Baba olmak yalnızca evlat sahibi olmak değil, bir ömür emanet taşımaktır

Baba nedir?

Baba, bir çocuğun dünyaya gözlerini açtığında karşılaştığı ilk güven kapılarından biridir. Bazen evin yükünü omuzlayan sessiz kahraman, bazen evladının geleceği için kendi isteklerinden vazgeçen fedakâr bir yol arkadaşıdır. Baba; yalnızca geçim sağlayan kişi değil, aynı zamanda yön veren, koruyan, terbiye eden, doğruyu gösteren ve evladının karakter inşasında derin izler bırakan kişidir.

Babalık, biyolojik bir bağdan çok daha fazlasıdır. Bir çocuğun zihninde baba; güven, disiplin, merhamet, emek, sabır ve sığınak anlamına gelir. Baba, evladının sadece bugünüyle değil yarınıyla da ilgilenir. Onun iyi bir insan olması, ahlaklı yetişmesi, sorumluluk sahibi olması ve hayata güçlü tutunması için çaba gösterir.

Bir baba çoğu zaman sevgisini yüksek sesle ifade etmeyebilir. Ancak erken kalkışında, geç dönüşünde, alın terinde, kaygısında, nasihatinde ve evladının başarısıyla duyduğu sessiz gururda o sevgi açıkça görülür.

Babalığın sorumluluğu büyüktür

Babalık, evlada yalnızca maddi imkân sunmakla sınırlı değildir. Bir babanın en temel sorumluluklarından biri çocuğuna iyi bir karakter, sağlam bir ahlak ve doğru bir hayat çizgisi kazandırmaktır. Çocuk, çoğu zaman nasihatten önce davranışı görür. Bu nedenle baba, evladına sözleriyle olduğu kadar yaşayışıyla da örnek olur.

Baba; adaletli olmayı, emeğin değerini, dürüstlüğü, sabrı, merhameti ve sorumluluk bilincini evladına aktaran kişidir. Evladına sevgiyi de sınırı da öğretir. Onu hayata hazırlar, zorluklar karşısında ayakta durmayı gösterir, hata yaptığında yolunu bulmasına yardımcı olur.

Bir babanın sorumluluğu yalnızca çocuk küçükken başlamaz ve büyüyünce bitmez. Baba, evladı kaç yaşında olursa olsun onun hayatında iz bırakan bir rehberdir. Bazen bir söz, bazen bir bakış, bazen de yıllar önce verilen bir öğüt evladın hayatı boyunca yolunu aydınlatır.

Babalar Günü ne anlama geliyor?

Babalar Günü, babaların aile içindeki yerini ve fedakârlıklarını hatırlamak için önemli bir gündür. Bu gün, hediyelerle sınırlı görülmemelidir. Asıl anlamı; babanın emeğini fark etmek, hayattaysa gönlünü almak, yanında olmak, duasını istemek, vefat etmişse rahmetle anmak ve onun bıraktığı değerleri yaşatmaktır.

Babalar Günü, aynı zamanda aile bağlarının yeniden güçlendirilmesi için de bir vesiledir. Günlük hayatın koşuşturması içinde çoğu zaman babaların sessiz fedakârlıkları fark edilmez. Oysa bir babanın gecesi gündüzü, alın teri, kaygısı ve duası evladının geleceğine adanmıştır.

Bu özel gün, “Baba kıymeti bilinmeli” mesajını yeniden hatırlatır. Çünkü bazı kıymetler, varlığıyla çok görünmez; yokluğuyla derinden hissedilir.

Babasız olmak: Bir yanın eksik kalması

Babasız olmak, hayatın en ağır eksikliklerinden biridir. Baba yokluğu, yalnızca evde bir kişinin eksilmesi değil; çoğu zaman güven duygusunun, dayanılacak bir omzun, nasihat kapısının ve ailedeki güçlü bir dayanağın eksilmesidir.

Babasını küçük yaşta kaybeden bir çocuk, çoğu zaman hayata yaşıtlarından daha erken tutunmak zorunda kalır. Bazı cümleleri duyamadan, bazı nasihatleri alamadan, bazı anılara sahip olamadan büyür. Mezuniyetinde, düğününde, ilk başarısında, ilk zor gününde yanında olmasını istediği kişi eksiktir.

Babasızlık yalnızca çocuklukta değil, yetişkinlikte de hissedilir. İnsan kaç yaşına gelirse gelsin, bazı günlerde babasının sesini duymak, fikrini almak, duasını almak ister. Bu nedenle babası hayatta olanlar için en büyük görevlerden biri, onun kıymetini zamanında bilmektir.

Baba kıymeti zamanında bilinmeli

Babanın kıymeti, çoğu zaman onun yokluğunda daha derinden anlaşılır. Hayattayken sıradan görülen bir telefon konuşması, bir nasihat, bir sofra başı sohbeti ya da “Kendine dikkat et” cümlesi, yokluğunda büyük bir hasrete dönüşür.

Bu yüzden baba hayattayken gönlü alınmalı, duası istenmeli, kapısı çalınmalı, eli öpülmeli ve yalnız bırakılmamalıdır. Babalar bazen duygularını açıkça göstermekte zorlanabilir; fakat evlatlarının ilgisi, saygısı ve sevgisi onlar için en büyük hediyedir.

Baba kıymeti bilmek; yalnızca özel günlerde hatırlamak değil, her zaman saygı göstermek, ihtiyaç duyduğunda yanında olmak, kırıcı sözlerden kaçınmak ve onun emeklerine vefa göstermektir.

Bizim kültürümüzde anne ve babanın yeri

Türk-İslam kültüründe anne ve baba, ailenin temel direkleri olarak görülür. Anne rahmeti, şefkati ve fedakârlığı temsil ederken; baba koruyuculuğu, emeği, rehberliği ve aile sorumluluğunu temsil eder. Ancak bu iki değer birbirinden ayrı değil, birbirini tamamlayan iki büyük emanettir.

Bizim kültürümüzde anne ve babaya saygı, yalnızca ahlaki bir tavsiye değil; aynı zamanda dini bir sorumluluktur. Büyüklerin duasını almak, anne-babanın gönlünü hoş tutmak, onlara hizmet etmek, yaşlandıklarında sabırla yanlarında olmak ve onları incitmemek en önemli erdemler arasında kabul edilir.

Atalarımızın “Ana-baba duası almak” sözünü bu kadar önemsemesi tesadüf değildir. Çünkü anne ve babanın rızası, aile huzurunun ve manevi bereketin en güçlü kaynaklarından biri olarak görülmüştür.

Kur’an-ı Kerim’de anne ve baba hakkı

İslam’da anne ve babaya iyilik, Allah’a kulluktan hemen sonra zikredilen en büyük sorumluluklardan biridir. Kur’an-ı Kerim’de bu konu açık bir şekilde vurgulanır.

