Elektrik ve doğalgaz faturalarını düşürmek isteyenlere yeni uygulama!

Elektrik ve doğalgaz faturalarındaki giderlerini azaltmak isteyen vatandaşlar için yeni bir dijital uygulama hayata geçirildi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından geliştirilen “Verimli Ev” mobil uygulaması, evlerdeki enerji tüketiminin ayrıntılı şekilde analiz edilmesine ve tasarruf imkânlarının belirlenmesine yardımcı olacak.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre mobil uygulama mağazalarında kullanıma sunulan sistem sayesinde vatandaşlar, evlerinde kullandıkları elektrikli cihazların ve ısıtma sistemlerinin enerji tüketimini hesaplayabilecek.

Uygulama, her cihazın toplam enerji tüketimindeki payını ve oluşturduğu maliyeti göstererek kullanıcılara enerji verimliliğini artırmaya yönelik öneriler sunacak.

e-Devlet üzerinden giriş yapılabilecek

“Verimli Ev” uygulamasına erişmek isteyen vatandaşlara iki farklı giriş seçeneği sunuluyor.

Kullanıcılar, e-posta adresleriyle yeni bir hesap oluşturabilecek veya e-Devlet Kapısı üzerinden giriş yapabilecek.

Sisteme giriş yaptıktan sonra kullanıcıların öncelikle evlerine ait elektrik ve doğalgaz faturalarındaki güncel tüketim bilgilerini uygulamaya eklemeleri gerekiyor.

Ardından evde kullanılan cihazların teknik özellikleri ve günlük kullanım alışkanlıkları sisteme tanımlanabilecek.

Hangi cihazın faturaya ne kadar yansıdığı görülebilecek

Uygulama kapsamında buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, kombi ve klima gibi evlerde yaygın kullanılan cihazların enerji tüketimi ayrı ayrı hesaplanabilecek.

Kullanıcılar, cihazlara ilişkin enerji sınıfı, motor gücü ve günlük kullanım süresi gibi bilgileri sisteme girecek.

Bu veriler üzerinden yapılan analizlerde cihazların toplam tüketimdeki payı, tahmini enerji maliyeti ve karbon emisyonu belirlenecek.

Uygulamada hangi bilgiler kullanılacak?

Kullanıcıdan istenen bilgi Kullanım amacı
Elektrik tüketimi Elektrik kullanımının analiz edilmesi
Doğalgaz tüketimi Isınma ve diğer doğalgaz kullanımının değerlendirilmesi
Cihazın enerji sınıfı Enerji verimliliğinin belirlenmesi
Cihazın motor gücü Enerji ihtiyacının hesaplanması
Günlük kullanım süresi Tahmini tüketimin hesaplanması
Cihaz bazındaki tüketim Faturaya etkisinin ve karbon emisyonunun gösterilmesi

Kişiye özel tasarruf önerileri sunulacak

“Verimli Ev” uygulaması, kullanıcıların sisteme girdiği bilgileri değerlendirerek evlerdeki enerji tüketim alışkanlıklarını analiz edecek.

Analiz sonucunda hangi cihazın daha fazla enerji harcadığı ve toplam faturadaki tahmini payı görülebilecek.

Ayrıca her cihaz için kullanıcıya özel verimlilik önerileri hazırlanacak.

Böylece vatandaşlar, enerji tüketimlerinin hangi alanlarda yoğunlaştığını öğrenerek elektrik ve doğalgaz kullanımını azaltabilecek adımları belirleyebilecek.

Uygulama doğrudan faturalarda indirim sağlamıyor. Faturaların düşürülmesi, kullanıcıların öneriler doğrultusunda tüketimlerini azaltabilmelerine bağlı olacak.

Bakan Bayraktar: “Her alanda verimlilik kültürünü güçlendirmeyi hedefliyoruz”

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, enerji verimliliğinin Türkiye’nin uzun vadeli enerji politikalarının temel unsurlarından biri olduğunu belirtti.

Milli Enerji 2040 vizyonu kapsamında enerji verimliliğine büyük önem verdiklerini vurgulayan Bayraktar, şu ifadeleri kullandı:

“Milli Enerji 2040 vizyonumuzun temel ayaklarından birini enerji verimliliği oluşturuyor. Çünkü enerjide tam bağımsız Türkiye hedefine ulaşmak yalnızca daha fazla üretmekle değil, enerjiyi daha verimli kullanmakla da mümkün. Bu doğrultuda enerji verimliliği alanında bugüne kadar hayata geçirdiğimiz çalışmaları daha ileriye taşıyarak üretimden sanayiye, ulaşımdan binalara ve günlük yaşamımıza kadar her alanda verimlilik kültürünü güçlendirmeyi hedefliyoruz.”

“Enerji verimliliği önce evlerimizde başlıyor”

Bakan Bayraktar, enerji tasarrufunun günlük yaşamda alınabilecek önlemlerle başladığını belirterek, aydınlatma, ısınma ve elektrikli cihazların kullanımında yapılacak değişikliklerin hem aile bütçesine hem de Türkiye’nin enerji bağımsızlığına katkı sağlayacağını ifade etti.

Bakanlığın geliştirdiği yeni mobil uygulamanın bu anlayışı günlük hayata taşıyacağını kaydeden Bayraktar, açıklamasının devamında şunları söyledi:

“Aydınlatmadan ısınmaya, elektrikli cihazların kullanımından günlük alışkanlıklarımıza kadar atacağımız her adım hem aile bütçemize hem de ülkemizin enerji bağımsızlığına katkı sağlayacak. Bakanlık olarak geliştirdiğimiz ‘Verimli Ev’ mobil uygulaması da bu anlayışı günlük hayatımıza taşıyor. Uygulama sayesinde hangi cihazın elektrik ve doğalgaz tüketimimizde ne kadar payı olduğunu görebiliyor, tüketim alışkanlıklarımıza özel önerilerle evimizde enerjiyi daha verimli kullanmanın yollarını keşfedebiliyoruz.”

Verimli Ev uygulaması nasıl kullanılacak?

Enerji tüketimini analiz etmek isteyen vatandaşlar, mobil uygulama mağazalarında yer alan “Verimli Ev” uygulamasını kullanarak aşağıdaki işlemleri gerçekleştirebilecek:

  1. Uygulamaya giriş: e-Devlet Kapısı üzerinden veya e-posta adresiyle hesap oluşturularak sisteme erişilecek.
  2. Fatura bilgilerinin girilmesi: Elektrik ve doğalgaz faturalarındaki güncel tüketim verileri uygulamaya eklenecek.
  3. Evdeki cihazların tanımlanması: Buzdolabı, kombi, klima, çamaşır makinesi ve diğer cihazların özellikleri girilecek.
  4. Enerji tüketiminin analiz edilmesi: Cihazların tüketim miktarları, tahmini maliyetleri ve karbon emisyonları hesaplanacak.
  5. Tasarruf önerilerinin incelenmesi: Kullanıcılar kendi tüketim alışkanlıklarına göre hazırlanan verimlilik önerilerini görebilecek.

Hem aile bütçesine hem enerji tasarrufuna katkı hedefleniyor

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının hayata geçirdiği uygulamayla vatandaşların evlerindeki enerji tüketimini daha yakından takip edebilmesi hedefleniyor.

Özellikle ısınma ve elektrikli cihaz kullanımının arttığı dönemlerde tüketimin hangi alanlarda yoğunlaştığının belirlenmesi, ailelerin enerji giderlerini yönetmesine yardımcı olabilecek.

Bakanlık, “Verimli Ev” uygulaması aracılığıyla konutlarda enerji verimliliği bilincinin geliştirilmesini, gereksiz tüketimin azaltılmasını ve enerji kaynaklarının daha verimli kullanılmasını amaçlıyor.

Avrupa’da doğal gaz depoları kritik seviyelerde!

Avrupa Birliği ülkelerinde doğal gaz depolarının doluluk oranlarının geçmiş yılların aynı dönemine göre belirgin şekilde gerilemesi, kış sezonu öncesinde enerji arz güvenliğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

AB Komisyonu, doğal gaz stoklarının tarihsel ortalamanın altında bulunduğunu doğrularken mevcut koşullarda üye ülkelerin gaz tedarikinde herhangi bir sorun yaşamadığını bildirdi.

Doğal gaz depolarında 17,5 puanlık fark

Avrupa Birliği genelindeki doğal gaz depolarının doluluk oranı yüzde 72 seviyesinde bulunuyor. Son beş yılın aynı dönemindeki ortalama doluluk oranının ise yüzde 89,5 olduğu belirtiliyor.

Buna göre Avrupa’daki doğal gaz depolarının doluluk oranı, beş yıllık ortalamanın 17,5 yüzde puan altında seyrediyor.

Gösterge Doluluk oranı
AB doğal gaz depolarının mevcut doluluk oranı %72,0
Son 5 yılın aynı dönem ortalaması %89,5
Ortalama ile mevcut seviye arasındaki fark -17,5 yüzde puan

Depolardaki bu düşüş, özellikle kış aylarında artan ısınma ihtiyacı ve enerji tüketimi nedeniyle önem taşıyor.

AB Komisyonu’ndan açıklama: Arz güvenliği sorunu bulunmuyor

AB Komisyonunun Enerjiden Sorumlu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, Brüksel’de düzenlenen basın toplantısında Avrupa’daki doğal gaz depolarının doluluk seviyelerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Depolama oranlarının tarihsel ortalamanın altında olduğunu kabul eden Itkonen, buna rağmen Avrupa Birliği ülkelerinde mevcut durumda doğal gaz tedarikinde herhangi bir aksaklık yaşanmadığını belirtti.

Itkonen, konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Ancak üye ülkelerimiz şu an için herhangi bir arz güvenliği sorunu yaşamıyor.”

AB Komisyonunun gelişmeleri yakından takip ettiğini vurgulayan Itkonen, üye ülkelerdeki enerji durumunun düzenli olarak değerlendirildiğini ifade etti.

Avrupa Birliği Gaz Koordinasyon Grubu gelişmeleri izliyor

Itkonen, AB ülkelerinin doğal gaz stokları arasında farklılıklar bulunduğuna dikkat çekti.

Bazı ülkelerin depolama seviyelerinin diğerlerinden daha yüksek olduğunu belirten Itkonen, Avrupa Birliği Gaz Koordinasyon Grubu’nun üye ülkelerdeki durumu değerlendirmek üzere düzenli olarak toplandığını hatırlattı.

Gaz tedariki, depolama kapasitesi ve olası arz riskleri bu toplantılar kapsamında takip ediliyor.

2022’deki enerji krizinden farklı bir tablo var

AB Komisyonu Sözcüsü Itkonen, Avrupa’nın 2022 yılında yaşadığı enerji krizini de hatırlattı.

Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında Avrupa’da doğal gaz tedarikinde ciddi sıkıntılar yaşanmış, enerji maliyetlerindeki artış sanayi üretiminden hane halkı harcamalarına kadar birçok alanı etkilemişti.

Itkonen, 2022’de yaşanan arz sıkıntılarının ardından Avrupa doğal gaz piyasasında istikrarı sağlamak amacıyla çeşitli yasal düzenlemelerin hayata geçirildiğini belirtti.

Mevcut durumun 2022 yılındaki krizden farklı olduğunu vurgulayan Itkonen, o dönemde doğrudan gaz tedarikiyle ilgili sorunlar yaşandığını ancak bugün aynı koşulların bulunmadığını ifade etti.

Acil durum önlemleri hazır ancak uygulanmasına gerek görülmüyor

Avrupa Birliği, enerji arz güvenliğini korumak amacıyla ihtiyaç duyulması hâlinde devreye alınabilecek çeşitli önlemleri hazır tutuyor.

Itkonen, gaz stoklarının tarihsel ortalamanın altında olmasına rağmen mevcut aşamada acil durum tedbirlerinin uygulanmasını gerektiren şartların oluşmadığını açıkladı.

Komisyon, üye ülkelerdeki gelişmeleri izlemeye ve olası arz güvenliği risklerini değerlendirmeye devam edecek.

Kış aylarında doğal gaz stokları yakından takip edilecek

Avrupa’nın kış dönemine geçmiş yılların ortalamasından daha düşük doğal gaz stoklarıyla girmesi, önümüzdeki aylarda hava sıcaklıklarını, enerji tüketimini ve gaz tedarikini daha önemli hâle getiriyor.

Özellikle soğuk hava dalgaları, sanayinin enerji talebi ve uluslararası gaz piyasalarındaki gelişmeler depolardaki stokların ne kadar hızlı tüketileceğini etkileyebilecek unsurlar arasında bulunuyor.

Doğal gaz stoklarının düşük olması tek başına bir enerji krizinin başladığı anlamına gelmese de uzun süreli ve yüksek tüketim dönemlerinde arz güvenliği açısından risklerin artmasına neden olabilir.

Avrupa Birliği Komisyonu, doğal gaz depolarının doluluk oranının yüzde 72’ye gerilemesine rağmen mevcut durumda enerji arz güvenliği sorunu beklemediğini vurgularken kış boyunca gelişmeleri yakından takip edeceğini bildirdi.

Avrupa’da doğal gaz fiyatları 100 avroyu aşarak son 4 yılın zirvesini gördü

Avrupa’da doğal gaz fiyatları, Orta Doğu’daki gerilimlerin küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatını aksatması ve Asya’dan gelen güçlü talep nedeniyle megavatsaat başına 100 avro sınırını aşarak Aralık 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Avrupa’da doğal gaz fiyatlandırmasında referans kabul edilen Hollanda merkezli TTF’de kasım vadeli kontratlarda doğal gazın megavatsaat fiyatı gün içinde 101 avroya yaklaştı.

Eylül başında 70 avronun altında seyreden gaz fiyatlarındaki tırmanışta, Hürmüz Boğazı’ndaki fiili ablukanın, küresel LNG arzının beşte birini sağlayan Katar’ın sevkiyatlarını savaş öncesi dönemdeki seviyesinin dörtte birine indirmesi belirleyici oldu.

Analistler, fiyatların 100 avronun üzerine çıkmasının talebi dizginlemeye yönelik hükümet müdahalelerini tetikleyebileceği uyarısında bulundu.

Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yönelik ilerleme kaydedilememesinin kış dönemi arz beklentilerini baltaladığını belirten analistler, gaz tedarikinde kesinti yaşamak istemeyen Asya’daki ithalatçıların ve stok hedeflerini yakalamaya çalışan Çin’in spot piyasadan yüksek fiyatlarla gaz alımı gerçekleştirdiğine dikkati çekti.

Asya’dan gelen bu sürdürülebilir talebin LNG kargolarını Avrupa’dan bu bölgeye kaydırdığını aktaran analistler, Avrupa’nın Asya ile rekabet edebilmek için fiyatlarını artırmak zorunda kaldığını kaydetti.

Kış aylarının aşırı soğuk geçmesi durumunda fiyatların gelecek yılın başında megavatsaat başına 130 avroya kadar çıkabileceğini öngören analistler, kasım ayı başı için mevsim normallerinin altında tahmin edilen hava sıcaklıkları ve düşük rüzgar hızı beklentisinin, halihazırda tam olarak dolmayan depolardan gaz çekimini hızlandırma riski taşıdığını vurguladı.

Doğal gaz boru hattı döşeme platformu İstanbul Boğazı’ndan geçti

Liberya bayraklı 92 metre boyunda 6 bin 641 grostonluk “PACIFIC DUSHESS” adlı açık deniz gemisi, yedeğinde ilerleyen 149 metre boyunda 15 bin 378 grostonluk CASTRO XI’e, İstanbul Boğazı geçişinde Kurtarma-3, Kurtarma-4, Kurtarma-9, Kurtarma-13, Kıyı Emniyeti-3 ile Kıyı Emniyeti-5 eşlik etti.

CASTRO XI’in Romanya’daki doğal gaz boru hattı döşeme çalışmalarında kullanılacağı öğrenildi.

Platformun geçişi dolayısıyla İstanbul Boğazı’nda transit gemi geçişleri kontrollü şekilde sağlandı.

Geminin geçişi dronla görüntülendi.

Emtia piyasalarında Fed’in şahin mesajları ve ABD-İran mutabakatı fiyatları belirledi

Emtia piyasalarında geride kalan haftada fiyatlamaların ana eksenini iki başlık oluşturdu. Bunlardan ilki ABD Merkez Bankasının yeni Başkanı Kevin Warsh yönetiminde yapılan ilk Federal Açık Piyasa Komitesi toplantısı, ikincisi ise ABD ile İran arasında Pakistan’ın arabuluculuğunda sağlanan mutabakat oldu.

Fed’in faizleri sabit bırakmasına rağmen yıl sonuna ilişkin faiz tahminlerini yukarı çekmesi, dolar endeksinin güçlenmesine ve özellikle değerli metaller ile sanayi metallerinde satış baskısının artmasına neden oldu. ABD-İran mutabakatı ise enerji piyasalarında jeopolitik risk primini aşağı çekerek Brent petrol fiyatlarında haftalık bazda sert düşüşü beraberinde getirdi.

Buna karşılık doğal gaz, mevsimsel talep beklentileri ve ihracat akışlarına ilişkin iyimserlikle petrolden pozitif ayrıştı. Tarım emtialarında ise ABD’de hava koşulları, ürün gelişimi ve arz endişeleri fiyatları destekledi.

