Uçuşların yeniden başlamasının bütün aksamaların aynı anda sona ereceği anlamına gelmediğine işaret eden Duffy, şirketlerin operasyonlarını yeniden düzenlemek için çalışmalarını sürdürdüğünü aktardı.
ABD genelinde uçuşlar neden durduruldu?
Hava yolu ulaşımındaki büyük aksaklık, 13 Kasım Cuma günü hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim sistemlerindeki sorunla başladı.
Federal Havacılık İdaresi, hava trafik kontrol birimleri arasındaki iletişimin güvenilirliğini etkileyen teknik arıza nedeniyle ülke genelinde uçuşların geçici olarak durdurulmasına karar verdi.
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“FAA, tüm hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen bir iletişim sorununun ardından ABD genelindeki tüm havalimanlarında uçuşları durdurma kararı aldı.”
FAA tarafından yapılan açıklamada ise geçici bir telekomünikasyon kesintisi yaşandığı belirtilerek uçuşların emniyet gerekçesiyle durdurulduğu bildirildi.
Bu kapsamda ülke genelinde uçakların kalkışlarını geçici olarak durduran ground stop uygulaması başlatıldı.
Karar, hava trafik kontrol sistemlerinin güvenilir şekilde çalışmasının sağlanması amacıyla alındı.
Uçuş yasağı saatler sonra kaldırıldı
ABD genelinde uygulanan geçici uçuş durdurma kararı, teknik çalışmaların ardından 13 Kasım Cuma akşamı kaldırıldı.
ABD Ulaştırma Bakanlığının 14 Kasım tarihli açıklamasına göre iletişim ve radar sistemlerinin istikrarını etkileyen sorun nedeniyle 3 bin 500’den fazla uçuşun yerde bekletilmesi sağlandı.
Uçuş durdurma kararının kaldırılmasının ardından aynı gece 8 binden fazla uçuş operasyonu yeniden gerçekleştirildi.
Ancak hava sahasının yeniden açılması, uçuş programlarında oluşan yoğunluğun ve gecikmelerin tamamen giderilmesini sağlayamadı.
Birçok hava yolu şirketi, değişen uçuş saatleri ve iptal edilen seferler nedeniyle operasyonlarını yeniden düzenlemek zorunda kaldı.
10 binden fazla uçuş gecikti, binden fazla sefer iptal edildi
Hava trafik kontrol sistemlerinde yaşanan kesintinin etkileri hafta sonu boyunca devam etti.
Uçuş takip platformu FlightAware’in verilerine göre 14 Kasım Cumartesi günü ABD’de 10 binden fazla uçuş gecikirken, binden fazla sefer iptal edildi.
Hava yolu şirketlerinin sefer programlarındaki değişiklikler, ülkenin farklı bölgelerindeki havalimanlarında yolcuların seyahat planlarını etkiledi.
Uçuşların yeniden başlamasına rağmen bazı uçakların ve uçuş ekiplerinin planlanan noktalarda bulunmaması, operasyonların normale dönmesini zorlaştıran unsurlar arasında yer aldı.
ABD Ulaştırma Bakanlığı, hava sahasının yeniden açıldığını ancak yolcuların gecikme ve iptal ihtimaline karşı hazırlıklı olması gerektiğini duyurdu.
Bakan Duffy eskiyen altyapıya dikkat çekti
İletişim kesintisinin ardından ABD’nin hava trafik kontrol altyapısının durumu da tartışma konusu oldu.
Bakan Duffy, 14 Kasım’da düzenlediği basın toplantısında yaşanan sorunu ülkenin eskiyen teknolojik altyapısıyla ilişkilendirdi.
Hava trafik kontrol sistemlerinde kullanılan iletişim ve veri aktarım altyapısının modernize edilmesi gerektiğini savunan Duffy, yaşanan kesintinin sistemin yenilenmesinin ne kadar önemli olduğunu gösterdiğini belirtti.
ABD Ulaştırma Bakanı, benzer sorunların yeniden yaşanmaması için Kongreye çağrıda bulundu.
Hava trafik kontrol sisteminin yenilenmesi için 50 milyar dolar talep edildi
Bakan Duffy, hava trafik kontrol altyapısının modernizasyonu için ABD Kongresinden 50 milyar dolarlık kaynak sağlanmasını istedi.
Yaşanan iletişim kesintisinin hava yolu ulaşımının teknolojik altyapıya ne kadar bağımlı olduğunu ortaya koyduğunu belirten Duffy, sistemin yenilenmesinin ertelenmemesi gerektiğini savundu.
Hava trafik kontrol altyapısının modernize edilmesiyle iletişim sistemlerinin güvenilirliğinin artırılması ve benzer teknik aksaklıkların önüne geçilmesi hedefleniyor.
Bakanlığın açıklamalarında, iletişim ve radar sistemlerinde istikrarsızlığa neden olan teknik sorunların incelendiği belirtildi.
ABD’deki uçuş krizinde yaşanan gelişmeler
Tarih
Gelişme
13 Kasım Cuma
Hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim kesintisi yaşandı.
13 Kasım Cuma
FAA, ülke genelinde uçuşların geçici olarak durdurulmasına karar verdi.
13 Kasım Cuma akşamı
Uçuş durdurma kararı kaldırıldı.
13 Kasım Cuma gecesi
8 binden fazla uçuş operasyonu yeniden gerçekleştirildi.
14 Kasım Cumartesi
10 binden fazla uçuş gecikti, binden fazla sefer iptal edildi.
14 Kasım Cumartesi
Bakan Duffy, altyapı yenilemesi için 50 milyar dolarlık kaynak çağrısı yaptı.
15 Kasım Pazar
Duffy, uçuşların büyük ölçüde normale döndüğünü açıkladı.
16 Kasım Pazartesi
Hava trafiğinin tamamen normale dönmesi bekleniyor.
Yolcular için gecikme ve iptal uyarısı
ABD’deki hava trafik kontrol sisteminin yeniden faaliyete geçmesiyle birlikte uçuşların önemli bölümü gerçekleştirilmeye başlandı.
Ancak hava yolu şirketlerinin iptal edilen seferleri yeniden planlaması, geciken uçuşları düzenlemesi ve yolcu bağlantılarını yeniden oluşturması nedeniyle bazı aksaklıkların devam edebileceği belirtiliyor.
Bu nedenle ABD içinde seyahat edecek veya ABD bağlantılı uçuşları bulunan yolcuların hava yolu şirketlerinden güncel sefer durumlarını kontrol etmeleri önem taşıyor.
Gözler 16 Kasım Pazartesi gününe çevrildi
ABD genelinde hava yolu ulaşımını etkileyen iletişim kesintisinin ardından uçuş operasyonlarında toparlanma sürüyor.
Federal Havacılık İdaresinin teknik sorunun ardından hava sahasını yeniden açmasıyla uçuşların büyük bölümü normale dönmeye başlasa da binlerce seferi etkileyen gecikme ve iptallerin sonuçları henüz tamamen giderilmiş değil.
Bakan Sean Duffy, hava yolu şirketlerinin uçuş programlarını yeniden düzenlemeye devam ettiğini belirterek 16 Kasım Pazartesi gününe kadar hava trafiğinde tam normalleşme beklediklerini açıkladı.
13 Kasım’da yaşanan kesinti, ABD’nin hava trafik kontrol altyapısındaki modernizasyon ihtiyacını yeniden gündeme getirirken, ülke genelindeki hava yolu ulaşımının ne zaman tamamen olağan seyrine döneceği yakından takip ediliyor.
Amerika Birleşik Devletleri’nde hava ulaşımı, hava trafik kontrol sistemlerinde meydana gelen iletişim arızası nedeniyle son yılların en ciddi kesintilerinden biriyle karşı karşıya kaldı. Federal Havacılık İdaresi (FAA), 13 Kasım 2026 Cuma günü ülke genelindeki hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen telekomünikasyon sorunu üzerine bütün havalimanlarında yeni uçuşların kalkışlarını durdurma kararı aldı.
ABD hava sahasında olağanüstü önlemlerin uygulanmasına neden olan arızanın ardından havalimanlarında uzun kuyruklar oluşurken, çok sayıda yolcu uçuşların yeniden başlamasını beklemek zorunda kaldı. Uçakların ve uçuş ekiplerinin planlanan noktalara zamanında ulaşamaması, dört saatten fazla süren kısıtlamanın etkilerinin ertesi güne de taşınmasına yol açtı.
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ile İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, Beyaz Saray’da düzenledikleri basın toplantısında yaşanan gelişmeleri değerlendirirken, FAA Yöneticisi Bryan Bedford da uçuşların yeniden başlatılmasına ve normal sefer programına dönüş çalışmalarına ilişkin ayrıntıları açıkladı.
Radar ve haberleşme sistemlerinde sorun yaşandı
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, 13 Kasım Cuma günü ABD doğu saatiyle 15.36 itibarıyla hava trafik kontrol merkezlerinde kullanılan radar ve haberleşme sistemlerinde düzensizlikler görülmeye başlandığını belirtti.
Söz konusu sistemlerin tamamen devre dışı kalmadığını ancak hava trafik kontrolörlerinin kullandığı verilerde tutarsızlıklar meydana geldiğini ifade eden Duffy, yolcu ve uçuş güvenliğini riske atmamak amacıyla ihtiyati tedbir alındığını söyledi.
Hava trafik kontrol merkezleri ile terminal yaklaşma kontrol ünitelerinde (TRACON) yaşanan sorunun ardından, ülkedeki hava trafik yoğunluğunu azaltmak ve uçuş güvenliğini korumak için yeni kalkışlar durduruldu.
FAA Yöneticisi Bryan Bedford, uçuşları durdurma kararının yerel saatle 15.45 civarında uygulamaya konulduğunu açıkladı.
Bedford, kararın gerekçesini şu sözlerle anlattı:
“Bunu yapmamızın nedeni, sistemdeki istikrarsızlığın kök nedenine dair analiz çalışmalarımız sürerken, sistem üzerindeki baskıyı azaltmak, uçakları yerde tutarak hava sahasındaki karmaşıklığı ve stresi hafifletmenin faydalı olacağını düşünmemizdi. Bunun doğru bir karar olduğuna inanıyoruz ve arkasındayız.”
Dört saatten fazla süren kısıtlama kaldırıldı
FAA’nın ülke genelindeki kalkışları durdurma kararı, 13 Kasım Cuma günü ABD doğu saatiyle 20.15’te, Türkiye saatiyle ise 14 Kasım Cumartesi günü 04.15’te kaldırıldı.
Böylece yaklaşık dört buçuk saat süren olağanüstü kısıtlama sona erdi ve ABD hava sahasında uçuş faaliyetlerinin yeniden başlatılmasına izin verildi.
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, kararın kaldırıldığını duyururken, uçuşların başlamasının bütün seferlerin aynı anda gerçekleştirileceği anlamına gelmediğine dikkat çekti.
Duffy, “Bu akşam saat 20.15’te hava sahasını yeniden açtık” diyerek uçuşların kademeli olarak gerçekleştirileceğini, mevcut uçak ve personel imkânlarına göre seferlerin yeniden planlanacağını açıkladı.
Uçuş yasağı kaldırıldığında hava trafik kontrol merkezlerinin ve terminal yaklaşma kontrol ünitelerinin yeniden faal durumda olduğunu belirten Duffy, havayolu şirketlerinin uçuş programlarını normale döndürmeleri için zamana ihtiyaç bulunduğunu ifade etti.
Havada bulunan 3 bin 500 uçak güvenli şekilde indirildi
Uçuşların durdurulması kararının alındığı sırada ABD hava sahasında yaklaşık 3 bin 500 uçak bulunuyordu. Hava trafik kontrolörleri ve pilotların koordinasyonuyla uçakların güvenli şekilde iniş yapmaları sağlandı.
14 Kasım Cumartesi günü düzenlenen basın toplantısında değerlendirmelerde bulunan Bakan Duffy, kararın uygulandığı sırada havada bulunan uçakların güvenli şekilde indirildiğini belirtti.
Duffy, “Tam kapasiteyle yeniden faaliyetteyiz” diyerek hava trafik kontrol sisteminin yeniden çalışır duruma getirildiğini bildirdi.
Ulaştırma Bakanı, hava trafik kontrolörlerine, pilotlara, kabin ekiplerine ve havalimanı çalışanlarına teşekkür ederek geniş çaplı kesintiye rağmen uçuş güvenliğinin korunduğunu ifade etti.
Yetkililer, uçuşları durdurma kararının bir güvenlik sorununa karşı önleyici tedbir olduğunu ve havadaki uçakların kontrolünün kaybedilmesi gibi bir durum yaşanmadığını vurguladı.
50 bin uçuşluk programın yaklaşık 12 bini gerçekleştirilemedi
FAA Yöneticisi Bryan Bedford, 13 Kasım Cuma günü için ABD genelinde yaklaşık 50 bin uçuş planlandığını açıkladı.
Bedford’un verdiği bilgilere göre, uçuşların durdurulması kararı alındığı sırada yaklaşık 30 bin sefer tamamlanmış veya uçuş hâlindeydi. Günün geri kalan bölümünde planlanan yaklaşık 20 bin uçuşun 8 bini daha gerçekleştirildi.
Böylece gün sonunda yaklaşık 12 bin planlı uçuş gerçekleştirilemedi. Bedford, bu uçuşların yaklaşık 9 bininin ticari hava yolu seferlerinden oluştuğunu belirtti.
Bu rakamlar, gerçekleştirilemeyen planlı uçuşları ifade ediyor. Kesin iptal sayılarıyla aynı anlama gelmiyor; havayolu şirketlerinin iptal, erteleme ve yeniden planlama işlemleri farklı kayıtlarda izleniyor.
14 Kasım’da da binlerce sefer iptal edildi
Uçuşların yeniden başlamasının ardından Amerika Birleşik Devletleri’ndeki havalimanlarında operasyonlar kademeli olarak normale dönmeye başladı. Ancak dört saatten fazla süren kısıtlamanın etkileri 14 Kasım Cumartesi günü de devam etti.
Uçuş takip sitesi FlightAware’in Türkiye saatiyle 20.00 itibarıyla derlenen verilerine göre, 14 Kasım’da 4 binden fazla uçuş iptal edilirken 3 binden fazla uçuşta gecikme yaşandı.
Binlerce yolcu havalimanlarında beklemek zorunda kalırken, bazı yolcuların aktarmalı uçuşları da aksadı. Havayolu şirketleri, uçakların ve uçuş ekiplerinin yeniden konumlandırılması için çalışmalar yürüttü.
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, uçuşların yeniden başlamasına rağmen aksamaların belirli bir süre devam etmesinin kaçınılmaz olduğunu belirtti.
FAA 41 bin uçuşun 4 ila 5 bininin iptal edilebileceğini açıkladı
FAA Yöneticisi Bryan Bedford, 14 Kasım Cumartesi günü için planlanan yaklaşık 41 bin uçuşun 4 ila 5 bininin iptal edilebileceğini açıkladı.
Bedford, gün içerisinde önemli sayıda gecikme ve iptal yaşanacağını ancak operasyonların sonraki gün tamamen normale dönmesi için çalışmaların sürdüğünü belirtti.
FAA Yöneticisi şu ifadeleri kullandı:
“Bugün planlanan 41 bin uçuştan yaklaşık 4 ila 5 bininin iptal edileceğini öngörüyoruz. Dolayısıyla bugün hâlâ gecikmeler ve iptaller yaşanacak, ancak bu süreç, yarın tam bir toparlanma sağlamamıza zemin hazırlayacak. Hava yolu ortaklarımızdan aldığımız bilgilere göre, pazar günü mesai bitimine kadar uçuş programlarının tamamen normale döneceğine inanıyorlar.”
Bedford’un açıklamasına göre, uçuşların yeniden planlanmasını güçleştiren en önemli unsurlardan biri uçakların ve mürettebatın normal sefer programlarında bulunmaları gereken konumlarda olmaması.
Bir seferin iptal edilmesi, aynı uçakla daha sonra yapılacak başka uçuşların da etkilenmesine neden olabiliyor. Benzer şekilde pilotların ve kabin ekiplerinin farklı havalimanlarında kalması, normal uçuş programına dönüşü geciktirebiliyor.
ABD’de uçuş kriziyle ilgili önemli rakamlar
Başlık
Açıklanan bilgi
Arızanın yaşandığı tarih
13 Kasım 2026 Cuma
Sistemde ilk düzensizlik
ABD doğu saatiyle 15.36
Kalkışları durdurma kararı
Yaklaşık 15.45
Kısıtlamanın kaldırılması
20.15
Türkiye saatiyle yeniden açılış
14 Kasım, 04.15
Kısıtlama süresi
Yaklaşık 4,5 saat
Havada bulunan uçaklar
Yaklaşık 3.500
13 Kasım için planlanan uçuşlar
Yaklaşık 50.000
13 Kasım’da gerçekleştirilemeyen uçuşlar
Yaklaşık 12.000
Bunların ticari uçuş olanları
Yaklaşık 9.000
14 Kasım için planlanan uçuşlar
Yaklaşık 41.000
14 Kasım beklenen iptal
4.000-5.000
14 Kasım TSİ 20.00 itibarıyla iptal
4.000’den fazla
Tam toparlanma beklentisi
15 Kasım 2026 Pazar
Tablodaki rakamlar FAA yetkililerinin açıklamaları ve 14 Kasım’da yayımlanan uçuş takip verilerini yansıtıyor. Gerçekleştirilemeyen, geciken ve iptal edilen uçuşlar farklı kategoriler olduğundan birbirlerine eklenerek toplam iptal sayısı hesaplanmamalı.
Arızanın kaynağı eski telekomünikasyon altyapısı
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim sorununun ülkenin eskiyen teknolojik altyapısıyla bağlantılı olduğunu açıkladı.
Duffy, arızanın yalnızca eski donanımlardan kaynaklanmadığını, telekomünikasyon sisteminin de uzun yıllardır kullanılan eski teknolojilere dayandığını belirtti.
ABD hava trafik kontrol altyapısının bazı bölümlerinde hâlâ eski bakır kablolar üzerinden çalışan haberleşme sistemlerinin bulunduğunu anlatan Duffy, bu hatların fiber optik altyapıya geçirilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.
Bakanın açıklamasına göre, rutin bakım ve modernizasyon çalışmaları sırasında bir yüklenici firma eski bakır kabloları fiber optik sisteme geçirmeye çalışıyordu.
Ancak bu süreçte kullanılan yönlendirici cihazlarda olağan dışı veri trafiği oluştu ve sorun, hava trafik kontrol sisteminin diğer bölümlerine de yansıdı.
Sorun yönlendirici cihazdan mı, yüklenici firmadan mı kaynaklandı?
Ulaştırma Bakanı Duffy, 14 Kasım’da yaptığı açıklamada, arızanın kesin teknik nedeninin henüz belirlenmediğini söyledi.
Rutin bakım çalışmalarını gerçekleştiren L3Harris adlı yüklenici firmanın kullandığı ekipmanın hatalı olabileceğini belirten Duffy, sorunun cihaz arızasından mı yoksa bakım işlemi sırasında yapılan bir hatadan mı kaynaklandığının araştırıldığını bildirdi.
Duffy’nin açıklamasına göre, sistemde her dört-beş saniyede bini aşkın bağlantı girişimi oluşması, haberleşme altyapısındaki yönlendirici cihazların aşırı yüklenmesine neden oldu. Bunun sonucunda uçaklarla iletişimde ve radar verilerinin aktarılmasında düzensizlikler meydana geldi.
Yetkililer, arızaya neden olan çalışmanın izole edilmesinin ardından sistemlerin yeniden normal işleyişine döndüğünü bildirdi.
Ancak inceleme tamamlanmadığı için sorumluluğun doğrudan yüklenici firmadan veya belirli bir donanım hatasından kaynaklandığı kesinleşmiş değil.
Siber saldırı ihtimaline ilişkin açıklama
ABD’de ülke genelindeki hava ulaşımının durması, yaşanan olayın siber saldırı olup olmadığı sorusunu da gündeme getirdi.