İsrâ Suresi 23. ayette şöyle buyrulur:

“Rabbin, yalnız kendisine kulluk etmenizi ve anne babaya iyi davranmanızı kesin olarak emretti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, onlara ‘öf’ bile deme; onları azarlama; ikisine de güzel söz söyle.”

Bu ayet, anne ve babaya karşı saygının sınırını çok açık biçimde ortaya koyar. Sadece kötü davranmak değil, “öf” demek bile yasaklanmıştır. Bu, yaşlanan anne ve babaya karşı sabır, nezaket ve merhametin ne kadar önemli olduğunu gösterir.

Lokmân Suresi 14. ayette ise insanın anne ve babasına karşı sorumluluğu şöyle hatırlatılır:

“Biz insana anne babasına iyi davranmasını tavsiye ettik. Annesi onu güçsüzlük üstüne güçsüzlükle taşıdı. Sütten ayrılması da iki yıl içinde olur. Bana ve anne babana şükret. Dönüş ancak banadır.”

Bu ayette özellikle annenin fedakârlığı vurgulanırken, anne ve babaya şükür Allah’a şükürle birlikte anılmıştır. Bu da anne-baba hakkının ne kadar büyük olduğunu gösterir.

Ahkâf Suresi 15. ayette de insanın anne ve babasına iyilikle yükümlü olduğu bildirilir. Bu ayetler, İslam’ın aile kurumuna verdiği değeri ve anne-baba hakkının ne kadar ağır bir emanet olduğunu açıkça ortaya koyar.

Hadislerde anne, baba ve evlat sorumluluğu

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in hadislerinde de anne ve babaya iyilik en faziletli davranışlardan biri olarak bildirilmiştir.

Bir hadis-i şerifte, bir sahâbî Peygamber Efendimize “İnsanlar içinde iyi davranmama en layık olan kimdir?” diye sormuş, Peygamber Efendimiz üç kez “Annen” buyurmuş, dördüncüde ise “Baban” cevabını vermiştir. Bu hadis, annenin hakkının büyüklüğünü ortaya koyarken, babanın da aile içindeki yüksek makamını açıkça göstermektedir.

Bir başka hadis-i şerifte ise şöyle buyrulmuştur:

“Baban, cennetin orta kapısıdır.”

Bu hadis, babaya hürmetin ve babanın rızasını kazanmanın manevi değerine işaret eder. Baba, evlat için yalnızca dünyadaki bir dayanak değil, aynı zamanda ahiret hayatı açısından da büyük bir sorumluluk vesilesidir.

Yine Peygamber Efendimiz, kişinin ailesinden sorumlu olduğunu bildirerek babalık vazifesinin önemini ortaya koymuştur. “Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüğünüzden sorumlusunuz” hadisinde aile reisi olan kişinin ailesinden sorumlu olduğu ifade edilir. Bu sorumluluk, yalnızca maddi geçim değil; ahlak, eğitim, merhamet, adalet ve güven ortamını da kapsar.

Baba, evladına miras olarak ahlak bırakır

Bir babanın evladına bırakacağı en değerli miras yalnızca mal, mülk ya da servet değildir. Asıl kalıcı miras; güzel ahlak, dürüstlük, çalışkanlık, merhamet, adalet ve vefadır. Para tükenebilir, mal el değiştirebilir; ancak babadan kalan sağlam karakter ve güzel terbiye ömür boyu yaşar.

Evlat, babasının emeğini yıllar sonra daha iyi anlar. Çocukken sert görünen bazı uyarıların aslında koruma duygusundan geldiğini, bazı nasihatlerin hayat tecrübesiyle söylendiğini zamanla fark eder. Bu nedenle babaların sözleri, evlatların hayatında çoğu zaman geç anlaşılan ama derin iz bırakan öğütlerdir.

Babaya vefa, sadece sözle değil davranışla gösterilir

Babaya vefa göstermek; onu sadece Babalar Günü’nde aramakla sınırlı değildir. Hayattayken yanında olmak, hastalandığında ilgilenmek, ihtiyaç duyduğunda destek vermek, yalnız bırakmamak ve gönlünü hoş tutmak en büyük vefa göstergesidir.

Vefat etmiş babalar için ise dua etmek, hayırla anmak, varsa emanetlerine sahip çıkmak, dostlarıyla bağı koparmamak ve onun güzel hatırasını yaşatmak evlatlık sorumluluğunun bir parçasıdır.

Bizim kültürümüzde “baba ocağı” ifadesi de bu anlamı taşır. Baba ocağı; yalnızca bir ev değil, hatıraların, emeğin, alın terinin ve aile bağlarının merkezidir. O ocağın tüttüğünü görmek, ailenin kökleriyle bağını sürdürmesi anlamına gelir.

Babalar unutulmamalı, kıymetleri ertelenmemeli

Modern hayatın hızı, aile ilişkilerini zaman zaman zayıflatabiliyor. Ancak anne ve baba hakkı ertelenebilecek bir sorumluluk değildir. Bugün aranmayan bir baba, yarın hasretle aranabilir. Bugün alınmayan bir dua, yarın büyük bir eksiklik olarak hissedilebilir.

Bu nedenle Babalar Günü, yalnızca takvimde işaretlenmiş bir gün değil; evlatlara önemli bir hatırlatmadır. Babası hayatta olanlar için bu gün, gönül alma ve vefa gösterme fırsatıdır. Babasını kaybedenler için ise dua, rahmet ve güzel hatıralarla anma günüdür.

Sonuç: Baba, evladın hayatında kök salan bir çınardır

Baba; bazen gölgesinde dinlenilen bir çınar, bazen fırtınada sığınılan bir liman, bazen de sessizce yol gösteren bir rehberdir. Babalık, sevgiyle birlikte sorumluluğu, fedakârlığı ve sabrı da içinde barındırır.

Babalar Günü vesilesiyle unutulmaması gereken en önemli gerçek şudur: Baba kıymeti zamanında bilinmelidir. Hayattaki babaların gönlü alınmalı, duası istenmeli, emekleri görülmeli; ebediyete göç eden babalar ise rahmetle, minnetle ve dualarla anılmalıdır.

Çünkü baba, evladın hayatında yalnızca bir isim değil; kök, emek, dua, güven ve vefa demektir.

Günahlardan dönüşün kapısı: Nasuh tövbesi nedir, nasıl yapılır?

İslam inancında önemli bir yere sahip olan nasuh tövbesi, işlenen günahlardan dolayı samimi bir pişmanlık duymak, o günahı terk etmek ve bir daha aynı hataya dönmemeye kesin karar vermek anlamına geliyor.

Din alimlerine göre nasuh tövbesi, yalnızca dil ile yapılan bir af dileme değil; kalpten gelen samimi bir dönüş ve manevi arınma süreci olarak kabul ediliyor.

Nasuh tövbesinin şartları neler?