Haftanın ana fiyat hareketleri

Emtia grubu Öne çıkan gelişme Haftalık fiyat etkisi
Değerli metaller Fed’in şahin görünümü ve güçlü dolar Satış baskısı arttı
Baz metaller Çin verileri ve dolar endeksindeki yükseliş Genel düşüş görüldü
Enerji ABD-İran mutabakatı ve Hürmüz geçişlerinin başlaması Brent düştü, doğal gaz yükseldi
Tahıllar ABD’de hava koşulları ve arz endişeleri Fiyatlar yükseldi
Yumuşak emtia Kakao ve kahvede üretim riski Kakao ve kahve yükseldi

Fed faizleri sabit tuttu ancak piyasaya şahin mesaj verdi

Fed, 17-18 Haziran’da yapılan toplantısında politika faizini beklentilere paralel şekilde yüzde 3,5-3,75 aralığında oy birliğiyle sabit bıraktı. Ancak kararın piyasalardaki etkisi faiz kararından çok, gelecek döneme ilişkin mesajlarda hissedildi.

Bankanın 2026 sonu federal fon oranına ilişkin medyan tahminini mart ayındaki yüzde 3,4 seviyesinden yüzde 3,8’e yükseltmesi, para politikasında gevşeme beklentilerini zayıflattı. Nokta grafiğinde 18 katılımcıdan 9’unun yıl sonuna kadar en az bir faiz artırımı öngörmesi de Fed’in sıkı duruşunu uzun süre koruyabileceğine işaret etti.

Karar metninin önceki açıklamalara göre belirgin şekilde kısaltılması, ileriye dönük yönlendirme niteliğindeki ifadelerin çıkarılması ve Warsh’un kendi faiz tahminini nokta grafiğine dahil etmemesi piyasalarda belirsizliği artırdı.

Warsh, basın toplantısında enflasyonun yüzde 2 hedefinin belirgin şekilde üzerinde seyrettiğini vurgulayarak fiyat istikrarına bağlılık mesajı verdi. Bu açıklamalar, Fed’in para politikasında temkinli ve şahin çizgisini sürdüreceği beklentisini güçlendirdi.

Fed toplantısından piyasalara yansıyan ana mesajlar

Başlık Açıklama Piyasa etkisi
Politika faizi Yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit bırakıldı İlk tepki sınırlı kaldı
2026 faiz tahmini Medyan tahmin yüzde 3,4’ten yüzde 3,8’e çıktı Sıkı duruş beklentisi güçlendi
Nokta grafiği 18 katılımcıdan 9’u faiz artırımı öngördü Doları destekledi
Karar metni Daha kısa ve yönlendirmesi zayıf metin yayımlandı Belirsizlik arttı
Warsh’un mesajı Enflasyonla mücadele vurgusu yapıldı Değerli metaller baskılandı

Dolar endeksi güçlendi, tahvil faizleri sınırlı geriledi

Fed’in sıkı para politikasını sürdürebileceği ve yıl içinde faiz artırımına gidebileceği beklentileri dolar endeksini destekledi. Hafta içinde 101,1 seviyesine kadar yükselerek son 13 ayın en yüksek seviyesini gören dolar endeksi, haftayı yüzde 1,1 artışla 100,8 seviyesinde tamamladı.

ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi ise haftayı 3 baz puanlık düşüşle yüzde 4,46 seviyesinde kapattı. Tahvil faizindeki sınırlı gerilemeye rağmen doların güçlenmesi, dolar cinsinden fiyatlanan emtialar üzerinde genel baskı oluşturdu.

Değerli metallerde güçlü dolar baskısı

Değerli metaller haftayı genel olarak kayıpla tamamladı. Fed’in beklenenden daha şahin bir görünüm sergilemesi ve dolar endeksinin son 13 ayın zirvesine çıkması, değerli metallerde satış baskısını artırdı.

Doların değer kazanması, diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından altın, gümüş, platin ve paladyumun maliyetini yükseltti. Aynı zamanda faizlerin uzun süre yüksek kalabileceğine ilişkin beklenti, faiz getirisi bulunmayan değerli metallere yönelik talebi zayıflattı.

Spot altının ons fiyatı haftayı 4 bin 169 dolar civarında tamamladı. Ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 5, platinde yüzde 3,2, paladyumda yüzde 1,9 ve altında yüzde 1,3 geriledi.

Değerli metallerde haftalık görünüm

Emtia Haftalık değişim Ana neden
Gümüş -%5 Güçlü dolar ve faiz baskısı
Platin -%3,2 Sanayi talebi endişeleri ve dolar etkisi
Paladyum -%1,9 Risk iştahındaki zayıflama
Altın -%1,3 Fed’in şahin mesajları
Spot altın 4 bin 169 dolar civarı Haftayı kayıpla tamamladı

Baz metallerde Çin ekonomisine ilişkin endişeler öne çıktı

Baz metallerde fiyatlamaların merkezinde Fed’in şahin duruşu, güçlenen dolar ve Çin ekonomisine ilişkin veriler yer aldı. Dolar endeksindeki yükseliş, dolar üzerinden fiyatlanan sanayi metallerini diğer para birimlerini kullanan alıcılar için daha pahalı hale getirerek talep görünümünü zayıflattı.

Dünyanın en büyük metal tüketicisi olan Çin’de mayıs ayında perakende satışların aylık bazda gerilemesi ve ocak-mayıs döneminde sabit varlık yatırımlarının yıllık yüzde 4,1 azalması, sanayi metalleri talebine ilişkin endişeleri artırdı.

Bu tablo, alüminyumdan bakıra, nikelden çinkoya kadar geniş bir yelpazede satış baskısına neden oldu.

Baz metallerde haftalık değişim

Metal Haftalık değişim Fiyatlamayı etkileyen unsur
Alüminyum -%4,4 Çin talebi ve güçlü dolar
Bakır -%2 Sanayi talebi endişeleri
Nikel -%1,2 Risk iştahındaki zayıflama
Çinko -%0,6 Talep görünümündeki bozulma
Kurşun -%0,5 Genel baz metal satışları

Brent petrolde Hürmüz etkisi: Jeopolitik risk primi azaldı

Enerji piyasalarında haftanın en kritik gelişmesi ABD ile İran arasında sağlanan mutabakat oldu. Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerde 14 Haziran’da varılan 14 maddelik mutabakat, hafta başından itibaren küresel piyasalarda risk algısını azalttı.

Mutabakat; çatışmaların sona erdirilmesini, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını içerdi. Tarafların mutabakatı imzalamasının ardından Hürmüz Boğazı’nda tanker geçişleri yeniden başladı.

Bu gelişmeler küresel enerji arzının toparlanabileceğine ilişkin beklentileri güçlendirdi. Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışının yeniden başlaması, Brent petrolde jeopolitik risk primini aşağı çekti.

Brent petrolün varil fiyatı haftalık bazda yüzde 6,7 geriledi. Ancak düşüşün daha sert olmasını sınırlayan unsurlar da vardı. Tanker geçişlerinin savaş öncesi seviyelerin altında kalması, gemilerden önceden izin alınmasının talep edilmesi, mayın ve sigorta risklerinin sürmesi fiyatlardaki iyimserliği sınırladı.

İsviçre’de yapılması planlanan takip görüşmelerinin ertelenmesi de mutabakatın kalıcı bir barış anlaşmasına dönüşüp dönüşmeyeceğine ilişkin belirsizliklerin devam ettiğini gösterdi.

Enerji emtialarında haftalık görünüm

Emtia Haftalık değişim Ana etken
Brent petrol -%6,7 Hürmüz geçişlerinin yeniden başlaması
Doğal gaz +%2,5 Soğutma talebi ve ihracat beklentileri

Hürmüz Boğazı neden kritik?

Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticareti açısından stratejik geçiş noktaları arasında yer alıyor. Bölgede yaşanan askeri ya da diplomatik gerilimler, petrol fiyatlarında doğrudan risk primi oluşturabiliyor.

ABD-İran mutabakatı sonrası tanker geçişlerinin başlaması petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü etki yaratsa da geçişlerin tam kapasiteye ulaşmaması ve güvenlik risklerinin sürmesi, piyasanın temkinli kalmasına neden oldu.

Hürmüz kaynaklı petrol fiyatlamasında etkili faktörler

Fiyatları aşağı çeken unsurlar Fiyatlardaki düşüşü sınırlayan unsurlar
ABD-İran mutabakatının imzalanması Kalıcı barış anlaşmasına ilişkin belirsizlik
Tanker geçişlerinin yeniden başlaması Geçişlerin savaş öncesi seviyelerin altında kalması
Deniz ablukasının kaldırılması Ön izin uygulaması
Geçiş ücretlerinin 60 günlük süreçte alınmayacak olması Mayın ve sigorta riskleri
Bölgedeki üreticilerin ihracatı artırması Takip görüşmelerinin ertelenmesi

Doğal gaz petrolden pozitif ayrıştı

Petrol fiyatlarında jeopolitik risk priminin azalmasına bağlı düşüş görülürken, doğal gaz fiyatları farklı bir görünüm sergiledi. Mevsimsel soğutma talebinin güçlenebileceğine ilişkin beklentiler ve ihracat akışlarının artacağı yönündeki değerlendirmeler doğal gaz fiyatlarını destekledi.

Bu nedenle doğal gazın İngiliz termal birimi bazındaki fiyatı haftalık yüzde 2,5 artış kaydetti. Böylece enerji grubunda Brent petrol ile doğal gaz arasında belirgin bir ayrışma yaşandı.

Tahıllarda teknik alımlar ve hava koşulları fiyatları destekledi

Tarım emtialarında tamamlanan haftada ABD’deki hava koşulları, ürün gelişimine ilişkin beklentiler ve ABD Tarım Bakanlığı verileri etkili oldu.

ABD Tarım Bakanlığının yayımladığı raporda ülkedeki kışlık buğday üretiminin 1965-1966 sezonundan bu yana en düşük seviyeye gerileyeceğinin öngörülmesi, arz endişelerini canlı tuttu. Bu beklenti, buğday fiyatlarında yukarı yönlü hareketi destekledi.

ABD’nin Orta Batı bölgesinde etkili olan yağışların tarla çalışmalarını aksatabileceğine ilişkin değerlendirmeler mısır ve soya fasulyesinde alımları güçlendirdi. Çin’in ABD tarım ürünlerine yönelik talebinin yeniden canlanabileceği beklentisi de özellikle soya fasulyesi fiyatlarında destekleyici oldu.

Chicago Ticaret Borsası’nda kile başına fiyatlar buğdayda yüzde 2,9, pirinçte yüzde 1,4, mısırda ve soya fasulyesinde yüzde 0,9 arttı.

Tahıl ürünlerinde haftalık değişim

Ürün Haftalık değişim Ana gerekçe
Buğday +%2,9 Kışlık üretimde düşük seviye beklentisi
Pirinç +%1,4 Teknik alımlar
Mısır +%0,9 Orta Batı yağışları
Soya fasulyesi +%0,9 Çin talebi beklentisi ve hava koşulları

Kakao ve kahvede hava koşulları belirleyici oldu

Yumuşak emtia piyasasında Brezilya ve Batı Afrika’daki hava koşulları fiyatlamaların merkezinde yer aldı. El Nino hava olayının tarımsal üretim üzerindeki olası etkilerine ilişkin beklentiler, tropikal ürünlerde arz risklerini artırdı.

Kakao fiyatlarında Batı Afrika’daki üretim bölgelerinde aşırı yağışların hastalık riskini artırabileceğine ilişkin endişeler öne çıktı. Fonların satış pozisyonlarını azaltması da fiyatlardaki sert yükselişi destekledi.

Kahvede ise Brezilya’nın önemli üretim merkezi Minas Gerais dahil ülkenin güneydoğusundaki üretim alanlarında görülen aşırı yağışlar hasadı durdurdu. Bu gelişme, kahve fiyatlarında yukarı yönlü hareketi güçlendirdi.

Intercontinental Exchange’te libre bazında fiyatlar kahvede yüzde 4,9 ve pamukta yüzde 4,4 yükseldi. Şeker yüzde 0,6 gerilerken, kakaonun ton başına fiyatı haftayı yüzde 10 artışla tamamladı.

Yumuşak emtialarda haftalık değişim

Ürün Haftalık değişim Öne çıkan gelişme
Kakao +%10 Batı Afrika’da aşırı yağış ve hastalık riski
Kahve +%4,9 Brezilya’da hasadı durduran yağışlar
Pamuk +%4,4 Teknik alımlar ve arz beklentileri
Şeker -%0,6 Talep ve arz dengesine ilişkin baskı

Emtia piyasalarında haftanın genel tablosu

Piyasa Haftanın yönü Temel belirleyici
Altın ve değerli metaller Aşağı Fed’in şahin mesajları, güçlü dolar
Sanayi metalleri Aşağı Çin talebi endişeleri
Petrol Aşağı ABD-İran mutabakatı, Hürmüz geçişleri
Doğal gaz Yukarı Mevsimsel talep beklentisi
Tahıllar Yukarı Hava koşulları ve arz endişeleri
Kakao-kahve Yukarı Üretim bölgelerinde hava riski

Analistler neye dikkat çekiyor?

Piyasa uzmanlarına göre emtia fiyatlarında kısa vadede Fed’in para politikası mesajları, dolar endeksinin seyri ve ABD-İran mutabakatının uygulanabilirliği belirleyici olmaya devam edecek.

Fed’in faiz artırımı ihtimalini masada tutması, özellikle altın ve gümüş gibi faiz getirisi olmayan varlıklar üzerinde baskı oluşturabilir. Dolar endeksinin güçlü kalması ise hem değerli metaller hem de baz metaller açısından aşağı yönlü riskleri artırabilir.

Enerji tarafında ise Brent petrol fiyatlarının seyrinde Hürmüz Boğazı’ndaki tanker geçişlerinin normalleşme hızı kritik olacak. Geçişlerin savaş öncesi seviyelere dönmesi petrol fiyatlarında baskının sürmesine neden olabilir. Buna karşılık güvenlik risklerinin yeniden artması veya takip görüşmelerinin sonuçsuz kalması, fiyatlarda jeopolitik risk primini yeniden gündeme taşıyabilir.

Tarım emtialarında ise ABD’de hava koşulları, Çin’in talep görünümü, Brezilya ve Batı Afrika’daki üretim riskleri fiyatlamalar üzerinde etkili olmayı sürdürecek.

Sonuç: Emtia piyasalarında ayrışma belirginleşti

Tamamlanan haftada emtia piyasalarında tek yönlü bir hareketten ziyade varlık grupları arasında belirgin bir ayrışma yaşandı. Fed’in şahin mesajları ve güçlü dolar, değerli metaller ile baz metallerde baskı oluştururken, ABD-İran mutabakatı Brent petrol fiyatlarında jeopolitik risk primini azalttı.

Buna karşılık doğal gaz, tahıllar, kakao ve kahve gibi ürünlerde arz-talep dinamikleri ve hava koşullarına bağlı riskler fiyatları destekledi. Bu tablo, önümüzdeki dönemde emtia piyasalarında merkez bankası politikaları kadar jeopolitik gelişmelerin ve iklim kaynaklı üretim risklerinin de fiyatlamalarda belirleyici olmaya devam edeceğini gösteriyor.

Emtia piyasalarında güçlü ABD istihdam verisi sonrası satış baskısı arttı

Küresel emtia piyasalarında hafta boyunca satış baskısı etkili oldu. ABD’de açıklanan güçlü istihdam verisinin ardından tahvil faizlerinde yaşanan yükseliş, dolar endeksindeki güçlenme ve ABD Merkez Bankasının faiz indirimlerinde daha temkinli hareket edebileceğine yönelik beklentiler, emtia fiyatları üzerinde baskı oluşturdu.

Piyasalarda Hürmüz Boğazı’nda süregelen arz endişeleri, enerji kaynaklı enflasyon baskıları ve ABD-İran hattındaki müzakere sürecine ilişkin belirsizlikler de yakından takip edildi.

ABD’de mayıs ayı tarım dışı istihdam verisi 172 bin ile piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Verinin ardından Fed’in para politikasında “şahin” duruşunu daha uzun süre koruyabileceği beklentisi güçlendi. Dolar endeksi yukarı yönlü hareket ederken, ABD 10 yıllık tahvil getirileri yüzde 4,5 seviyesinin üzerine çıktı.

Güçlü istihdam verisi, ABD ekonomisinin yüksek faiz ortamına rağmen dirençli kalmayı sürdürdüğüne işaret etti. Bu görünüm, para politikasında gevşeme beklentilerini öteleyerek özellikle dolar cinsinden fiyatlanan emtialar üzerinde baskıyı artırdı.

Fed beklentileri fiyatlamalarda belirleyici oldu

ABD ekonomisinden gelen güçlü veriler, yatırımcıların Fed’e ilişkin faiz indirimi beklentilerini yeniden gözden geçirmesine neden oldu.

Para piyasalarında gelecek haftaya ilişkin fiyatlamalarda Fed’in politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutacağına kesin gözüyle bakılırken, enerji maliyetlerindeki yüksek seyrin enflasyonist baskıları canlı tutabileceği değerlendiriliyor.

Analistler, güçlü istihdam piyasasının Fed’in faiz indirimleri konusunda aceleci davranmasını zorlaştırdığını belirtiyor. Yüksek faiz beklentisi ise getirisi olmayan değerli metaller başta olmak üzere birçok emtia grubunda satış baskısını artırıyor.

Küresel pay piyasalarında da haftanın son işlem gününde risk iştahının zayıfladığı görüldü. Yatırımcıların odağı, Fed yetkililerinden gelecek para politikası mesajlarına çevrildi.