Beyaz Saray’daki basın toplantısında konuşan İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, olayın kötü niyetli bir saldırıdan kaynaklandığına ilişkin herhangi bir bulguya rastlanmadığını açıkladı.
Mullin, yaşanan iletişim kesintisiyle Microsoft sistemleri arasında bağlantı kurulduğunu ancak yetkililerin böyle bir bağlantı tespit etmediğini bildirdi.
İç Güvenlik Bakanı, “Bunun bir siber saldırı ya da süper zekâ saldırısı olduğuna dair hiçbir kanıt görmedik” dedi.
Olayın mekanik veya teknik bir arızadan kaynaklanmış olabileceğini belirten Mullin, incelemelerin sürdüğünü ve siber saldırı olasılığının tamamen dışlanmadığını ifade etti.
Bakan Duffy de 14 Kasım’daki açıklamasında, bakım çalışmasının izole edilmesinden sonra sistemlerin yeniden faaliyete geçmesinin siber saldırı ihtimalini zayıflattığını söyledi.
“Yürütülen çalışmaları izole etmeyi başardığımızda tüm sistemlerimiz yeniden devreye girdi, dolayısıyla bunun bir siber saldırı olduğuna inanmıyoruz. Söz konusu olan, günün gerekliliklerini karşılayamayan bir FAA sistemiydi.”
Yetkililerin açıklamalarına göre, mevcut bulgular bir siber saldırıdan çok teknik altyapı sorununa işaret ediyor. Bununla birlikte arızanın kesin nedeni devam eden incelemeler sonucunda belirlenecek.
İç Güvenlik Bakanı Mullin: “Hiçbir uçuş tehlikeye girmedi”
ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, ülke genelinde uçuşların durdurulmasının Amerikan halkı için bir güvenlik tehdidi oluşturmadığını söyledi.
Kararın tamamen ihtiyat amacıyla alındığını belirten Mullin, havadaki uçakların kontrol altında tutulduğunu ve yolcu güvenliğinden taviz verilmediğini ifade etti.
Mullin, şu açıklamayı yaptı:
“Hiçbir zaman can güvenliği riski oluşmadı, hiçbir uçuş tehlikeye girmedi. FAA durumu yönetebildi. Bu adımı tamamen ihtiyat amacıyla attık.”
İç Güvenlik Bakanı, olayın başka bir 11 Eylül saldırısı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini de belirterek mevcut bulguların kötü niyetli bir saldırıya işaret etmediğini vurguladı.
Federal kurumların havalimanları, yerel yönetimler ve eyaletlerle koordineli çalıştığını söyleyen Mullin, ulaşımda yaşanan aksaklıklardan etkilenen yolculara yardım edilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü kaydetti.
Bakan Duffy’den Kongreye 50 milyar dolarlık çağrı
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, hava trafik kontrol sisteminde yaşanan büyük arızanın ardından ABD Kongresine sistemin yenilenmesi için kaynak sağlanması çağrısında bulundu.
Mevcut hava trafik kontrol altyapısının eski teknolojiye dayandığını vurgulayan Duffy, geçici onarımlar ve kısmi modernizasyon uygulamalarının uzun vadede yeterli olmayacağını söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın sistemin yeniden inşası için 30 milyar dolarlık kaynak talep ettiğini belirten Duffy, modernizasyonun tamamlanabilmesi için 50 milyar dolara ihtiyaç bulunduğu görüşünü dile getirdi.
Duffy, “Başkan Trump 30 milyar dolar talep etti, ancak ben 50 milyar dolar gerektiğini düşünüyorum” ifadelerini kullandı.
ABD yönetiminin daha önce 12,5 milyar dolarlık finansmanla hava trafik kontrol altyapısını yenileme çalışmalarını başlattığını aktaran Duffy, bunun kapsamlı dönüşüm için yeterli olmadığını söyledi.
Bakan Duffy, 14 Kasım’daki açıklamasında ise Kongrenin sürece daha ciddi yaklaşması gerektiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Eğer sistemlerimizi değiştirmeye başlamayacaksak, daha ne kadar bekleyeceğiz? Bence bu, Kongrenin konunun üzerine daha ciddiyetle eğilmesi gerektiğine dair bir işaret.”
ABD’nin hava trafik sisteminde hangi çalışmalar yapılıyor?
ABD Ulaştırma Bakanlığının 14 Kasım’da paylaştığı modernizasyon bilgilerine göre, mevcut bakır haberleşme altyapısının yüzde 69’u yüksek hızlı fiber bağlantılarla değiştirildi.
Hava trafik kontrol kulelerinde dijital yüzey izleme sistemleri kurulurken, telsiz iletişim altyapısı ve elektronik uçuş takip sistemlerinde de yenilemeler gerçekleştirildi.
Bakanlığın açıkladığı diğer çalışmalar arasında 143 kontrol kulesinde yüzey farkındalığı teknolojisinin devreye alınması, 469 telsiz merkezinin modernize edilmesi ve 224 internet protokolü tabanlı ses anahtarlama sisteminin kurulması bulunuyor.
Duffy, yeni kurulan sistemlerin yaşanan olaydan etkilenmediğini belirterek eski altyapının tamamen yenilenmesinin önemine dikkat çekti.
American Airlines, Delta ve United Airlines seferlerini yeniden düzenliyor
Uçuşların durdurulması kararının kaldırılmasının ardından ABD’nin büyük hava yolu şirketleri, binlerce yolcuyu etkileyen sefer programlarını yeniden düzenlemek için çalışmalara başladı.
American Airlines, ulusal hava sahasında yaşanan büyük aksaklığın etkilerinin devam edeceğini belirterek yolcular ve çalışanlar üzerindeki olumsuz etkilerin azaltılması için gerekli adımların atıldığını açıkladı.
Şirket, operasyonların yeniden düzenlenmesi sırasında ilave gecikmeler ve iptaller yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Delta Air Lines ise uçuş programlarında esneklik bulunan yolculara seyahatlerini 16 Kasım Pazartesi gününe veya daha sonraki bir tarihe ertelemeyi değerlendirmelerini tavsiye etti.
United Airlines da operasyonlarını yeniden düzene sokma çalışmalarını sürdürdüğünü açıklayarak hafta sonundaki uçuşların büyük bölümünün normal şekilde gerçekleştirildiğini, ancak uçak ve mürettebatın yeniden konumlandırılması nedeniyle bazı seferlerde aksamaların sürebileceğini bildirdi.
Hava yolu şirketlerinin açıklamaları, ülke genelindeki uçuş yasağının kaldırılmasına rağmen yolcuların seyahat planlarını kontrol etmeye devam etmeleri gerektiğini ortaya koydu.
ABD’ye seyahat edecek yolcular nelere dikkat etmeli?
ABD’deki uçuş kısıtlaması kaldırılmış olsa da bağlantılı uçuşlarda gecikmeler ve iptaller yaşanabileceği için yolcuların sefer durumlarını kontrol etmeleri önem taşıyor.
Özellikle ABD’den iç hat bağlantısı kullanacak veya başka bir ülkeye aktarmalı seyahat gerçekleştirecek yolcuların, kalkış saatlerini ve uçuş numaralarını hava yolu şirketlerinin resmî sistemlerinden kontrol etmeleri gerekiyor.
Uçuşu iptal edilen yolcuların alternatif sefer seçenekleri, bilet değişiklikleri ve iade koşulları konusunda doğrudan ilgili hava yolu şirketiyle iletişime geçmeleri önem taşıyor.
Hava yolu şirketleri, uçuş programlarının normale döndürülmesi sürecinde yolcuların cep telefonu uygulamalarını ve resmî internet sitelerini takip etmelerini öneriyor.
Uçuşların 15 Kasım Pazar günü tamamen normale dönmesi bekleniyor
ABD Federal Havacılık İdaresi, 13 Kasım’daki büyük iletişim arızasının ardından uçuşların yeniden başlamasını sağladı. Ancak hava yolu şirketlerinin sefer programlarını düzenleme çalışmaları devam ediyor.
FAA Yöneticisi Bryan Bedford, 14 Kasım’da yaptığı açıklamada uçuş programlarının 15 Kasım Pazar günü mesai bitimine kadar tamamen normale dönmesini beklediklerini bildirdi.
Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ise hava trafik kontrol sisteminin yeniden faal hâle gelmesinin yeterli olmadığını, benzer olayların yaşanmaması için iletişim ve radar altyapısının kapsamlı şekilde yenilenmesi gerektiğini vurguladı.
ABD’de dört saatten fazla süren uçuş durdurma kararının ardından yaşananlar, hava ulaşımının yalnızca uçak ve havalimanı kapasitesine değil, güvenilir haberleşme ve hava trafik kontrol sistemlerine de bağlı olduğunu gösterdi.
15 Kasım itibarıyla ABD hava sahasında genel uçuş yasağı bulunmazken, hava yolu şirketlerinin operasyonel toparlanma süreci ve arızanın kesin nedenine yönelik teknik incelemeler devam ediyor.
Rusya, Çin ve Amerika Birleşik Devletleri arasında üst düzey diplomatik temaslar yeni bir aşamaya geçiyor. Kremlin, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump’ın 19 Kasım’da üçlü görüşme gerçekleştirmesi konusunda mutabakata varıldığını duyurdu.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rus haber ajansı TASS’a yaptığı açıklamada, görüşmenin Çin’in Guangdong eyaletine bağlı Şıncın kentinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Liderler Zirvesi kapsamında yapılacağını bildirdi.
Üç ülkenin liderlerini aynı toplantıda buluşturacak görüşme, ABD-Rusya, ABD-Çin ve Rusya-Çin ilişkilerinin yanı sıra küresel diplomasi açısından da yakından takip edilecek.
Kremlin üçlü görüşmenin tarihini açıkladı
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in APEC Liderler Zirvesi’ne katılacağını belirterek üçlü görüşmenin tarihi ve yeri konusunda taraflar arasında anlaşmaya varıldığını söyledi.
Peskov, TASS’a yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Putin, Şi ve Trump arasında 19 Kasım’da üçlü görüşmenin yapılması konusunda mutabık kalındı. Görüşme, APEC Zirvesi kapsamında Çin’in Şıncın kentinde gerçekleşecek.”
Kremlin’in açıklamasıyla birlikte daha önce diplomatik düzeyde gündeme gelen üçlü görüşme için tarih netleşmiş oldu. Toplantının 19 Kasım Perşembe günü gerçekleştirilmesi planlanırken, görüşmenin başlama saati ve süresine ilişkin ayrıntılar açıklanmadı.
Beyaz Saray’dan Trump’ın Asya ziyaretiyle ilgili açıklama
Üçlü görüşmeye ilişkin açıklama yalnızca Moskova’dan gelmedi. Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Olivia Wales de ABD Başkanı Donald Trump’ın gelecek hafta Asya’ya ziyaret gerçekleştireceğini bildirdi.
Beyaz Saray tarafından paylaşılan bilgiye göre Trump, ziyaret programı kapsamında Filipinler ve Çin’e gidecek. Asya turunun ikinci ayağında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelecek.
Washington’dan yapılan açıklama, Kremlin’in duyurduğu görüşmenin ABD tarafının ziyaret programında da yer aldığını ortaya koydu.
APEC Zirvesi 18-19 Kasım’da düzenlenecek
Üçlü görüşmeye ev sahipliği yapacak Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Liderler Zirvesi, 18-19 Kasım 2026 tarihlerinde Çin’in Şıncın kentinde gerçekleştirilecek.
Çin’in ev sahipliğinde düzenlenecek 33. APEC Ekonomi Liderleri Toplantısı’nın ana teması, Asya-Pasifik bölgesinde ortak refahın geliştirilmesi olarak belirlendi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in zirveye başkanlık etmesi ve katılımcılara hitap etmesi bekleniyor.
APEC, Asya-Pasifik bölgesindeki ekonomik iş birliğinin geliştirilmesi, ticaretin kolaylaştırılması ve bölgesel ekonomik bütünleşmenin desteklenmesi amacıyla faaliyet gösteren uluslararası bir platform olarak öne çıkıyor.
Şıncın’daki zirve kapsamında devlet liderlerinin yanı sıra iş dünyasının temsilcileri de çeşitli toplantılarda bir araya gelecek. APEC CEO Zirvesi ise 17-18 Kasım tarihlerinde düzenlenecek.
Üçlü görüşmenin gündemi henüz ayrıntılı açıklanmadı
Dünyanın önemli siyasi, askerî ve ekonomik güçleri arasında bulunan ABD, Çin ve Rusya’nın liderlerini aynı masada buluşturacak toplantının gündemi uluslararası kamuoyunda merak ediliyor.
Üç ülke arasındaki ilişkiler; uluslararası güvenlik, ekonomik iş birliği, stratejik rekabet, ticaret ve küresel diplomasi gibi geniş bir alanı kapsıyor. Ancak Kremlin’in görüşmenin tarihini duyurduğu açıklamada, liderlerin hangi konuları ele alacağına ilişkin ayrıntılı bir gündem paylaşılmadı.
Bu nedenle görüşmenin belirli krizler veya anlaşmalar hakkında kesin sonuçlar doğuracağına yönelik değerlendirmeler için henüz erken.
Üçlü zirvenin programı
Başlık
Açıklama
Görüşme tarihi
19 Kasım 2026 Perşembe
Ev sahibi ülke
Çin
Şehir
Şıncın (Shenzhen), Guangdong
Organizasyon
APEC Liderler Zirvesi
Rusya temsilcisi
Devlet Başkanı Vladimir Putin
Çin temsilcisi
Devlet Başkanı Şi Cinping
ABD temsilcisi
Başkan Donald Trump
APEC Zirvesi tarihleri
18-19 Kasım 2026
Görüşmenin durumu
Kremlin tarafından mutabakat açıklandı
Kremlin’in 14 Kasım’da yaptığı açıklama ve ABD tarafının Asya ziyaretine ilişkin duyurusu, 19 Kasım’daki görüşmenin diplomatik takvimdeki yerini belirginleştirdi.
Şıncın’da gerçekleşmesi planlanan üçlü toplantının ardından liderlerin ortak açıklama yapıp yapmayacağı, alınabilecek kararlar ve ikili görüşmelerin ayrıntıları ise önümüzdeki günlerde netleşecek.
İklim değişikliğinin doğal yaşam üzerindeki olumsuz etkilerine ilişkin yeni bir araştırma, kuraklığa dayanıklılıklarıyla bilinen kaktüslerin de ciddi tehdit altında olduğunu ortaya koydu.
ABD’deki Arizona ve South Florida üniversitelerinden araştırmacıların öncülüğünde yürütülen çalışmada, Amerika kıtasında bulunan 993 kaktüs türü incelendi.
Araştırmada, küresel sıcaklıkların yükselmesi ve şiddetli kuraklıkların artması nedeniyle çok sayıda kaktüs türünün yaşam alanlarının daralabileceği belirlendi.
Kaktüs türlerinin dörtte birinden fazlası büyük risk altında
Bilim insanları, incelenen kaktüs türlerinin dörtte birinden fazlasının 2100 yılına kadar yaşamlarına elverişli alanların en az yüzde 80’ini kaybedebileceğini tespit etti.
Özellikle Şili, Peru ve Brezilya’nın kuzeydoğusunda kaktüs çeşitliliğinin ciddi ölçüde azalabileceği belirtildi.
Araştırmacılar, Amerika kıtasındaki kaktüs türlerinin halihazırda yüzde 30’undan fazlasının yaşam alanlarının tahrip edilmesi ve doğadan yasa dışı toplanma gibi nedenlerle neslinin tükenme tehlikesi altında bulunduğuna dikkat çekti.
Kuraklığa dayanıklı olmaları yeterli değil
Araştırma, zorlu iklim koşullarına uyum sağlayabilen kaktüslerin bile artan sıcaklıklar ve uzun süreli kuraklıklardan olumsuz etkilenebileceğini gösterdi.
Bilim insanları, iklim değişikliğinin mevcut tehditleri daha da ağırlaştırabileceğine işaret etti.
Araştırmanın sonuçları, bilimsel yayın organı Nature dergisinde yayımlandı.
ABD’nin başkenti Washington, 12 Kasım 2026 Perşembe sabahı Beyaz Saray yakınlarında meydana gelen silahlı saldırıyla sarsıldı.
Washington Metropolitan Polis Departmanı (MPD), Beyaz Saray’a yaklaşık 1,5 kilometre uzaklıktaki Logan Circle semtinde birden fazla kişinin hedef alındığı silahlı saldırı meydana geldiğini açıkladı.
Sabah saatlerinde 15th Street Northwest ve P Street çevresinde yaşanan olayda ilk belirlemelere göre 1 kişi yaşamını yitirdi, 4 kişi yaralandı.
Saldırının ardından bölgede geniş güvenlik önlemleri alınırken çok sayıda polis ekibi olay yerine sevk edildi. Çevredeki yollar trafiğe kapatıldı, vatandaşlardan güvenlik gerekçesiyle bölgeden uzak durmaları istendi.
Saldırı spor salonunda başladı
Yetkililerden edinilen bilgilere göre saldırı, Logan Circle semtindeki VIDA Fitness isimli spor salonunda başladı.
Kimliği daha sonra Matt Lambert olarak belirlenen silahlı şüpheli, sabah saatlerinde spor salonuna girerek ateş açtı.
Saldırganın burada en az bir kişiyi vurduğu, ardından binanın dışına çıkarak ateş etmeyi sürdürdüğü belirtildi.
İsminin açıklanmasını istemeyen bir emniyet yetkilisi, şüphelinin spor salonundan ayrıldıktan sonra bir otopark asansöründe de başka bir kişiyi vurduğunu aktardı.
Polis, farklı noktalarda meydana gelen silahlı saldırı ihbarlarının ardından bölgede kapsamlı operasyon başlattı.
Görgü tanığı saldırının dehşetini anlattı
Silahlı saldırının başladığı spor salonunda bulunan James Spellman, yaşananlara ilişkin açıklamalarda bulundu.
Spellman, saldırganın bir kişiyi boynundan vurduğunu ve vurulan kişinin olay yerinde hayatını kaybettiğini anlattı.
Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, bölgede silah seslerinin duyulduğu, çok sayıda polis aracının olay yerine geldiği ve çevrede geniş güvenlik önlemleri alındığı görüldü.
Saldırı sırasında spor salonunda bulunanların ve çevredeki vatandaşların büyük panik yaşadığı bildirildi.
Saldırgan kendisini apartmanın 7. katına kilitledi
Washington Metropolitan Polis Departmanı Geçici Şefi Jeffrey Carroll, saldırının ardından düzenlediği basın toplantısında olayın ayrıntılarını açıkladı.
Carroll, silahlı saldırıda bir kişinin yaşamını yitirdiğini, dört kişinin de yaralandığını doğruladı.
Polis ekiplerinin takibi sonucunda şüphelinin bulunduğu binanın tespit edildiğini belirten Carroll, saldırganın bir apartmanın yedinci katındaki daireye girerek kendisini içeriye kilitlediğini bildirdi.
Bölgeyi kuşatan güvenlik güçleri, şüphelinin teslim olması için çalışma başlattı.
Polis ekipleri şüpheliyle iletişim kurmaya çalışırken dairenin içerisinden silah sesi duyuldu.
Ekiplerin daireye girmesinin ardından saldırganın kendisini silahla vurduğu belirlendi.
Şüphelinin hayatını kaybetmesiyle olayda, saldırıda öldürülen kişi ve saldırgan dahil toplam iki ölüm kaydedildi.
Yaralılardan birinin durumu ağır
Polis yetkililerinin açıklamasına göre saldırıda yaralanan dört kişiden birinin durumunun ağır olduğu bildirildi.
Diğer üç yaralının ise ilk değerlendirmelere göre hayati tehlikelerinin bulunmadığı belirtildi.
Yaralılar sağlık ekipleri tarafından hastanelere kaldırılırken olay yerinde güvenlik ve delil toplama çalışmaları yürütüldü.