Nasuh tövbesinin kabulü için bazı temel şartların yerine getirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Bunlar şöyle sıralanıyor:

  • İşlenen günahtan dolayı içten bir pişmanlık duymak
  • Günahı terk etmek ve hatada ısrar etmemek
  • Aynı günaha bir daha dönmemeye kesin karar vermek
  • Eğer kul hakkı söz konusuysa hak sahibinden helallik istemek veya hakkı iade etmek

Uzmanlar, tövbenin samimi olması gerektiğini ve kişinin davranışlarına da yansımasının önemli olduğunu vurguluyor.

Nasuh tövbesi nasıl yapılır?

Nasuh tövbesinde en önemli unsurun samimi niyet olduğu ifade ediliyor. Belirli ve zorunlu bir dua kalıbı bulunmasa da genellikle şu adımlar izleniyor:

  1. Mümkünse Allah rızası için 2 rekat namaz kılınır.
  2. İşlenen günahlar nedeniyle içten bir pişmanlık hissedilir.
  3. Allah’tan af dilenerek bir daha aynı günaha dönmemek için niyet edilir.
  4. “Estağfirullah el azim” gibi istiğfar sözleriyle bolca tövbe edilir.

Din kaynaklarında, kişinin “Ya Rabbi, yaptıklarımdan pişmanım. Bir daha bu günaha dönmemeye azmediyorum. Beni affet” şeklinde içtenlikle dua etmesinin önemli olduğu belirtiliyor.

Nasuh tövbesine dair anlatılan ibretlik hikaye

İslam kaynaklarında nasuh tövbesinin samimiyetini anlatmak için eski dönemlerden çeşitli kıssalar aktarılıyor.

Rivayete göre geçmişte günahlarla dolu bir hayat yaşayan bir adam, bir gün yaptığı hataların ağırlığını hissederek büyük bir pişmanlık duydu. Her şeyi geride bırakıp Allah’a yönelmek isteyen adam, çölde yaşayan bir alime giderek affedilip affedilmeyeceğini sordu.

Alim ona, “Samimi bir şekilde tövbe eder ve bir daha eski hayatına dönmezsen Allah’ın rahmeti geniştir” dedi.

Bunun üzerine adam yaşadığı kötü çevreyi terk ederek yeni bir hayata başlamak üzere yola çıktı. Ancak yolculuk sırasında hayatını kaybetti. Rivayete göre rahmet melekleri ile azap melekleri arasında tartışma yaşandı. Çünkü adam ömrünü günah içinde geçirmişti. Fakat Allah’ın rahmeti tecelli etti ve samimi tövbesi nedeniyle affedildiği bildirildi.

Bu kıssa, İslam alimleri tarafından samimi tövbenin önemini anlatan örneklerden biri olarak aktarılıyor.

Manevi arınmanın yolu olarak görülüyor

İslam alimleri, nasuh tövbesinin kişinin manevi hayatında yeni bir başlangıç anlamı taşıdığını ifade ediyor.

Samimi bir tövbenin insanın hem ruhsal huzur bulmasına hem de hatalarından ders çıkararak daha dikkatli bir yaşam sürmesine katkı sağladığı belirtiliyor.

Mübarek Ramazan’ın 25’inci günü | Mübarek Kadir Gecesi

Ramazan ayının manevi ikliminde, gönüllerin arındığı ve duaların semaya yükseldiği müstesna gecelerden biri daha idrak ediliyor. Mübarek Ramazan’ın 25’inci gününde, bin aydan daha hayırlı olduğu müjdelenen Kadir Gecesi, İslam âlemi için rahmet, mağfiret ve bereket kapılarının ardına kadar açıldığı kutlu bir zaman dilimi olarak öne çıkıyor. Müminler, bu mübarek geceyi ibadet, dua, tövbe ve Kur’an tilavetiyle ihya ederek, manevi huzura ve ilahi affa ulaşmanın ümidini taşıyor.

Ayet:

Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla;

Şüphesiz biz onu (Kur’an’ı) Kadir Gecesi’nde indirdik.
Kadir Gecesi’nin ne olduğunu sen ne bileceksin?
Kadir Gecesi, bin aydan daha hayırlıdır.
Melekler ve Ruh (Cebrail), o gecede Rablerinin izniyle her türlü iş için iner de iner.
O gece, tan yerinin ağarmasına kadar bir esenliktir.

Allah (C.C.) ne güzel buyurdu.
(Kadir Suresi)

Hadis:

Allah’ın Resulü Hz. Muhammed (S.A.V.) şöyle buyurdu:

Hz. Aişe (r.a.), Peygamber Efendimiz’e, “Ey Allah’ın Resulü! Kadir Gecesi’nin hangi gece olduğunu bilecek olursam, o gece nasıl dua edeyim?” diye sormuş, Efendimiz de şöyle buyurmuştur:
“Allah’ım! Sen çok affedicisin, affetmeyi seversin. Beni bağışla.”

Allah’ın Resulü Hz. Muhammed (S.A.V.) ne güzel söyledi.
(Tirmizî, Deavât, 84)

Dua:

Daimâ ayakta ve uyanık olan zâtı tesbih ederim. Daimâ var olan zâtı tesbih ederim. Hiçbir zaman gafil olmayıp daimâ muhafaza eden zâtı tesbih ederim. Cömert olup cimrilik yapmayan zâtı tesbih ederim. Cezalandırmada acele etmeyip merhametle muamele eden zâtı tesbih ederim. Allah’ı tesbih ederim, hamd Allah’a mahsustur. Allah’tan başka ilâh yoktur. Allah en büyüktür. Güç ve kuvvet ancak yüce ve azamet sahibi Allah’ın tevfiki iledir. Seni tesbih ederim ey Alîm, seni tesbih ederim ey Azîm. Benim pek büyük olan günahlarımı mağfiret eyle.

Âmin.


Kadrini Kur’an’dan alan gece: Kadir Gecesi

Kadir Gecesi; rahmet, mağfiret ve günahlardan arınma mevsimi olan on bir ayın sultanı Ramazan ayının kalbi mesabesindedir. Yüce Allah (c.c.), Kadir Gecesi’nde Kur’an’ı Hz. Peygamber’e indirerek, melekleri yeryüzüne göndererek ve o geceyi içinde Kadir Gecesi bulunmayan bin aydan daha hayırlı kılarak ona müstesna bir değer vermiştir.

Kadir Gecesi nedir?

“Kadir” kelimesi sözlükte; güç, şeref, hüküm ve kıymet anlamlarına gelmektedir. Kadir Gecesi terkibi ise dinî literatürde, “Ramazan ayında Kur’an-ı Kerim’in indirilmeye başlandığı gece” manasında kullanılmaktadır.