Hürmüz Boğazı kaynaklı arz endişeleri gündemde kaldı

Hafta boyunca enerji piyasalarının en önemli gündem başlıklarından biri Hürmüz Boğazı oldu.

Küresel petrol ve LNG taşımacılığı açısından kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’nda süregelen arz endişeleri, enerji fiyatlarındaki yukarı yönlü riskleri canlı tuttu.

ABD-İran hattındaki diplomatik temaslara ve müzakere sürecine ilişkin belirsizlikler de piyasalarda temkinli seyre neden oldu. Orta Doğu’daki jeopolitik risklerin küresel petrol arzında kesinti ihtimalini gündemde tutması, Brent petrolün diğer emtia gruplarına göre daha dirençli kalmasını sağladı.

Enerji maliyetlerindeki yüksek seyir, küresel enflasyon görünümüne ilişkin endişeleri de artırdı. Bu durum, merkez bankalarının faiz indirimlerinde daha temkinli davranabileceği beklentisini güçlendirdi.

Değerli metallerde güçlü dolar baskısı

Değerli metaller haftayı negatif seyirle tamamladı. ABD istihdam verisinin ardından yükselen dolar endeksi ve reel tahvil getirileri, altın başta olmak üzere değerli metaller üzerinde baskı yarattı.

Uzun süre yüksek faiz beklentisi, getirisi olmayan değerli metallerin cazibesini azalttı. Normal şartlarda jeopolitik risklerin güvenli liman talebini desteklemesi beklenirken, bu hafta faiz ve dolar etkisi daha baskın oldu.

Analistler, Hürmüz Boğazı kaynaklı gerilimlerin altına yönelik güvenli liman talebini canlı tutabileceğini ancak yüksek tahvil getirileri ve güçlü doların altının alternatif maliyetini artırarak fiyatları aşağı çektiğini ifade ediyor.

Bu gelişmelerle değerli metallerde ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 9,8, paladyumda yüzde 9,4, platinde yüzde 7,4 ve altında yüzde 4,7 geriledi.

Değerli metallerde haftalık değişim

Emtia Haftalık değişim
Gümüş -%9,8
Paladyum -%9,4
Platin -%7,4
Altın -%4,7

Baz metallerde Çin verileri ve dolar etkisi öne çıktı

Baz metallerde de haftanın genelinde satış baskısı hakim oldu. Güçlü dolar endeksi ve yükselen ABD tahvil getirileri fiyatları aşağı çekerken, Çin ekonomisine yönelik karışık sinyaller de risk iştahını sınırladı.

Çin’de mayıs ayına ilişkin resmi imalat PMI verisinin 50 seviyesinde gerçekleşmesi, ekonomide genişleme ile daralma arasındaki eşik seviyede kalındığını gösterdi. Bu veri, özellikle sanayi metalleri açısından talep görünümüne ilişkin soru işaretlerini artırdı.

Doların güçlenmesi, dolar cinsinden fiyatlanan metalleri diğer para birimlerini kullanan alıcılar için daha pahalı hale getirdi. Bu durum, baz metallerde talep beklentilerini zayıflatarak satışları derinleştirdi.

Hafta başında bazı baz metallerde Hürmüz Boğazı ve tedarik zinciri riskleri nedeniyle arz endişeleri öne çıksa da haftanın ilerleyen bölümünde güçlü ABD verileri sonrası makroekonomik görünüm fiyatlamalarda daha belirleyici hale geldi.

Bakırda Çin talebine ilişkin zayıf sinyaller ve küresel büyüme görünümündeki belirsizlikler satış baskısını artırdı. Alüminyumda hafta başında arz riskleri fiyatları desteklese de güçlü ABD istihdam verisinin ardından dolar ve tahvil faizlerindeki yükselişle kazanımlar geri verildi. Nikelde ise Endonezya kaynaklı arz görünümü ve piyasadaki arz fazlası beklentileri fiyatlar üzerinde baskı yaratmayı sürdürdü.

Baz metallerde tezgah üstü piyasada libre bazında fiyatlar alüminyumda yüzde 2,4, nikelde yüzde 2,2, bakırda yüzde 2 ve kurşunda yüzde 0,7 geriledi. Çinko ise haftayı yatay tamamladı.

Baz metallerde haftalık değişim

Emtia Haftalık değişim
Alüminyum -%2,4
Nikel -%2,2
Bakır -%2
Kurşun -%0,7
Çinko Yatay

Brent petrolde arz endişeleri fiyatları destekledi

Enerji piyasasında haftanın ana gündemi Hürmüz Boğazı kaynaklı arz endişeleri ve ABD-İran müzakerelerine ilişkin haber akışı oldu.

Hürmüz Boğazı’nın küresel petrol ve LNG taşımacılığındaki kritik rolü, piyasalarda arz güvenliği hassasiyetini canlı tuttu. Orta Doğu’da jeopolitik gerilimlerin sürmesi, küresel petrol arzında kesinti yaşanabileceği beklentilerini gündemde tuttu.

Bu görünüm, Brent petrol fiyatlarının diğer emtia gruplarına kıyasla daha dirençli seyretmesini sağladı.

OPEC+ üretim politikasına ilişkin beklentiler, ABD petrol stoklarındaki düşüş ve yaz aylarında talebin artabileceğine yönelik öngörüler petrol fiyatlarını destekledi. Hafta ortasında müzakere sürecinin yeniden başlayabileceğine dair açıklamalar fiyatlarda sınırlı gevşemeye neden olsa da arz kaygıları hafta genelinde fiyatları yukarıda tuttu.

Bununla birlikte Çin talebine ilişkin soru işaretleri ve diplomatik temaslara yönelik haber akışı Brent petroldeki yükselişi sınırladı.

Haftalık bazda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,7 arttı.

Doğal gazda iç piyasa dinamikleri baskı oluşturdu

ABD doğal gaz piyasasında petrol piyasasından farklı olarak iç dinamikler öne çıktı.

Haftalık depolama miktarının beklentilerin altında kalmasına karşın, hava tahminlerinde soğutma talebinin önceki beklentilere göre zayıflayabileceğine işaret eden görünüm fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu.

Kar satışları da doğal gazdaki gerilemede etkili oldu. Haftalık bazda doğal gazın İngiliz termal birimi cinsinden fiyatı yüzde 1,9 düştü.

Enerji emtialarında haftalık değişim

Emtia Haftalık değişim
Brent petrol +%0,7
Doğal gaz -%1,9

Tarım emtialarında arz beklentileri fiyatları düşürdü

Tarım emtialarında da haftanın genelinde düşüş eğilimi görüldü. ABD’de elverişli hava koşulları, yüksek rekolte beklentileri ve güçlü dolar endeksi fiyatlamalar üzerinde baskı oluşturan temel unsurlar oldu.

Tahıl grubunda ekim alanlarındaki hızlı ilerleme ve mevsim normallerine yakın seyreden yağışlar, rekolte beklentilerini güçlendirdi.

Güçlenen dolar endeksi ise ABD kaynaklı tahılları uluslararası alıcılar için daha pahalı hale getirerek ihracat rekabetçiliğini olumsuz etkiledi.

Mısır ve soyada ABD’de ekim ilerlemesinin beş yıllık ortalamaların üzerinde seyretmesi, arz tarafında rahatlama beklentilerini artırdı. Buğdayda ise küresel arz görünümü ve Karadeniz Bölgesi’nden ihracat kapasitesine ilişkin beklentiler fiyatlar üzerinde baskısını sürdürdü.

Chicago Ticaret Borsası’nda kile başına fiyatlar mısırda yüzde 6,4, soya fasulyesinde yüzde 5,4, buğdayda yüzde 4,9 ve pirinçte yüzde 1,7 geriledi.

Tahıl ürünlerinde haftalık değişim

Emtia Haftalık değişim
Mısır -%6,4
Soya fasulyesi -%5,4
Buğday -%4,9
Pirinç -%1,7

Kahvede sert düşüş dikkat çekti

Tarım emtiaları içinde kahve fiyatlarındaki sert gerileme öne çıktı.

Brezilya’da 2026-2027 dönemine ilişkin güçlü üretim beklentileri, küresel arz fazlası tahminleri ve üretici satışlarının artması kahve fiyatları üzerinde baskı oluşturdu.

ABD’de Intercontinental Exchange’te libre bazında fiyatlar kahvede yüzde 7,1 ve pamukta yüzde 2,9 düştü. Şekerde ise yüzde 0,4 artış görüldü.

Kakaonun ton başına fiyatı da haftayı yüzde 4,6 düşüşle tamamladı.

Diğer tarım emtialarında haftalık değişim

Emtia Haftalık değişim
Kahve -%7,1
Kakao -%4,6
Pamuk -%2,9
Şeker +%0,4

Piyasalarda gözler Fed mesajlarında

Emtia piyasalarında bu hafta güçlü ABD istihdam verisiyle birlikte makroekonomik fiyatlamalar belirleyici olurken, enerji piyasasında jeopolitik riskler öne çıktı.

Dolar endeksindeki yükseliş, ABD tahvil faizlerindeki artış ve Fed’in faiz indirimlerinde temkinli hareket edeceğine yönelik beklentiler; değerli metaller, baz metaller ve tarım emtialarında satış baskısını artırdı.

Buna karşın Hürmüz Boğazı kaynaklı arz endişeleri ve Orta Doğu’daki jeopolitik riskler, Brent petrol fiyatlarını destekleyen ana unsur oldu.

Piyasalarda gelecek dönemde Fed’in para politikasına ilişkin vereceği mesajlar, ABD ekonomik verileri, enerji arzına yönelik riskler ve Çin talebine ilişkin göstergeler emtia fiyatlarının yönü açısından belirleyici olacak.

Haftanın öne çıkan piyasa başlıkları

Başlık Etki
ABD tarım dışı istihdam verisi Fed’e ilişkin şahin beklentileri güçlendirdi
Dolar endeksi Dolar cinsinden emtialarda satış baskısını artırdı
ABD tahvil faizleri Değerli metallerin cazibesini azalttı
Hürmüz Boğazı riski Petrol fiyatlarını destekledi
Çin imalat PMI Baz metallerde talep endişelerini artırdı
ABD hava koşulları Tarım emtialarında yüksek rekolte beklentisini güçlendirdi

Türkiye enerji arzında Hürmüz riskine karşı güçlü durdu

ANKARA — Küresel enerji ticaretinde kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar, alternatif enerji rotalarının önemini artırdı. Türkiye ise sahip olduğu boru hattı altyapısı, farklı kaynaklardan sağladığı enerji tedariki ve bölgesel geçiş güzergahlarıyla doğal gaz ve petrolde arz güvenliğini korudu.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu verilerine göre, Türkiye’nin doğal gaz ithalatı yılın ilk çeyreğinde 19,2 milyar metreküp olarak kayıtlara geçti. Aynı dönemde petrol ve petrol ürünleri ithalatı 3,32 milyon ton oldu.

Ocakta doğal gaz ithalatında ABD yaklaşık yüzde 35,7 payla ilk sırada yer aldı. Rusya’nın payı yaklaşık yüzde 35, Azerbaycan’ın payı ise yüzde 13,4 oldu. Şubatta ABD yüzde 27,2 payla liderliğini korurken, martta Rusya ilk sıraya yükseldi.

Petrol ve petrol ürünleri ithalatında ise Rusya ana tedarikçi konumunu sürdürdü. Irak, Kazakistan ve Suudi Arabistan da Türkiye’nin petrol tedarikinde önemli pay alan ülkeler arasında yer aldı.

Ocakta Rusya, toplam petrol ithalatının yaklaşık yüzde 49,7’sini karşılarken, Irak yüzde 14, Suudi Arabistan ise yüzde 9’un üzerinde pay aldı. Şubatta Irak ve Kazakistan’ın payı artarken, martta Rusya yaklaşık yüzde 49,6 payla ilk sırada yer aldı.

Ceyhan Terminali stratejik rolünü güçlendirdi

Küresel enerji ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar arz güvenliği endişelerini artırırken, Türkiye bölgesel enerji akışlarında alternatif güzergah işlevi görmeye devam ediyor.

Bu kapsamda Irak ve Azerbaycan petrolünün küresel piyasalara açıldığı başlıca çıkış noktalarından biri olan Ceyhan Terminali öne çıkıyor. Türkiye, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ve Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı ile bölgesel petrol akışlarının dünya piyasalarına ulaştırıldığı stratejik merkezlerden biri konumunda bulunuyor.

Azerbaycan petrolü, Bakü-Tiflis-Ceyhan Hattı üzerinden Ceyhan Terminali’ne taşınıyor ve buradan tankerlerle küresel pazarlara sevk ediliyor. Bu hat, Azerbaycan’ın yanı sıra Kazakistan gibi üreticiler açısından da Rusya’ya bağımlılığı azaltan alternatif koridor işlevi görüyor.

BOTAŞ verilerine göre, yıllık 50 milyon ton kapasiteye sahip Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı üzerinden yılın ilk 2 ayında yaklaşık 30,9 milyon varil petrol taşındı. Hat, Hazar petrolünü Rusya ve İran dışındaki güzergah üzerinden küresel piyasalara ulaştıran kritik rota olarak öne çıkıyor.

Kerkük’ten Ceyhan’a uzanan ve bu yıl martta yeniden devreye alınan Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı’nın günlük kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Hattan sevkiyatın yeniden başlamasıyla ihracatın ilk aşamada günlük 170 bin, ardından 250 bin varile çıkarılması planlanıyor.

Doğal gazda merkez ülke rolü öne çıkıyor

Türkiye, doğal gazda Rusya, Azerbaycan ve İran’dan uluslararası boru hatlarıyla gaz temin ederken, bu alandaki merkez ülke konumunu da pekiştiriyor.

Rusya’dan Mavi Akım üzerinden yıllık 16 milyar metreküp kapasiteyle doğrudan Türkiye’ye gaz sağlanıyor. TürkAkım ise toplam 31,5 milyar metreküp kapasiteye sahip iki paralel hattan oluşuyor. Bu hatlardan biri Türkiye’nin iç tüketimine hizmet ederken, diğer hat Güney ve Güneydoğu Avrupa’ya gaz sevkiyatı için kullanılıyor.

Azerbaycan’dan doğal gaz, Bakü-Tiflis-Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden yıllık yaklaşık 24 milyar metreküp kapasiteyle Türkiye’ye taşınıyor. Bu hat, Güney Gaz Koridoru’nun ilk halkasını oluşturuyor.

Türkiye’ye ulaşan gaz, Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı aracılığıyla batıya iletiliyor. Avrupa’ya sevkiyat ise Trans Adriyatik Boru Hattı üzerinden gerçekleştiriliyor.

TANAP, yıllık yaklaşık 16 milyar metreküp kapasiteyle faaliyet gösteriyor. Bu kapasitenin yaklaşık 6 milyar metreküplük kısmı Türkiye’nin iç tüketimine ayrılırken, 10 milyar metreküplük bölümü Avrupa’ya yönlendiriliyor. TAP ise yıllık yaklaşık 10 milyar metreküp kapasiteyle çalışıyor ve hattın kapasitesi teknik olarak 20 milyar metreküpe kadar artırılabiliyor.

Nahçıvan’ın enerji bağımlılığı azalıyor

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki enerji işbirliğinin son halkalarından biri olan Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı geçen yıl devreye alındı. Günlük yaklaşık 2 milyon metreküp kapasiteye sahip hatla Nahçıvan’ın doğal gaz ihtiyacının Türkiye üzerinden karşılanması hedefleniyor. Böylece bölgenin İran’a gaz bağımlılığı önemli ölçüde azaltılıyor.

İran’dan Türkiye’ye doğal gaz akışı ise İran-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden sağlanıyor. Yıllık yaklaşık 14 milyar metreküp teknik kapasiteye sahip hat üzerinden, Türkiye’nin İran ile yaptığı uzun vadeli anlaşma kapsamında yıllık 9,6 milyar metreküpe kadar gaz tedariki öngörülüyor.

Türkiye, Hürmüz Boğazı çevresindeki risklerin küresel enerji arzı üzerindeki etkisini artırdığı dönemde, çeşitlendirilmiş kaynak yapısı ve güçlü enerji altyapısıyla doğal gaz ve petrolde arz güvenliğini destekleyen ülkeler arasında yer alıyor.

Enerji piyasasında Türkiye’nin yükselen rolü dikkati çekiyor

İSTANBUL – GE Vernova Gas Power Avrupa, Orta Doğu ve Afrika Başkanı ve Üst Yöneticisi Joseph Anis, Türkiye’nin stratejik konumu, sanayi altyapısı ve enerji merkezi olma hedefleriyle enerji piyasasında özgün bir rol oynama potansiyeline sahip olduğunu belirtti.

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Anis, Türkiye’nin Avrupa, Orta Doğu ve Asya’nın kesişiminde yer aldığını vurgulayarak, ülkenin enerji üretimi, şebeke ve iletim altyapısı dahil kompleks enerji projelerini uygulama konusunda güçlü teknik yetkinliğe ve nitelikli insan kaynağına sahip olduğunu söyledi.