Saldırganın acil servis doktoru olduğu ortaya çıktı
Saldırının ardından yürütülen soruşturmada şüphelinin kimliğine ilişkin bilgiler de ortaya çıktı.
ABD basınında yer alan ve polis kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre saldırıyı gerçekleştiren kişinin acil servis doktoru Matt Lambert olduğu belirlendi.
Lambert’in saldırının yaşandığı spor salonunun bulunduğu binada yaşadığı ve bina yönetimiyle uzun süredir anlaşmazlık yaşadığı aktarıldı.
Metropolitan Polis Departmanının NBC’ye verdiği bilgilere göre Lambert, binanın yöneticileriyle yaşadığı sorunlar nedeniyle mahkemelik olmuştu.
Bina yönetimiyle yaşadığı anlaşmazlık soruşturuluyor
Washington DC Belediye Meclisi Üyesi Brooke Pinto, yerel basına yaptığı açıklamada saldırının muhtemel nedenine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Pinto, şüphelinin spor salonundaki kişileri hedef almasının, binanın yönetimiyle yaşadığı anlaşmazlıktan kaynaklanmış olabileceğine inandığını belirtti.
Bununla birlikte, şüphelinin bina yönetimiyle yaşadığı anlaşmazlığın saldırının kesin nedeni olduğu henüz resmî olarak açıklanmadı.
Güvenlik birimleri, Lambert’in neden silahlı saldırı gerçekleştirdiğini, kurbanlarla bağlantısını ve olayın tüm aşamalarını araştırıyor.
Beyaz Saray yakınlarında geniş güvenlik önlemleri
Saldırının Beyaz Saray’a yaklaşık 1,5 kilometre mesafede gerçekleşmesi, Washington’da güvenlik önlemlerinin artırılmasına neden oldu.
Olay yerine çok sayıda polis ekibi ve özel müdahale birimi sevk edilirken Logan Circle çevresindeki bazı yollar araç trafiğine kapatıldı.
Güvenlik güçleri, saldırganın bulunduğu apartmanın çevresini kontrol altına aldı ve vatandaşların bölgeye girişini sınırlandırdı.
Yetkililer, saldırının Beyaz Saray’ı veya herhangi bir siyasi kurumu hedef aldığına ilişkin bir bulgu açıklamadı.
Soruşturma devam ediyor
Washington polisi, bir kişinin hayatını kaybettiği, dört kişinin yaralandığı ve şüphelinin intihar ettiği silahlı saldırının bütün yönleriyle araştırıldığını bildirdi.
Soruşturmanın özellikle saldırgan Matt Lambert’in bina yönetimiyle yaşadığı hukuki anlaşmazlığa, kurbanlarla olası ilişkisine ve saldırıyı gerçekleştirme nedenine odaklandığı öğrenildi.
Olayda hayatını kaybeden kişinin kimliği ve saldırının kesin nedeni konusunda yetkililerden gelecek yeni açıklamalar bekleniyor.
11 Kasım 2026 Çarşamba | Ankara – Atina – Doğu Akdeniz
Doğu Akdeniz’de enerji bağlantıları ve deniz yetki alanları konusunda Türkiye ile Yunanistan arasında uzun süredir devam eden görüş ayrılıkları, yeni bir NAVTEX duyurusuyla yeniden gündeme geldi.
Yunanistan’ın Girit Adası ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında deniz altından elektrik iletim hattı kurmayı hedefleyen Great Sea Interconnector projesi kapsamında yürütülecek araştırmalar için Fransız bayraklı Abeille Marengo gemisinin bölgedeki faaliyetleri tartışma konusu oldu.
Ankara, daha önce Türkiye’nin kıta sahanlığı olarak tanımladığı alanlarda izinsiz araştırma yapılmasına karşı çıkmıştı. Ancak 10 Kasım’da yayımlanan yeni NAVTEX ile belirlenen güzergâhlarda Türk makamlarıyla koordinasyon sağlandığı ve gerekli onayın alındığı bildirildi.
Atina yönetimi ise Türk duyurusunun geçersiz olduğunu savunarak faaliyetlerin Yunanistan ve GKRY tarafından verilen izinler kapsamında yürütüldüğünü ileri sürdü.
Böylece taraflar araştırma çalışmalarının sürdürülmesi konusunda fiilen yeni bir aşamaya geçerken deniz yetki alanlarına ilişkin hukuki ve siyasi görüş ayrılıkları devam etti.
Ankara’dan Fransız gemisi için 19 Mart 2027’ye kadar araştırma duyurusu
Türkiye tarafından 10 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan 1127/26 numaralı NAVTEX duyurusunda, Abeille Marengo adlı Fransız gemisinin Doğu Akdeniz’de deniz altı kablo çalışmalarıyla bağlantılı bilimsel araştırmalar gerçekleştireceği belirtildi.
Duyuruda, çalışmaların Türkiye’nin NAVTEX hizmet sahası ve Türk kıta sahanlığı olarak tanımladığı bölgedeki belirli hatlar üzerinde yürütüleceği ifade edildi.
Araştırma faaliyetlerinin başlangıç ve bitiş tarihleri de açıklandı.
Buna göre geminin çalışmaları için belirtilen dönem 10 Kasım 2026 ile 19 Mart 2027 tarihleri arasını kapsıyor.
NAVTEX duyurusunda iki ayrı araştırma hattının koordinatlarına yer verilirken bölgeden geçecek diğer gemilerden Abeille Marengo’ya iki deniz mili mesafe bırakmaları istendi.
Duyurunun 20 Mart 2027’de yürürlükten kalkacağı belirtildi.
Türkiye’nin NAVTEX duyurusunda neler var?
Başlık
Açıklama
Gemi
Abeille Marengo
Bayrak
Fransa
Çalışma
Deniz altı elektrik kablosu için bilimsel araştırma
Başlangıç
10 Kasım 2026
Bitiş
19 Mart 2027
NAVTEX numarası
1127/26
Araştırma alanı
Doğu Akdeniz’de belirlenen iki hat
Seyir güvenliği
Diğer gemilerden iki deniz mili mesafe bırakmaları istendi
Türkiye’nin duyurusunda, araştırma güzergâhlarının ilgili Türk makamlarıyla koordineli olarak belirlendiği ve çalışmalar için onay alındığı ifade edildi.
Ancak bu duyurunun, deniz altı elektrik bağlantısı projesinin bütün aşamalarına koşulsuz izin verildiği şeklinde yorumlanmaması gerekiyor. Açıklanan düzenleme, belirli koordinatlarda yapılacak araştırma faaliyetleriyle ilgili bulunuyor.
Türkiye neden ilk aşamada araştırmalara karşı çıkmıştı?
Ankara’nın konuya ilişkin temel itirazı, araştırma çalışmalarının yürütülmek istendiği bazı deniz alanlarının Türkiye’nin kıta sahanlığı içinde bulunduğu yönündeki değerlendirmesine dayanıyor.
Türkiye, Doğu Akdeniz’deki kıta sahanlığının dış sınırlarına ilişkin görüşünü 18 Mart 2020 tarihli ve A/74/757 sayılı mektupla Birleşmiş Milletlere bildirmişti.
Ankara, bu çerçevede kendi kıta sahanlığında bilimsel araştırma yürütülmesi için ilgili Türk makamlarının izninin gerekli olduğunu savunuyor.
Yunanistan ise Türkiye’nin bu alanlara ilişkin yetki iddialarını kabul etmiyor.
Atina yönetimi, Girit, Kaşot ve Kerpe adalarının deniz yetki alanlarına ilişkin kendi hukuki değerlendirmesini esas alıyor.
Bu nedenle iki ülke arasındaki anlaşmazlık yalnızca bir araştırma gemisinin hareketleriyle sınırlı değil. Sorunun temelinde, Doğu Akdeniz’de kıta sahanlığının sınırları ve deniz alanlarındaki yetkilerin nasıl belirleneceği bulunuyor.
Türkiye’nin yeni NAVTEX yayımlamasının ardından Yunanistan tarafından farklı bir değerlendirme yapıldı.
Atina’daki diplomatik kaynaklar, Fransız gemisinin araştırma faaliyetleri için Yunanistan ve GKRY makamlarından gerekli izinlerin alındığını savundu.
Yunan tarafı, araştırma için Türkiye’ye bir izin başvurusunda bulunulmadığını ve bu nedenle Ankara’nın duyurusunun proje açısından hukuki bir sonuç doğurmadığını ileri sürdü.
Atina ayrıca geminin güzergâhının daha önce Yunan makamlarınca yayımlanan NAVTEX aracılığıyla duyurulduğunu belirtti.
Böylece Türkiye’nin araştırmaların kendi onayıyla yürütüleceği yönündeki açıklaması ile Yunanistan’ın faaliyetler için Türk makamlarından izin alınmasına gerek bulunmadığı yönündeki görüşü karşı karşıya geldi.
Tarafların açıklamaları, deniz yetki alanlarına ilişkin uyuşmazlığın sürdüğünü gösteriyor.
Fransız gemisi Girit’teki Kandiye Limanı’ndan ayrıldı
Araştırma faaliyetlerini gerçekleştirmesi planlanan Abeille Marengo, 27 Ekim’den bu yana bulunduğu Girit Adası’ndaki Kandiye Limanı’ndan 10 Kasım’da ayrıldı.
Gemi, deniz altı elektrik bağlantısının planlanan güzergâhında araştırma yürütmek amacıyla Doğu Akdeniz’e hareket etti.
Proje yetkilileri tarafından yapılan açıklamalara göre geminin ilk aşamada araştırma cihazlarının kalibrasyonuna yönelik çalışmalar yapması, ardından deniz tabanına ilişkin ölçümlere başlaması öngörülüyor.
Araştırmaların, deniz altı kablosunun geçeceği güzergâhın teknik tasarımında kullanılacak verileri sağlaması amaçlanıyor.
Geminin Kandiye’den ayrılışı ile Türkiye’nin NAVTEX duyurusunun yayımlanması aynı güne denk geldi. Bu nedenle hareketin doğrudan Türk duyurusundan sonra gerçekleştiği veya yalnızca bu duyuruyla mümkün olduğu yönünde kesin bir değerlendirme yapmak doğru değil.
Great Sea Interconnector projesi nedir?
Doğu Akdeniz’deki tartışmanın merkezinde, Yunanistan ile GKRY arasında elektrik bağlantısı kurulmasını hedefleyen Great Sea Interconnector projesi yer alıyor.
Proje kapsamında Girit ile Kıbrıs arasında deniz altından yüksek gerilimli elektrik iletim kablosu döşenmesi planlanıyor.
Bu bağlantıyla Kıbrıs’ın Avrupa elektrik şebekesiyle bütünleşmesinin sağlanması ve iki yönlü elektrik iletiminin mümkün hâle gelmesi hedefleniyor.
Projenin ilk aşamada yaklaşık 1.000 megavatlık elektrik iletim kapasitesine sahip olması öngörülüyor.
Yatırımın teknik hazırlıkları arasında deniz tabanının incelenmesi, kablonun geçeceği güzergâhın belirlenmesi ve çevresel koşulların değerlendirilmesi bulunuyor.
Abeille Marengo’nun gerçekleştirmesi planlanan araştırmalar da bu hazırlık sürecinin bir bölümünü oluşturuyor.
Deniz altı araştırmaları neden yapılıyor?
Deniz altı elektrik bağlantılarının kurulabilmesi için kablonun geçirileceği güzergâhın ayrıntılı biçimde incelenmesi gerekiyor.
Araştırma gemileri, deniz tabanının yapısını, derinliğini ve kablo döşeme çalışmalarını etkileyebilecek fiziksel koşulları belirlemek amacıyla ölçümler gerçekleştiriyor.
Bu çalışmalar, kablonun güvenli biçimde döşenebilmesi ve ileride yaşanabilecek teknik sorunların azaltılması açısından önem taşıyor.
Deniz altındaki kaya oluşumları, eğimler ve diğer doğal özellikler kablonun güzergâhının belirlenmesinde etkili olabiliyor.
Dolayısıyla Abeille Marengo’nun yapacağı çalışmalar doğrudan elektrik iletimine başlanması anlamına gelmiyor.
Araştırmalar, projenin teknik tasarımına yönelik hazırlık aşamasında bulunuyor.
NAVTEX nedir, neden diplomatik tartışmaya neden oluyor?
NAVTEX, denizde seyir güvenliğine ilişkin duyuruların gemilere iletilmesini sağlayan uluslararası bir haberleşme sistemi.
Denizcilere yönelik bu bildirimlerle araştırma faaliyetleri, askerî tatbikatlar, tehlikeli bölgeler ve seyir güvenliğini etkileyebilecek çalışmalar hakkında bilgi veriliyor.
Doğu Akdeniz’deki tartışmada ise NAVTEX duyuruları, tarafların deniz alanlarına ilişkin yetki görüşleriyle birlikte gündeme geliyor.
Türkiye, yayımladığı duyuruda araştırmaların kendi kıta sahanlığı olarak tanımladığı alanda yapılacağını ve Türk makamlarıyla koordinasyon sağlandığını belirtiyor.
Yunanistan ise çalışmaların kendi yetki değerlendirmesi kapsamında yürütüldüğünü savunuyor.
NAVTEX yayımlanması, tek başına taraflar arasında kıta sahanlığı sınırlarının kesin olarak belirlendiği veya deniz yetki alanları uyuşmazlığının çözüldüğü anlamına gelmiyor.
Bu nedenle Ankara’nın yeni duyurusu, araştırmaların yürütülmesi açısından önemli bir gelişme olsa da tarafların deniz yetki alanlarına ilişkin anlaşmazlıklarını ortadan kaldırmıyor.
Fransa neden sürecin merkezinde?
Projenin teknik ve diplomatik boyutunda Fransa da önemli bir konumda bulunuyor.
Araştırmaları gerçekleştirecek Abeille Marengo’nun Fransız bayraklı olması, projenin Türkiye ile Yunanistan arasındaki görüş ayrılıklarının yanında Ankara-Paris ilişkilerinde de ele alınmasına neden oldu.
Gemi faaliyetlerinin yeniden başlamasından önce Fransa ile Türkiye arasında diplomatik temaslar yürütüldüğüne ilişkin bilgiler kamuoyuna yansıdı.
Fransız şirketi Nexans da projenin kablo ve teknik çalışmalarında yer alan kuruluşlar arasında bulunuyor.
Bunun yanında Fransa merkezli Meridiam şirketi, Great Sea Interconnector yatırımının ortakları arasında yer alıyor.
Dolayısıyla Fransa’nın projedeki rolü, yalnızca araştırma gemisinin bayrağından ibaret değil; projenin teknik ve yatırım boyutuna da uzanıyor.
Türkiye, Yunanistan ve Fransa arasında yeni dönem mi?
Ankara’nın 10 Kasım’da yayımladığı NAVTEX, Doğu Akdeniz’de daha önce araştırma çalışmalarının durmasına neden olan görüş ayrılıklarının ardından dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
2024 yılında Kaşot ve Kerpe adaları çevresinde yürütülen araştırma faaliyetleri de Türkiye ile Yunanistan arasında diplomatik tartışmalara yol açmıştı.
Yeni duyuruyla birlikte belirli koordinatlarda araştırma yapılmasına ilişkin Türk makamlarının onay verdiği açıklanırken Atina’nın bu onayın hukuki gerekliliğini kabul etmemesi, anlaşmazlığın sürdüğünü ortaya koyuyor.
Bu durum, araştırma faaliyetlerinin yürütülmesiyle deniz yetki alanlarına ilişkin uyuşmazlığın çözümünün birbirinden ayrı konular olduğunu gösteriyor.
Önümüzdeki süreçte geminin belirlenen araştırma hatlarında nasıl faaliyet göstereceği ve tarafların denizdeki gelişmelere nasıl yaklaşacağı yakından izlenecek.
Doğu Akdeniz’deki gelişme Türkiye açısından ne ifade ediyor?
Deniz altı elektrik bağlantısı projeleri, enerji arz güvenliği ve bölgesel elektrik ticareti bakımından önem taşıyor.
Girit ile Kıbrıs arasındaki bağlantının hayata geçirilmesi durumunda Avrupa elektrik sistemine yeni bir iletim hattı eklenmesi hedefleniyor.
Türkiye açısından ise bu gelişmenin iki ayrı yönü bulunuyor.
Birincisi, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin görüşlerin korunması ve araştırma faaliyetlerinin hangi hukuki çerçevede yürütüleceği.
İkincisi ise bölgede gelişen elektrik iletim altyapılarının enerji piyasaları ve uluslararası iş birlikleri üzerindeki olası etkileri.
Ankara’nın yayımladığı duyuru, Türkiye’nin belirlediği alanlarda yürütülen faaliyetler konusunda söz sahibi olma yaklaşımını yansıtıyor.
Ancak yeni gelişmenin bölgesel enerji iş birliklerine veya Türkiye’nin kendi elektrik piyasasına doğrudan bir ekonomik etkisi olup olmayacağı, projenin ilerleyen aşamalarına bağlı bulunuyor.
Gözler 19 Mart 2027’ye kadar yürütülecek araştırmalarda
Türkiye tarafından yayımlanan NAVTEX’e göre Fransız gemisinin belirlenen hatlardaki araştırma faaliyetleri için açıklanan dönem 19 Mart 2027’ye kadar sürecek.
Bu süreçte araştırma faaliyetlerinin teknik takvimi, geminin izleyeceği güzergâh ve Türkiye ile Yunanistan’ın açıklamaları takip edilecek.
Özellikle geminin tarafların deniz yetki alanları konusunda farklı görüşlere sahip olduğu bölgelerdeki çalışmaları, gelişmelerin seyrini belirleyebilecek.
Ankara’nın kendi onayını vurgulaması, Atina’nın ise bu onayın gerekli olmadığını savunması, diplomatik anlaşmazlığın henüz sona ermediğini gösteriyor.
Doğu Akdeniz’de Girit ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında elektrik bağlantısı kurulmasını hedefleyen projede Fransız Abeille Marengo gemisinin yeniden harekete geçmesi ve Türkiye’nin araştırmalara ilişkin NAVTEX yayımlaması yeni bir aşamayı başlattı. Ancak Ankara ile Atina’nın deniz yetki alanları ve izin süreçlerine ilişkin karşıt değerlendirmeleri devam ediyor. Geminin 19 Mart 2027’ye kadar sürmesi planlanan araştırmaları, bölgedeki diplomatik ve teknik gelişmeler açısından yakından izlenecek.
Avrupa Birliği ülkelerinde doğal gaz depolarının doluluk oranlarının geçmiş yılların aynı dönemine göre belirgin şekilde gerilemesi, kış sezonu öncesinde enerji arz güvenliğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
AB Komisyonu, doğal gaz stoklarının tarihsel ortalamanın altında bulunduğunu doğrularken mevcut koşullarda üye ülkelerin gaz tedarikinde herhangi bir sorun yaşamadığını bildirdi.
Doğal gaz depolarında 17,5 puanlık fark
Avrupa Birliği genelindeki doğal gaz depolarının doluluk oranı yüzde 72 seviyesinde bulunuyor. Son beş yılın aynı dönemindeki ortalama doluluk oranının ise yüzde 89,5 olduğu belirtiliyor.
Buna göre Avrupa’daki doğal gaz depolarının doluluk oranı, beş yıllık ortalamanın 17,5 yüzde puan altında seyrediyor.
Gösterge
Doluluk oranı
AB doğal gaz depolarının mevcut doluluk oranı
%72,0
Son 5 yılın aynı dönem ortalaması
%89,5
Ortalama ile mevcut seviye arasındaki fark
-17,5 yüzde puan
Depolardaki bu düşüş, özellikle kış aylarında artan ısınma ihtiyacı ve enerji tüketimi nedeniyle önem taşıyor.
AB Komisyonu’ndan açıklama: Arz güvenliği sorunu bulunmuyor
AB Komisyonunun Enerjiden Sorumlu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, Brüksel’de düzenlenen basın toplantısında Avrupa’daki doğal gaz depolarının doluluk seviyelerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Depolama oranlarının tarihsel ortalamanın altında olduğunu kabul eden Itkonen, buna rağmen Avrupa Birliği ülkelerinde mevcut durumda doğal gaz tedarikinde herhangi bir aksaklık yaşanmadığını belirtti.