Zaman ve mekânlar, kendilerinde meydana gelen önemli hadiselerle değer kazanır. Kadir Gecesi’nin kıymeti de Kur’an’dan gelmektedir. Çünkü Yüce Allah’ın insanlara son hitabı ve evrensel mesajı olan Kur’an, bu gecede indirilmeye başlanmıştır. Bu gece; kız çocuklarının diri diri toprağa gömüldüğü, taştan, tahtadan ve helvadan yapılmış putların ilah kabul edildiği, zulmün kol gezdiği ve cahiliye karanlığının çöktüğü diyarların İslam nuruyla tanışmaya, Kur’an’la aydınlanmaya ve Hz. Muhammed’in (s.a.s.) risaletiyle şereflenmeye başladığı gecedir.

İnsan için yenilenme ve diriliş vesilesi olan Ramazan ayında saklı bulunan Kadir Gecesi, insanlığın sonsuz saadetine vesile olacak fırsatlarla gelmektedir. Yüce Allah, Kur’an’da Kadir Gecesi’nin bin aydan hayırlı olduğunu bildirmektedir. (Kadr, 97/3) Peygamber Efendimiz de, “Bu ayda öyle bir gece vardır ki bin aydan daha hayırlıdır. Bu gecenin hayrından mahrum kalan, bin ayın hayrından mahrum kalmış gibidir” buyurarak Kadir Gecesi’nin önemine vurgu yapmaktadır. (Nesâî, Sıyâm, 5)

Bin ay yaklaşık seksen yıla, seksen yıl ise bir ömre tekabül etmektedir. Bu nedenle Kadir Gecesi’nde yapılan ibadet ve taatler, seksen yıllık bir ömür boyunca yapılanlara denk kabul edilmiştir. Her ne kadar bazı âlimlere göre bu ifadeler kesretten kinaye olsa da, bu durum bir yönüyle Allah’ın rahmetinin ve lütfunun tecellisi, müminler için ise geri çevrilmeyecek bir kapıdır. Bir hadis-i şerifte, geçmiş ümmetlerin uzun ömürlü olmaları sebebiyle fazla sevap kazanmalarına karşılık Müslümanlara da Kadir Gecesi’nin verildiği belirtilmiştir. (Mâlik, İ’tikâf, 6) Bu hususiyet başka hiçbir geceye verilmemiştir. Öte yandan Kur’an’da dile getirilen ilahî müjdeler, başta Hz. Cebrail olmak üzere meleklerin fecre kadar yeryüzünde dualara, zikirlere ve tilavetlere ortak olmalarıyla taçlandırılmaktadır.

Kadir Gecesi, Ramazan’ın hangi gecesidir?

Kadir Gecesi’nin Ramazan ayı içerisinde bir gece olduğu kesindir. (Bakara, 2/185) Ancak tam olarak Ramazan’ın hangi gecesine rastladığı Kur’an’da bildirilmemektedir. Bununla birlikte çeşitli hadis-i şeriflerde, Ramazan’ın son on gecesinde (Buhârî, Leyletü’l-Kadr, 5), son on gününün tekli gecelerinde (Müslim, Sıyâm, 207), son yedi gecesinde (Müslim, Sıyâm, 205-206), 21’inci (Buhârî, Leyletü’l-Kadr, 1) veya 27’nci gecelerinde (Müslim, Salâtü’l-Müsâfirîn, 179-180) aranması gerektiği ifade edilmiştir.

Ramazan’ın 27’nci gecesinin Kadir Gecesi olduğu yönünde sahabenin ifadeleri de kaynaklarımızda yer almaktadır. Bu bağlamda Tabiîn’den Zirr b. Hubeyş şöyle demektedir:

“Ubey b. Ka’b’a (r.a.), İbn Mesud’un (r.a.) ‘Senenin bütün gecelerini ihya eden kimse Kadir Gecesi’ne tesadüf edebilir’ sözünü hatırlattığımda, bana şu cevabı verdi: Kendisinden başka ilah olmayan Yüce Allah’a yemin olsun ki Kadir Gecesi Ramazan ayındadır. Kadir Gecesi, Rasulullah’ın (s.a.s.) bize namaz kılmamızı emrettiği gecedir. O da Ramazan’ın 27’nci gününün gecesidir. O gecenin alameti, sabahında güneşin beyaz ve ışınları gözü almayacak şekilde doğmasıdır.”
(Müslim, Salâtü’l-Müsâfirîn, 179)

Abdullah b. Ömer’den gelen bir rivayette de Hz. Peygamber (s.a.s.), “Kadir Gecesi’ni aramak isteyen 27’nci gecede arasın” buyurmuş, böylece 27’nci geceyi ibadet ve zikirle uyanık olarak geçirmemizi tavsiye etmiştir. (Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, VIII, 426) Tarih boyunca İslam toplumlarında da Ramazan ayının 27’nci gecesi Kadir Gecesi olarak rağbet görmüş ve çeşitli programlarla ihya edilmiştir.

Kadir Gecesi’nin Ramazan ayının hangi günü olduğuna dair kesin bir bilginin bulunmamasının hikmeti üzerinde duran âlimler, bu konuda farklı görüşler serdetmiştir. Bunlardan birine göre, Kadir Gecesi’nin açıkça bildirilmesi hâlinde Müslümanların sadece o geceyi ihya etmekle yetinme hatasına düşebilecekleri ifade edilmiştir. Hâlbuki kısmî belirsizlik sayesinde müminlerin Kadir Gecesi ümidiyle bütün Ramazan gecelerini ibadet şuuru içerisinde geçirmeleri istenmiştir. Ayrıca bu sayede, o geceyi tazimde aşırıya kaçılmasının da önüne geçildiği belirtilmiştir. (Zemahşerî, IV, 780; Fahreddin er-Râzî, XXXII, 229-230)

Kaynaklarımızda Kadir Gecesi’ne dair bazı alametler de zikredilmiştir. Rivayetlerin birinde şöyle buyurulmaktadır:

“Kadir Gecesi açık ve net bir gecedir. Sanki bu gecenin içinde ışıldayan bir ay vardır. Bu gece sakin, yağmursuz bir gecedir. Ne sıcaktır ne de soğuk. Yıldızsızdır. O gecenin sabahında güneş ışınsız, yani ışınları gözü almayacak şekilde doğar.”
(Ahmed b. Hanbel, Müsned, XXXVII, 425)

Bununla birlikte tabiatta, Kadir Gecesi’nin hangi gece olduğunu kesin ve somut biçimde ispat eden bir işaretten söz etmek mümkün değildir. Çünkü tabiat olaylarının bölgelere göre değişiklik göstereceği açıktır.

Kadir Gecesi nasıl ihya edilmelidir?