“Türkiye enerji piyasasında özgün bir rol oynama potansiyeline sahip”

Anis, Türkiye’nin bölgesel ölçekte de önemli katkılar sunabileceğine işaret ederek, “Türkiye, Avrupa, Orta Doğu ve Asya’nın kesişiminde yer alan stratejik konumuyla enerji piyasasında özgün bir rol oynama potansiyeline sahip. Bu kabiliyetler bölgesel ölçekte de önemli katkılar sağlayabilir. COP31’in Türkiye’de gerçekleştirilecek olması, ülkeye enerji güvenliği, enerjiye erişilebilirlik ve enerji dönüşümü hedeflerinin eş zamanlı biçimde nasıl yönetilebileceğini gösterme açısından önemli bir zemin sunuyor. Türkiye, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması, şebeke esnekliğine yönelik yatırımlar ve sistem güvenilirliğini destekleyen teknoloji karmasının devreye alınması konularındaki deneyimini, Türkiye 2053 Uzun Vadeli İklim Stratejisi ile uyumlu şekilde ortaya koyabilir.” ifadelerini kullandı.

Enerji talebi yükselirken yenilenebilir yatırımlar hızlanıyor

Türkiye’nin artan enerji talebi, gelişen üretim kapasitesi, stratejik coğrafi konumu ve enerji ile sanayi alanında bölgesel merkez olma hedefi sayesinde güçlü bir potansiyele sahip olduğunu belirten Anis, hızlı gelişen ekonomilerde en önemli başlıklardan birinin finansman olduğunu dile getirdi.

Enerji projelerinin yüksek miktarda uzun vadeli sermaye gerektirdiğini ifade eden Anis, finansman maliyetlerindeki artışın yatırım kararları üzerinde doğrudan etkili olabildiğini söyledi.

Yatırımcıların politika sürekliliği, düzenleyici netlik ve uzun vadeli iş ortamına duyulan güvene büyük önem verdiğini aktaran Anis, “En büyük fırsatlardan biri, Türkiye’nin büyümeyi destekleyecek gerekli zemini şimdiden oluşturuyor olması. Enerji talebi yükselirken yenilenebilir enerji yatırımları da hız kazanıyor. Bu durum ise sistemi destekleyecek güvenilir ve esnek üretim kapasitesine olan ihtiyacı artırıyor. Türkiye, öngörülebilir ve istikrarlı yatırım ortamını sürdürdüğü müddetçe, enerji güvenliği, sanayi kalkınması ve inovasyonu destekleyen uzun vadeli sermaye için cazip bir pazar olmaya devam edebilir.” değerlendirmesinde bulundu.

Gaz teknolojileri yenilenebilir enerjiyi destekleyebilir

Anis, GE Vernova’nın 9HA gaz türbini de dahil olmak üzere yüksek verimli gaz teknolojilerinin Türkiye’nin enerji stratejisinde önemli rol oynayabileceğini söyledi.

9HA platformunun yüksek performans beklentilerini karşılayacak şekilde tasarlandığını belirten Anis, bu teknolojinin esnek üretim ve şebeke desteği sağlayarak kesintili yenilenebilir enerji kaynaklarını tamamlayıcı rol üstlenebildiğini ifade etti.

Anis, “Türkiye yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırırken elektrik şebekesinin değişken üretimi dengeleyebilecek güvenilir kaynaklarla desteklenmesi önem kazanıyor.” dedi.

Doğal gaz enerji dönüşümünde rolünü sürdürecek

Gelişmiş gaz teknolojilerinin eski teknolojilere göre aynı miktarda yakıttan daha fazla elektrik üretebildiğini belirten Anis, bunun hem verimlilik avantajı sağladığını hem de daha düşük emisyon yoğunluğunu destekleyebildiğini kaydetti.

Dünya genelinde enerji dönüşümünde doğal gazın, yenilenebilir enerji, depolama teknolojileri ve diğer çözümlerle birlikte önemli bir rol oynamayı sürdürmesinin beklendiğini ifade eden Anis, buna Birleşik Krallık’taki NZT Power projesinin örnek gösterilebileceğini söyledi.

Anis, enerji dönüşümünün hızı ve yönteminin her ülkede farklılık göstereceğini, bu süreçte farklı teknolojilerin farklı roller üstlenmeye devam edeceğini bildirdi.

Doğanhisar’da tarihi doğalgaz dönüşümü başladı

Doğanhisar’da yıllardır taşımalı sistemle kullanılan doğalgazın boru hattı sistemine geçirilmesi için ilk adım atıldı.

Doğanhisar Belediye Başkanı Ali Öztoklu, ilçede başlayan altyapı çalışmalarını yerinde inceleyerek süreçle ilgili bilgi verdi. Öztoklu, Karaağa ve Çınaroba mahalleleri arasından geçerek Şarkikaraağaç’a ulaşan doğalgaz boru hattından Doğanhisar’a bağlantı sağlanması amacıyla çalışmaların başladığını belirtti.

Başkan Öztoklu, girişimler sonucunda hayata geçirilen projenin tamamlanmasıyla ilçenin taşımalı sistemden çıkarılarak modern boru hattı sistemine kavuşmasının hedeflendiğini ifade etti.

Ana hat çalışmalarının tamamlanmasının ardından dış mahallelere de doğalgaz arzı sağlanabilmesi için gerekli görüşmelerin sürdürüleceğini kaydeden Öztoklu, “Doğanhisar’ımız için yürütülen her hizmetin ilçemize hayırlı olmasını temenni ediyorum” dedi.

Yatırımın tamamlanmasıyla vatandaşların daha kesintisiz, güvenli ve ekonomik enerji hizmetine ulaşması amaçlanıyor.

Bakan Bayraktar, doğal gaz ve elektrikteki desteklerin yaklaşık 1,85 trilyon liraya ulaştığını bildirdi

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve Rekabet Kurumu tarafından organize edilen Enerji Piyasalarında Regülasyon ve Rekabet Zirvesi’ndeki konuşmasında, dünya tarihinin büyük enerji krizlerinden birinin yaşandığını ve bu durumun küresel ekonomiyi etkileyecek belirsizlikleri beraberinde getirdiğini söyledi.

Elektrik ve doğal gazda az tüketenin destekten istifade ettiği, çok tüketenin ise destek kapsamı dışına çıkarıldığı bir yapıya geçildiğini ifade eden Bayraktar, “Kovid-19 pandemisiyle birlikte vatandaşlarımıza enerjide çok önemli destekler veriyoruz. Son 3 yılda, doğal gaz ve elektrikte sağlanan fatura desteklerimiz güncel fiyatlarla yaklaşık 1,85 trilyon liraya ulaştı. Elektrikte ve doğal gazda az tüketenin destekten istifade ettiği, çok tüketenin ise destek kapsamı dışına çıkarıldığı bir yapıya geçtik.” diye konuştu.

Bakan Bayraktar, tüketim bazlı destek mekanizmaları sayesinde sosyal devlet anlayışına uygun bir dönüşümü gerçekleştirmeye gayret ettiklerini vurgulayarak, “Bundan sonra da elektrik ve doğal gaz faturalarına olan desteklerimiz, belirlediğimiz kriterlere uygun olarak devam edecek.” değerlendirmesinde bulundu.

“Enerji alanında adeta büyük buhran ile karşı karşıyayız”

Bayraktar, küresel petrol ve doğal gaz piyasalarının adeta şah damarı olan Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve sonrasında yaşanan gelgitlerin, tüm ülkeleri diken üstünde tuttuğunu anlattı.

Kaotik durumun bir an önce sona ermesi ve piyasaların dengeye kavuşması temennisinde bulunan Bakan Bayraktar, “Enerji alanında adeta büyük buhran ile karşı karşıyayız. Küresel enerji piyasaları hızlı bir dönüşümden geçiyor. Enerji, ulusal güvenliğin, rekabetin, teknolojik ilerleme ve sürdürülebilir kalkınmanın merkezinde daha yoğun bir şekilde yer alan stratejik bir alan.” ifadelerini kullandı.

Bayraktar, Türkiye’nin enerjide önemli bir dönüşüm süreci içinde olduğunu ancak bu durumun Türkiye için bir ilk olmadığının altını çizdi.

2002’de AK Parti İktidarı ile başlayan enerjide piyasa serbestleşmesiyle sektörde çok köklü bir dönüşüm yaşandığını anımsatan Bayraktar, şöyle devam etti:

“Elektrikte 90 bin megavattan fazla yeni kurulu gücü devreye aldık. Milli Enerji ve Maden Politikamız ile enerji piyasalarımız ikinci dönüşüm sürecine girdi. Politikamızın 10. yılında, petrol ve doğal gaz aramacılığında dünyanın en büyük dördüncü filosuna sahip ülkesiyiz. Fatih, Yavuz, Kanuni, Abdülhamid Han, Yıldırım ve Çağrı Bey ile sadece Mavi Vatan’da değil Hint Okyanusu’nda, Somali açıklarında arama yapabilen bir ülke haline geldik. Milli Enerji ve Maden Politikamız çerçevesinde sadece denizlerle sınırlı kalmadık. Karalarda daha önce hiç gidilmedik yerlere gittik. Girilemez denen yerlerde sondaj yaptık, yapmaya devam ediyoruz. Sakarya Gaz sahasında yaptığımız tarihi keşifle bugün günlük 9,5 milyon metreküp gaz üretiyor, Gabar’da günlük 81 bin varil üretim ile ülkemizin en kaliteli petrolünü çıkarıyoruz.”

Yeni bir enerji mimarisi ihtiyacı

Bakan Bayraktar, bu yıl Türkiye’nin uzun dönemli enerji planlamalarında, 5 yılda bir yapılan revizyon yılı olduğunu anımsatarak, “Üzerinde çalıştığımız bu yeni planda yeni bir enerji mimarisi inşa etmeyi hedefliyoruz. Önümüzdeki aylarda kamuoyumuzla paylaşacağımız bu yeni programda daha dirençli, daha esnek ve elektrikleşme ve dijitalleşmenin merkezde olduğu enerji piyasaları hedefliyoruz.” diye konuştu.

Son yıllarda yaşanan pandemi, tedarik zinciri kırılmaları, yüksek enerji ve emtia fiyatları, Rusya-Ukrayna savaşı, 6 Şubat depremleri ve bölgede yaşanan savaşa rağmen Türkiye’nin krizleri yönetebildiğine dikkati çeken Bayraktar, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Hamdolsun Cumhurbaşkanımızın liderliğinde güçlü enerji altyapımız ve uyguladığımız politikalar sayesinde çok başarılı bir şekilde bu krizleri yönetebildik. Petrol tarafında ihtiyacımızın yalnızca yüzde 10’unu bu bölgeden ithal ediyoruz. Doğal gazda ise herhangi bir LNG tedarikimiz yok. Arz güvenliğimiz açısından şu an için bir risk bulunmuyor. Eşel Mobil Sistemi’ni devreye aldık. Motorinde ÖTV’yi sıfıra indirdik. Böylece yıl sonuna kadar oluşabilecek 600 milyar liralık ekonomik yükü vatandaşlarımızın üzerinden ortadan kaldırmış olduk.”

Enerjide yeni işbirlikleri

Bakan Bayraktar, yaşanan bu enerji krizinin yeni işbirlikleri ve yeni enerji rotalarla Türkiye’yi bir merkez ülke haline getirebileceğini anlattı.

Türkiye’nin kazan-kazana dayanan, bölgesel istikrar, barış ve arz güvenliğine katkı sağlayacak yeni projeler için birçok alternatif sunduğunu belirten Bayraktar, şöyle konuştu:

“Türkmen doğal gazını Hazar üzerinden Türkiye’ye ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya götürecek bir boru hattını hayata geçirmek. Bunun mutlaka olması gerektiğini düşünüyoruz. Bir başka proje yine yıllardır ifade ettiğimiz Irak-Türkiye ham petrol boru hattının Basra’ya kadar uzatılması. Bunun sadece Türkiye ve Irak için değil, küresel petrol piyasaları için de ne kadar önemli olduğunu son kriz bize net bir şekilde gösterdi. Katar’dan Türkiye’ye gelebilecek bir doğal gaz boru hattı. Yine son dönemde küresel piyasaların yaşadığı arz ve fiyat yönlü kriz için fevkalade önemli bir proje.” değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Bayraktar, sadece petrol ve doğal gazda değil, enerjinin tüm alanlarında küresel işbirlikleri ile alternatifler sunulduğunu aktardı.

Kıtaları aşan elektrik enterkonnekte hatlarının da hayata geçirilmesi konusunda çaba gösterdiklerine işaret eden Bayraktar, “Bakü’de imzaladığımız Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye-Bulgaristan Yeşil Elektrik İletimi ve Ticareti anlaşması ile Azerbaycan’da üretilen yenilenebilir enerjinin Avrupa’ya ulaştırılmasını sağlayacağız. Suudi Arabistan’dan Türkiye’ye kadar uzanan, bölge ülkeleriyle entegre bir elektrik iletim hattı üzerinde çalışıyoruz. Bunun, hem ülkemiz için hem de Avrupa için alternatif bir enerji koridoru olacağına inanıyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Bayraktar, dünyada özellikle Kuzey Amerika kaynaklı LNG arzının artacağını öngörerek, bu alana ciddi yatırımlar yaptıklarını belirterek, şöyle devam etti:

“2016’da 30 milyon metreküp olan günlük gazlaştırma kapasitemizi 161 milyon metreküpe çıkarttık. Sıvı haldeki LNG’yi gazlaştırarak sisteme dahil ettik ve alternatif kaynak giriş noktalarımızın sayısını arttırdık. Kuzey Amerika çıkışlı ve daha rekabetçi fiyatlı LNG’yi portföyümüze ekledik. Mevcuttaki 5 gazlaştırma tesisimize 2 yeni FSRU ekleyerek kapasitemizi 200 milyon metreküp seviyelerine yükseltmeyi planlıyoruz. Silivri Doğal Gaz Depolama Tesisimiz, 4,6 milyar metreküp depolama kapasitesiyle hizmet veriyor. 2028’de bunu 6 milyar metreküpe çıkaracağız. Tuz Gölü Doğal Gaz Depolama Tesisimiz ise günlük 1,7 milyar metreküpe ulaşmış durumda. Tuz Gölü’ndeki bu kapasiteyi 2032 yılında 5 katına çıkarmayı hedefliyoruz. Bugün itibarıyla ortalama yüzde 75 doluluk oranına sahiptir.”

Bayraktar, Türkiye’nin 2028’de tükettiği doğal gazın en az yüzde 20’sini depolayabilecek bir ülke olacağını işaret ederek, “Son dönemde şebekemize iki yeni çıkış noktası ekledik. Iğdır-Nahçıvan ve Kilis-Suriye bağlantılarını tesis ettik ve buralara gaz ihracına başladık. Elektrik talebi son 23 yılda 3 kat büyüdü, en muhafazakar tahminle önümüzdeki 30 yılda da benzer şekilde 3 kat artacak. Bu devasa talebi karşılamak için elektrik üretim altyapısı ve özellikle yenilenebilir enerjiye ciddi yatırımlar yaptık.”

“Enerji, arz güvenliği, tedarik ve depolanması noktasında bir sorunumuz yok”

TBMM Sanayi, Ticaret, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu Başkanı Mustafa Varank da ülkelerin büyümesi için üretmeye, üretmek için de enerjiye ihtiyacı olduğunu belirtti.

Varank, enerjinin artık yalnızca ekonominin, kalkınmanın, üretimin temel girdilerinden biri olmadığını, ekonomi politikalarının, teknolojik dönüşümün, sürdürülebilir kalkınmanın, siyasi ve milli güvenliğin merkezinde yer aldığına dikkati çekerek, kurumların bu önemli stratejik alanda öngörülebilir yatırım ortamının oluşturulması, yatırımcı güveninin güçlendirilmesi, arz güvenliğinin sağlanması, tüketici haklarının korunması ve serbest piyasa yapısının derinleştirilmesi için kritik roller üstlendiğini kaydetti.

Türkiye’nin uyguladığı çok boyutlu enerji, tedarik ve kaynak çeşitlendirmesi stratejileri sayesinde güven veren, öngörü sunan ve sistemini ayakta tutabilen bir ülke olarak ayrıştığına işaret eden Varank, şunları kaydetti:

“Avrupa ülkeleri salgın döneminde olduğu gibi akaryakıtta kota getirme, kamu hizmetlerini kısıtlama ve okulları tatil etme gibi olağanüstü tedbirleri gündemlerine alırken, Türkiye, Cumhurbaşkanımızın liderliğinde enerjide tam bağımsızlık hedefine kararlı bir şekilde sabırla ve azimle ilerlemeye devam ediyor. Enerji, arz güvenliği, tedarik ve depolanması noktasında bir sorunumuz yok. Muhalefetin yıllardır bizi eleştirdiği enerjide kaynak çeşitlendirme politikalarımızın değeri işte bugün çok daha iyi bir şekilde anlaşılabiliyor. Bölgemizde krizler, çatışmalar, savaşlar ve büyük çalkantılar yaşanırken bizim temel önceliğimiz ülkemizi o ateş çemberinin dışarısında tutabilmek ve milletimizin refahını korumaktır. O ateş çemberinin tam ortasında Türkiye’nin adeta bir istikrar adası ve enerji merkezi olarak bölgesinde yükselmesi asla tesadüf değildir.”

Emtia piyasasında “barış umutları”na ilişkin fiyatlamalar öne çıktı

Emtia piyasasında sona eren haftada değerli metaller ve baz metallerde yükseliş eğilimi görülürken, enerji grubundaki düşüşler dikkat çekti. Orta Doğu’da tansiyonun düştüğüne ilişkin olumlu haber akışı, enflasyon endişelerini azaltırken dolara olan talebin zayıflaması emtia piyasasını genel olarak pozitif etkiledi.