Itkonen, konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Ancak üye ülkelerimiz şu an için herhangi bir arz güvenliği sorunu yaşamıyor.”
AB Komisyonunun gelişmeleri yakından takip ettiğini vurgulayan Itkonen, üye ülkelerdeki enerji durumunun düzenli olarak değerlendirildiğini ifade etti.
Avrupa Birliği Gaz Koordinasyon Grubu gelişmeleri izliyor
Itkonen, AB ülkelerinin doğal gaz stokları arasında farklılıklar bulunduğuna dikkat çekti.
Bazı ülkelerin depolama seviyelerinin diğerlerinden daha yüksek olduğunu belirten Itkonen, Avrupa Birliği Gaz Koordinasyon Grubu’nun üye ülkelerdeki durumu değerlendirmek üzere düzenli olarak toplandığını hatırlattı.
Gaz tedariki, depolama kapasitesi ve olası arz riskleri bu toplantılar kapsamında takip ediliyor.
2022’deki enerji krizinden farklı bir tablo var
AB Komisyonu Sözcüsü Itkonen, Avrupa’nın 2022 yılında yaşadığı enerji krizini de hatırlattı.
Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında Avrupa’da doğal gaz tedarikinde ciddi sıkıntılar yaşanmış, enerji maliyetlerindeki artış sanayi üretiminden hane halkı harcamalarına kadar birçok alanı etkilemişti.
Itkonen, 2022’de yaşanan arz sıkıntılarının ardından Avrupa doğal gaz piyasasında istikrarı sağlamak amacıyla çeşitli yasal düzenlemelerin hayata geçirildiğini belirtti.
Mevcut durumun 2022 yılındaki krizden farklı olduğunu vurgulayan Itkonen, o dönemde doğrudan gaz tedarikiyle ilgili sorunlar yaşandığını ancak bugün aynı koşulların bulunmadığını ifade etti.
Acil durum önlemleri hazır ancak uygulanmasına gerek görülmüyor
Avrupa Birliği, enerji arz güvenliğini korumak amacıyla ihtiyaç duyulması hâlinde devreye alınabilecek çeşitli önlemleri hazır tutuyor.
Itkonen, gaz stoklarının tarihsel ortalamanın altında olmasına rağmen mevcut aşamada acil durum tedbirlerinin uygulanmasını gerektiren şartların oluşmadığını açıkladı.
Komisyon, üye ülkelerdeki gelişmeleri izlemeye ve olası arz güvenliği risklerini değerlendirmeye devam edecek.
Kış aylarında doğal gaz stokları yakından takip edilecek
Avrupa’nın kış dönemine geçmiş yılların ortalamasından daha düşük doğal gaz stoklarıyla girmesi, önümüzdeki aylarda hava sıcaklıklarını, enerji tüketimini ve gaz tedarikini daha önemli hâle getiriyor.
Özellikle soğuk hava dalgaları, sanayinin enerji talebi ve uluslararası gaz piyasalarındaki gelişmeler depolardaki stokların ne kadar hızlı tüketileceğini etkileyebilecek unsurlar arasında bulunuyor.
Doğal gaz stoklarının düşük olması tek başına bir enerji krizinin başladığı anlamına gelmese de uzun süreli ve yüksek tüketim dönemlerinde arz güvenliği açısından risklerin artmasına neden olabilir.
Avrupa Birliği Komisyonu, doğal gaz depolarının doluluk oranının yüzde 72’ye gerilemesine rağmen mevcut durumda enerji arz güvenliği sorunu beklemediğini vurgularken kış boyunca gelişmeleri yakından takip edeceğini bildirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım’da gerçekleştirilen ara seçimlerin ardından CBS televizyonunda yayımlanan “60 Minutes” programında Washington yönetiminin İran politikasına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.
Seçimlerin ardından ABD’nin İran’a yönelik askerî operasyonlarının yeniden yoğunlaşıp yoğunlaşmayacağı sorusunu yanıtlayan Trump, çatışmaları tırmandırmak istemediğini ve mevcut koşullarda yeni saldırıları gerekli görmediğini ifade etti.
Trump, yeni bir askerî tırmanış arayışında olmadığını belirterek buna gerek görmediğini söyledi.
ABD Başkanının bu değerlendirmesi, Washington ile Tahran arasında yürütülen diplomatik temasların geleceğine ilişkin önemli bir mesaj olarak yorumlandı.
Trump, ABD’nin İran’a yönelik önceki askerî operasyonlarının sonuçlarından memnun olduğunu savunurken yeni saldırılar konusunda mevcut aşamada temkinli bir yaklaşım benimsedi.
Ancak açıklamalar, İran’a yönelik askerî seçeneğin tamamen gündemden çıkarıldığı anlamına gelmiyor.
ABD Başkanı, 8 Kasım’da CNN’e verdiği ayrı bir röportajda da İran’ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı konusunda anlaşmaya varılması halinde yeni saldırıların son derece düşük bir ihtimal olduğunu belirtmişti. Bununla birlikte gerekli görmesi durumunda askerî seçeneğin kullanılabileceğini de ifade etmişti.
KESQ
Trump: İran’ın nükleer silahı olsaydı ağır eleştirilere maruz kalırdım
İran’a yönelik saldırı kararının siyasi sonuçlarıyla ilgili soruları yanıtlayan Trump, uyguladığı politikanın uzun vadede ABD açısından doğru olduğunu savundu.
İran’ın nükleer silah geliştirmesini engellemenin temel hedeflerinden biri olduğunu belirten ABD Başkanı, kararlarının kısa vadede siyasi maliyetler doğurabileceğini kabul etti.
Trump, İran konusunda aldığı kararları değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:
“Bugün ve yarın için iyi bir karar mı? Belki değil. Ama ülkemiz için doğru olanı yapmak zorundayım.”
ABD Başkanı, kendi görev döneminde İran’ın nükleer silah sahibi olması durumunda çok daha ağır eleştirilerle karşılaşacağını savundu.
Trump, bu konudaki değerlendirmesini şu sözlerle sürdürdü:
“Eğer nükleer silaha sahip olsalardı, çok ağır eleştirilere maruz kalırdım. Hem de şu anda olandan çok daha ağır eleştirilere.”
Trump’ın açıklamaları, İran’a yönelik askerî harekâtların ABD iç siyasetinde yol açtığı tartışmalara rağmen bu kararı savunmaya devam ettiğini ortaya koydu.
İran savaşı Cumhuriyetçilere seçim kaybettirdi mi? Trump nedenleri sıraladı
ABD’de 3 Kasım 2026’da yapılan ara seçimlerde Demokratların Kongrenin iki kanadında da çoğunluğu kazanması, Trump yönetimi açısından önemli bir siyasi gelişme oldu.
Trump, Cumhuriyetçi Partinin oy kaybının nedenlerine ilişkin değerlendirmesinde ilk olarak kendisinin seçim pusulasında bulunmamasına dikkat çekti.
Cumhuriyetçilerin seçim performansında bu durumun önemli rol oynadığını savunan Trump, İran’a yönelik askerî operasyonların ve ekonomik gelişmelerin de seçmen davranışını olumsuz etkilediğini kabul etti.
ABD Başkanı, özellikle savaşın petrol fiyatları üzerindeki etkisinin Amerikan kamuoyunda tepkiye neden olduğunu belirtti.
Trump, artan enerji fiyatları ve savaş arasındaki ilişkiyi değerlendirirken şunları söyledi:
“(Artan petrol fiyatlarından) Savaşı sorumlu tuttular. Bence savaşı büyük ölçüde bu nedenle sevmediler çünkü İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağı konusunda herkes hemfikir.”
Trump’ın bu sözleri, İran’a yönelik askerî operasyonların yalnızca dış politika alanında değil, ABD’deki yaşam maliyetleri ve seçmen tercihleri üzerinde de etkili olduğunu düşündüğünü gösterdi.
ABD Başkanı, savaşın yol açtığı ekonomik yükün özellikle benzin fiyatları üzerinden hissedildiğini belirterek Cumhuriyetçilerin seçim kayıplarında bunun önemli bir faktör olduğunu savundu.
Trump’tan İsrail açıklaması: Büyük bir hoşnutsuzluk var
Trump’ın seçim sonuçlarına ilişkin açıklamalarında en dikkat çeken başlıklardan biri de İsrail’e yönelik Amerikan kamuoyu tepkisi oldu.
İran’a karşı yürütülen askerî harekâtların ve Orta Doğu’daki gelişmelerin Amerikan seçmenleri üzerindeki etkisini değerlendiren Trump, İsrail’e yönelik hoşnutsuzluğun seçim sonuçlarına yansıdığını ileri sürdü.
ABD Başkanı, konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:
“İsrail’e karşı büyük bir hoşnutsuzluk var. Bir yandan savaşın kendisi ve bir yandan da benzin fiyatları var. Bence bunlar başlıca nedenler.”
Trump’ın bu açıklaması, İsrail’e yönelik kamuoyu tepkisini Cumhuriyetçilerin yenilgisinin başlıca nedenleri arasında göstermesi bakımından dikkat çekti.
Ancak bu değerlendirme Trump’ın seçim sonuçlarına ilişkin kendi siyasi yorumunu yansıtıyor. Seçimlerdeki oy kayıplarının tek bir nedene bağlanması mümkün olmadığı gibi seçmen tercihlerinde ekonomi, enflasyon, iç politika ve yönetimin genel performansına yönelik değerlendirmeler de rol oynayabiliyor.
JD Vance’in savaş açıklamasına Trump’tan destek
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in seçimlerin ardından yaptığı açıklama da röportajda gündeme geldi.
Vance, Cumhuriyetçilerin seçim kaybının temel nedeninin İran savaşı olduğunu savunmuştu.
Başkan Yardımcısının değerlendirmesine ilişkin görüşleri sorulan Trump, bu açıklamaya itirazının bulunmadığını söyledi.
Vance’in paylaşımı yapmadan önce kendisiyle iletişime geçtiğini belirten Trump, Başkan Yardımcısına istediği değerlendirmeyi yapabileceğini söylediğini aktardı.
Bununla birlikte Trump, Vance’in açıklamasında eksik bulduğu bir noktayı da gündeme getirdi.
ABD Başkanı, Vance’in savaş kararını alan yönetimin parçası olduğuna dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Bence eksik bıraktığı tek şey şudur: Ona hiç sormadım ama, eğer tekrar yapman gerekseydi yine yapar mıydın? Çünkü o karar alma mekanizmasının bir parçası.”
Trump’ın bu değerlendirmesi, İran’a yönelik askerî operasyonların seçim sonuçlarını olumsuz etkilediğini kabul etmesine rağmen kararın arkasında durduğunu bir kez daha ortaya koydu.
ABD ile İran arasında diplomatik anlaşma mümkün mü?
Trump’ın İran’a yönelik yeni saldırıları gerekli görmediğini açıklaması, Washington ile Tahran arasındaki müzakereleri de yeniden gündeme taşıdı.
ABD Başkanı, tarafların seçimlerden önce bir anlaşmaya yaklaşmış olduğunu savundu. Ancak Demokratların Kongre seçimlerini kazanmasının İran tarafının müzakere yaklaşımını etkilediğini ileri sürdü.
Trump’a göre İran yönetimi, ABD’deki siyasi değişimin ardından daha farklı şartlar elde edebileceğini değerlendiriyor.
Diplomatik görüşmelerin merkezinde İran’ın nükleer faaliyetleri, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği ve bölgesel güvenlik başlıkları bulunuyor.
Trump’ın açıklamaları müzakere kapısının açık tutulduğunu gösterse de taraflar arasında kapsamlı bir anlaşmaya varıldığına ilişkin kesinleşmiş bir açıklama bulunmuyor.
Öte yandan İran savaşının küresel enerji piyasaları üzerindeki etkileri de devam ediyor. Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik sorunları ve petrol sevkiyatlarına yönelik riskler, savaşın yalnızca ABD ve İran’ı değil, dünya ekonomisini de etkileyen bir boyut taşıdığını gösteriyor.
Trump göçmen politikalarının çok katı olduğunu kabul etti
Röportajda ABD’nin iç politika gündemi de ele alındı.
Trump, yönetiminin göçmenlere yönelik uygulamalarının bazı kesimler tarafından aşırı sert bulunduğunu kabul etti.
Göçmenlik politikalarının Amerikan toplumunda farklı değerlendirmelere yol açtığını belirten Trump, şu ifadeleri kullandı:
“Kimileri bunun harika olduğunu düşünürken kimileri de çok katı olduğunu söylüyor.”
ABD Başkanı, Kongrede çoğunluğu elde eden Demokratlarla göçmen politikalarına ilişkin bir anlaşma yapmaya açık olduğunu da dile getirdi.
Trump’ın bu açıklaması, seçim yenilgisinin ardından Kongrede değişen siyasi dengeler karşısında bazı iç politika başlıklarında uzlaşma ihtimalini gündeme getirdi.
Bununla birlikte Demokratlarla hangi konularda ve ne tür bir düzenleme üzerinde anlaşılabileceğine ilişkin ayrıntılı bir plan açıklanmadı.
Trump 2028 seçimlerinde kimi destekleyecek? Marco Rubio ve JD Vance açıklaması
ABD Başkanı, 2028 yılında yapılacak başkanlık seçimlerinde Cumhuriyetçi Partinin olası adaylarına ilişkin soruları da yanıtladı.
Başkan Yardımcısı JD Vance’in yanı sıra Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun da olası adaylar arasında değerlendirilmesi üzerine Trump, Rubio’nun çalışmalarından memnun olduğunu belirtti.
Trump, Dışişleri Bakanı hakkındaki görüşünü şu sözlerle dile getirdi:
“Bence Marco (Dışişleri Bakanı Marco Rubio) harika.”
Rubio’nun görevinde başarılı olduğunu savunan Trump, Cumhuriyetçi Parti içerisinde başkanlık adaylığı için değerlendirilebilecek başka isimlerin de bulunduğunu söyledi.
Ancak 2028’de belirli bir Cumhuriyetçi adayı destekleyip desteklemeyeceği konusunda kesin bir tutum açıklamadı.
Trump, aday belirleme sürecindeki rolüne ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Bu sürece dahil olabilirim de olmayabilirim de. Bilmiyorum. Belki de hiç dahil olmamam daha iyi olur. Çünkü dahil olursam büyük rol oynayacağımı düşünüyorum. Zira desteklediğim adaylar, aday gösterilme sürecinde önemli başarı elde ediyor.”
Bu açıklamayla Trump, 2028 seçimlerinde Cumhuriyetçi Partinin aday belirleme sürecine katılma veya tarafsız kalma seçeneklerini açık bıraktı.
Trump’tan Putin ve Zelenskiy açıklaması: Barışın önündeki en büyük engel
ABD Başkanı, Rusya ile Ukrayna arasında dört yılı geride bırakan savaşa ilişkin değerlendirmelerde de bulundu.
Savaşın sona erdirilmesi için yürütülen diplomatik girişimlere değinen Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy arasındaki kişisel anlaşmazlığın barış görüşmelerini zorlaştırdığını savundu.
İki lider arasındaki karşılıklı güvensizliğin ve düşmanlığın çözüm sürecinin önünde önemli bir engel olduğunu belirten Trump, buna rağmen savaşın yakın gelecekte sona erebileceğini öne sürdü.
Hangi lidere daha fazla güvendiği sorusuna doğrudan yanıt vermeyen Trump, hem Putin hem de Zelenskiy ile iyi anlaştığını ifade etti.
Putin’in kendisini oyalayıp oyalamadığı sorusuna ise Trump şu yanıtı verdi:
“Hayır”
ABD Başkanı, Rusya’ya yönelik sert politikalar uyguladığını savunarak sözlerini şöyle sürdürdü:
“Rusya’ya karşı benden daha sert tutum sergileyen hiç kimse olmadı. Ticaretimize bakın. Yaptırımlar ve diğer tüm uygulamalarla ticaret konusunda onlara neler yaptığıma bakın.”
Trump’ın bu değerlendirmeleri, Washington yönetiminin Moskova’ya uyguladığı yaptırımları kendi dış politikasının önemli unsurlarından biri olarak gördüğünü ortaya koydu.
Ukrayna’nın sınırları değişebilir mi? Trump’tan dikkat çeken mesaj
Trump, savaşın sona ermesinin ardından Ukrayna’nın geleceğine ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.
ABD Başkanı, savaş sonrasında Ukrayna’nın bağımsız ve özgür bir devlet olarak varlığını sürdüreceğini savundu.
Bununla birlikte ülkenin mevcut sınırlarında bazı değişikliklerin meydana gelebileceğini öne sürdü.
Trump’ın Ukrayna sınırlarının “biraz değişebileceği” yönündeki açıklaması, olası bir barış anlaşmasında toprak meselesinin de gündeme gelebileceğine işaret etti.
Ancak bu açıklama, Ukrayna’nın toprak tavizini kabul ettiği veya Rusya ile Ukrayna arasında sınırların değiştirilmesi konusunda anlaşma sağlandığı anlamına gelmiyor.
Toprak bütünlüğü, işgal altındaki bölgelerin geleceği ve güvenlik garantileri, Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin en önemli başlıkları arasında bulunuyor.
İran’a yeni saldırı ihtimali dünya piyasalarını da ilgilendiriyor
Trump’ın İran’a yönelik askerî operasyonların artırılmasına gerek olmadığını söylemesi, küresel enerji piyasaları açısından da önem taşıyor.
ABD ile İran arasındaki gerilim, özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol ve doğal gaz taşımacılığı üzerinde etkili oluyor.
Bölgede askerî gerilimin yeniden artması, petrol arzına ilişkin endişeleri güçlendirerek enerji fiyatlarında yükselişe yol açabilir.
Buna karşılık diplomatik görüşmelerde ilerleme sağlanması ve deniz taşımacılığına ilişkin risklerin azalması, küresel enerji piyasalarındaki baskının hafiflemesine katkıda bulunabilir.
Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerde petrol fiyatlarındaki değişimler, akaryakıt maliyetleri, üretim giderleri, ulaştırma fiyatları ve enflasyon beklentileri bakımından da önem taşıyor.
Bu nedenle Trump’ın İran’a yönelik yeni saldırılar hakkındaki açıklamaları yalnızca uluslararası siyaset açısından değil, küresel ekonomi ve Türkiye piyasaları açısından da yakından takip ediliyor.
Trump’ın mesajı ne anlama geliyor?
ABD Başkanı Donald Trump’ın 3 Kasım ara seçimlerinden sonra yaptığı açıklamalar, İran konusunda iki farklı yaklaşımın birlikte sürdürüldüğünü gösteriyor.
Trump, bir yandan İran’a yönelik askerî müdahale kararını savunarak bu politikanın ülkesinin güvenliği açısından gerekli olduğunu ileri sürüyor. Diğer yandan seçimlerde yaşanan kayıpların ardından askerî operasyonların genişletilmesine ihtiyaç görmediğini belirtiyor.
Ayrıca savaşın ekonomik sonuçlarının ve İsrail’e yönelik kamuoyu tepkisinin Cumhuriyetçilerin seçim performansını olumsuz etkilediğini kabul ediyor.
Washington yönetiminin bundan sonraki tutumunda İran ile yürütülen müzakereler, nükleer program üzerindeki anlaşmazlıklar ve Hürmüz Boğazı’nın güvenliği belirleyici olacak.
Trump’ın mevcut açıklamaları yeni bir saldırı için yakın vadede istekli olmadığını gösterse de askerî seçeneği tamamen dışlamıyor.
NEW YORK – Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, İran ile devam eden müzakereler ve iki ülke arasındaki askerî gerilim hakkında önemli açıklamalarda bulundu. CNN’e telefonla verdiği mülakatta Washington yönetiminin önceliğinin anlaşma sağlamak olduğunu belirten Trump, görüşmelerin olumlu ilerlemesi durumunda yeni bir saldırıya ihtiyaç duyulmayacağını söyledi.