Müminler için en güzel örnek olan Hz. Peygamber (s.a.s.), Ramazan ayını; özellikle de Kadir Gecesi’ni de içinde barındıran son on gününü en üst düzeyde ihya etme çabası içerisindeydi. Nitekim Hz. Aişe (r.a.), “Hz. Peygamber (s.a.s.), Ramazan’ın son on gününde başka hiçbir zaman yapmadığı kadar ibadet ve taat konusunda gayret ederdi” buyurmaktadır. (İbn Mâce, Sıyâm, 57)

Aynı şekilde Hz. Peygamber’in (s.a.s.), Ramazan ayının son on gününe girildiğinde dünyevî işlerden uzaklaşıp itikâfa çekildiği, geceleri daha çok ibadet ve tefekkürle geçirdiği ve ailesini de bu konuda teşvik ettiği belirtilmektedir. (Buhârî, Fazlu Leyleti’l-Kadr, 5; İ‘tikâf, 1; Müslim, İ‘tikâf, 1-5; Tirmizî, Savm, 73) Dolayısıyla Hz. Peygamber’in özellikle itikâf için Ramazan’ın son on gününü tercih etmesi, hem Kadir Gecesi’ni yakalamak hem de Ramazan’ın feyzinden azamî ölçüde istifade etmek içindir.

Öte yandan bir Müslümanın, bu mübarek gecenin kıymetini bildiği gibi onun faziletini aile fertlerine de öğretmesi ve onları bu geceyi ihyaya teşvik etmesi nebevî ahlaka uygun bir tavırdır.

Peygamber Efendimiz (s.a.s.), bu gecenin nasıl geçirilmesi gerektiği konusunda yüce bir örneklik ortaya koyduğu gibi ümmetini de bu gecenin kadrini bilmeye ve onu ihya etmeye davet etmiştir. Nitekim şöyle buyurmaktadır:

“Kim Kadir Gecesi’ni, faziletine inanarak ve alacağı sevabı Allah’tan bekleyerek ibadet ve taatle geçirirse geçmiş günahları bağışlanır.”
(Buhârî, Leyletü’l-Kadr, 1)

Bir başka rivayette ise Hz. Aişe’nin (r.a.) Hz. Peygamber’e (s.a.s.) bu gece nasıl dua etmesi gerektiğini sorması üzerine Rasulullah’ın (s.a.s.), “Allahümme inneke afüvvün tuhibbü’l-afve fa‘fu annî” yani “Allah’ım! Sen çok affedicisin, affetmeyi seversin, beni de affet” şeklinde dua etmesini tavsiye ettiği görülmektedir. (Tirmizî, Deavât, 85)

Yüce Allah, kullarına sayısız fırsatlar sunmaktadır. Dünya ve ahiret saadeti için bu fırsatların en iyi şekilde değerlendirilmesi gerekir. Kandil geceleri olarak bildiğimiz zaman dilimlerinin hiç şüphesiz en kıymetlisi ve en önemlisi olan Kadir Gecesi de bizler için bulunmaz bir fırsattır.

Kaynaklarımızda bu geceye has belirli bir ibadet şekli yer almamakla birlikte, Kadir Gecesi’ni ihya edebilmek adına; varsa kaza namazı kılmak, yoksa nafile namaz kılmak, tesbih, tehlil ve zikirde bulunmak, işlenen günahlardan ötürü gözyaşları içinde ve pişmanlık duyarak Yüce Allah’a içten ve samimi bir tövbe ile yönelmek, bu geceye verilen kıymetin kaynağı olan Kur’an-ı Kerim’i ruhumuza nakşederek çokça okumak, dua etmek, fakirleri, yetimleri, yaşlıları ve çocukları sevindirmek, verilen nimetlerden dolayı Yüce Allah’a şükretmek, nefis muhasebesi yapmak ve mümkünse itikâfa girmek; bu geceyi ihya etmenin en güzel yolları arasında sayılabilir.


Ömre bedel bir gece

Makale: Osman Nuri Topbaş

Rahmet ve mağfiret iklimi olan Ramazan-ı Şerif’in son günlerini idrak ediyor, son günlerine misafir oluyoruz. Misafir olduğumuz bu günlerin içerisinde öyle bir gece var ki Rabbimiz bizlere onu şöyle takdim ediyor:

“Kadir gecesi bin aydan hayırlıdır.”
(el-Kadr, 3)

Yani Cenab-ı Hak, seksen küsur senelik ecri bu bir gecede ikram ediyor. Bu büyük ikramın bize öğrettiği iki hakikat vardır.

Birincisi, Cenab-ı Hakk’ın nihayetsiz cömertliği ve lütfunun sonsuzluğudur. Zira bir kimse, bir başkasına cömertlik hususunda ne kadar ileri gidebilir? Muhakkak ki verebileceği şey mahdut ve sınırlıdır. Lâkin merhamet ve cömertliği sonsuz olan Mevlamız, tek bir gecede bir ömre bedel ihsanda bulunmaktadır. Ayrıca bu ihsanı her sene kullarına tekrar tekrar lütfetmektedir.

İkinci hakikat ise Rabbimiz’in, Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz’e olan eşsiz muhabbetidir. Cenab-ı Hak, peygamberler arasında yalnız Efendimiz’e Kadir Gecesi’ni ikram buyurmuştur. Bu büyük lütuf yalnız O’na mahsustur. Bizler de O’nun ümmeti olmakla bu muazzam ihsana nail olduk. O’nun yüzü suyu hürmetine bu ikram ile şereflendik, hamd olsun.

Buradan hareketle idrak etmeliyiz ki Cenab-ı Hak, Peygamber Efendimiz’i çok seviyor. Dolayısıyla bizler de Rasulullah Efendimiz’i ne kadar çok sever, O’nun hâliyle ne kadar hâllenmeye gayret edersek, Cenab-ı Hak da bizi o kadar sever, bizleri rahmetiyle kendine yaklaştırır ve mağfiret buyurur.

Zira ayet-i kerimede şöyle buyrulmaktadır:

“(Resulüm!) De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana uyunuz ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah son derece bağışlayıcı ve esirgeyicidir.”
(Âl-i İmrân, 31)

Peki, Kadir Gecesi’ni bu kadar değerli kılan nedir? Hiç şüphesiz Kur’an-ı Kerim’dir. Nitekim şöyle buyrulmaktadır:

“Biz onu (Kur’an’ı) Kadir gecesinde indirdik.”
(el-Kadr, 1)

Madem ki bir geceye ömürlük kıymet kazandıran Kur’an’dır, o halde bizlere düşen, Cenab-ı Hakk’ın insanlığa hidayet rehberi olarak gönderdiği Kur’an ile alakamızı daimâ canlı ve diri tutabilmektir. Çünkü mümin, kulluk tahsilini Kur’an ile öğrenir. Gönül dünyasını Kur’an ile ziynetlendirir. İdrakini Kur’an ile inkişaf ettirir. Velhasıl Kur’an ile kıymet kazanır.

Şu bir hakikattir ki:

  • Cibrîl -aleyhisselâm- Kur’an’ı indirmiş olduğundan meleklerin en faziletlisi olmuştur.

  • Kur’an, Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-’e inmiş olduğundan O, bütün rasullerin seyyidi olmuştur.