Petrol tedarikine ilişkin kaygıların azalmasıyla enflasyonist baskıların hafifleyeceği ve faiz indirimleri için uygun zemin oluşacağı yönündeki beklentiler, altın fiyatlarını destekledi. Altının onsu haftayı yüzde 1,8 yükselişle tamamladı. Aynı dönemde gümüş yüzde 6,7, platin yüzde 3,1 ve paladyum yüzde 3 değer kazandı.

Hindistan bankalarının yurt dışı tedarikçilere altın ve gümüş siparişlerini durdurduğuna ilişkin haberler de bu metallerde arz sıkıntısı yaşanabileceği beklentisini artırarak fiyat yükselişini destekledi.

Baz metallerde barış umudu etkisi

Baz metallere bakıldığında tezgah üstü piyasada bakırın libre fiyatı yüzde 3,8, alüminyum yüzde 1,8, kurşun yüzde 2,3, nikel yüzde 4 ve çinko yüzde 3,3 arttı.

Orta Doğu’da barış beklentisinin enerji şokuna bağlı enflasyon ve küresel yavaşlama endişelerini hafifletmesi, baz metallerdeki yükselişte etkili oldu. Buna karşın alüminyumda devam eden arz endişeleri de fiyatların yukarı yönlü hareketini destekledi.

Küresel alüminyum piyasasının ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş kaynaklı bu yıl arz açığıyla karşı karşıya kalabileceği belirtilirken, Körfez ülkelerindeki alüminyum eritme tesislerinde yaşanan tedarik aksamalarının piyasadaki açığı derinleştirdiği ifade edildi. Bu durumun kısa vadeli toparlanmayı sınırladığı ve arza ilişkin riskleri canlı tuttuğu değerlendirildi.

Endonezya’nın tüm nikel cevheri sınıfları için referans taban fiyatlarını yükseltmesi de nikel fiyatlarındaki artışta etkili oldu. Analistler, Endonezya hükümetinin artan petrol fiyatlarının bütçeye getirdiği baskı nedeniyle ek gelir arayışında olduğunu belirtti.

Enerji grubunda sert düşüş görüldü

Hürmüz Boğazı’nın tüm ticari gemilerin geçişine tamamen açık olacağının açıklanmasının ardından arz endişeleri hafifledi. Bu gelişmeyle birlikte Brent petrolün varil fiyatı haftalık bazda yüzde 4 gerilerken, Hollanda merkezli TTF’de işlem gören doğal gaz kontratları yüzde 11,2 düştü.

Tarım emtialarında iklim etkisi

Tarım grubunda ise iklim koşulları ve hasat tahminleri fiyatlamalarda belirleyici oldu. Chicago Ticaret Borsası’nda kile başına fiyatlar buğdayda yüzde 5, mısırda yüzde 1,4, pirinçte yüzde 2,8 yükselirken, soya fasulyesi yüzde 0,7 değer kaybetti.

Intercontinental Exchange’de ise pamuk yüzde 3,7 yükselirken, şeker yüzde 0,7, kahve yüzde 3,9 ve kakao yüzde 1,4 geriledi. Pamuğun libre fiyatı 0,7992 dolarla yaklaşık 2 yılın en yüksek seviyesini gördü.

ABD’de etkili olan kuraklık ve don riski, buğday, mısır, pirinç ve pamuk fiyatlarında artışa neden oldu. Petrol fiyatlarındaki düşüş ise şeker fiyatlarındaki gerilemede etkili oldu.

Brezilya’da şeker ve kahve hasadının güçlü olacağına dair tahminler bu ürünlerin fiyatlarını aşağı çekerken, Fildişi Sahili’nin kakao bölgelerinde mart-ağustos ara mahsulünün verimli geçmesi kakao fiyatlarındaki düşüşü destekledi. Analistler, elverişli hasat görünümü nedeniyle sert düşüş sonrası fiyatların toparlanmasının zor olduğunu belirtiyor.

Emtia piyasaları Hürmüz Boğazı gelişmeleriyle dalgalandı

Emtia piyasalarında geçen hafta fiyatlamaların ana eksenini, ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkes ve buna bağlı olarak Hürmüz Boğazı’ndaki akışın yeniden normale dönüp dönmeyeceğine ilişkin beklentiler oluşturdu.

Beyaz Saray’ın 8 Nisan’daki açıklamasında, İran’ın ateşkesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını kabul ettiği belirtilerek ABD yönetiminin daha geniş kapsamlı bir barış anlaşması için müzakereleri sürdürdüğü kaydedildi.

Buna karşın piyasalarda oluşan genel algı, ateşkesin ilk şoku hafiflettiği ancak enerji arz güvenliğine ilişkin riskleri tamamen ortadan kaldırmadığı yönünde şekillendi.

Hürmüz Boğazı’nın küresel petrol ticaretinin yanı sıra sıvılaştırılmış doğal gaz ve rafine ürün akışı açısından da kritik önemde olması, yatırımcıların bu süreci temkinli fiyatlamasına neden oldu.

Hafta içinde barış görüşmelerine ilişkin iyimserlik güç kazanırken sigorta ve navlun maliyetleri ile fiili geçiş kapasitesine ilişkin belirsizliklerin sürmesi enerji piyasalarında aşağı yönlü hareketi sınırladı.

Bununla birlikte emtia piyasalarında ateşkes haberi ilk aşamada rahatlama yaratsa da fiyatlamalar kısa sürede taraflardan gelen çelişkili haber akışlarının etkisiyle dengeyi bulmaya çalıştı.

Özellikle enerji altyapısındaki hasarın boyutu, Boğaz geçişlerinin hangi hızla normale döneceği ve üretim kayıplarının ne kadar sürede telafi edileceğine ilişkin soru işaretleri, emtia piyasalarında risk priminin tamamen çözülmesini engelledi.

Analistler, ateşkesin kalıcı bir siyasi çözüme dönüşmesi halinde enerji tarafında daha belirgin rahatlama görülebileceğini ancak mevcut aşamada bunun için erken olduğunu ifade etti.

Merkez bankalarının mesajları ve makroekonomik veriler fiyatlamalarda etkili oldu

Büyük merkez bankalarından gelen mesajlar ile açıklanan makroekonomik veriler de emtia piyasalarındaki fiyatlamalarda etkili oldu.

ABD Merkez Bankasının (Fed) 8 Nisan’da yayımladığı 17-18 Mart tarihli toplantı tutanakları, enerji kaynaklı fiyat baskılarının enflasyon görünümü açısından risk oluşturmaya devam ettiğini ortaya koydu.

Tutanaklarda, enerji şokunun manşet enflasyondan çekirdek enflasyona geçiş ihtimalinin değerlendirildiği ve bazı üyelerin gerekmesi halinde daha sıkı para politikası seçeneğine açık yaklaştığı görüldü.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) cephesinde de enerji arzındaki bozulmanın boyutu ve kalıcılığına bağlı olarak daha sıkı bir politika duruşunun gündeme gelebileceğine yönelik mesajlar öne çıktı.

Çin Merkez Bankasının (PBoC) ise ilave faiz indirimi beklentilerini zayıflatan, zorunlu karşılık gibi likidite araçlarını öne çıkaran bir çerçevede izlendiği görüldü. Bankanın altın alımlarını sürdürmesi de değerli metaller tarafında destekleyici unsurlar arasında yer aldı.

Makroekonomik veri tarafında ABD’de mart ayı enflasyonu yıllık bazda yüzde 3,3 ile beklentilerin altında kalırken aylık bazda yüzde 0,9 arttı. Verinin alt kalemleri, fiyat baskılarında enerji maliyetlerinin etkili olduğunu gösterdi.

ABD’de şubat ayına ilişkin kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi de fiyat baskılarının enerji şoku öncesinde tamamen ortadan kalkmadığına işaret etti. PCE aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 2,8 artarken, çekirdek PCE yıllık yüzde 3 oldu. Tüketim harcamaları da aylık yüzde 0,5 yükseldi.

New York Fed’in tüketici beklentileri anketinde 1 yıl sonrası enflasyon beklentisinin yüzde 3,4’e, benzin fiyatı beklentisinin ise yüzde 9,4’e çıkması, enerji kaynaklı baskıların beklenti kanalı üzerinden de izlendiğini gösterdi.

Çin’de martta Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yıllık bazda yüzde 0,5 artarak uzun süredir devam eden düşüş eğilimini sonlandırdı.

Bu gelişmelerin ardından ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,34 seviyesini görürken dolar endeksi haftalık bazda yüzde 1,4 gerileyerek 98,6 seviyesine indi.

Değerli metaller pozitif seyretti

Değerli metallerde geçen hafta fiyatlamalarda, ABD-İran hattındaki ateşkes süreci, dolar endeksindeki gerileme ve ABD’de enflasyon görünümüne ilişkin beklentiler etkili oldu. Jeopolitik tansiyondaki görece düşüş güvenli liman talebini zayıflatırken doların değer kaybetmesi ve faiz indirimi beklentilerinin güçlenmesi değerli metallerde yükselişi destekledi

Haftanın başında, jeopolitik gerilimin enerji fiyatlarını artırarak enflasyonu besleyebileceği ve bunun Fed’in faiz indirimlerini geciktirebileceği endişesiyle değerli metaller baskı altında kaldı. Altın, gümüş, platin ve paladyumda satışlar görüldü.

Hafta ortasında ise yön yeniden yukarı döndü. ABD ile İran arasında iki haftalık ateşkes sağlandığına ilişkin haber akışı sonrası petrol fiyatlarının gerilemesiyle azalan enflasyon beklentileri ve dolar endeksinin zayıflaması, değerli metalleri destekledi.

Bu süreçte altınla birlikte gümüş, platin ve paladyumda da sert yükselişler görüldü. Fiyatlamalarda, enerji maliyetlerinin düşmesinin enflasyon baskısını hafifletebileceği ve bunun Fed’in faiz patikasına ilişkin beklentileri yumuşatabileceği düşüncesi etkili oldu.

Haftanın ikinci yarısında ise piyasalar daha temkinli bir görünüme geçti. Ateşkesin kalıcılığına ilişkin soru işaretleri sürerken taraflardan gelen çelişkili mesajlar ve ABD’de açıklanan makroekonomik veriler fiyatlamalar üzerinde etkili oldu.

Çin Merkez Bankasının altın alımlarını sürdürmesi de altın fiyatlarını destekleyen unsurlar arasında yer aldı.

Paladyumda ise Rusya’ya yönelik olası ticari önlemler, arz endişelerini artırarak fiyatlamalar üzerinde etkili oldu.

Bu gelişmelerle birlikte değerli metallerde ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 4,1, platinde yüzde 2,7, paladyumda yüzde 1 ve altında yüzde 1,6 arttı.

Baz metallerde talep beklentisi ve arz görünümü öne çıktı

Baz metallerde ise fiyatlamalarda, arz görünümüne ilişkin gelişmeler ile enerji maliyetlerinin seyri etkili oldu.

ABD ile İran arasındaki ateşkes sürecine ilişkin haber akışıyla enflasyon görünümündeki iyileşme, talep beklentilerini destekleyerek fiyatlar üzerinde yukarı yönlü etki yarattı.

Analistler, bakır piyasasında Panama’daki kapalı Cobre Panama madeninde stoklanmış cevherin işlenmesine izin verilmesinin arz tarafında ek hacim beklentisini güçlendirdiğini belirtti.

Buna karşın Çin’in rafine bakır ithalatındaki zayıf seyir ve yüksek stok seviyeleri, talep görünümünü baskılayarak fiyatlardaki yükselişi sınırladı.

Nikel piyasasında ise çevresel ve sosyal risklerin yanı sıra üretim tarafındaki belirsizlikler izlendi.

Analistler, nikel madenciliğinde ormansızlaşma ve insan hakları kaynaklı risklere karşı yatırımcı baskısının arttığını, bunun özellikle Endonezya ve Filipinler merkezli arz zincirinde maliyetleri yükseltebileceğini kaydetti.

Bu gelişmelerle baz metallerde tezgah üstü piyasada libre bazında fiyatlar, bakırda yüzde 3,1, çinkoda yüzde 2, alüminyumda yüzde 1,3 ve nikelde yüzde 1 artarken, kurşunda yüzde 1,1 düşüş görüldü.

Enerji grubunda Hürmüz Boğazı etkisi izlendi

Enerji piyasalarında da ABD-İran hattındaki ateşkes süreci, Hürmüz Boğazı’ndaki akışın ne ölçüde normale döneceğine ilişkin haber akışı ve arz güvenliğine dair endişelerle dalgalı bir seyir izlendi.

Haftanın ilk günlerinde savaş kaynaklı arz riski petrol ve doğal gaz fiyatlarını desteklerken, hafta ortasında ateşkes haberleriyle vadeli piyasalarda geri çekilme görülse de fiziki piyasalarda arz sıkışıklığının sürmesi düşüşü sınırladı.

Analistler, petrol piyasasında yatırımcıların odağında, ateşkes sonrası oluşan beklentiler ile sahadaki fiili sevkiyat kapasitesi arasındaki farkın bulunduğunu belirtti.

OPEC+ mayıs ayı için üretimi artırma kararı alsa da boğaz trafiğindeki aksaklıklar bu artışın piyasaya kısa sürede tam yansımasını engelledi.

ABD’nin Stratejik Petrol Rezervi’nden piyasaya 8,48 milyon varil ham petrol ödünç vermesi de arzı desteklemeye yönelik adımlar arasında yer aldı.

Bununla birlikte, haftalık bazda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 13,7, doğal gazın İngiliz termal birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı da yüzde 5,4 geriledi.

Tarım emtialarında jeopolitik risklerin yansımaları etkili oldu

Tarım emtia piyasalarında ise fiyatlamaların ana eksenini, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin enerji ve gübre maliyetleri üzerinden tarımsal ürünlere yansıması ile ABD Tarım Bakanlığının (USDA) raporları oluşturdu.

Soya fasulyesinde, Çin’in hayvan yeminde soya küspesi kullanımını azaltmaya dönük adımları talep görünümünü baskılayan unsur olarak öne çıktı.

USDA’nın nisan ayı Küresel Tarımsal Arz ve Talep Tahminleri raporunda (WASDE) 2025-2026 sezonu için soya tahmini 2,575 milyar kileden 2,610 milyar kileye çıkarken ihracat tahmini 1,575 milyar kileden 1,540 milyar kileye indi.

Bu gelişmelerle birlikte Chicago Ticaret Borsası’nda kile başına fiyatlar soya fasulyesinde yüzde 1 artarken, pirinçte yüzde 3,9, buğdayda yüzde 4,7 ve mısırda yüzde 2,5 geriledi.

ABD’de Intercontinental Exchange’te libre bazında fiyatlar pamukta yüzde 6,3 ve kahvede yüzde 0,3 artarken, şekerde yüzde 7,3 düşüş görüldü. Kakaonun ton başına fiyatı da haftayı yüzde 2,5 yükselişle tamamladı.

Bayraktar: Nükleer enerjiyi Türkiye’nin enerji sepetine katacağız

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, “Yenilenebilir enerjiyi azami düzeyde kullanan bir Türkiye, doğal gaz ve petrolünü arayan, bulan, üreten bir Türkiye ama mutlaka 70 yıllık rüyası olan nükleeri de enerji sepetine katmış bir Türkiye hedefimiz var.” dedi.

Çeşitli programlara katılmak için Kayseri’ye gelen Bakan Bayraktar, Kayseri Ticaret Odası’nda (KTO) düzenlenen Türkiye’nin Enerji Vizyonu İstişare Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, enerji ihtiyacının artmasıyla ekonominin büyümesi arasında bir ilişki olduğunu, Kayseri’de 2002 yılından bu yana abone sayısı iki katına çıkarken tüketimin de 5 kat civarında arttığını söyledi.

Türkiye’nin mutlak surette, en hızlı şekilde enerjide dışa bağımlılıktan kurtulması gerektiğini vurgulayan Bayraktar, “Türkiye kullandığı üç birim enerjinin ikisini ithal ediyor. Doğal gaz ithalatı, petrol, petrol ürünleri ithalatı, kömür ithalatı. Bunların fiyatlarının hiçbirisini burada biz belirlemiyoruz.” dedi.

İsrail-ABD ile İran savaşının enerji üzerindeki etkisinin tüm dünyada hissedildiğini belirten Bayraktar, “Enerjisiz ekonominin çarklarının, sanayinin çarklarının dönmesine imkan yok. Dolayısıyla bu iki açmazda, yani artan talep ve de enerjide dışa bağımlılığı bizim bir arada çözmemiz lazım. Türkiye bunun için neler yapıyor, son 15 yılda 25 bin megavatı aşan güneş gücü, 15 bin megavat civarında rüzgar gücüyle Türkiye 40 bin megavata güneş ve rüzgarda ulaştı.” diye konuştu.

“Hamdolsun Türkiye’de bir kriz yaşamıyoruz”

Bayraktar, Türkiye’nin enerjide tek bir kaynağa bağımlı olamayacağını, bütün kaynakları dengeli bir şekilde ekonomiye katmayı hedeflediklerini, mutlaka petrol ve doğal gaz üretimini artıracaklarını ifade etti.