Trump, İran’ın nükleer faaliyetleri ile Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının müzakerelerdeki temel başlıklar arasında bulunduğunu ifade etti.
Ancak ABD Başkanı, diplomatik görüşmelerin sonuçsuz kalması halinde askerî müdahale seçeneğinin tamamen ortadan kalkmadığını da vurguladı.
Trump, İran’a yeni saldırı ihtimalini düşük gördüğünü açıkladı
CNN’e verdiği yaklaşık 20 dakikalık telefon mülakatında İran’a yeniden saldırı düzenlenmesi ihtimali sorulan Trump, diplomatik görüşmelerde ilerleme kaydedilmesinin belirleyici olacağını söyledi.
İran ile güçlü bir anlaşmaya ulaşılmasının önemine dikkat çeken Trump, yeni bir askerî operasyon ihtimalini değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:
“İran başarısız bir ülke. Bu yıl yüzde 301 enflasyon var. Gerekli olma ihtimali son derece düşük. Gerekirse yapardım, ama onlara çok sert vurduk.”
Trump’ın dile getirdiği yüzde 301’lik enflasyon oranı, ABD Başkanının İran ekonomisine ilişkin iddiası olarak öne çıktı.
İran’ın ekonomik bakımdan ciddi sorunlarla karşı karşıya bulunduğunu savunan Trump, daha önce gerçekleştirilen ABD saldırılarının ülkenin askerî imkânlarına büyük zarar verdiğini ileri sürdü.
Yeni bir saldırıya büyük olasılıkla ihtiyaç duyulmayacağını tekrarlayan Trump, İran yönetiminin anlaşmaya varmak istediğini iddia etti.
İran’daki 38 köprü için saldırı tehdidi
Trump’ın açıklamalarının en dikkat çekici bölümü, İran’ın altyapısına yönelik olası askerî hedeflerle ilgili oldu.
ABD güçlerinin yeni bir saldırı düzenlenmesi ihtimaline karşı İran’daki belirli altyapı tesislerini hedef listesine aldığını belirten Trump, köprüler ve enerji tesislerinin de bu kapsamda değerlendirildiğini söyledi.
Trump, İran’daki 38 köprünün hedef olarak belirlendiğini ifade ederek şu açıklamayı yaptı:
“Listemizde, kelimenin tam anlamıyla bir saat içinde yıkabileceğimiz 38 köprü var. Vurursak hepsi yıkılacak.”
ABD Başkanı, buna karşın İran’ın altyapısını tahrip etmek istemediğini belirtti.
Köprülerin yeniden inşa edilmesinin uzun zaman gerektirdiğine dikkat çeken Trump, şöyle konuştu:
“Bunu yapmak istemiyorum çünkü esasen yeniden inşa etmek 10 yıl sürer, köprüleri yıkmayı sevmiyorum, inşa edilmesi en zor şey bir köprüdür.”
Trump’ın açıklamaları, Washington’un bir yandan diplomatik çözüm mesajı verirken diğer yandan olası askerî operasyonlara ilişkin tehditlerini sürdürdüğünü gösterdi.
Sivil altyapıya yönelik saldırıların uluslararası insancıl hukuk bakımından değerlendirilmesi ise hedeflerin niteliğine, askerî kullanımına ve siviller üzerindeki muhtemel etkilerine bağlı bulunuyor.
“Üç uçak gemimiz bölgede, saldırıya hazırız”
ABD Başkanı, İran’a yeni bir askerî operasyon düzenlenmesi durumunda Amerikan kuvvetlerinin bölgede hazır bulunduğunu da söyledi.
Trump, bölgede üç ABD uçak gemisinin bulunduğunu ileri sürerek kuvvetlerin yeni bir operasyon emri verilmesi halinde harekete geçebileceğini belirtti.
Askerî hazırlıkların sürdüğünü vurgulayan Trump, ABD’nin İran’a yönelik önceki saldırılarla önemli bir üstünlük sağladığını savundu.
Bununla birlikte yeni bir askerî harekâtın gerekli olacağını düşünmediğini yineledi.
Trump, İran’ın askerî kapasitesinin büyük bölümünün yok edildiğini öne sürdü
Trump, mülakatta İran’ın hava savunma sistemleri, füze kapasitesi ve insansız hava araçlarına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.
ABD’nin gerçekleştirdiği saldırıların ardından İran’ın hava savunma kabiliyetinin büyük ölçüde ortadan kaldırıldığını iddia eden Trump, ülkenin yeni bir Amerikan operasyonunu engellemekte zorlanacağını savundu.
İran’ın füze ve insansız hava aracı kapasitesine ilişkin oranlar da veren ABD Başkanı, Tahran yönetiminin füze kapasitesinin yalnızca yüzde 10’unu, insansız hava aracı kapasitesinin ise yaklaşık yüzde 15’ini koruyabildiğini ileri sürdü.
Trump’ın açıklamasına göre İran’daki bazı askerî üretim tesislerinin zarar görmesi, yeni füze ve insansız hava aracı üretimini de etkiledi.
Ancak Trump tarafından açıklanan bu askerî kapasite oranlarına ilişkin bağımsız doğrulama bulunmuyor.
Hürmüz Boğazı ve nükleer program müzakerelerin merkezinde
ABD ile İran arasındaki müzakerelerde öne çıkan iki temel başlık, Tahran’ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli deniz ulaşımına açılması.
Basra Körfezi’ni Umman Körfezi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya enerji taşımacılığı açısından kritik bir konumda bulunuyor.
Bölgedeki askerî çatışmalar ve deniz taşımacılığına yönelik tehditler, petrol ve doğal gaz sevkiyatlarının güvenliği konusunda uluslararası endişeleri artırıyor.
İran’ın nükleer faaliyetleri de Washington ile Tahran arasında uzun süredir devam eden anlaşmazlıkların başında geliyor.
İran yönetimi nükleer programının barışçıl amaçlar taşıdığını savunurken ABD, programın kapsamı ve denetlenmesine ilişkin daha güçlü güvenceler talep ediyor.
Katar’ın arabuluculuk girişimlerinde rol aldığı diplomatik süreçte taraflar arasındaki görüşmelerin devam ettiği, ancak anlaşmanın koşulları konusunda belirsizliklerin sürdüğü bildiriliyor.
Diplomasi mesajına rağmen askerî seçenek masada
Trump’ın 8 Kasım 2026 tarihli açıklamaları, ABD yönetiminin İran konusunda iki farklı seçeneği aynı anda gündemde tuttuğunu ortaya koydu.
Bir tarafta nükleer program ve Hürmüz Boğazı üzerinde uzlaşma sağlanması halinde yeni saldırılara gerek kalmayacağı mesajı bulunuyor.
Diğer tarafta ise müzakerelerin başarısız olması durumunda İran’ın askerî tesisleri ve altyapısının hedef alınabileceğine yönelik açıklamalar dikkat çekiyor.
Trump, İran’ın anlaşma yapmak istediğini savunurken görüşmelerin hangi tarihte sonuçlanabileceğine ilişkin kesin bir takvim açıklamadı.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile müzakereler ilerlediği sürece yeni bir saldırı ihtimalini “son derece düşük” olarak değerlendirirken 38 köprünün hedef listesinde bulunduğunu söylemesi, Washington’un diplomatik çözüm arayışının yanı sıra askerî baskıyı da sürdürdüğünü gösterdi.
KUDÜS – İsrail’de 27 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştirilen genel seçimlerin ardından ortaya çıkan koalisyon belirsizliğinde yeni bir aşamaya geçildi. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, hükümeti kurma görevini muhalefetteki Yashar Partisi Genel Başkanı ve eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’a verdi.
8 Kasım Pazar günü İsrail Cumhurbaşkanlığı Ofisinde düzenlenen resmî tören, yerel saatle 17.00’de (TSİ 18.00) gerçekleştirildi. Törende Eisenkot, hükümeti kurma yetkisini Cumhurbaşkanı Herzog’dan teslim aldı.
Seçimlerin ardından İsrail Meclisindeki partilerle yapılan istişareler sonucunda 67 milletvekilinin Eisenkot’un görevlendirilmesini önermesi, Cumhurbaşkanı Herzog’un kararında belirleyici oldu.
Eisenkot’un önünde şimdi 120 sandalyeli İsrail Meclisinde hükümet kurabilmek için gerekli en az 61 milletvekilinin desteğini sağlayacak koalisyonu oluşturma görevi bulunuyor.
Eisenkot: “İsrail çok ağır bir diplomatik krizle karşı karşıya”
Hükümeti kurma yetkisini aldıktan sonra açıklamalarda bulunan Gadi Eisenkot, İsrail’in siyasi, askerî ve diplomatik açıdan olağanüstü bir dönemden geçtiğini söyledi.
İsrail’in birden fazla cephede devam eden savaşlarla ve uluslararası alandaki ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirten Eisenkot, şu ifadeleri kullandı:
“Bir yandan savaş farklı cephelerde devam ederken, diğer yandan çok ağır bir diplomatik krizle karşı karşıyayız.”
Ülkenin geleceği açısından yeni bir yönetim oluşturulmasının önemine dikkat çeken Eisenkot, hükümet kurma sürecinin alışılmış siyasi yaklaşımların ötesinde adımlar gerektirdiğini ifade etti.
Eisenkot, siyasi partilerin mevcut koşulları dikkate alarak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirterek şöyle konuştu:
“İsrail’in zaman kaybetme ya da sonu gelmeyen seçim döngülerini tekrarlama lüksü yok.”
Likud ve Dini Siyonizm partilerine koalisyon çağrısı
Eisenkot, yeni hükümetin geniş bir parlamento çoğunluğunun desteğiyle kurulabileceğini belirterek, mevcut Başbakan Binyamin Netanyahu’nun liderliğindeki siyasi blokta yer alan partilere de çağrıda bulundu.
Likud ve Dini Siyonizm partilerinin temsilcilerinin ulusal birlikten yana olduklarını ifade etmeleri halinde kendi liderliğindeki hükümete destek vermeleri gerektiğini savunan Eisenkot, şu açıklamayı yaptı:
“Eğer Likud ve Dini Siyonizm partilerinin üyeleri gerçekten Cumhurbaşkanı’nın önünde beyan ettikleri gibi bu zamanın bir birlik zamanı olduğuna inanıyorlarsa, gelip benim liderliğimdeki bir hükümeti ve sunduğum ilkeleri desteklememeleri için hiçbir mantıklı neden göremiyorum.”
Eisenkot’un açıklaması, muhalefet partilerinin yanı sıra mevcut iktidar blokundan da destek almayı hedeflediğini ortaya koydu.
Bununla birlikte partiler arasında henüz kesinleşmiş bir koalisyon anlaşması bulunmuyor.
Yashar Partisi lideri Eisenkot, Meclisteki 67 milletvekilinin kendisinin hükümeti kurmasını desteklediğini, 7 milletvekilinin ise başka bir adayı önermediğini hatırlattı.
Eisenkot, bu tabloyu 74 milletvekilinin mevcut Netanyahu yönetimine güven duymadığının göstergesi olarak değerlendirdi.
Ancak söz konusu 74 milletvekilinin tamamı Eisenkot’u hükümet kurmakla görevlendirilmesi için önermedi.
Cumhurbaşkanlığı tarafından açıklanan resmî istişare sonuçlarına göre 67 milletvekili Eisenkot’u, 46 milletvekili Netanyahu’yu önerirken 7 milletvekili herhangi bir aday göstermedi.
Bu nedenle Eisenkot’un hükümeti kurma görevini alması, 74 sandalyelik bir koalisyonun şimdiden oluşturulduğu anlamına gelmiyor.
Cumhurbaşkanı Herzog: “Tüm vatandaşlarımıza hizmet edecek bir hükümet kurun”
İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, görevlendirme töreninde Eisenkot’a ülkenin siyasi koşullarını dikkate alarak yeni hükümeti oluşturması çağrısında bulundu.
Herzog, Eisenkot’a hitaben şu ifadeleri kullandı:
“Tüm vatandaşlarımıza hizmet edecek bir hükümet kurmak için elinizden gelen her şeyi yapmanızı bekliyorum.”
Cumhurbaşkanı Herzog’un görevlendirmesiyle birlikte koalisyon görüşmelerinin resmî süreci başlamış oldu.
Eisenkot’un önümüzdeki günlerde siyasi parti liderleriyle görüşerek yeni hükümetin kurulmasına yönelik seçenekleri değerlendirmesi bekleniyor.
İsrail Meclisindeki sandalye dağılımı nasıl oluştu?
27 Ekim 2026’da yapılan genel seçimlerin kesin sonuçları 4 Kasım’da açıklandı.
Seçim sonuçlarına göre ne mevcut Başbakan Binyamin Netanyahu’nun liderliğindeki blok ne de muhalefet partileri tek başına hükümet kurmak için gerekli çoğunluğu sağlayabildi.
120 sandalyeli İsrail Meclisinde hükümetin kurulabilmesi için en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor.
Seçimlerde Netanyahu’nun iktidar bloku 53, Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloku 48 sandalye elde etti.
İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden siyasi partiler ise toplam 19 milletvekili çıkararak parlamento aritmetiğinde önemli bir konuma ulaştı.
Seçimlerin ardından ortaya çıkan Meclis tablosu
Siyasi blok
Milletvekili sayısı
Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku
53
Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloku
48
Filistinli vatandaşları temsil eden partiler
19
Toplam
120
Hükümet için gerekli çoğunluk
61
Seçim sonuçlarının ardından Cumhurbaşkanı Herzog, Mecliste temsil edilen siyasi partilerle istişare görüşmeleri gerçekleştirdi.
Herzog’a hangi partiler kimi önerdi?
Hükümeti kurması önerilen isim
Tavsiye eden milletvekili sayısı
Gadi Eisenkot
67
Binyamin Netanyahu
46
Herhangi bir isim önermeyenler
7
Toplam
120
Cumhurbaşkanı Herzog’un istişareleri sonucunda Eisenkot, görevlendirilmesi tavsiye edilen milletvekili sayısında Netanyahu’nun önüne geçti.
7 sandalyeye sahip Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi ise iki isimden herhangi birini önermeme kararı aldı.
Filistinli partiler hükümet kurma sürecinde belirleyici konumda
İsrail’deki seçimlerin dikkat çeken sonuçlarından biri, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin toplam 19 milletvekili çıkarması oldu.
Bu sonuçla söz konusu partiler, yeni hükümetin oluşturulmasında önemli bir parlamento ağırlığına ulaştı.
Cumhurbaşkanı Herzog’un istişare görüşmelerinde Filistinli partilerin temsilcileri, hükümeti kurma görevinin Gadi Eisenkot’a verilmesini önerdi.
Ancak Eisenkot, kuracağı koalisyonda Arap partilerinin yer almayacağını açıklamıştı.
Bu yaklaşım, Eisenkot’un hükümeti kurabilmek için diğer siyasi partilerden destek almasını veya farklı parlamento desteği seçeneklerini değerlendirmesini gerektiriyor.
Yashar Partisi liderinin koalisyon görüşmelerinde nasıl bir uzlaşma sağlayacağı, yeni hükümetin kurulması açısından önem taşıyacak.
Eisenkot’un hükümeti kurmak için 28 günü var
İsrail’in hükümetin kuruluşuna ilişkin Temel Yasası uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından görevlendirilen milletvekiline hükümeti oluşturması için ilk aşamada 28 gün süre tanınıyor.
Eisenkot, bu süre içerisinde siyasi partilerle görüşmeler yaparak Meclisten güvenoyu alabilecek bir yönetim oluşturmak için çalışacak.
Cumhurbaşkanı Herzog, gerekli görmesi halinde görevlendirme süresini en fazla 14 gün uzatabilecek.
Böylece Eisenkot’un hükümeti kurmak için kullanabileceği toplam süre 42 güne ulaşabilecek.
Aşama
Süre
İlk hükümet kurma süresi
28 gün
Verilebilecek ek süre
En fazla 14 gün
Toplam azami süre
42 gün
Mecliste gereken çoğunluk
61 milletvekili
Eisenkot’un bu süre içerisinde hükümet kuramaması halinde ülkede anayasal hükümler doğrultusunda başka bir siyasi lidere görev verilmesi veya yeni seçeneklerin değerlendirilmesi gündeme gelebilecek.
Netanyahu’nun başbakanlığı henüz sona ermedi
İsrail Cumhurbaşkanı Herzog’un hükümeti kurma görevini Eisenkot’a vermesi, Binyamin Netanyahu’nun başbakanlık görevinin aynı gün sona erdiği anlamına gelmiyor.
İsrail’de mevcut hükümet, yeni hükümet kurulup göreve başlayıncaya kadar görevini sürdürüyor.
Yeni hükümetin oluşturulabilmesi için Eisenkot’un koalisyon görüşmelerini tamamlaması ve parlamentoda gerekli desteği sağlaması gerekiyor.
Bu nedenle İsrail’deki siyasi belirsizliğin sona ermesi, önümüzdeki günlerde gerçekleştirilecek parti görüşmelerine bağlı olacak.
Netanyahu sonrası hükümet ihtimali gündemde
Eisenkot’un hükümeti kurmakla görevlendirilmesi, uzun süredir İsrail siyasetinde belirleyici konumda bulunan Netanyahu’nun liderliğindeki yönetim açısından önemli bir gelişme oldu.
Ancak yeni hükümetin hangi partilerden oluşacağı, Netanyahu’nun partisi Likud’un koalisyon görüşmelerinde nasıl bir tutum sergileyeceği ve diğer siyasi grupların desteği henüz kesinleşmedi.
Eisenkot’un Likud ve Dini Siyonizm partilerine yaptığı çağrı, hükümet kurma arayışının yalnızca mevcut muhalefet blokuyla sınırlı olmadığını gösterdi.
İsrail’de gözler koalisyon görüşmelerine çevrildi
27 Ekim seçimlerinden kesin bir parlamento çoğunluğunun çıkmaması üzerine başlayan siyasi süreç, 8 Kasım’da Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un Gadi Eisenkot’u resmen görevlendirmesiyle yeni bir aşamaya ulaştı.
Eisenkot, 67 milletvekilinin tavsiyesiyle hükümeti kurma yetkisini alırken Netanyahu 46 milletvekilinin desteğinde kaldı. Hiçbir aday önermeyen 7 milletvekili ile Filistinli partilerin parlamentodaki konumu, yeni hükümetin oluşturulmasına yönelik siyasi değerlendirmelerde önemini koruyor.
Eisenkot’un önündeki temel görev, 28 günlük yasal süre içerisinde farklı siyasi partiler arasında uzlaşma sağlayarak Meclisin desteğini alabilecek bir hükümet oluşturmak.
İsrail’de yeni hükümetin kurulup kurulamayacağı ve Netanyahu’nun başbakanlık görevini devredip devretmeyeceği, Eisenkot’un başlatacağı koalisyon görüşmelerinin sonucunda netleşecek.
BERLİN – İkinci Dünya Savaşı’nın ardından iki ayrı devlete bölünen Almanya’da, Doğu ile Batı arasındaki ayrılığın sembolü olan Berlin Duvarı’nın yıkılışının 37. yıl dönümü yaklaşıyor. 13 Ağustos 1961’de inşa edilmeye başlanan ve 9 Kasım 1989’da sınır geçişlerinin açılmasıyla işlevini yitiren duvar, yalnızca bir kenti değil, aileleri, dostlukları ve milyonlarca insanın hayatını ikiye ayırdı.
Yaklaşık 28 yıl boyunca varlığını sürdüren Berlin Duvarı, Soğuk Savaş döneminde iki farklı siyasi ve ekonomik sistem arasındaki ayrımın en görünür sembollerinden biri oldu.
Doğu Almanya yönetimi tarafından vatandaşların Batı Berlin’e geçişini engellemek amacıyla oluşturulan sınır sistemi, beton duvarların yanı sıra gözetleme kuleleri, dikenli teller ve güvenlik bölgelerinden oluşuyordu.