  • Kur’an, Ümmet-i Muhammed’e geldiğinden o ümmet, ümmetlerin en üstünü olmuştur.

  • Kur’an, Ramazan ayında indiği için bu ay, ayların en hayırlısı olmuştur.

  • Kur’an, Kadir gecesinde indiğinden o gece, ecir bakımından bin aydan daha öteye geçmiştir; bütün gecelerin en hayırlısı ve en faziletlisi olmuştur.

Dolayısıyla eğer Kur’an bizim kalbimize inerse, hayatımıza saadet güneşi doğar, ömür defterimiz huzurla dolar. Yaşayışımız sırat-ı müstakim üzere olur. Velhasıl bizler, Cenab-ı Hakk’ın sevdiği kullardan oluruz.

Yani Müslümanlığın en mühim şiârı ve alameti, Kur’an’ı daimâ birinci planda tutmak; Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz gibi hayatı canlı bir Kur’an olarak yaşayabilmektir. Bu, Cenab-ı Hakk’ı nasıl sevdiğimizin bir işareti, Rasulullah’a nasıl muhabbet duyduğumuzun da açık bir göstergesidir.

Bir hadis-i şerifte Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmaktadır:

“Faziletine inanarak ve karşılığını Allah’tan bekleyerek Kadir gecesini değerlendiren kişinin geçmiş günahları bağışlanır.”
(Buhârî, Îmân 25, 27, 28, 35)

Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-, onun hangi gün olduğu hakkında da şöyle buyurmaktadır:

“Kadir gecesini Ramazan’ın son on günü içerisinde arayınız.”
(Buhârî, Leyletü’l-Kadr, 3; Müslim, Sıyâm, 219)

“Kadir gecesini Ramazan’ın son on günündeki tek gecelerde arayın.”
(Buhârî, Leyletü’l-Kadr, 3)

Bu mübarek gece için kesin bir vakit zikredilmemiş, böylece müminlere Kadir Gecesi’nin ömre ömür katan feyiz ve bereketini yakalama gayreti içinde her geceye ayrı bir hassasiyet göstermeleri telkin edilmiştir.

Nitekim Hz. Aişe -radıyallahu anhâ- validemiz, Allah Rasulü’nün Ramazan’ın son on gecesine gösterdiği hassasiyeti şöyle haber vermektedir:

“Ramazan ayının son on günü gelince, Rasulullah geceleri ibadetle geçirir, ailesini uyandırır, hanımlarıyla münasebetten uzak dururdu.”
(Buhârî, Leyletü’l-Kadr, 5)

Efendimiz’in ailesini bizzat uyandırması, onların da bu hususta ciddi bir gayret içinde olmalarını arzu etmesindendir.

Yine Hz. Aişe -radıyallahu anhâ-’dan rivayet edildiğine göre Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem-, Ramazan ayında diğer aylardan daha fazla kulluk yapmaya çalışır, Ramazan’ın son on gününde ise diğer günlerden daha fazla ibadet ederdi. (Müslim, İ‘tikâf, 8)

Bizler de bu gecelere şükür ve istiğfarlarla girmeye gayret edelim. Dilimiz daimâ kelime-i tevhid ve salevat-ı şerifelerle meşgul olsun. Ashab-ı kiram gibi Rasulullah Efendimiz’e daimâ bey‘at hâlinde olmaya çalışalım. Zira onlar, ömürlerini Efendimiz’e bey‘at üzere geçirmenin ve böylece dünya hayatında beraber oldukları gibi ahirette de beraber olabilmenin gayretiyle yaşadılar.

Mesela;

  • Akabe’de, Efendimiz’i canlarından daha çok korumaya, emanetine sahip çıkmaya, İslam’ı yaşamaya bey‘at etmişlerdi.

  • Bedir’de, “Denize girsen arkandan biz de denize gireriz ya Rasulallah” diyerek bey‘at etmişlerdi.

  • Uhud’da, Efendimiz’i mahzun gördüklerinde şehid olmaya bey‘at etmişlerdi.

  • Hudeybiye’de, “Gönlünde ne varsa ya Rasulallah” diyerek tam bir teslimiyetle bey‘at etmişlerdi.

Biz de bir Müslüman olarak ashâbı örnek almalı, onlar gibi Efendimiz’e her hâl ve ahvalde bağlı kalmalıyız. Onlar nasıl yaşadılar, Efendimiz’in hissiyatını kalplerinde nasıl duydular, nasıl hissettilerse; biz de aynı duygulardan hisse almaya çalışmalıyız. Onlar nasıl fedakârlık içinde yaşadılarsa, biz de öyle yaşama azmi içinde olmalıyız. Onlar Efendimiz’i nasıl sevdilerse, bizler de öyle sevmeye gayret etmeliyiz.

Unutmamalıyız ki bu bey‘atlar, bizim Efendimiz’e olan bağlılık ve sadakatimizin testidir. Acaba biz de aynı şekilde bey‘at hâlinde miyiz? Yoksa kalplerimiz dünyaya meylediyor da nefsimiz, bilip bilmeden başka başka şeylere mi bey‘at ediyor?

Bir de kimi insanlar, kendilerini içinde bulundukları toplumla kıyas ederek, “Ben bu toplum içerisindeki insanların çoğundan üstünüm” deme gafletine düşüyorlar. Hâlbuki Cenab-ı Hak, kendimizi içinde bulunduğumuz toplumla değil, asr-ı saadet insanıyla mukayese etmemizi istiyor. Zira toplumlar daimâ değişir. Toplumların cahiliye devrine benzedikleri dönemler de olur, takvada mesafe kat ettikleri dönemler de olur. Asıl olan ise asr-ı saadet insanına benzeyebilmek ve onlara tâbi olabilmektir. Nitekim ayet-i kerimede şöyle buyrulmuştur:

“İslam dinine girme hususunda öne geçen ilk muhacirler ve ensar ile onlara güzellikle tâbi olanlar var ya, işte Allah onlardan razı olmuştur, onlar da Allah’tan razı olmuşlardır. Allah onlara, içinde ebedî kalacakları, zemininden ırmaklar akan cennetler hazırlamıştır. İşte bu büyük kurtuluştur.”
(et-Tevbe, 100)

Yine ayet-i kerimede Kadir Gecesi için şöyle buyrulmaktadır:

“O gecede, Rablerinin izniyle melekler ve Ruh (Cebrail), her iş için iner dururlar. O gece, tanyeri ağarıncaya kadar süren bir selâmettir.”
(el-Kadr, 4-5)

Hz. Aişe -radıyallahu anhâ- bir defasında Peygamber Efendimiz’e hitaben, “Ey Allah’ın Rasulü! Kadir gecesinin hangi gece olduğunu bilecek olursam o gece nasıl dua edeyim?” diye sormuş ve Efendimiz’den şu cevabı almıştır:

“Allah’ım! Sen çok affedicisin, affetmeyi seversin. Beni bağışla.”
(Tirmizî, Deavât, 84)

Lâkin unutulmamalıdır ki kul hakları ve borçlar, ilahî affın dışında bırakılmıştır. Bunların hesabı, hak sahipleri dünyada birbirlerinden helallik almadıkları müddetçe ahirete kalacaktır. Bu hususta Rasulullah -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz ümmetini şöyle ikaz etmektedir:

“Ey insanlar! Kimin üzerinde bir kul hakkı varsa onu hemen ödesin, dünyada rezil rüsva olurum diye düşünmesin. İyi biliniz ki dünya rezilliği, ahirettekinin yanında pek hafif kalır.”
(Taberânî, Kebîr, XVIII, 280; İbnü’l-Esîr, el-Kâmil, II, 319; Heysemî, IX, 26)

Güzelce ihya edilen Ramazan-ı Şerif’in neticesinde Rabbimiz, müminlere bir bayram ikram ediyor. Yani bu ruhani eğitimi tamamlayanlar, bayram şahadetnamesiyle taltif ediliyor.

Velhasıl, Ramazan-ı Şerif’in son günlerine misafir olduk. Nasıl ki bir kimse, misafirliğe gittiği yerde ev sahibini hoşnut etmek için daimâ edep üzere bulunursa, bizler de Rabbimizin misafiri olduğumuz bu Ramazan günlerinde ilahî emirlerin dışına taşmadan güzel bir kulluk yaşamanın gayretinde olalım. Böylece de ömürlük bir mükâfata nailiyet kazanalım.

Rabbimiz, cümlemize bu mübarek günleri rızasına medar olacak kıvamda geçirebilmeyi, son nefesimizin de bir bayram sabahı olmasını lütuf ve keremiyle ihsan eylesin.

Âmin.


Konya iftar menüsü

Konya usulü bir iftar sofrasında şu menü dengeli ve yerel bir tercih olur:

İftariyelikler: Hurma, su, zeytin, peynir çeşitleri
Başlangıç: Bamya çorbası
Ara sıcak: Su böreği ya da peynirli börek
Ana yemek: Etli ekmek yanında mevsim salata
Yan lezzet: Fırın kebabı ya da sac arası tercih edilebilir
Tatlı: Höşmerim ya da güllaç
Geleneksel tamamlayıcı: Tahin-pide

Konya iftar sofralarında çifte kavrulmuş tahinin üzerine pekmez dökülüp karıştırılarak pideyle yenmesi oldukça bilinen ve sevilen bir gelenektir.

Ana yemek tarifi: Konya fırın kebabı

Konya mutfağının en güçlü ana yemeklerinden biridir.

Malzemeler

  • 1 kg kuzu kaburga veya kuzu kol

  • 1 yemek kaşığı tuz

  • 1 su bardağı su

  • 2 yemek kaşığı iç yağ veya kuyruk yağı

  • Servis için pide

Yapılışı

Önce eti iri parçalar hâlinde hazırlayın. Yağlı kısımları ayırmadan kullanmanız lezzeti artırır. Eti fırın kabına ya da tercihen döküm bir tencereye yerleştirin. Üzerine tuzu serpin, suyu ekleyin. İç yağı veya kuyruk yağını da etin üzerine dağıtın.

Kabın ağzını sıkıca kapatın. Önceden ısıtılmış 160-170 derece fırında uzun süre, ağır ağır pişirin. Ortalama 3 ila 4 saat sonunda et lif lif ayrılacak yumuşaklığa ulaşır. Son bölümde kapağı açıp üzerinin hafif kızarmasını sağlayabilirsiniz.

Serviste eti kemiklerinden ayırarak sıcak pide üzerine alın. Yanına közlenmiş biber, soğan salatası ya da sade ayran çok yakışır.


İmsak ve iftar vakitleri

Bölge Merkez İmsak İftar
Konya Konya merkez 05:33 19:04
Konya ilçeleri Karatay 05:33 19:04
Konya ilçeleri Meram 05:33 19:04
Konya ilçeleri Selçuklu 05:33 19:04
Konya ilçeleri Akşehir 05:36 19:09
Konya ilçeleri Beyşehir 05:36 19:07
Konya ilçeleri Cihanbeyli 05:30 19:02
Konya ilçeleri Ilgın 05:35 19:07
Konya ilçeleri Kulu 05:29 19:02
Konya ilçeleri Seydişehir 05:36 19:07
Komşu iller Ankara 05:29 19:03
Komşu iller Aksaray 05:26 18:58
Komşu iller Karaman 05:31 19:02
Komşu iller Eskişehir 05:38 19:12
Komşu iller Niğde 05:24 18:56
Komşu iller Antalya 05:41 19:12
Komşu iller Mersin 05:25 18:56
Büyükşehirler İstanbul 05:43 19:18
Büyükşehirler İzmir 05:54 19:26
Büyükşehirler Bursa 05:44 19:18
Büyükşehirler Adana 05:22 18:53
Büyükşehirler Gaziantep 05:14 18:45
Dünya Mekke 05:15 18:37
Dünya Medine 05:14 18:38
Dünya Londra 04:20 18:12
Dünya Berlin 04:24 18:18
Dünya Moskova 04:38 18:41
Dünya Washington 05:50 19:22

Mübarek Ramazan’ın 21. günü

Mübarek Ramazan’ın 21. günü, İslam âleminde ibadet, tefekkür ve dualarla idrak ediliyor. Oruçla birlikte nefis terbiyesine yönelen müminler, gün boyunca sabrın, şükrün ve paylaşmanın hikmetini yeniden hissederken; akşam saatlerinde aynı sofralarda buluşmanın, aynı dualarda birleşmenin huzurunu yaşıyor. Teravih namazlarıyla camilerde saf tutan gönüller, ramazanın yalnızca bir oruç ayı değil; aynı zamanda arınma, yenilenme ve kulluğu derinleştirme zamanı olduğunu bir kez daha hatırlıyor. Yardımlaşma, merhamet, teslimiyet ve kardeşlik duygusu bu mübarek günlerde hayatın merkezine yerleşirken, ramazanın manevi iklimi bireysel huzurun ötesine geçerek toplumsal birlik ve dayanışmayı da güçlendiriyor.