Bir dönem sadece 5 ilde doğal gaz kullanıldığını, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın çevreci, konforlu yakıtı bütün Anadolu’ya ulaştırma hedefi koyduğunu anlatan Bayraktar, şöyle konuştu:

“Hamdolsun bugün gelinen nokta itibariyle 81 ilde 960’ın üzerinde yerleşim yerinde ve 220’den fazla organize sanayi bölgesinde doğal gazımız var ama bunu hep ithal ederek getiriyoruz. Şimdi dünya bu krizi yaşıyor. Hamdolsun Türkiye’de bir kriz yaşamıyoruz ama bunun ideali, hem ekonomik olarak hem de jeostratejik olarak Türkiye’nin kendi gazını üretmesi, kendi ihtiyacını buradan karşılaması. İnşallah bu attığımız adımlarla bu yolda ilerliyoruz. Yenilenebilir enerjiyi azami düzeyde kullanan bir Türkiye, doğal gaz ve petrolünü arayan, bulan, üreten bir Türkiye ama mutlaka 70 yıllık rüyası olan nükleeri de enerji sepetine katmış bir Türkiye hedefimiz var.”

Bayraktar, Türkiye’nin hem klima kullanımında hem ısıtmada enerjisini verimli kullanması gerektiğini, bu alandaki farkındalığı projelerle artırmaya çalıştıklarını aktardı.

KTO Başkanı Ömer Gülsoy ise Türkiye’nin enerji arz güvenliğini sağlamak ve dışa bağımlılığı azaltmak adına atılan dev adımları büyük bir takdirle izlediklerini, Karadeniz’deki doğal gaz keşiflerinden nükleer enerji hamlelerine, yenilenebilir enerji kaynaklarının devreye alınmasından stratejik madencilik faaliyetlerine kadar her bir projenin üreticiler için geleceğe dair en büyük teminat niteliğinde olduğunu dile getirdi.

Bakan Bayraktar, Kayseri Valisi Gökmen Çiçek’i de ziyaret etti.

Büyükşehir Belediye Başkanı Memduh Büyükkılıç ile de makamında bir araya gelen Bayraktar, Kayseri’nin Türkiye’nin göz bebeği şehirlerden biri olduğunu ve kentin her alanda ülkeye katkı yaptığını ifade etti.

Kayseri ve Civarı Elektrik Türk AŞ’nin (KCETAŞ) örnek gösterdikleri şirketlerden biri olduğunu belirten Bayraktar, elektrik ve doğal gaz hizmetlerinin artık vatandaşların olmazsa olmaz hizmetleri arasında yer aldığını belirtti.

Kentin tarihi ve turizmiyle ilgili bilgi veren Büyükkılıç ise Bakan Bayraktar’ı ağırlamaktan mutluluk duyduklarını ifade etti.

Ziyarette, Başkan Büyükkılıç, Bakan Bayraktar’a Yahyalı halısı hediye etti.

Bakan Bayraktar, AK Parti İl Başkanlığını da ziyaret ederek, İl Başkanı Hüseyin Okandan ve partililerle bir araya geldi.

 

Doğalgazda kademeli tarife dönemi başladı

Doğalgaz faturalarında devlet desteğinin daha adil dağıtılması amacıyla hazırlanan kademeli tarife uygulaması yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle birlikte konut aboneleri için il bazlı tüketim sınırları belirlenecek, bu sınırın altında kalan tüketimlerde mevcut destek yapısı korunacak, sınırın aşılması halinde ise destek oranı düşecek.

Yeni sistemin, konut abonelerinin tamamını değil daha çok yüksek tüketim yapan kesimi etkilemesi bekleniyor. Hesaplamalara göre uygulamadan hanelerin yaklaşık yüzde 12’si etkilenecek. Bu grubun, konutlarda kullanılan toplam doğalgazın yaklaşık yüzde 36’sını tükettiği değerlendiriliyor.

Yeni uygulama nasıl işleyecek

Kademeli tarifede her il için aylık doğalgaz tüketim ortalaması ayrı ayrı hesaplanacak. Bu hesaplamada son 5 yılın il ve ay bazlı tüketim verileri esas alınacak. Ardından her il için, aylık ortalamanın yüzde 75 fazlası kadar tüketim limiti belirlenecek.

Abonenin fiili tüketimi bu limitin altında kalırsa, devlet desteğinin daha yüksek olduğu fiyatlandırma uygulanacak. Ancak tüketim sınırı aşılırsa, bu kez tüketimin tamamı için daha düşük destekli tarife devreye girecek.

Sadece konut abonelerini kapsıyor

Düzenleme yalnızca konut aboneleri için geçerli olacak. Sanayi kuruluşları ile ticarethaneler bu uygulamanın dışında tutulacak. Böylece sistem, doğrudan hane halkı tüketimine göre şekillendirilecek.

Merkezi sistemde tüketim hane başına bölünecek

Merkezi sistemle ısınan sitelerde ise toplam aylık doğalgaz tüketimi, hane sayısına bölünerek hesaplanacak. Ortaya çıkan kişi başı değil, hane başı ortalama tüketim, ilin o aya ait sınırının yüzde 75 üzerine çıkarsa daha düşük destekli tarife uygulanacak.

Kimler muaf olacak

Yeni uygulamada bazı gruplar istisna kapsamına alındı. Şehit yakınları, muharip ve malul gaziler ile ibadethaneler, cemevleri ve Kur’an kursları kademeli konut tarifesinden muaf tutulacak.

Limit aşılırsa destek tamamen bitmeyecek

Sistemde dikkat çeken başlıklardan biri de destekten yeniden yararlanma imkanı oldu. Bir ay içinde belirlenen limitin üzerinde tüketim yapan ve daha düşük destekli tarifeye geçen bir abone, takip eden ayda tüketimini yeniden sınırın altına düşürmesi halinde daha yüksek destekli fiyatlandırmadan tekrar yararlanabilecek.

Ödeme güçlüğü çekenler için destek kapısı açık

Yüksek tüketim nedeniyle daha düşük destekli tarifeye geçen ve ödeme güçlüğü yaşayan mesken aboneleri için sosyal destek mekanizması da sürecek. Bu durumda olan vatandaşlar, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na başvurarak gerekli şartları sağlamaları halinde doğalgaz desteğinden faydalanabilecek.

Amaç destekleri daha adil dağıtmak

Mevcut sistemde tüm abonelere aynı oranda destek veriliyordu. Yeni düzenlemeyle, daha fazla tüketen ve görece yüksek gelir grubunda olduğu değerlendirilen abonelere daha düşük oranlı destek verilmesi hedefleniyor. Böylece kamu kaynaklarının daha dengeli ve ihtiyaç odaklı kullanılması amaçlanıyor.

Rusya’nın petrol ve doğal gaz gelirleri martta yüzde 43 arttı

Rusya Maliye Bakanlığı, petrol ve doğal gaz gelirlerinin mart ayında önceki aya göre yüzde 43 arttığını duyurdu. Bakanlık açıklamasına göre, ülkenin enerji gelirleri bu dönemde 617 milyar rubleye, yaklaşık 7,7 milyar dolara çıktı.

Açıklamada, artışta petrol fiyatlarındaki yükselişin etkili olduğu belirtildi. Enerji ihracatından elde edilen gelirlerin mart ayında yükseldiği kaydedilirken, buna karşın petrol ve doğal gaz gelirlerinde planlanandan daha fazla kayıp yaşandığı bilgisi de paylaşıldı.

Batılı ülkelerin Rus petrol ve doğal gaz sektörüne yönelik yaptırımları sürerken, Moskova yönetimi enerji ihracatında başta Asya olmak üzere alternatif pazarlardaki payını artırmaya devam ediyor. G7 ve Avrupa Birliği ülkelerinin, Rusya’dan deniz yoluyla taşınan petrole yönelik ithalat yasağı ile varil başına 60 dolar tavan fiyat uygulaması 5 Aralık 2022’de yürürlüğe girmişti.

Bu düzenleme kapsamında, Rus petrolünün üçüncü ülkelere belirlenen seviyenin üzerinde satılması halinde G7 ve AB ülkelerindeki şirketler bu petrole nakliye, sigorta ve aracılık gibi hizmetler sunamıyor. Söz konusu hizmetlerin verilebilmesi için petrolün tavan fiyatın altında işlem görmesi gerekiyor. Tavan fiyat sınırı Temmuz 2025’te 47,6 dolara düşürülmüştü.

Öte yandan, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatında yaşanan aksamalar da emtia fiyatlarında yükselişe yol açtı. Bu gelişme, Rusya’nın başlıca ihracat kalemleri arasında yer alan petrol ve doğal gaz gelirlerine mart ayında artış olarak yansıdı.

Bayraktar’dan “İran gazı kesildi” iddiasına yanıt

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, İran’dan Türkiye’ye gelen doğal gazın kesildiği yönündeki iddialara ilişkin açıklamada bulundu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında gerçekleştirilen Kabine Toplantısı’nın ardından gazetecilerin sorularını yanıtlayan Bayraktar, söz konusu iddiaları yalanladı.

İsrail’in İran’daki Güney Pars gaz sahasına yönelik saldırılarının ardından Türkiye’ye gaz akışının durduğu yönünde ortaya atılan iddiaların sorulması üzerine Bayraktar, “Öyle bir şey yok” dedi.

“Doğal gaz arzında sıkıntı yok”

Türkiye’nin doğal gaz arz güvenliğinde herhangi bir sorun yaşanmadığını vurgulayan Bayraktar, mevcut depolama seviyelerine de dikkat çekti. Bakan Bayraktar, “Doğal gaz arzında sıkıntı yok. Depolama tesisleri yüzde 71 dolu” ifadelerini kullandı.

Bayraktar’ın açıklaması, bölgedeki gerilimin enerji arzına etkisine ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde geldi.

Bloomberg: İran, Türkiye’ye doğal gaz akışını kesti

Bloomberg, İsrail’in İran’daki Güney Pars gaz sahasına düzenlediği saldırının ardından Tahran yönetiminin Türkiye’ye doğal gaz akışını kestiğini bildirdi. Habere göre İran, geçen hafta yaşanan saldırı sonrası Türkiye’ye gaz ihracatını durdururken, kesintinin ne kadar süreceği ise henüz netlik kazanmadı.

Türkiye Doğal Gaz Dağıtıcıları Birliği (GAZBİR) verilerine göre Türkiye, geçen yıl doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 14’ünü İran’dan karşıladı. Bloomberg’e konuşan kaynaklar, Türkiye’nin kısa vadede Rusya ve Azerbaycan’dan gelen tedarik ile depolardaki rezervler sayesinde bu kaybı telafi edebilecek durumda olduğunu aktardı.

Kesintinin süresi belirsiz

İran’dan Türkiye’ye yönelik gaz akışındaki kesintinin ne kadar süreceği bilinmezken, mevcut tabloda Ankara’nın alternatif tedarik kaynakları ve stok kapasitesi sayesinde kısa vadede ciddi bir arz sorunu yaşamayacağı değerlendiriliyor. Enerji arz güvenliği açısından ise gelişmeler yakından izleniyor.

Güney Pars saldırısı sonrası yeni enerji riski

İsrail, 18 Mart’ta dünyanın en büyük doğal gaz sahası olarak gösterilen Güney Pars’ı hedef aldı. Saldırının ardından sahadaki bazı tesislerde üretim dururken, gelişme bölgesel enerji güvenliğine ilişkin endişeleri artırdı. Güney Pars’ın İran’ın iç tüketimi ve ihracatı açısından kritik önem taşıdığı belirtiliyor.

Karşılıklı saldırılar, küresel enerji piyasalarında da sert dalgalanmalara yol açtı. Güney Pars’a yönelik saldırı ve Körfez’de enerji altyapılarına yönelik misillemeler, Avrupa doğal gaz fiyatlarında yükselişi hızlandırırken, bölgedeki arz risklerini de artırdı.

Savaşın faturası ağır: Enerjide günlük kayıp 2,3 milyar doları buldu

ABD-İsrail ve İran arasında tırmanan savaş, küresel enerji piyasalarının kalbi sayılan Körfez bölgesinde derin bir ekonomik sarsıntıya neden oldu. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasıyla birlikte petrol ve doğalgaz sevkiyatında yaşanan büyük aksama, başta Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman, Bahreyn ve Irak olmak üzere bölge ülkelerinde milyarlarca dolarlık kayba yol açtı.

Uzman değerlendirmelerine göre enerji krizinin Körfez ülkelerine günlük maliyeti yaklaşık 2,3 milyar doları buluyor. Savaşın ilk üç haftasında ortaya çıkan tablo, yalnızca enerji üretimi ve ihracatını değil; ticaret yollarını, lojistik akışını, finans hareketliliğini ve turizm gelirlerini de ciddi biçimde etkiledi.

Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanma küresel arzı vurdu

Körfez bölgesi, günlük yaklaşık 30 milyon varillik petrol üretimiyle dünya petrol arzının yaklaşık üçte birini karşılıyor. Aynı zamanda küresel petrol ticaretinin önemli bir bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden yapılıyor. Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin LNG sevkiyatları ile Suudi Arabistan, Kuveyt ve Irak’ın petrol ihracatının büyük kısmı da bu dar geçitten dünya pazarlarına ulaşıyor.

Savaşın üçüncü haftasında Körfez ülkelerinin petrol ihracatı yüzde 60’tan fazla düşerek günlük 25,1 milyon varilden 9,7 milyon varile geriledi. Bu düşüş, küresel enerji arzında ciddi bir kırılma olarak değerlendirildi.

Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık yüzde 25’i Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan gibi büyük Asya ekonomileri de Körfez petrolüne büyük ölçüde bağımlı durumda bulunuyor. Bölgeden çıkan ham petrolün yüzde 44’ünün Çin ve Hindistan’a ihraç edilmesi, yaşanan krizin etkisini küresel ölçekte daha da büyütüyor.

Modern tarihin en büyük arz kesintilerinden biri

Yaklaşık 15 milyon varillik arz kaybı, modern tarihte yaşanan en büyük petrol kesintilerinden biri olarak görülüyor. LNG ve petrokimya gelirleri hariç tutulduğunda, Körfez ülkelerinin son iki haftadaki petrol gelir kaybının 25 milyar dolara ulaştığı belirtiliyor. LNG ve diğer enerji kalemleri de dahil edildiğinde toplam zararın daha da artmasından endişe ediliyor.

Stratejik geçitte enerji ticaretinin durma noktasına gelmesi, petrol piyasalarında arz endişesini derinleştirirken fiyatlarda da sert yükselişi beraberinde getirdi. Petrol fiyatlarının kısa sürede varil başına 100 doların üzerine çıkmasının ardından, IEA üyesi ülkeler toplam 400 milyon varillik acil durum petrol stokunu piyasaya sunma konusunda anlaşmaya vardı.

Bu adımın fiyatların kontrolsüz şekilde yükselmesini önlediği ve rafinerilerin kısa vadeli ham petrol ihtiyacını karşılamasına katkı sağladığı değerlendirilirken, analistler bunun tek başına kalıcı bir fiyat düşüşü yaratmasının zor olduğuna işaret ediyor. Piyasada panik etkisinin bir süre sınırlandırılabileceği, ancak yapısal riskin sürdüğü vurgulanıyor.

Suudi Arabistan’ın kaybı 1 milyar dolara yaklaştı

Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi Başkanı Oğuzhan Akyener, enerji krizinin Körfez ülkelerinde günlük toplam kaybının yaklaşık 2,3 milyar dolar seviyesinde olduğunu belirtti.

Akyener’in değerlendirmesine göre yıllık petrol ve doğalgaz gelirlerinde 230 milyar dolarla ilk sırada yer alan Suudi Arabistan’ı, 140 milyar dolarla BAE, 120 milyar dolarla Katar, 100 milyar dolarla Kuveyt, 55 milyar dolarla Umman ve 15 milyar dolarla Bahreyn izliyor.

Dünyanın en büyük petrol ihracatçılarından biri olan ve OPEC içinde belirleyici konumda bulunan Suudi Arabistan’da devlet gelirlerinin yaklaşık yüzde 60’ı petrol kaynaklarından elde ediliyor. Son iki haftalık gelişmelerin ardından ülkenin günlük kaybının 1 milyar dolara yaklaştığı hesaplanıyor.

BAE, Katar ve Kuveyt de ağır darbe aldı

Birleşik Arap Emirlikleri’nin günlük 3 milyon varil petrol üretimi bulunduğu, ülke gelirlerinin yaklaşık yüzde 60’ının petrol ve doğalgazdan sağlandığı ifade ediliyor. Hürmüz Boğazı krizinin BAE’ye günlük maliyetinin ise 350 milyon dolar seviyesinde olduğu belirtiliyor.

Dünyanın en büyük LNG üreticisi ve ihracatçısı ülkelerinden Katar’da ise gelirlerin yaklaşık yüzde 80’i doğalgaz ihracatından geliyor. LNG tankerlerinin sevkiyat için Hürmüz güzergâhına bağımlı olması nedeniyle Katar’ın ihracatının neredeyse tamamen durduğu, bunun da ülke ekonomisine günlük 300 milyon dolarlık kayıp olarak yansıdığı kaydediliyor.

Kuveyt’in günlük 2,8 milyon varillik petrol üretim kapasitesine sahip olduğu, ülke ekonomisinin yaklaşık yüzde 85’inin petrol gelirlerine dayandığı belirtilirken, ülkenin günlük kaybının 200 milyon dolara yaklaştığı ifade ediliyor.

Bölgesel savaşın ekonomik etkisi derinleşiyor

Uzmanlar, enerji arz zincirindeki bu kırılmanın yalnızca Körfez ülkeleriyle sınırlı kalmayacağını, küresel petrol ve doğalgaz fiyatları üzerinden dünya ekonomisine de daha geniş çaplı baskı oluşturacağını değerlendiriyor. Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanmanın uzaması halinde, enerji güvenliği tartışmalarının daha da sertleşmesi ve ithalata bağımlı ülkelerde maliyet baskısının artması bekleniyor.