Duvarın yıkıldığı 9 Kasım 1989 gecesi ise dünya tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak kayıtlara geçti. Binlerce insanın sınır kapılarından geçerek yakınlarına kavuşması, Alman halkının yanı sıra bütün dünyada büyük yankı uyandırdı.
Bugün Berlin’de ayakta kalan duvar parçaları ve tarihî anıtlar, o dönemin izlerini yeni nesillere aktarmaya devam ediyor.
Berlin Duvarı neden inşa edildi?
İkinci Dünya Savaşı’nın 1945 yılında sona ermesinin ardından Almanya, savaşı kazanan Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa ve Sovyetler Birliği tarafından dört işgal bölgesine ayrıldı.
Başkent Berlin de aynı şekilde dört farklı sektör halinde yönetilmeye başlandı.
ABD, İngiltere ve Fransa’nın kontrolündeki bölgelerin birleşmesiyle 1949 yılında Federal Almanya Cumhuriyeti (Batı Almanya) kuruldu.
Sovyetler Birliği’nin kontrolündeki bölgede ise aynı yıl Demokratik Almanya Cumhuriyeti (Doğu Almanya-DDR) ilan edildi.
Böylece Almanya, Batı ile Sovyetler Birliği arasındaki siyasi ve ideolojik mücadelenin merkezlerinden biri haline geldi.
Batı Almanya’da piyasa ekonomisine dayalı bir siyasi yapı gelişirken Doğu Almanya, Sovyetler Birliği’nin etkisindeki sosyalist yönetim modeliyle idare edildi.
İki ülke arasındaki ekonomik ve siyasi farklılıklar zaman içerisinde daha belirgin hale geldi.
Yaklaşık 3 milyon kişi Doğu Almanya’dan ayrıldı
1949 ile 1961 yılları arasında yaklaşık 3 milyon kişi Doğu Almanya’dan Batı’ya geçti.
Göç edenler arasında özellikle eğitimli gençler, meslek sahibi çalışanlar ve kalifiye iş gücünün bulunması, Doğu Almanya yönetimi açısından önemli bir sorun haline geldi.
Artan göç nedeniyle ekonomik ve demografik kayıplarla karşı karşıya kalan Demokratik Almanya Cumhuriyeti yönetimi, Batı Berlin’e geçişleri durdurmak amacıyla sınırı kapatma kararı aldı.
12 Ağustos 1961’de alınan kararın ardından 13 Ağustos sabahı Doğu Alman güvenlik güçleri, Berlin’deki geçiş noktalarını kapatmaya başladı.
Yollar kesildi, dikenli teller çekildi ve sınır boyunca güvenlik önlemleri artırıldı.
Bu ilk engellerin yeterli olmaması üzerine beton duvarların inşasına geçildi.
17 Ağustos 1961’den itibaren duvarın beton bölümleri yükselmeye başladı.
Zamanla yaklaşık 3,6 metre yüksekliğe ulaşan beton duvar, daha kapsamlı sınır güvenlik sisteminin bir parçası haline getirildi.
156 kilometrelik duvar, Berlin’i 28 yıl boyunca böldü
Berlin Duvarı, tamamlandığında yaklaşık 156 kilometre uzunluğa ulaşan bir sınır sistemi oluşturdu.
Bu yapının yaklaşık 44 kilometrelik bölümü Doğu ve Batı Berlin arasındaki şehir içi sınırda bulunurken diğer bölümler Batı Berlin’i çevreliyordu.
Duvarın iki tarafında yaşayan insanların birbirleriyle görüşmeleri ve serbestçe seyahat etmeleri büyük ölçüde engellendi.
Aynı şehirde yaşayan aile üyeleri, akrabalar ve arkadaşlar yıllarca birbirlerinden ayrı kaldı.
Sınır geçişlerinde sıkı kontroller uygulanırken Doğu Almanya’dan Batı’ya kaçmaya çalışan çok sayıda kişi yakalandı veya cezalandırıldı.
Berlin Duvarı, bu nedenle yalnızca fiziksel bir engel değil, kişisel özgürlüklerin sınırlandırılmasının ve Avrupa’nın siyasi bölünmüşlüğünün de sembolü oldu.
Duvarı aşmaya çalışan en az 140 kişi hayatını kaybetti
Berlin Duvarı’nın varlığını sürdürdüğü 1961-1989 yıllarında çok sayıda insan Batı’ya geçmek için hayatını tehlikeye attı.
Berlin Duvarı Vakfının güncel araştırmalarına göre sınır rejimiyle doğrudan bağlantılı olaylarda en az 140 kişi yaşamını yitirdi.
Hayatını kaybedenlerden 101’i kaçış girişimleri sırasında vurularak, kaza geçirerek veya başka nedenlerle yaşamını yitiren kişilerdi.
Ölenler arasında kaçmaya çalışmadığı halde sınır bölgesindeki olaylarda hayatını kaybedenler ve görev sırasında öldürülen Doğu Alman sınır askerleri de bulunuyordu.
Duvar boyunca uygulanan sıkı güvenlik önlemlerine rağmen en az 5 bin 75 kişi Doğu’dan Batı’ya kaçmayı başardı.
Bu girişimlerde tüneller, gizli geçitler ve farklı kaçış yöntemleri kullanıldı.
Duvar, 20. yüzyılın en trajik sınır sistemlerinden biri olarak tarihe geçti.
9 Kasım 1989: Berlin Duvarı’nın yıkıldığı tarihî gece
1980’li yılların sonlarına gelindiğinde Doğu Avrupa’da başlayan siyasi değişim, Demokratik Almanya Cumhuriyeti’ni de etkiledi.
Doğu Almanya’daki ekonomik sorunlar, seyahat özgürlüğü talepleri ve kitlesel gösteriler, yönetim üzerindeki baskıyı artırdı.
1989 yılında Doğu Almanya’nın farklı kentlerinde düzenlenen barışçıl protestolar, siyasi değişim taleplerini daha görünür hale getirdi.
9 Kasım akşamı Doğu Alman yönetiminin seyahat düzenlemelerine ilişkin yaptığı açıklama, binlerce kişinin Berlin’deki sınır kapılarına yönelmesine neden oldu.
Sınır görevlileri, artan kalabalık ve yoğun baskı karşısında geçişlere izin vermeye başladı.
Doğu ve Batı Berlin’de yaşayan binlerce kişi sınır noktalarında buluştu.
Yıllardır birbirinden ayrı kalan aileler kavuşurken bazı vatandaşlar duvarın üzerine çıkarak kutlamalar yaptı.
O gece yaşanan gelişmeler, Berlin Duvarı’nın işlevini yitirmesine ve ilerleyen aylarda fiziksel olarak kaldırılmasına giden süreci başlattı.
Duvarın büyük bölümü 1990 yılında söküldü.
Almanya 3 Ekim 1990’da yeniden birleşti
Berlin Duvarı’nın açılması, Doğu Almanya’daki siyasi değişimi hızlandırdı.
1989’un son aylarında Demokratik Almanya Cumhuriyeti’nde yönetim değişiklikleri yaşandı ve iki Almanya’nın birleşmesine ilişkin diplomatik görüşmeler başladı.
Siyasi ve hukuki süreçlerin tamamlanmasının ardından 3 Ekim 1990’da Almanya yeniden birleşti.
Federal Almanya Cumhuriyeti ile Demokratik Almanya Cumhuriyeti arasındaki siyasi ayrılık resmen sona erdi.
Almanya’da birleşmenin yıl dönümü, her yıl 3 Ekim’de ulusal bayram olarak kutlanıyor.
9 Kasım’ın resmî birleşme günü olarak seçilmemesinin önemli tarihsel nedenlerinden biri ise 1938 yılında Nazi Almanyası’nda Yahudilere yönelik gerçekleştirilen ve Kristal Gece olarak bilinen saldırıların aynı tarihe rastlaması.
9-10 Kasım 1938’de Yahudilere ait ev, iş yeri ve sinagoglara yönelik saldırılar, Almanya tarihinin en karanlık dönemlerinden birinin simgeleri arasında bulunuyor.
Duvarın yıkıldığı günü yaşayan Almanlar o anları unutamıyor
Berlin Duvarı’nın yıkılışının 37. yıl dönümü öncesinde Berlin’deki Duvar Anıtı’nı ziyaret eden vatandaşlar, 1989 yılında yaşadıklarını ve duvarın hayatlarında bıraktığı izleri anlattı.
Duvarın yıkıldığı gün haberleri büyük bir şaşkınlıkla karşıladıklarını ifade eden ziyaretçiler, Almanya’nın yeniden birleşmesinin yalnızca siyasi sonuçlar doğurmadığını, insanların kişisel hayatlarını da değiştirdiğini belirtti.
Bazı ziyaretçiler Doğu Almanya’daki ailelerini ve akrabalarını ziyaret ettikleri günleri hatırlarken bazıları duvarın yıkıldığı haberini ilk duydukları anı yıllar sonra bile unutamadıklarını söyledi.
Andrea-Barbara Czeskleba: “İlk başta gerçek olduğuna inanamadım”
Berlin’deki Duvar Anıtı’nı tekerlekli sandalyesiyle ziyaret eden Andrea-Barbara Czeskleba, Berlin Duvarı’nın 1989 yılında yıkılmasının kendisi için büyük bir sürpriz olduğunu anlattı.
Doğu Almanya’da akrabalarının bulunduğunu belirten Czeskleba, duvarın yıkılmasıyla yaşadığı mutluluğu şu sözlerle ifade etti:
“Ama çok sevindirici bir sürprizdi çünkü geçmiş yıllar boyunca DDR’deki insanlara hep üzülmüşümdür ve orada akrabalarım da vardı, onları ziyaret etmiştim. Bunu (duvarın yıkılmasını) gerçekten harika bulmuştum. İlk başta gerçek olduğuna inanamadım ama bunu çok memnuniyetle karşıladım.”
Duvarın yıkılmasının ardından Chemnitz kentinde eşi ve kızıyla yaşayan kuzenini ziyaret ettiğini anlatan Czeskleba, yakınlarının özgürce seyahat edebilmenin mutluluğunu yaşarken ekonomik zorluklarla da karşı karşıya kaldığını belirtti.
Akrabalarının o dönemde işsiz olduğunu ve neredeyse hiç paralarının bulunmadığını ifade eden Czeskleba, siyasi sınırların ortadan kalkmasının ardından toplumsal ve ekonomik sorunların bir anda sona ermediğine dikkat çekti.
“DDR’de insanların kuyruklarda beklediği günleri unutamıyorum”
Czeskleba, Berlin Duvarı Anıtı’nı her ziyaret ettiğinde gençlik yıllarında Doğu Almanya’da gördüğü hayat şartlarını yeniden hatırladığını söyledi.
Özellikle gıda ve temel ihtiyaç malzemelerine ulaşabilmek için beklenen kuyrukların hafızasında derin izler bıraktığını ifade ederek şunları kaydetti:
“Genç bir yetişkin olarak DDR’de akrabalarımı ziyaret ettiğimdeki anılarım canlanıyor, gıda ve yatak çarşafları için nasıl kuyrukta bekledikleri, bize en iyisini sunmaya çalıştıkları ki bunu hiç yapmak zorunda değillerdi. Biz de DDR’nin paralarını harcamakta büyük zorluklar yaşadık çünkü ortada hiçbir şey yoktu. Ve bu hapiste olma hissi, bunların hepsi tekrar canlanıyor.”
Duvarın iki tarafı arasında gerçekleştirilen sınır geçişlerini de korkutucu bulduğunu anlatan Czeskleba, Doğu Almanya’da insanların yaşadıkları kısıtlamaları unutamadığını belirtti.
Berlin Duvarı’nın yeniden inşa edilmesi gerektiğini savunan görüşlere tepki gösteren Czeskleba, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Doğu Almanlara hala hakaret ediliyor ve ‘Duvar hiç açılmasaydı, yıkılmasaydı, yeniden inşa etmek daha iyi olurdu’ gibi sözleri sürekli duyuyorum. Bütün bunları çok kötü buluyorum çünkü nasıl olur da insanlar hapsedilebilir?”
Berthold Just: “Duvarın yıkıldığı gün Doğu Almanya’daydım”
Almanya’nın Bayreuth kentinde yaşayan Berthold Just ise Berlin Duvarı’nın yıkıldığı 9 Kasım 1989 günü tesadüfen Doğu Almanya’da bulunduğunu söyledi.
Hristiyan Demokrat Birlik Partisinin gençlik teşkilatı Junge Union ile düzenlenen bir gezi kapsamında Doğu Almanya’ya gittiklerini anlatan Just, ülkeye giriş yaptıkları sırada olağan dışı bir atmosfer hissettiklerini ifade etti.
Just, o gün yaşadıklarını şöyle anlattı:
“Gezi için uzun zaman önce başvurulmuştu. O gün hiçbir şey değiştirilemezdi ve bu yüzden Meiningen’e giriş yaparken bile ‘Burada bir terslik var’ diye hissettik. Bize DDR tarafından tahsis edilen rehber, otobüsün ön paneline iki eliyle vurarak, ‘Sınır açılamaz, bu devleti lağvetmek olur’ dedi. Ben de, bu konuda haklı olabileceğini düşündüm.”
Just, daha sonra televizyon ekranlarında insanların Berlin Duvarı’nın üzerine çıktığını ve sınırın iki tarafında kutlamalar yaptığını gördüğünü belirtti.
Yaşanan gelişmelerin tarihî öneminin farkında olduklarını ancak Almanya’nın birleşmesinin kolay olmayacağını da düşündüklerini dile getirdi.
“İnsanlara biraz güvenmek gerekiyordu”
Berthold Just, duvarın açılmasının ardından iki Almanya’nın yeniden birleşmesinin ekonomik ve toplumsal bakımdan bazı zorluklar doğurabileceğini öngördüğünü söyledi.
Buna rağmen sürecin başarılı olacağına dair iyimserliğini koruduğunu belirten Just, şu ifadeleri kullandı:
“Kısa sürede Doğu’da da iş bağlantılarımız oldu ve insanlara biraz güvenmek gerekiyordu. Elbette ara sıra bazı sorunlar çıkabilir ama genel olarak pek çok şeyin yoluna girdiğini söyleyebiliriz.”
Just’un değerlendirmeleri, siyasi birleşmenin ardından ülkenin doğusu ile batısı arasında ekonomik ve toplumsal ilişkilerin yeniden kurulması sürecini de gündeme getirdi.
Albert Harms: “Haberi duyunca otomobilimi kenara çekmek zorunda kaldım”
1980’li yıllarda Kuzey Ren-Vestfalya eyaletindeki bir bakanlıkta çalışan Albert Harms da Berlin Duvarı’nın açıldığı gece yaşadığı şaşkınlığı unutamadığını anlattı.
Harms, Düsseldorf’taki işinden dönerken radyoda Berlin Duvarı’nın yıkıldığı haberini duyduğunu söyledi.
Haberi duyduğu anda büyük bir heyecan yaşadığını belirten Harms, şu ifadeleri kullandı:
“Bu haber beni o kadar derinden etkiledi ki önce bunu sindirebilmek için otoyol kenarındaki bir otoparka girdim. Bu inanılmazdı.”
Harms, Nisan 1989’da Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinden bir heyetle Doğu Almanya’yı ziyaret ettiğini de belirtti.
Ziyaret sırasında duvarın kısa süre içerisinde yıkılabileceğini düşünmediklerini ifade eden Harms, “Bunun (Duvarın yıkılışının) gelecek iki nesil içinde gerçekleşmesinin bile mümkün olabileceğini düşünmüyorduk.” dedi.
Dönemin Kuzey Ren-Vestfalya Eyaleti Başbakanı Johannes Rau’nun Doğu Almanya’daki muhalefet temsilcileriyle temas halinde olduğunu anlatan Harms, bu nedenle ülkede bazı siyasi değişimlerin yaşanabileceğini öngördüklerini ancak gelişmelerin böylesine hızlı ilerlemesini beklemediklerini söyledi.
“İki Almanya’nın tam anlamıyla birleşmesi için zamana ihtiyaç var”
Albert Harms, Almanya’nın siyasi olarak birleşmesine rağmen ülkenin doğusu ile batısı arasındaki bazı toplumsal farklılıkların devam ettiğini ifade etti.
Özellikle seçim sonuçları ve toplumsal eğilimlerin, geçmişteki bölünmüşlüğün etkilerinin tamamen ortadan kalkmadığını gösterdiğini belirten Harms, yeniden birleşmenin uzun vadeli bir süreç olduğunu söyledi.
Harms, değerlendirmesinde şu ifadelere yer verdi:
“Bazen de alanlarda ve elbette mevcut seçim sonuçlarından da anlaşıldığı üzere, bu alanlarda farklılıklar mevcut. Bu farklılıklar için de açıklamalar var. Ancak bana göre, (Eski Almanya Başbakanı) Willy Brandt’ın o zamanlar söylediği ‘Şimdi birbirine ait olanlar birleşiyor’ sözünün gerçekleşmesi, sanırım bir nesil daha sürecek. Bunu önümüzdeki on yıl içinde de göremeyeceğiz. Sanırım ondan sonra bir birlik sağlanmış olacak ancak süreç devam edecek.”
Harms’ın açıklamaları, Berlin Duvarı’nın yıkılmasının üzerinden 37 yıl geçmesine rağmen Almanya’da doğu ve batı arasındaki ekonomik, siyasi ve toplumsal farklılıkların hâlâ tartışıldığını ortaya koydu.
Berlin Duvarı bugün tarihî bir anıt olarak korunuyor
Berlin Duvarı’nın büyük bölümü Almanya’nın yeniden birleşmesinin ardından kaldırıldı.
Ancak bazı parçaları, tarihî hafızanın korunması amacıyla yerlerinde bırakıldı.
Berlin’deki Bernauer Straße üzerinde bulunan Berlin Duvarı Anıtı, bölünmüş Almanya’nın tarihini anlatan en önemli alanlardan biri olarak ziyaretçilerini ağırlıyor.
Kentin farklı bölgelerinde korunan duvar kalıntıları, müzeler ve açık hava sergileri de Soğuk Savaş döneminin izlerini taşıyor.
Berlin Duvarı’nın kalan bölümleri arasında East Side Gallery ve tarihî sınır hattını gösteren çeşitli anıt alanları bulunuyor.
Bu alanlarda duvarın inşa edilmesinin ardından yaşanan insan hakları ihlalleri, kaçış girişimleri, hayatını kaybedenlerin hikâyeleri ve 1989 yılındaki gelişmeler ziyaretçilere aktarılıyor.
Berlin Duvarı’nın tarihindeki önemli tarihler
Tarih
Olay
1945
İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Almanya dört işgal bölgesine ayrıldı.
1949
Federal Almanya Cumhuriyeti ve Demokratik Almanya Cumhuriyeti kuruldu.
1949-1961
Yaklaşık 3 milyon kişi Doğu Almanya’dan Batı’ya geçti.
12 Ağustos 1961
Doğu Almanya yönetimi Berlin sınırının kapatılmasına yönelik karar aldı.
13 Ağustos 1961
Berlin’de dikenli tellerle sınır kapatma işlemleri başladı.
17 Ağustos 1961
Beton duvarın inşasına geçildi.
9 Kasım 1989
Sınır geçişleri açıldı, Berlin Duvarı işlevini yitirdi.
1990
Berlin Duvarı’nın büyük bölümü kaldırıldı.
3 Ekim 1990
Doğu ve Batı Almanya resmen birleşti.
9 Kasım 2026
Berlin Duvarı’nın yıkılışının 37. yıl dönümü.
Berlin Duvarı’nın yıkılışı 37 yıl sonra da unutulmuyor
Berlin Duvarı’nın 9 Kasım 1989’da açılması, yalnızca Almanya’nın yeniden birleşmesine giden yolu açmakla kalmadı, Soğuk Savaş döneminin sona ermesinin de en güçlü sembollerinden biri oldu.
Siyasi sınırların ortadan kalkması, yıllarca birbirlerinden ayrı yaşayan ailelerin yeniden kavuşmasına imkân sağladı.