Elektrik ve doğal gaza zam gelecek mi? Bakan Bayraktar açıkladı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, elektrik ve doğal gaz fiyatlarına ilişkin merak edilen soruları yanıtladı. NTV yayınında konuşan Bayraktar, enerji fiyatlarında olası düzenlemeler için Nisan ayını işaret ederken, Orta Doğu’daki savaşın enerji piyasalarına etkilerine ilişkin de önemli değerlendirmelerde bulundu.

ABD-İsrail ve İran arasındaki savaşın ardından enerji piyasalarında yaşanan hareketlilik, gözleri Türkiye’de elektrik ve doğal gaz tarifelerine çevirdi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, hem arz güvenliği hem de fiyatlamaya ilişkin son durumu değerlendirerek, Türkiye’nin enerji tedarikinde ciddi bir sorun yaşamadığını söyledi.

“Doğal gaz ve petrolde sıkıntı yok”

Bakan Bayraktar, Türkiye’nin ham petrol ve doğal gaz tedarikinde çeşitlendirilmiş bir yapıya sahip olduğunu belirterek, mevcut tabloda arz güvenliği açısından büyük bir risk görmediklerini ifade etti.

Bayraktar, şu açıklamayı yaptı:

“Özellikle Irak ve Suudi Arabistan’dan ham petrol alıyoruz. Toplam tedariğin içinde yüzde 10’lar seviyesinde. Arz güvenliği açısından bu bölge sorun arz etmiyor. İşin doğal gaz boyutu var. Katar LNG’sinin dünyayla buluştuğu bir yer. Yine Hürmüz’le bağımlılığımız yok. Katar’dan önemli miktarda LNG alışımız yok. Dolayısıyla doğal gaz ve ham petrolde ülkemize sıkıntı yaşatmadık, yaşatmayacağız”

Bakanın bu sözleri, Hürmüz Boğazı çevresinde artan gerilime rağmen Türkiye’nin enerji arzında doğrudan bir kırılganlık bulunmadığı mesajı olarak değerlendirildi.

“10’dan fazla ülkeden doğal gaz alıyoruz”

Türkiye’nin doğal gaz arzında uzun süredir çeşitlendirme stratejisi uyguladığını vurgulayan Bayraktar, farklı kaynaklara yönelmenin hem arz güvenliği hem de fiyat esnekliği açısından önemli avantaj sağladığını belirtti.

Bayraktar, bu konuda şu ifadeleri kullandı:

“10’dan fazla ülkeden doğal gaz alma şansımız oldu. Uzun yıllardır çeşitlendirme stratejisi geliştirdik. Arz güvenliği, esneklik, fiyatla ilgili de alternatifleri hazırladık ve önümüzdeki süreçlerde de daha da artırarak çalışmalarımızı devam edeceğiz.”

Savaş enerji piyasalarını nasıl etkiliyor?

Enerji piyasalarındaki küresel gelişmelere dikkat çeken Bakan Bayraktar, savaşın uzaması halinde bunun yalnızca petrolü değil, ürün fiyatlarını ve doğal gaz piyasasını da etkileyebileceğini söyledi. Özellikle spot piyasalarda gaz fiyatlarının yükselmeye başladığını kaydeden Bayraktar, normalleşmenin kısa vadede kolay olmayabileceğine işaret etti.

Bayraktar, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Bu süreç inşallah kısa sürer ve ondan sonra petrol piyasaları normal dengesine kavuşur. OVP’de olduğu gibi, dünyadaki siyasi gelişmelere baktığımızda, petrolün makul seviyelerde gideceği beklentisi vardı. Savaş var, arz krizi var. Bunla ilgili bizi de etkileyecek durumlar var. Spot piyasada gaz fiyatları hemen yansıdı ve artmaya başladı. Ümit ediyorum, kısa sürede sona erer. Biz ham petrolü konuşuyoruz ama ürünü konuşmak lazım. Benzinde risk az ama dizel tarafında marj çok artıyor. Talebin arttığı bir döneme giriyoruz. Bugün bu iş bitse piyasa normalleşir mi, hemen normalleşeceğini söylemek zor olabilir. Normalleşme bir, iki ay sürebilir. Körfez’de depolama tanklarının dolduğunu görüyoruz.”

Elektrik ve doğal gaza zam gelecek mi?

Kamuoyunun en çok merak ettiği başlıklardan biri olan elektrik ve doğal gaz tarifelerine ilişkin de konuşan Bakan Bayraktar, yeni döneme ilişkin değerlendirmenin Nisan ayında yapılacağını söyledi.

Bayraktar, bu konuda şunları kaydetti:

“Elektrik ve doğal gaz fiyatlarına ilişkin 1 Nisan’da değerlendirme yapılacak. Doğalgaz da destek programına ilişkin değerlendirmeyi Nisan ayında yapabiliriz.”

Bu açıklama, enerji tarifelerinde olası bir güncelleme için gözlerin 1 Nisan sonrasına çevrildiğini ortaya koydu.

Irak petrolünde Ceyhan vurgusu

Bakan Bayraktar, Irak petrolünün Türkiye üzerinden taşınmasına ilişkin de önemli mesajlar verdi. Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı’nın stratejik önemine dikkat çeken Bayraktar, hattın mevcut kapasitesinin çok daha yüksek olduğunu belirtti.

Bayraktar, şu açıklamayı yaptı:

“Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı’ndan günlük 250 bin varillik petrol akışı olacak. Bu hattın kapasitesi 1,5 milyon varil. Yıllardır bunu söylüyoruz, Hürmüz kapanırsa Irak olarak ihracatınızı nereden yapacaksınız diye sorduk. Kerkük’e kadar olan boru hattını Basra’ya uzatalım teklifinde bulunduk.”

Karadeniz’de yeni sondajlar başlıyor

Türkiye’nin enerji arz güvenliğinde yerli kaynakların payını artırmaya dönük çalışmalara da değinen Bayraktar, Karadeniz gazı için yeni sondaj süreçlerinin başlayacağını duyurdu.

Bakan Bayraktar, şu ifadeleri kullandı:

“Karadeniz’deki operasyonumuza yeni gemiyi sevk ederken üretimi artırmak ama bir taraftan da yeni keşiflere ihtiyacımız var. Batı, Orta ve Doğu Karadeniz’de sondaj yapacağız. Batı Karadeniz’de önümüzdeki hafta sondaja başlıyoruz. 2-3 ay içinde sondajların neticelerini almayı hedefliyoruz.”

Somali’de petrol emaresi

Yurt dışındaki enerji arama faaliyetlerine de değinen Bayraktar, Somali’de yürütülen sismik çalışmaların umut verici sonuçlar verdiğini söyledi. Bir blokta rezerv ihtimalinin öne çıktığını belirten Bayraktar, nihai sonucun sondajla netleşeceğini ifade etti.

Bayraktar, açıklamasında şunları söyledi:

“Somali’de ciddi bölgeyi taradık. Deniz tabanındaki kaynak, rezervleri sismik çalışmayla tamamladık. Verileri inceleyip analiz ettik. 3 bloktan birinde rezerv olma ihtimalini göz önüne aldık, petrol olduğunu düşünüyoruz. İnşallah olup olmadığını sondaj çalışmasıyla anlayacağız. Tüm Afrika’yı dolaşarak Somali’ye varıyoruz, Süveyş’ten gemi geçemiyor, köprüler var, geminin yüksekliği engel oluyor.”

“Yeni enerji mimarisini ortaya koyacağız”

Bayraktar, Türkiye’nin enerji politikasında yeni bir çerçeve üzerinde çalıştıklarını da açıkladı. LNG anlaşmalarından FSRU yatırımlarına, nükleer enerji projelerinden ulusal enerji planına kadar geniş bir başlıkta değerlendirme yapan Bayraktar, önümüzdeki dönemde yeni enerji mimarisinin kamuoyuyla paylaşılacağını belirtti.

Bakan Bayraktar, şu açıklamayı yaptı:

“ABD’ye gittik Cumhurbaşkanımızla birlikte. LNG anlaşması imzaladık. Muhalefet, “ABD’de şöyle yaptılar, böyle yaptılar” dedi. Önemli bir gaz anlaşması yaptık. BOTAŞ 12 ayrı ülkeden gaz alıyor. Dörtyol’da 2 tane FSRU ve Antalya Körfezi’ne de FSRU yapacağız. Kanada’dan nükleer reaktörle ilgili çalışma içindeyiz. Akkuyu’yu 4 reaktörle tamamlamamız lazım. Sinop ve Trakya’yı yapmamız lazım. Dünyada itiraflar gelmeye başladı, nükleerden niye çıktık diye. Bizim tutarlı enerji politikamız var. Elbette dönem dönem dünyadaki gelişmelere göre değişiklikler yapmak durumundayız. 2021’de Türkiye’nin ulusal enerji planını açıklamıştık. Şimdi 5 yıl geçti, bu yıl bunu tekrar gözden geçirme ve 2026’da neleri değiştireceğiz, onu açıklayacağız. Tüm bu gelişmelerden ari ama onları da içerecek şekilde yeni enerji mimarisini ortaya koyacağız.”

8 yeni nükleer reaktör hedefi

Türkiye’nin nükleer enerji alanındaki hedeflerine de değinen Bayraktar, Sinop ve Trakya’da toplam 8 reaktör planlandığını açıkladı. Bu süreçte Güney Kore, Kanada, Çin ve Rusya ile görüşmelerin sürdüğünü belirtti.

Bayraktar, şunları söyledi:

“Sinop ve Trakya’da 4’er tane olmak üzere 8 tane reaktör yapmak istiyoruz. Türkiye için nükleer dönemin önemli fırsat getirdiğini düşünüyoruz. Sinop ve Trakya’daki projelerle ilgili Güney Kore, Kanada, Çin ve yine Rusya görüştüğümüz ülkeler. Türkiye bugün nükleeri yapan bir ülke. İnşaat ve sanayicimiz buna hazır durumda, Akkuyu’da öğrendik. Türkiye daha farklı değerlendirilsin diye yetkililere söyledim. İnsan kaynağı gelişimiyle birlikte Türkiye’de nükleer ekosisteme katkı yapacak proje neyse onunla yürümek istiyoruz.”

TPAO için yeni ortaklık mesajı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar, TPAO’nun yurt içi ve yurt dışı faaliyetlerine ilişkin de önemli mesajlar verdi. Libya, Afrika, Suriye ve Azerbaycan başta olmak üzere farklı bölgelerde yeni ortaklık ve projeler üzerinde çalışıldığını belirtti.

Bayraktar, bu konuda şu ifadeleri kullandı:

“Bizim Gabar petrolümüz, Diyarbakır’daki arayışlar, konvansiyonel arama, Karadeniz’deki yeni keşifler, Mavi Vatan ve karalardaki çalışmalar devam ediyor. Bunları yaparken hedef olarak daha aktif bir yurt dışı programı içindeyiz. Bunun bir parçası Libya’daki operasyonlar. 17 yıl sonra açılan ihalede deniz ve karada bir sahada çalışma hakkını aldı. İspanyol ve Macarlar’la birlikte projeyi yürütüyoruz. Libya’da çalıştığımız başka konular da var. TPAO birleşme, devralma ve ortaklıklarla, hisse almak suretiyle Libya, Afrika, Suriye, Azerbaycan gibi ülkelerde alternatif projelere bakıyoruz. Yılbaşından beri Exxon, Chevron, BP ile anlaşmalarımız var. Shell’le Bulgaristan’da ortak arama planlıyoruz. BP ile görüşmeler devam ediyoruz. Bunları ara ara duyacaksınız. Yeni ortaklıkları duyacaksınız. TPAO’yu 1 milyon varillik petrol üreten şirket haline getirmek istiyoruz.”

Gözler Nisan ayına çevrildi

Bakan Bayraktar’ın açıklamaları, enerji fiyatları açısından kısa vadede en kritik tarihin Nisan ayı olduğunu ortaya koydu. Elektrik ve doğal gaz tarifelerine ilişkin değerlendirme 1 Nisan’da yapılacak. Aynı dönemde doğal gaz destek programı da yeniden ele alınacak. Öte yandan Bakanlık, hem enerji arz güvenliğini koruyacak hem de yerli üretim ve uluslararası ortaklıkları artıracak yeni adımlar üzerinde çalışmayı sürdürüyor.

Enerji fiyatları ve jeopolitik gelişmeler sanayi üretiminin seyrini belirleyecek

Enerji maliyetleri, küresel enflasyon ve jeopolitik gelişmeler sanayi üretiminin geleceğini şekillendiren başlıca unsurlar arasında yer alıyor. Enerji yoğun sektörlerde maliyet baskısı artarken, bazı sektörler için yeni ihracat fırsatları da ortaya çıkabiliyor. GNC Makina Yönetim Kurulu Başkanı Gökhan Çetinkaya, enerji fiyatları, bölgesel gelişmeler ve sanayi üretimine ilişkin beklentilerini değerlendirdi.

Enerji fiyatları sanayi üretimini doğrudan etkiliyor

Sanayi üretiminde enerjinin en kritik girdilerden biri olduğunu belirten Gökhan Çetinkaya, enerji fiyatlarındaki artışın küresel ekonomik dengeleri de etkileyebileceğine dikkat çekti.

“Sanayi üretiminde enerji oldukça kritik bir girdi. Enerji fiyatlarında yaşanabilecek kalıcı artışlar küresel ölçekte enflasyonu yukarı çekebilir ve bu durum merkez bankalarını yeniden parasal sıkılaşma politikalarına yöneltebilir. Böyle bir tabloda küresel ekonomide büyümenin yavaşlaması ve finansmana erişimin zorlaşması da mümkün. Bu nedenle sanayi sektörünün 2026 yılında göstereceği performansta enerji fiyatları ve bölgedeki jeopolitik gelişmeler belirleyici olacak.”

Türkiye’nin enerji bağımlılığı maliyet baskısını artırıyor

Türkiye’nin enerji ithalatına yüksek derecede bağımlı bir ekonomi olduğunu vurgulayan Çetinkaya, enerji fiyatlarındaki artışın üretim maliyetleri başta olmak üzere ekonominin birçok alanını etkilediğini söyledi.

“Petrol fiyatlarındaki artışın ilk olarak akaryakıt fiyatlarına yansıdığını, bunun da kısa sürede taşımacılık, üretim ve gıda fiyatları üzerinde etkisini gösterdiğini görüyoruz. Enerji fiyatları yükseldiğinde enerji ithalatı için daha fazla dövize ihtiyaç duyuluyor ve bu durum kur üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabiliyor.”

Bölgesel gelişmeler enerji maliyetlerini etkileyebilir

Enerji arzı ve bölgesel gelişmelerin Türkiye açısından dikkatle takip edilmesi gerektiğini ifade eden Çetinkaya, “Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu verilerine göre Türkiye, Aralık 2025’te İran’dan 575,99 milyon standart metreküp doğalgaz ithal etti ve bu miktar toplam doğalgaz ithalatının yüzde 7,53’ünü oluşturdu. EPDK’nın yıllık sektör raporuna baktığımızda ise Türkiye’nin 2024 yılında İran’dan 7 milyar 43 milyon Sm3 doğalgaz ithal ettiğini görüyoruz. Aynı dönemde Türkiye’nin en fazla doğalgaz ithal ettiği ülke 21 milyar 572 milyon Sm3 ile Rusya olurken, ikinci sırada 11 milyar 478 milyon Sm3 ile Azerbaycan yer alıyor. İran ise üçüncü sırada bulunuyor. 2014–2024 döneminde İran’ın Türkiye’nin doğalgaz ithalatındaki payı ortalama yüzde 13,49 seviyesinde gerçekleşti. Bu tablo, bölgedeki jeopolitik gelişmelerin Türkiye’nin enerji maliyetleri üzerinde doğrudan etkili olabileceğini gösteriyor.” ifadelerini kullandı.

Bazı sektörler için risk, bazıları için fırsat

Jeopolitik gelişmelerin sektörler üzerindeki etkisinin farklı şekillerde ortaya çıkabileceğini belirten GNC Makina Yönetim Kurulu Başkanı Gökhan Çetinkaya, özellikle enerji yoğun sektörlerde maliyet baskısının daha belirgin hale gelebileceğini ifade etti.

“Cam, seramik ve demir-çelik gibi sektörlerde enerji maliyetleri toplam üretim maliyetinde önemli bir paya sahip. Bu nedenle küresel enerji fiyatlarındaki oynaklık bu sektörlerde kârlılık üzerinde baskı yaratabilir. Öte yandan İran’ın gerçekleştirdiği ihracatın önemli bir bölümünün Türkiye ile doğrudan rekabet edilen ürün gruplarında yoğunlaştığını görüyoruz. Türkiye, buradan doğacak boşlukta özellikle plastik, demir-çelik, meyve-sebze, alüminyum ve bakır gibi alanlarda üretim kapasitesiyle öne çıkabilir.”

Sanayide toparlanma jeopolitik risklerin seyrine bağlı

2026 yılına ilişkin beklentilerini de paylaşan Çetinkaya, sanayi üretiminde toparlanmanın zamanlamasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

“2026 yılına temkinli bir iyimserlikle bakıyoruz. Yılın ilk bölümünde daha temkinli bir görünümün öne çıkması beklenebilir. Ancak sanayi üretiminde daha belirgin bir toparlanmanın 2026’nın ikinci yarısında, jeopolitik risklerin seyrine bağlı olarak gündeme gelebileceğini öngörüyoruz.”