Ancak bölünmüş Almanya’nın toplumsal hafızasında bıraktığı izler, aradan geçen 37 yıla rağmen tamamen silinmedi.
Berlin Duvarı Anıtı’nı ziyaret eden Andrea-Barbara Czeskleba, Berthold Just ve Albert Harms’ın tanıklıkları, o dönemin insanların hayatında ne kadar derin etkiler oluşturduğunu gösteriyor.
Bir yanda yıllarca sınırın ötesindeki yakınlarını göremeyen aileler, diğer yanda özgürce seyahat edebilmenin sevincini yaşayan milyonlarca insan bulunuyordu.
Berlin Duvarı’nın yıkılışının 37. yıl dönümünde Almanya, tarihinin en önemli dönüm noktalarından birini yeniden hatırlarken, duvarın geride bıraktığı hikâyeler özgürlüğün, insan haklarının ve toplumsal bütünleşmenin önemini gelecek nesillere anlatmaya devam ediyor.
GAZZE – İsrail’in saldırıları sonucunda büyük bölümü yıkıma uğrayan Gazze Şeridi’nde, kış mevsiminin ilk şiddetli yağışları insani krizi daha da derinleştirdi. Cuma akşamından itibaren etkili olan sağanak ve kuvvetli rüzgâr, evlerini kaybederek geçici çadırlarda yaşamlarını sürdüren yüz binlerce Filistinliyi yeni bir felaketle karşı karşıya bıraktı.
7 Kasım 2026 Cumartesi günü Gazze genelinde etkili olan yağışlar nedeniyle çok sayıda çadır kampını su bastı. Yataklar, battaniyeler, giysiler ve ailelerin geriye kalan sınırlı eşyaları sular altında kaldı.
Özellikle çocuklar, kadınlar, yaşlılar ve hastalar, soğuk ve yağışlı havada güvenli barınma imkânlarından yoksun kaldı.
Gazze’deki Hükümetin Medya Ofisinin açıklamasına göre ilk 12 saat içerisinde yaklaşık 70 bin çadır su baskınından etkilendi. Yağışların yol açtığı doğrudan maddi zararın ise ilk belirlemelerle 3 milyon dolara ulaştığı bildirildi.
Saldırılardan kurtulmak için defalarca yer değiştirmek zorunda kalan Filistinli ailelerin bir bölümü, bu kez yağmur sularıyla dolan çadırlarından çıkmak zorunda kaldı.
Gazze Sivil Savunmasına 1500’den fazla yardım çağrısı ulaştı
Gazze Sivil Savunma Müdürlüğü, olumsuz hava koşullarının başlamasının ardından çok sayıda acil yardım çağrısı aldıklarını açıkladı.
Müdürlüğün 7 Kasım tarihli ilk açıklamasında, çadırları ve geçici barınma alanları zarar gören Filistinlilerden 1500’den fazla yardım talebi geldiği belirtildi.
Şiddetli yağışların özellikle sabah saatlerinden itibaren çadır kamplarında geniş çaplı su baskınlarına neden olduğu bildirildi.
Bazı çadırların sürüklendiği, çok sayıda ailenin çadırlarını terk etmek zorunda kaldığı ve yağmur sularının tahliye edilememesi nedeniyle barınma alanlarının kullanılamaz hale geldiği kaydedildi.
Sivil Savunma yetkilileri, mevcut müdahale kapasitesinin felaketin boyutları karşısında yetersiz kaldığını vurguladı.
Yağmur sularının tahliyesi için iş makinelerine, pompalara, yakıta ve teknik ekipmana ihtiyaç bulunduğu belirtilirken acil yardım malzemelerinin Gazze’ye ulaştırılması istendi.
Sivil Savunma Müdürlüğü, önceliğin çocukların, kadınların, yaşlıların ve hastaların hayatlarının korunması olduğunu bildirdi.
Gazze’de hangi bölgelerde çadırları su bastı?
Şiddetli yağışlar Gazze Şeridi’nin kuzey, orta ve kıyı kesimlerindeki yerinden edilme alanlarında etkili oldu.
Gazze kentinin liman çevresinde bulunan geçici barınma alanları yağmur sularından zarar gördü.
Deyr el-Belah’ın batısında, Nusayrat Mülteci Kampı’nın kuzeyinde ve kuzeydeki Cibaliya ile Beyt Lahiya bölgelerinde de çok sayıda çadır su altında kaldı.
Bölge
Bildirilen durum
Gazze kentinin liman çevresi
Çadır kamplarında su baskınları
Deyr el-Belah’ın batısı
Yerinden edilmiş ailelerin çadırları su altında kaldı
Nusayrat Mülteci Kampı
Çadırları su bastı, hasarlı binada kısmi çökme yaşandı
Cibaliya
Geçici barınma alanları yağışlardan zarar gördü
Beyt Lahiya
Yerinden edilmiş ailelerin çadırları etkilendi
Gazze’nin kuzey ve orta kesimleri
Hasarlı yapıların duvarlarında çökmeler meydana geldi
Yağışlar nedeniyle çadırlardaki temel yaşam malzemelerinin zarar görmesi, zaten sınırlı imkânlarla hayatta kalmaya çalışan ailelerin ihtiyaçlarını artırdı.
Hasarlı binalar çöktü, Filistinliler yaralandı
Gazze’deki felaket yalnızca çadır kamplarıyla sınırlı kalmadı. İsrail saldırılarında daha önce ağır hasar gören binalar da şiddetli rüzgâr ve yağışlar nedeniyle çökmeye başladı.
Gazze Sivil Savunma ekipleri, bölgenin orta kesimindeki Nusayrat Mülteci Kampı’nda üç katlı bir binanın kısmen çökmesi üzerine kurtarma çalışması yürüttü.
Binada mahsur kalan bazı kişiler ekipler tarafından kurtarıldı. Bu olayda can kaybı veya yaralanma bildirilmedi.
Sağlık kaynakları, kuzey ve orta kesimlerde daha önce saldırılarda hasar gören yapıların duvarlarının çökmesi nedeniyle yaralanmalar meydana geldiğini aktardı.
Gazze’deki Hükümetin Medya Ofisi de şiddetli yağışlar sırasında onlarca duvarın yıkıldığını, farklı bölgelerde yaralananlar olduğunu açıkladı.
Açıklamada, saldırılar nedeniyle taşıyıcı sistemleri zarar gören çok sayıda binanın da yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya bulunduğu vurgulandı.
Yağışların zemini yumuşatması ve kuvvetli rüzgârın hasarlı yapılara ek yük oluşturması, bu binaların çevresinde yaşayan Filistinliler açısından yeni tehlikeler doğuruyor.
İlk 12 saatte yaklaşık 3 milyon dolarlık zarar
Gazze’deki Hükümetin Medya Ofisi, şiddetli yağışların ardından oluşan hasara ilişkin ilk değerlendirmesini kamuoyuyla paylaştı.
Açıklamaya göre yağışların başladığı ilk 12 saatte yaklaşık 70 bin çadırı su bastı, onlarca duvar yıkıldı ve doğrudan maddi zarar yaklaşık 3 milyon dolara ulaştı.
Medya Ofisi, saldırılarda evlerini kaybeden Filistinlilerin gerekli barınma malzemelerine ulaşamadığını belirterek insani felaketin ağırlaşmasından İsrail’i sorumlu tuttu.
Açıklamada, İsrail’in sınır kapıları ve yardım girişlerine yönelik kısıtlamalarının çadır, branda, konteyner, yakıt ve yeniden inşa malzemelerinin Gazze’ye ulaşmasını engellediği savunuldu.
Uluslararası topluma ve Birleşmiş Milletler kuruluşlarına çağrıda bulunularak kış koşullarına dayanıklı barınma malzemelerinin acilen bölgeye gönderilmesi istendi.
Hamas: “Uluslararası toplumun utancıdır”
Hamas Sözcüsü Hazım Kasım da Gazze’de yaşanan su baskınlarının ardından yazılı bir açıklama yaptı.
Kasım, yüzlerce ailenin yağmur sularıyla dolan çadırlarda mahsur kalmasının uluslararası toplum açısından utanç verici olduğunu ifade etti.
Uluslararası kurumların Gazze’deki insani krize karşı yeterince etkili adım atmadığını savunan Kasım, İsrail’e uygulanan diplomatik baskının yetersiz kaldığını belirtti.
Kasım, “Barış Konseyi” olarak bilinen yapı ile temsilcisi Nikolay Mladenov’un da insani yardımların ve acil ihtiyaç malzemelerinin Gazze’ye ulaştırılmasını sağlama konusunda sorumluluklarını yerine getiremediğini öne sürdü.
Arabulucu ülkelere seslenen Hamas Sözcüsü, varılan anlaşmaların uygulanması ve Gazze’ye yeterli miktarda insani yardım ile barınma malzemesi ulaştırılması için daha etkili girişimlerde bulunulmasını istedi.
Arap Birliğine de çağrı yapan Kasım, Filistin halkının karşı karşıya olduğu krizin hafifletilmesi için acil ve somut adımlar atılması gerektiğini söyledi.
Birleşmiş Milletler: Gazze’de yaklaşık 2 milyon insan barınma yardımına muhtaç
Gazze’de yaşanan su baskınları, Birleşmiş Milletlerin kış mevsimi öncesinde yayımladığı uyarıların ne kadar ciddi olduğunu ortaya koydu.
BM Yakın Doğu’daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansının (UNRWA) paylaştığı verilere göre Gazze Şeridi’nde 1 milyon 980 bin kişi, yani nüfusun yaklaşık yüzde 94’ü, barınma ve gıda dışı temel ihtiyaç malzemelerine yardım gereksinimi duyuyor.
UNRWA’nın aktardığı, 14-28 Haziran tarihlerindeki saha araştırmalarına dayanan değerlendirmede nüfusun yüzde 58’inin kritik veya felaket düzeyinde barınma ihtiyacıyla karşı karşıya bulunduğu belirtiliyor.
Bu tablo, Gazze’de evlerini kaybeden ailelerin yalnızca geçici bir çadıra değil, güvenli ve dayanıklı barınma alanlarına ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.
Yaklaşık 950 bin kişi sel riski taşıyan bölgelerde yaşıyor
BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisinin (OCHA) Ekim 2026’da yayımladığı rapor, Gazze’de yağmur mevsimi öncesindeki tehlikenin boyutlarını ortaya koymuştu.
Raporda, yaklaşık 950 bin Filistinlinin orta veya yüksek düzeyde sel riski taşıyan yerinden edilme alanlarında yaşadığı bildirildi.
Bu kişilerden 400 binden fazlasının yüksek riskli bölgelerde bulunduğu belirtildi.
Aynı rapora göre yaklaşık 294 bin ailenin kış mevsiminde barınma yardımına ihtiyacı bulunuyor. Mevcut yardım malzemeleri ise yalnızca yaklaşık 52 bin aileye kısmi destek sağlayabilecek düzeyde.
Gazze’deki barınma krizinin rakamlarla görünümü
Gösterge
Açıklanan veri
12 saatte su basan çadır sayısı
Yaklaşık 70.000
Sivil Savunmaya ulaşan ilk yardım çağrıları
1.500’den fazla
İlk belirlenen doğrudan maddi zarar
Yaklaşık 3 milyon dolar
Barınma ve temel malzeme yardımına ihtiyaç duyan nüfus
1,98 milyon
Toplam nüfus içindeki oranı
%94
Kritik veya felaket düzeyinde barınma ihtiyacı bulunanların oranı
%58
Orta ve yüksek sel riski bulunan alanlarda yaşayanlar
Yaklaşık 950.000 kişi
Yüksek sel riski altındakiler
400.000’den fazla kişi
Kışlık barınma yardımına ihtiyaç duyan aileler
Yaklaşık 294.000
Mevcut malzemelerle kısmen desteklenebilecek aileler
Yaklaşık 52.000
Gazze’de yalnızca çadır değil, güvenli barınma alanı da bulunamıyor
Gazze’de 7 Ekim 2023’ten itibaren devam eden İsrail saldırıları, konutların ve temel altyapının büyük bölümünün yıkılmasına yol açtı.
Çok sayıda Filistinli aile defalarca yer değiştirmek zorunda kaldı. Evlerini kaybedenlerin önemli bölümü, uygun barınma malzemeleri bulunmadığı için geçici ve yıpranmış çadırlara yerleşti.
Ancak bu çadırların çoğu kuvvetli rüzgâra, yoğun yağışa ve soğuğa karşı yeterli koruma sağlayamıyor.
Bölgedeki kanalizasyon, yağmur suyu tahliye ve diğer altyapı sistemlerinin büyük ölçüde zarar görmesi de su baskınlarının etkisini artırıyor.
Yeterli iş makinesi, pompa, yakıt ve yapı malzemesinin bulunmaması nedeniyle yağmur sularının tahliyesinde ciddi güçlükler yaşanıyor.
Avrupa-Akdeniz İnsan Hakları Gözlemevi de daha önce Gazze’de yaklaşık 2 milyon kişinin barınma desteğine ihtiyaç duyduğunu, 200 bin çadır ve 1 milyon brandanın acilen bölgeye ulaştırılması gerektiğini açıklamıştı.
Kış şartları çocuklar, yaşlılar ve hastalar için riski artırıyor
Gazze’deki yağışların ardından en büyük risklerden biri, temel barınma malzemelerinin zarar görmesi ve insanların uzun süre ıslak, soğuk ortamlarda kalmak zorunda olması.
Çocuklar, yaşlılar, engelliler ve kronik hastalığı bulunan kişiler bu koşullardan daha ağır etkilenebiliyor.
Islak yatak ve battaniyeler, yetersiz beslenme, temiz suya erişimdeki güçlükler ve kalabalık yaşam alanları, sağlık sorunlarının artmasına neden olabilecek koşullar oluşturuyor.
Su baskınları nedeniyle çadırlarını terk etmek zorunda kalan ailelerin gidebilecekleri güvenli yerlerin sınırlı olması, insani yardım çalışmalarının önündeki en büyük güçlüklerden biri olarak öne çıkıyor.
Filistin yönetiminden BM’ye acil müdahale çağrısı
Gazze’deki şiddetli yağışların ardından Filistin yönetimi de uluslararası topluma çağrıda bulundu.
8 Kasım’da Filistin Devlet Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinden Gazze’deki insani felaketin hafifletilmesi için acil adımlar atması istendi.
Açıklamada, İsrail’in yardım girişlerine yönelik kısıtlamalarının kaldırılması, temel ihtiyaç malzemelerinin bölgeye ulaştırılması ve Filistinli sivillerin korunması talep edildi.
Filistin yönetimi, mevcut koşullarda en acil önceliğin yerinden edilmiş ailelerin güvenli barınma imkânlarına kavuşturulması olduğunu vurguladı.
Gazze’de yağmur, insani krizin yeni bir boyutunu ortaya çıkardı
İsrail’in saldırılarında evlerini ve yaşam alanlarını kaybeden Filistinliler, kış mevsiminin başlamasıyla birlikte yeni bir hayatta kalma mücadelesi veriyor.
Birleşmiş Milletlerin aylar öncesinden işaret ettiği sel riski, 7 Kasım’da meydana gelen şiddetli yağışlarla somut bir insani felakete dönüştü.
70 bin çadırın su altında kalması, binlerce yardım çağrısı, hasarlı yapıların çökmesi ve yetersiz müdahale imkânları, Gazze’deki barınma krizinin boyutlarını bir kez daha gözler önüne serdi.
Gazze’deki Sivil Savunma ekipleri ve insani yardım kuruluşları, daha fazla can kaybı ve sağlık sorunu yaşanmaması için acil barınma malzemesi, yakıt, iş makinesi, su tahliye ekipmanı ve temel insani yardımın bölgeye ulaştırılmasını istiyor.
Gazze’de binlerce aile, saldırılardan kurtulmak için sığındıkları çadırlarda bu kez yağmur ve sel sularıyla mücadele ediyor. Evlerini kaybeden Filistinliler için kışın ilk şiddetli yağışları, güvenli barınma ihtiyacının artık ertelenemeyecek bir insani sorun olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
KRAKOV – Polonya’nın tarihi ve turistik kentlerinden Krakov’da 7 Kasım 2026 Cumartesi günü meydana gelen silahlı saldırı, ülkeyi yasa boğdu. Kent merkezindeki Ana Meydan’a (Rynek Główny) otomobiliyle giren silahlı saldırgan, çevrede bulunan insanlara ateş açtı. İlk açıklamalara göre saldırıda 6 kişi yaşamını yitirdi, 15 kişi yaralandı.
Polonya basını ve yerel yetkililerden edinilen bilgilere göre saldırı, yerel saatle 15.00’ten kısa süre sonra, kentin en yoğun turistik bölgelerinden Ana Meydan ve Sławkowska Caddesi çevresinde gerçekleşti.
Askerî kıyafet giydiği belirtilen saldırgan, kullandığı araçtan çevredeki insanlara ateş açtı. Silah seslerinin ardından bölgede büyük panik yaşanırken vatandaşlar ve turistler güvenli alanlara yönelmeye çalıştı.
Olay yerine çok sayıda polis, itfaiye ve acil sağlık ekibi sevk edildi. Yaralılara müdahale etmek amacıyla bölgeye ambulans helikopter de gönderildi.
Güvenlik güçleri, Ana Meydan ve çevresindeki sokakları kapatarak geniş kapsamlı operasyon başlattı.
Hayatını kaybedenlerin 4’ü kadın, 2’si erkek
Malopolska Polisi tarafından yapılan açıklamaya göre saldırıda yaşamını yitiren 6 kişinin 4’ü kadın, 2’si erkek.
Saldırıda yaralanan 15 kişi ise sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından kentteki hastanelere kaldırıldı.
Yaralılar arasında saldırgana müdahale eden polis memurları da bulunuyor. İki polis memurunun yaralandığı, bunlardan birinin sağlık durumunun çok ağır olduğu ve ameliyata alındığı açıklandı.
Polonyalı yetkililer, yaralıların tedavilerinin devam ettiğini belirterek sağlık durumlarına ilişkin gelişmelerin takip edildiğini bildirdi.
Polis üç dakika içerisinde müdahale etti
Polonya İçişleri ve İdare Bakanı Marcin Kierwinski, saldırının ardından düzenlediği basın toplantısında güvenlik güçlerinin müdahalesine ilişkin ayrıntıları açıkladı.
Kierwinski, silahlı saldırının yerel saatle 15.00’ten kısa süre sonra başladığını, polis ekiplerinin ihbarın ardından yaklaşık üç dakika içinde saldırgana müdahale ettiğini söyledi.
Polis ekipleriyle yaşanan müdahale sırasında vurulan saldırgan etkisiz hale getirilerek gözaltına alındı ve hastaneye kaldırıldı.
Saldırganın Polonya vatandaşı olduğu doğrulanırken, olayda kullanılan araçta çok sayıda silah ve mühimmat bulundu.
Bakan Kierwinski, polislerin hızlı müdahalesinin daha fazla can kaybı yaşanmasını önlediğini belirtti.
Saldırganın evinde üç kişinin cansız bedeni bulundu
Krakov’daki saldırıya ilişkin soruşturma sürerken gece saatlerinde yeni bir gelişme yaşandı.
Polonya Başbakanı Donald Tusk, saldırganın yaşadığı evde üç kişinin cansız bedenine ulaşıldığını açıkladı.
Tusk’ın verdiği bilgilere göre evde bulunan cesetlerin ikisi kadınlara, biri ise bir erkeğe ait.
Başbakan Tusk, hayatını kaybeden üç kişinin büyük olasılıkla saldırganın yakın aile üyeleri olduğunu belirtti.
Ancak bu kişilerin kesin kimlikleri, ölüm nedenleri ve Krakov’daki saldırıyla bağlantılarının nasıl kurulduğu henüz netleşmedi.
Evde bulunan üç kişinin ölümü, Ana Meydan’daki silahlı saldırıda açıklanan 6 can kaybından ayrı olarak soruşturuluyor. Bu nedenle iki olayın ölüm sayıları, bağlantıları kesinleşmeden tek bir saldırının bilançosu olarak değerlendirilmiyor.
Polonya güvenlik birimleri, saldırganın evinde ve çevresinde ayrıntılı incelemeler yürütüyor.
Aşırı sağ ideolojilerden etkilenmiş olabileceği araştırılıyor
Soruşturmanın dikkat çeken başlıklarından biri de saldırganın olası ideolojik bağlantıları oldu.
Polonya İçişleri ve İdare Bakanı Marcin Kierwinski, 20’li yaşlarında olduğu bildirilen saldırganın ilk bulgulara göre tek başına hareket ettiğini açıkladı.
Kierwinski, saldırganın aşırı sağ ve radikal milliyetçi ideolojilerden etkilenmiş olabileceğine ilişkin bulgular bulunduğunu, ancak bu ihtimalin ayrıntılı şekilde araştırıldığını belirtti.
Polonya İç Güvenlik Ajansı ile emniyet birimleri, saldırganın geçmişini, olası bağlantılarını ve saldırıyı hangi amaçla gerçekleştirdiğini tespit etmeye çalışıyor.
Saldırının ideolojik niteliği ve olası örgütsel bağlantıları konusunda henüz kesinleşmiş bir soruşturma sonucu açıklanmadı.
Saldırganın aracındaki mühimmat incelemeye alındı
Krakov’da yaşanan saldırının ardından güvenlik ekipleri, saldırganın kullandığı otomobilde geniş kapsamlı arama başlattı.
Araçta çok sayıda silah ve mühimmat bulunduğu bildirildi.
Polis, araçta patlayıcı bulunma ihtimaline karşı bomba incelemesi yapılacağını açıkladı.
Bu nedenle Ana Meydan ile çevresindeki bazı sokaklar geçici olarak ulaşıma kapatıldı. Yakındaki binalarda da güvenlik tedbirleri kapsamında tahliye işlemleri gerçekleştirildi.
Kent merkezinde polis ve acil müdahale ekiplerinin çalışmaları devam ederken yerel yönetim, vatandaşlardan ve turistlerden bölgeye yaklaşmamalarını istedi.
Krakov’da olay sırasında 1 numaralı tramvayın da ateş altında kaldığı, sürücü kabininin camının kırıldığı, ancak tramvaydaki yolcular ile sürücünün yaralanmadığı bildirildi.
Cumhurbaşkanı Nawrocki’den başsağlığı mesajı
Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Krakov’da meydana gelen silahlı saldırının ardından sosyal medya hesabından açıklama yaptı.
Kent merkezindeki saldırıya ilişkin haberleri büyük endişeyle takip ettiğini belirten Nawrocki, yaşamını yitirenlerin ailelerine başsağlığı, yaralılara ise geçmiş olsun dileklerini iletti.
Polonya Cumhurbaşkanı, olayın bütün yönleriyle aydınlatılmasını beklediğini vurguladı.
Cumhurbaşkanlığı Ofisi de saldırının ardından ülke genelinde ulusal yas ilan edilmesine yönelik resmî sürecin başlatıldığını duyurdu.
Başbakan Tusk: “Bu trajedi siyasi malzeme haline getirilmemeli”
Polonya Başbakanı Donald Tusk da saldırının ardından yaptığı açıklamada hayatını kaybedenlerin yakınlarına başsağlığı diledi.
Tusk, silahlı saldırgana müdahale ederken hayatlarını tehlikeye atan polis memurlarına teşekkür ederek güvenlik güçlerinin çalışmalarını takdir etti.
Tüm siyasi görüşlerden siyasetçilere çağrıda bulunan Başbakan Tusk, yaşanan trajedinin siyasi tartışmalarda malzeme haline getirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Saldırının arkasındaki bütün koşulların aydınlatılacağını belirten Tusk, soruşturmanın kapsamlı şekilde sürdürüleceğini ifade etti.
Polonya Hükümet Sözcülüğü, Başbakan Tusk’ın Krakov’a hareket ettiğini ve kentte bakanlar ile güvenlik birimlerinin temsilcileriyle toplantı yapacağını duyurdu.
Tusk’ın, güvenlik değerlendirmelerinin ardından soruşturmaya ilişkin yeni gelişmeleri takip ettiği bildirildi.
Polonya’da ulusal yas hazırlığı başlatıldı
Silahlı saldırının ardından Polonya’da ulusal yas ilan edilmesi gündeme geldi.
Polonya Cumhurbaşkanlığı Ofisi, Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin 8-9 Kasım tarihlerini kapsayacak ulusal yas için resmî süreci başlattığını açıkladı.
Krakov yerel yönetimi ise kentte 11 Kasım’a kadar yas uygulanacağını duyurdu.
Saldırıda yaşamını yitirenlerin anısına düzenlenecek anma faaliyetleri ve alınacak tedbirlere ilişkin açıklamaların sürmesi bekleniyor.
Krakov’daki saldırıya ilişkin açıklanan bilgiler
Konu
Açıklanan bilgiler
Olay yeri
Krakov, Polonya
Bölge
Ana Meydan (Rynek Głównü) ve çevresi
Tarih
7 Kasım 2026 Cumartesi
Saat
Yerel saatle 15.00 sıraları
Saldırı şekli
Araçtan çevredeki insanlara silahla ateş açılması
İlk açıklanan can kaybı
6 kişi
İlk açıklanan yaralı sayısı
15 kişi
Hayatını kaybedenler
4 kadın, 2 erkek
Yaralı polisler
2 kişi
Saldırgan
Polonya vatandaşı, polis tarafından vurularak yakalandı
Araçta bulunanlar
Çok sayıda silah ve mühimmat
Saldırganın evindeki bulgular
2 kadın ve 1 erkeğin cansız bedeni
Soruşturma
Polis ve Polonya İç Güvenlik Ajansı tarafından yürütülüyor
Tablodaki can kaybı ve yaralı sayıları Ana Meydan’daki saldırıya ilişkin ilk açıklamalara dayanmaktadır. Saldırganın evinde bulunan üç kişinin ölümüne yönelik inceleme ayrıca devam etmektedir.
Saldırının bütün yönleri araştırılıyor
Polonya’da büyük üzüntüye yol açan saldırının ardından güvenlik birimleri, Krakov kent merkezindeki olay yerinde ve saldırganın evinde delil toplama çalışmalarını sürdürüyor.
Saldırganın kullandığı silahların kaynağı, araçta bulunan mühimmat, olası ideolojik bağlantıları ve evde ölü bulunan üç kişiyle ilgili gelişmeler soruşturmanın önemli başlıkları arasında yer alıyor.
Yetkililer, saldırının neden gerçekleştiğinin ve herhangi bir kişinin daha olayla bağlantısının bulunup bulunmadığının araştırıldığını açıkladı.
Krakov’da tarihi Ana Meydan’da yaşanan silahlı saldırıyla ilgili soruşturma devam ederken, saldırganın evinde üç kişinin daha ölü bulunması olayın boyutlarına ilişkin yeni soruları gündeme getirdi.
KUDÜS – İsrail’de 27 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından başlayan hükümet kurma belirsizliğinde kritik bir aşamaya geçildi. İsrail Cumhurbaşkanı İzak Herzog, yeni hükümeti kurma görevini muhalefetteki Yashar Partisi lideri ve eski Genelkurmay Başkanı Gadi Ayzenkot’a (Gadi Eisenkot) verme kararı aldı.
İsrail Cumhurbaşkanlığı Ofisinden 7 Kasım Cumartesi günü yapılan açıklamaya göre Herzog, Ayzenkot’u 8 Kasım Pazar günü yerel saatle 17.00’de Cumhurbaşkanlığı Ofisine davet etti. Muhalefet liderine hükümeti kurma yetkisinin bu görüşmede resmen verilmesi planlanıyor.
Karar, seçimlerde en fazla milletvekilini çıkaran partinin lideri olmasına rağmen parlamentoda yeterli desteği sağlayamayan Başbakan Binyamin Netanyahu açısından önemli bir siyasi gelişme olarak değerlendiriliyor.
Ancak Ayzenkot’un hükümeti kurmakla görevlendirilmesi, yeni hükümetin kurulduğu veya Netanyahu’nun başbakanlık görevinin sona erdiği anlamına gelmiyor.
67 milletvekili Ayzenkot’u, 46 milletvekili Netanyahu’yu destekledi
İsrail Cumhurbaşkanı Herzog, seçimlerin ardından parlamentoya girmeye hak kazanan siyasi partilerin temsilcileriyle görüşmeler gerçekleştirdi.
120 sandalyeli İsrail Meclisi Knesset’teki partilerin tavsiyelerinin alınmasının ardından hükümeti kurmakla görevlendirilecek isim konusunda karar verildi.
Cumhurbaşkanlığı Ofisinin açıkladığı sonuçlara göre 67 milletvekili Ayzenkot’un, 46 milletvekili ise Netanyahu’nun hükümeti kurmakla görevlendirilmesini istedi.
Netanyahu’nun önceki koalisyon ortaklarından Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi ise sahip olduğu 7 milletvekiliyle herhangi bir ismi önermedi.
Hükümet kurma görevi için önerilen isim
Milletvekili sayısı
Gadi Ayzenkot
67
Binyamin Netanyahu
46
Herhangi bir aday önermeyenler
7
Toplam
120
Bu sonuçlarla Ayzenkot, Cumhurbaşkanlığı görüşmelerinde parlamentonun salt çoğunluğuna karşılık gelen 61 milletvekili sınırının üzerinde tavsiye aldı.
Bununla birlikte Cumhurbaşkanına yapılan tavsiyeler, ilgili bütün partilerin Ayzenkot liderliğinde kurulacak bir koalisyona katılacağı veya hükümete güvenoyu vereceği anlamına gelmiyor.
Hükümeti kurmak için 28 gün süresi olacak
İsrail Cumhurbaşkanlığı Ofisinin açıklamasında, hükümet kurma görevinin verilmesinin ardından izlenecek yasal takvim de belirtildi.
İsrail’in hükümetin kuruluşunu düzenleyen Temel Yasası uyarınca Ayzenkot, yetkiyi resmen devraldıktan sonra 28 gün içerisinde yeni hükümeti kurmaya çalışacak.
Bu sürede koalisyon anlaşmalarının tamamlanamaması durumunda Cumhurbaşkanı Herzog’un 14 güne kadar ek süre tanıma yetkisi bulunuyor.
Böylece Ayzenkot’un hükümeti kurmak için kullanabileceği süre, ek süre verilmesi halinde toplam 42 güne ulaşabilecek.
Ayzenkot’un bu süreçte parlamentoda güvenoyu alabilecek bir hükümet oluşturması gerekiyor. Bunun başarılamaması halinde başka milletvekillerinin hükümeti kurmakla görevlendirilmesi ve siyasi çıkmazın devam etmesi durumunda yeniden seçim seçeneği gündeme gelebilecek.
Seçimlerde hiçbir blok tek başına çoğunluğu sağlayamadı
İsrail’de 27 Ekim’de yapılan ve kesin sonuçları 4 Kasım’da onaylanan parlamento seçimlerinde hiçbir siyasi blok hükümeti tek başına kurabilecek çoğunluğa ulaşamadı.
Başbakan Netanyahu’nun liderliğindeki Likud Partisi 27 milletvekili kazanarak parlamentonun en büyük partisi oldu.
Netanyahu’nun önceki hükümetinde yer alan partilerin toplam sandalye sayısı ise 53’te kaldı.
Gadi Ayzenkot’un liderliğindeki muhalefet bloğu 48 sandalye kazanırken, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden iki siyasi liste 19 milletvekili çıkardı.
Siyasi blok
Milletvekili sayısı
Netanyahu liderliğindeki önceki iktidar bloğu
53
Ayzenkot liderliğindeki muhalefet bloğu
48
İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler
19
Toplam
120
Hükümet için gerekli çoğunluk
61
Seçimlerin ardından ortaya çıkan tablo, koalisyon görüşmelerinin önemini artırdı.
Netanyahu liderliğindeki blok çoğunluk için 8 milletvekiline daha ihtiyaç duyarken, Ayzenkot’un muhalefet bloğu 61 sandalye sınırının 13 milletvekili gerisinde kaldı.
Filistinlileri temsil eden partiler kilit konumda
Seçimlerin dikkat çekici sonuçlarından biri, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden siyasi partilerin parlamentoda toplam 19 sandalye kazanması oldu.
Ortak Liste 11, Raam Partisi ise 8 milletvekili elde ederek yeni hükümetin kurulması sürecinde belirleyici konuma geldi.
Her iki siyasi oluşum da Cumhurbaşkanlığı istişarelerinde hükümet kurma görevinin Ayzenkot’a verilmesini destekledi.
Bu destekle birlikte Ayzenkot’un hükümeti kurmakla görevlendirilmesini öneren milletvekili sayısı 67’ye ulaştı.
Ancak muhalefet liderinin kuracağı hükümette Filistinlileri temsil eden partilerin yer alıp almayacağı konusunda siyasi görüş ayrılıkları bulunuyor.
Ayzenkot, daha önce kurulacak koalisyonda Arap partilerinin yer almayacağını belirtmişti. Buna karşılık bazı partiler, yeni hükümetin dışarıdan desteklenmesi seçeneğine açık olduklarını ifade etti.
Dolayısıyla 67 milletvekilinin Ayzenkot’a görevin verilmesini desteklemesi, aynı çoğunluğun kurulacak hükümete de destek vereceğini kesinleştirmiyor.
Netanyahu’nun iktidarı devam ediyor, koalisyon görüşmeleri belirleyici olacak
Gadi Ayzenkot’un hükümeti kurma sürecinde ilk görevlendirilecek isim olması, uzun süredir iktidarda bulunan Netanyahu açısından önemli bir siyasi gelişme niteliği taşıyor.
Buna rağmen Netanyahu, yeni hükümet kuruluncaya kadar mevcut başbakanlık görevini sürdürüyor.
Ayzenkot’un önündeki en önemli mesele, farklı siyasi görüşlere sahip partileri ortak bir hükümet programında buluşturmak olacak.
Özellikle güvenlik politikaları, Filistin meselesi, askerlik düzenlemeleri ve dinî partilerin talepleri gibi başlıklarda siyasi partilerin birbirinden farklı pozisyonları bulunuyor.
Cumhurbaşkanı Herzog da 5 Kasım’da yaptığı açıklamada, partiler arasında karşılıklı itirazlar bulunduğunu ve hükümeti kurabilecek çoğunluğun ortaya çıkmasının kolay olmadığını vurgulamıştı.
İsrail Cumhurbaşkanı İzak Herzog’un aldığı kararla, 27 Ekim seçimlerinin ardından başlayan koalisyon görüşmelerinde yeni bir aşamaya geçildi.
Muhalefet lideri Gadi Ayzenkot, 8 Kasım Pazar günü hükümeti kurma yetkisini resmen devralmak üzere Cumhurbaşkanlığı Ofisine davet edildi.
Ayzenkot’un ilk aşamada 28 gün içerisinde parlamentonun desteğini alabilecek bir koalisyon oluşturması gerekiyor.
İsrail’de yeni hükümetin kurulup kurulamayacağı, Ayzenkot’un farklı siyasi partilerle gerçekleştireceği görüşmelerin sonucunda netleşecek. Netanyahu’nun siyasi geleceği açısından da önem taşıyan süreçte, 120 sandalyeli parlamentoda en az 61 milletvekilinin desteği belirleyici olacak.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 7 Kasım 2026 Cumartesi günü Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre görüşmede, Türkiye ile ABD arasındaki ikili ilişkiler, İran-ABD gerilimi, Rusya-Ukrayna savaşı ve bölgesel gelişmeler ele alındı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin diplomatik çözüm çabalarını sürdüreceğini belirterek hem Orta Doğu’da hem de Ukrayna’da barışın sağlanmasına yönelik girişimlere destek vermeye devam edeceklerini ifade etti.
Türkiye-ABD ilişkilerinde iş birliği mesajı
Görüşmenin önemli gündem maddelerinden biri Türkiye ile ABD arasındaki ilişkiler oldu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ülke arasındaki iş birliğinin önümüzdeki dönemde artarak devam edeceğine inandığını belirtti.
Türkiye’nin ABD ile ilişkilerine yeni bir ivme kazandırmak amacıyla çalışmayı sürdüreceğini ifade eden Erdoğan, karşılıklı iş birliğinin geliştirilmesine yönelik değerlendirmelerde bulundu.
İletişim Başkanlığının açıklamasında, görüşmede belirli bir ekonomik veya savunma anlaşmasının karara bağlandığına ilişkin bilgiye yer verilmedi.
Erdoğan’dan İran-ABD gerilimine diplomasi çağrısı
Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Trump ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde İran ile ABD arasındaki gerilimi de gündeme getirdi.
Bölgede yaşanan sorunların askeri yöntemler yerine diplomatik yollarla çözülmesi gerektiğini vurgulayan Erdoğan, gerilimin sona ermesinin önemine dikkat çekti.
Türkiye’nin barışın sağlanması için çaba göstermeye devam edeceğini belirten Erdoğan, sorunların müzakere ve diplomasi yoluyla çözüme kavuşturulması gerektiği yönündeki tutumunu dile getirdi.
Rusya-Ukrayna savaşı da görüşüldü
Telefon görüşmesinde Rusya ile Ukrayna arasında devam eden savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimler de değerlendirildi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, savaşın bitirilmesi amacıyla artan diplomatik çabaların olumlu sonuç vermesini umut ettiğini belirtti.
Türkiye’nin bu süreçte yürütülen çalışmalara katkı sunmaya devam edeceğini ifade eden Erdoğan, hem Ukrayna hem de Rusya ile temasların artırılmasının önemine dikkat çekti.
Erdoğan’ın açıklamaları, Türkiye’nin iki ülkeyle diplomatik iletişimi sürdürme yaklaşımının devam edeceğini ortaya koydu.
Bununla birlikte görüşmeye ilişkin resmi açıklamada yeni bir müzakere takvimi veya somut bir anlaşma duyurulmadı.
Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi için Trump’a teşekkür
Görüşmede Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi de gündeme geldi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump’a zirveye verdiği destek dolayısıyla teşekkür etti.
İletişim Başkanlığının açıklamasında, Trump’ın zirveye sağladığı desteğin ayrıntılarına ilişkin ek bilgi paylaşılmadı.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Erdoğan-Trump telefon görüşmesine ilişkin yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:
Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
Liderler, Türkiye-ABD ikili ilişkileri ile bölgesel ve küresel gelişmeleri ele aldı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye ile ABD arasındaki iş birliğinin artarak süreceğine inandığını, önümüzdeki süreçte de ilişkilere ivme kazandırmak için çalışacaklarını ifade etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran ile ABD arasındaki gerilimin sona ermesi ve sorunların diplomasi yoluyla çözülmesi gerektiğini belirterek, Türkiye olarak barış için gayret göstermeyi sürdüreceğimizi vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ukrayna-Rusya savaşının sonlandırılması için artan diplomatik çabaların olumlu sonuç vermesini umduğunu, bu konudaki çalışmalara katkı sunmaya devam edeceğimizi, hem Ukrayna hem Rusya ile temasları artırmanın önemli olduğunu belirtti.
Cumhurbaşkanımız görüşmede, ABD Başkanı Trump’a Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne verdiği destek için de teşekkür etti.
Görüşmede dört önemli başlık öne çıktı
Gündem
Görüşmede ele alınan konu
Türkiye-ABD ilişkileri
İki ülke arasındaki iş birliğinin artırılması
İran-ABD gerilimi
Gerilimin sona erdirilmesi ve diplomatik çözüm
Rusya-Ukrayna savaşı
Barış girişimleri ve taraflarla diplomatik temaslar
Türk Devletleri Teşkilatı
Trump’ın zirveye verdiği destek için teşekkür
Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump arasındaki görüşmede özellikle diplomasi ve bölgesel sorunların barışçıl yöntemlerle çözülmesi mesajları öne çıktı.
Görüşmenin ardından yapılan resmi açıklamada, liderlerin hangi konularda ortak karar aldığına veya yeni bir anlaşmaya ulaşıldığına ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.