IKBY: Petrol ve doğal gaz sahalarında üretim durdu

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi, bölgedeki petrol ve doğal gaz sahalarında üretimin durduğunu ve ihracat için hazır petrol kalmadığını duyurdu. Açıklamada, yaşanan tablonun sahalara yönelik saldırıların ardından ortaya çıktığı belirtildi.

IKBY Doğal Kaynaklar Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, Irak Petrol Bakanlığı’nın Erbil yönetiminin Türkiye’deki Ceyhan Limanı üzerinden petrol ihracatına onay vermediği yönündeki ifadelerine yanıt verildi. Açıklamada, Bağdat yönetiminin kamuoyuna sunduğu değerlendirmelerin gerçeği yansıtmadığı ve konuyu çarpıttığı savunuldu.

IKBY, Bağdat’taki mevcut hükümetin ocak ayından bu yana Gümrük Verileri Otomasyon Sistemi gerekçesiyle Kürdistan Bölgesi’ne ağır bir ekonomik baskı uyguladığını ileri sürdü. Açıklamada, tüccarlara dolar temin edilmesine izin verilmediği, bu nedenle bölgede ticari hareketliliğin büyük ölçüde durduğu ifade edildi.

Bakanlık açıklamasında, tüm petrol ve doğal gaz sahaları ile rafinerilerin “yasa dışı milisler” tarafından hedef alındığı öne sürüldü. Bu saldırıların ardından petrol ve doğal gaz üretiminin tamamen durduğu, ihracata konu edilebilecek petrol ürününün kalmadığı vurgulandı.

Açıklamada ayrıca, Bağdat yönetiminin bu saldırıları önlemeye hazır olmadığı ve etkili tedbir alamadığı iddia edildi. Saldırıları düzenleyen grupların önemli bölümünün Bağdat’tan maaş aldığı, silahlandırıldığı ve finanse edildiği ileri sürülürken, Kürt halkına gönderilen maaşların ise geciktirildiği ve eksik ödendiği savunuldu.

IKBY, daha önce birçok kez yapıcı diyalog çağrısında bulunduğunu ancak bu girişimlerin karşılık bulmadığını belirtti. Açıklamada, bölgeye anayasa dışı bir gündemin dayatılmaya çalışıldığı öne sürülerek, tüm Irak’ın yararına olacak ve Kürdistan Bölgesi üzerindeki baskının sona ereceği bir sonuç için uzman ekiplerle görüşmeye hazır olunduğu mesajı verildi.

Öte yandan Irak Petrol Bakanlığı, güney terminallerinde yaşanan kriz nedeniyle ihracatın aksadığını, bu nedenle Türkiye’deki Ceyhan Limanı üzerinden kuzey hattının yeniden devreye alınması için girişim başlattıklarını açıklamıştı. Bakanlık, ancak IKBY’nin bu aşamada buna onay vermediğini bildirmişti.

Bakan Bayraktar: Enerji arzı ve tedarikinde sıkıntı yok

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin enerji arzı ve tedarikinde herhangi bir sıkıntı yaşamadığını belirterek, ülkenin çok farklı kaynaklardan enerji temin ettiğini söyledi. Bayraktar, enerji güvenliğinde kaynak çeşitliliği ve uluslararası işbirliğinin büyük önem taşıdığını vurguladı.

Fransa’nın başkenti Paris’in banliyösü Boulogne-Billancourt kentinde düzenlenen Nükleer Enerji Zirvesi’ne katılan Bayraktar, zirve kapsamında Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Mariano Grossi ile birlikte İtalya, Sırbistan ve farklı ülkelerden temsilcilerle ikili görüşmeler gerçekleştirdi.

Türk gazetecilere açıklamalarda bulunan Bayraktar, petrol ve doğal gaz fiyatları ile arz güvenliğinin yoğun şekilde tartışıldığı bir dönemde nükleer enerji zirvesinin önemli olduğunu söyledi. Türkiye’nin farklı enerji kaynaklarına yatırım yapmayı sürdürdüğünü belirten Bayraktar, daha dengeli bir enerji portföyü oluşturmaya çalıştıklarını ifade etti.

Türkiye’de gelecek dönemde ekonominin hemen her alanında elektriğin daha yoğun kullanılacağına işaret eden Bayraktar, buna paralel olarak elektrik talebinin de artacağını kaydetti. Birçok ülkede petrole ve doğal gaza erişimde ciddi sıkıntılar yaşandığını dile getiren Bayraktar, Türkiye’de vatandaşları petrol fiyatlarındaki artıştan korumak amacıyla Eşel Mobil Sistemi’ne geçildiğini hatırlattı.

“Enerji tedarik etmede sıkıntımız yok”

Bayraktar, “Türkiye’de şu anda arzla alakalı bir sıkıntı gözükmüyor. Enerjimizi tedarik etmemizde bir sıkıntı yok. Çok farklı kaynaklardan enerji alıyoruz” dedi.

Türkiye’nin enerji rotaları bakımından da çeşitliliğe sahip olduğunu belirten Bayraktar, enerjide bağımsızlığın aynı zamanda ekonomide bağımsızlık anlamına geldiğini söyledi. Kovid-19 salgını ve Rusya-Ukrayna Savaşı gibi krizlerin Türkiye’nin enerji sektörünün dayanıklılığını test ettiğini ifade eden Bayraktar, sektörün bu süreçlerde güçlü bir performans ortaya koyduğunu dile getirdi.

İklim değişikliğiyle mücadelede nükleer enerjinin önemli bir fırsat sunduğunu vurgulayan Bayraktar, bu alanda istikrarlı politikaların, güçlü finansmanın ve insan kaynağı altyapısının kritik önemde olduğunu belirtti. Akkuyu Nükleer Güç Santrali projesi kapsamında eğitim alan öğrencilerin mezun olarak çalışmaya başladığını aktaran Bayraktar, Türkiye’nin yeni nükleer dönemde Küçük Modüler Reaktörleri de önemli bir fırsat olarak gördüğünü söyledi.

Bayraktar, Türkiye’nin Akkuyu’da inşa edilen 4 reaktöre ek olarak 8 büyük ölçekli reaktör daha planladığını belirterek, bunların 4’ünün Sinop’ta, 4’ünün ise Trakya’da hayata geçirilmesinin öngörüldüğünü açıkladı. Bu konuda farklı ülkelerle müzakerelerin sürdüğünü ifade eden Bayraktar, Fransız şirketlerle de ekipman tedariği, bağımsız denetim ve yeni santral yatırımları konusunda görüşmeler yapıldığını bildirdi.

Elektrikli araç sayısı 400 bini aştı

Dünya piyasalarında gaz ve petrolde yaşanan dalgalanmaların Türkiye’nin enerji stratejisinin doğruluğunu gösterdiğini kaydeden Bayraktar, bu stratejinin uygulanmasında hız kazanılması gerektiğini söyledi.

Türkiye’nin artan nüfus, büyüyen ekonomi ve süren şehirleşme nedeniyle enerji talebinin yükseldiğini vurgulayan Bayraktar, 2035 yılı için 6 milyon elektrikli araç hedefi bulunduğunu ifade etti. Bayraktar, Türkiye’de elektrikli araç sayısının şu anda 400 binin üzerine çıktığını, elektrikli şarj istasyonu sayısının ise 30 bini aştığını söyledi.

Bayraktar ayrıca, 2026’nın Akkuyu için kritik bir yıl olduğunu belirterek, ilk elektriğin üretimine yönelik çalışmaların yoğun şekilde sürdüğünü kaydetti.

Emtia Piyasalarında Orta Doğu Gerilimi Fiyatlamaları Ayrıştırdı

Emtia piyasalarında tamamlanan haftada fiyatlamalar, Orta Doğu’da yükselen gerilim ile ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz patikasına ilişkin belirsizliklerin etkisiyle dalgalı bir seyir izledi. Petrol ve doğal gaz gibi enerji emtiaları jeopolitik risk primiyle yükselirken, değerli metaller ve baz metaller tarafında daha karmaşık bir tablo ortaya çıktı.

Enerji Emtiaları Yükseldi

Hafta boyunca küresel risk algısını büyük ölçüde Hürmüz Boğazı çevresindeki sevkiyat akışına yönelik endişeler belirledi. Orta Doğu’dan Asya’ya ham petrol ve LNG akışında yaşanan aksamalar, yalnızca doğrudan arz riskini değil; sigorta, navlun ve teslim süreleri üzerinden maliyet baskısını da artırdı.

Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı haftalık bazda yüzde 24,4 artarak 90,8 dolara yükseldi ve Ekim 2023’ten bu yana en yüksek haftalık kapanışını yaptı. New York Ticaret Borsası’nda işlem gören doğal gazın İngiliz Termal Birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı da haftalık bazda yüzde 9 artış gösterdi.

Dubai ham petrolünün nakit primi 19,63 dolarla 2018’den bu yana en yüksek seviyeye çıkarken, Brent petrolün Dubai petrolüne göre fiyat farkını gösteren EFS primi de hafta içinde 10,42 dolara kadar yükseldi. Bu durum, özellikle Asya’daki rafineriler için alternatif ham petrol türlerinin maliyetini artırdı.

Fed Belirsizliği Metal Fiyatlarını Baskıladı

ABD’de enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyon görünümünü bozabileceğine yönelik kaygılar, faiz indirimlerinin zamanlamasına ilişkin beklentilerin daha temkinli fiyatlanmasına yol açtı. Analistler, jeopolitik risklerin normal koşullarda değerli metalleri desteklemesi beklense de doların güçlenmesi ve faiz indirimi ihtimalinin zayıflamasının bu etkiyi sınırladığını belirtti.

Hafta genelinde ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 10, platinde yüzde 9,4, altında yüzde 1,8 ve paladyumda yüzde 1 geriledi.

Makro Veriler Piyasalara Yön Verdi

ABD’de şubat ayına ilişkin veriler ekonomide ivme kaybına işaret ederken, enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları artırabileceğine dair endişeler yatırımcıları temkinli bir pozisyona itti.

Bu dönemde ABD’de tarım dışı istihdam 92 bin kişi azalırken, işsizlik oranı yüzde 4,4’e yükseldi. Ortalama saatlik kazançlar ise aylık bazda yüzde 0,4 arttı. Zayıf istihdam verileri, Fed’in daha güvercin bir tutum benimseyebileceği beklentisini güçlendirse de enerji fiyatlarındaki sert yükseliş piyasalarda dengeleyici bir baskı unsuru oldu.

ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftayı yüzde 4,14 seviyesinde tamamlarken, dolar endeksi yüzde 1,4 artışla 99 seviyesine yükseldi.

Alüminyum Pozitif Ayrıştı

Baz metallerde genel olarak negatif bir görünüm öne çıkarken, alüminyum arz endişeleriyle pozitif ayrıştı. Körfez hattındaki sevkiyat sorunları, Bahreyn kaynaklı mücbir sebep açıklamaları ve Katar’da üretim kesintisi ihtimali, alüminyum fiyatlarını yukarı taşıdı.

Bölgenin küresel alüminyum arzında yaklaşık yüzde 8 paya sahip olması ve Hürmüz Boğazı üzerinden yılda 5 milyon tonun üzerinde sevkiyat yapılması da yükselişi destekledi. Ayrıca Bank of America’nın 2026 yılı için küresel alüminyum açığı tahminini 1,5 milyon tona yükseltmesi ve Londra Metal Borsası stoklarının Temmuz 2025’ten bu yana en düşük seviyeye gerilemesi, fiyatlardaki artışı güçlendirdi.

Tezgah üstü piyasada haftalık bazda alüminyum fiyatı yüzde 8,8 artarken, bakır yüzde 3,5, nikel yüzde 1,2, çinko yüzde 0,5 ve kurşun yüzde 0,8 düştü.

Tarım Emtialarında Risk Primi Öne Çıktı

Tarım emtialarında ise jeopolitik ve lojistik riskler belirleyici oldu. Karadeniz hattındaki güvenlik endişeleri ile Orta Doğu’daki çatışmaların navlun, sigorta, enerji ve gübre maliyetleri üzerindeki etkisi fiyatlamalarda öne çıktı.

Buğday ve mısırda risk primi güç kazanırken, soya kompleksinde biyoyakıt ve soya yağına ilişkin beklentiler destekleyici unsur olarak izlendi. ABD Tarım Bakanlığı’nın haftalık ihracat satış verileri mısırda güçlü, buğday, soya fasulyesi ve pirinçte ise daha zayıf dış talebe işaret etti.

Chicago Ticaret Borsası’nda kilo başına fiyatlar haftalık bazda buğdayda yüzde 4,5, soya fasulyesinde yüzde 2,7, pirinçte yüzde 4,9 ve mısırda yüzde 2,73 yükseldi.

Kakao Ve Kahvede Yükseliş

Tarım emtiaları içinde kakao da dikkat çeken ürünler arasında yer aldı. Fildişi Sahili’nde fazla kakao stoklarının belirli bir fiyat üzerinden alınmasına yönelik programın süreceği mesajı, piyasada arz akışı ve iç denge açısından yakından izlendi.

ABD’de Intercontinental Exchange’te libre bazında fiyatlar şekerde yüzde 1,4, kahvede yüzde 4,8 artarken, pamukta yüzde 2,1 düşüş görüldü. Kakaonun ton başına fiyatı ise haftayı yüzde 11,8 yükselişle tamamladı.

Piyasada Ayrışma Derinleşti

Haftanın genel tablosu, Orta Doğu’daki gerilimin emtia piyasalarında tek yönlü bir fiyatlamaya yol açmadığını gösterdi. Enerji ürünleri ve bazı tarım emtialarında yükseliş öne çıkarken, değerli metallerde dolar baskısı hissedildi, baz metallerse arz ve talep dengelerine bağlı olarak farklı yönlerde hareket etti.

Hürmüz gerilimi enerji piyasalarını sarstı: Petrol, gaz ve taşımacılık maliyetlerinde sert yükseliş

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı çevresinde tırmanan gerilim, küresel enerji piyasalarında yeni bir şok dalgası yarattı. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan boğazdaki aksama, başta petrol ve doğal gaz olmak üzere enerji emtialarında sert fiyat hareketlerini tetiklerken, navlun ve sigorta maliyetlerini de yukarı çekti.

Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı sadece bölgesel değil, doğrudan küresel ekonomi açısından da stratejik bir boğaz konumunda. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin verilerine göre 2024 ve 2025’in ilk çeyreğinde boğazdan geçen petrol ve petrol ürünleri miktarı, küresel deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin dörtte birinden fazlasını, dünya petrol tüketiminin ise yaklaşık beşte birini oluşturdu. Aynı hatta küresel LNG ticaretinin de yaklaşık beşte biri taşınıyor. Bu nedenle boğazda yaşanacak her kesinti, enerji fiyatlarından enflasyona kadar geniş bir etki alanı yaratıyor.

Piyasalardaki ilk tepki petrol tarafında görüldü. Anadolu Ajansı’nın aktardığı verilere göre Orta Doğu’daki çatışmaların etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı 82 doların üzerine çıkarken, WTI ham petrol de 76 dolar seviyesini aştı. Ajansın ayrı bir analizinde, Hürmüz üzerinden enerji sevkiyatına yönelik tehditlerin arz kesintisi endişelerini büyüttüğü ve fiyatların yukarı yönlü seyrini sürdürdüğü belirtildi.

Gerilim yalnızca petrol piyasasını etkilemedi. Doğal gaz tarafında da özellikle Avrupa ve Asya piyasalarında tedirginlik arttı. Bunun temel nedeni, Katar başta olmak üzere Körfez çıkışlı LNG sevkiyatının önemli bölümünün Hürmüz hattına bağımlı olması. AP’nin aktardığına göre bölgedeki çatışmalar ve sevkiyat darboğazı, küresel petrol ve gaz fiyatlarında hızlı yükselişe yol açtı; bu da enerji ithalatçısı ülkelerde maliyet baskısını güçlendirdi.

Hürmüz’deki krizin bir diğer etkisi de lojistik tarafında hissediliyor. Anadolu Ajansı’nın haberine göre boğazdaki gelişmeler, uluslararası taşımacılıkta bekleme sürelerini uzatırken, tanker navlunları ve sigorta primlerinde yeni bir maliyet dalgası oluşturdu. Enerji ürünlerinin fiziksel akışında yaşanan belirsizlik, yalnızca üretici ve ithalatçı ülkeleri değil; rafineri, sanayi ve ulaştırma sektörlerini de doğrudan etkiliyor.

Ekonomistler ise asıl riskin enflasyon kanalıyla büyümesinden endişe ediyor. Enerji fiyatlarındaki hızlı artış; akaryakıt, elektrik, üretim ve taşımacılık maliyetleri üzerinden küresel enflasyonu yeniden yukarı itebilir. AA’nın değerlendirmesine göre Hürmüz Boğazı’nın kapalı tutulması, hem küresel enflasyon baskısını artırıyor hem de çatışmaların bölge geneline yayılma riskini büyütüyor.

Piyasalarda ana senaryo, boğazdaki aksamanın süresine odaklanmış durumda. Gerilimin kısa sürede yatışması halinde fiyatlarda kısmi geri çekilme mümkün görülse de, sevkiyatın uzun süre sekteye uğraması halinde petrol ve gazda yeni zirveler gündeme gelebilir. Bu da özellikle enerji ithalatçısı ekonomiler için büyüme-enflasyon dengesini daha kırılgan hale getirebilir.