Ayet:
Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla;

Göklerde ve yerde bulunan her şey Allah’ı tesbih etmektedir. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir. O, kitap ehlinden inkâr edenleri ilk toplu sürgünde yurtlarından çıkarandır. Siz onların çıkacaklarını sanmamıştınız. Onlar da kalelerinin kendilerini Allah’tan koruyacağını sanmışlardı. Ama Allah’ın emri onlara ummadıkları yerden geldi. O, yüreklerine korku düşürdü. Öyle ki evlerini hem kendi elleriyle hem de müminlerin elleriyle yıkıyorlardı. Ey basiret sahipleri, ibret alın.
Allah (C.C.) ne güzel söylemiştir.
(Haşr Suresi, 1-2. ayetler)

Hadis:
Allah’ın Resulü Hz. Muhammed (S.A.V.) şöyle buyurdu:

Ebu Hüreyre (Radıyallahu anh) anlatıyor: Resûlullah (Aleyhissalâtü vesselâm) buyurdular ki:
“Allah yolunda yaralanan hiçbir yaralı yoktur ki kıyamet günü yarası kanıyor olarak gelmiş olmasın. Bu kanın rengi kan renginde, kokusu da misk kokusundadır.”
Allah’ın Resulü Hz. Muhammed (S.A.V.) ne güzel söylemiştir.
(Buhârî, Cihâd 10)

Dua:
Allah’ım, bizleri azgınların ve sapkınların yoluna değil; istikamet üzere olanların yoluna eriştir. Allah’ım, iyi kullarını, mazlum kullarını şerli zalimlerin eline bırakma.

Ey Allah’ım, ümmeti düştüğü zilletten çıkar ve izzete ulaştır.
Ey Rabbimiz, gücümüzü topla; Müslümanlara birlik, dirlik ve zafer nasip eyle.
Âmin.

Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.

İsimlerin en hayırlısı olan Allah ismiyle.

Yer ve göğün Rabbi Allah’ın ismiyle.

İsmi sayesinde yerde hiçbir şeyin zarar veremeyeceği Allah’ın adıyla.

Kâfî (her şeye yeten) Allah’ın ismiyle.

Muâfî (âfiyet veren) Allah’ın ismiyle.

İsmi sâyesinde yerde ve gökte hiçbir şeyin zarar veremediği Allah’ın adıyla, O işitir ve bilir.

Kendim ve dînim üzerine bismillâh.

Ehlim ve malım üzerine bismillâh.

Rabbimin bana verdiği her şey üzerine bismillâh.

Allah en büyüktür, Allah en büyüktür, Allah en büyüktür. Korktuğum ve çekindiğim şeylerden Allah’a sığınırım.

Allah Rabbimdir, O’na hiçbir şeyi ortak koşmam. Sana sığınanlar azîz ve gâlip olur, Sen’in senân yücedir, isimlerin mukaddestir ve Sen’den başka ilâh yoktur.

  

Hasan-ı Basrî

21 (642) yılında Medine’de doğdu. Babası Yesâr’ın (Müslüman olmadan önceki adı Feyrûz), Irak’ın fethi sırasında Basra yakınlarındaki Meysân kasabasından Medine’ye getirilen esirlerden olduğu söylenir. Oğlunun şöhreti dolayısıyla daha çok Ebü’l-Hasan adıyla tanınan Yesâr, kaynaklarda Zeyd b. Sâbit’in veya Enes b. Mâlik’in halasının âzatlısı olarak gösterilir ve efendisine nisbetle kendisine Ensârî nisbesi verilir. Hasan-ı Basrî’nin annesi Hayre, Resûl-i Ekrem’in eşi Ümmü Seleme’nin âzatlısı ve hizmetkârıdır. Bu sebeple Hasan’la daha çok Ümmü Seleme ilgilenmiş, bilgili ve hikmet sahibi bir kişi olarak yetişmesinde bu ortamın büyük rolü olmuştur. Kendisinden küçük olan iki kardeşinden Saîd hadisçi, Ammâr ise Allah korkusundan dolayı çok ağlamakla tanınan bir zâhid idi.

Hz. Ömer başta olmak üzere birçok sahâbînin duasını alan Hasan-ı Basrî, on iki yaşında Kur’an’ı ezberledi. Yetmişi Bedir gazisi olmak üzere 120 kadar sahâbî ile görüşme imkânı buldu. Daha sonra Vâdilkurâ’ya giderek burada kendini ilme verdi. İstifade ettiği sahâbîler arasında Enes b. Mâlik ilk sırada yer alır. Hz. Ali’nin halife olmasının ardından ailesiyle birlikte Basra’ya gitti ve ömrünü burada geçirdi. Arap olmayan bir kadınla evliliğinden bir kızı ile Saîd ve Abdullah adlarında iki oğlu oldu.

Hasan-ı Basrî, Basra Valisi Süleyman b. Harb’in verdiği kadılık görevini bir süre ücret almadan yaptıktan sonra istifa ederek ilim ve vaazla meşgul olmaya başladı. Yetiştirdiği öğrenciler arasında Eyyûb es-Sahtiyânî, Katâde b. Diâme, Amr b. Ubeyd, Vâsıl b. Atâ, Abdullah b. Avn, Mâlik b. Dînâr ve Mübârek b. Fedâle bulunmaktadır. Muâviye zamanında Rebî‘ b. Ziyâd’ın kumanda ettiği bir sefere katılarak Rebî‘e kâtiplik yaptı. Mühelleb b. Ebû Sufre kumandasında Kâbil üzerine gönderilen bir orduya da katıldı. Bu iki sefer dışında hayatını Basra’da vaaz ve ibadetle geçiren Hasan-ı Basrî, Receb 110 (Ekim 728) tarihinde burada vefat etti.

İyi bir hatip ve etkili bir vâiz olan Hasan-ı Basrî, fesahat ve belâgatın doruk noktasına ulaşmıştır. Özlü ve akıcı üslûbu, derin bir tefekkürün ve mânevî bir tecrübenin ürünü olan hikmetli sözleri özellikle zâhidler, sûfîler ve vâizler üzerinde her zaman etkili olmuştur. Onun sözleri, tesir bakımından peygamberlerin sözlerine benzetilmiştir. Kaynakların verdiği bilgiye göre Hasan-ı Basrî, dünyaya ve dünya malına değer vermez, elinde bulunanı ihtiyaç sahiplerine dağıtırdı. Zamanını eviyle mescid arasında geçirir, her iki yerde de dinî sohbetler yaparak halkı İslâm’ın ibadet ve ahlâk prensiplerini samimiyetle benimseyip tam bir ihlâsla yaşamaya davet ederdi. Devamlı Kur’an okurdu.

Ashabın hayatına derin bir özlem duyan Hasan-ı Basrî bu özlemini şu sözlerle ifade etmiştir: “Yetmiş Bedir gazisine yetiştim… Siz onları görseydiniz deli sanırdınız; onlar da sizin iyilerinizi görselerdi artık ahlâkın kalmadığına hükmeder, kötülerinizi görselerdi bunların hesap gününe bile inanmadıklarını söylerlerdi.”

Hz. Osman’ın şehid edilmesi, Cemel ve Sıffîn savaşları, Kerbelâ Vak‘ası gibi birçok fitneye şahit olan Hasan-ı Basrî, bu konulardaki düşüncelerini cesaretle ortaya koymuş, bu tavrıyla halkın takdirini kazanmıştır. İlke olarak devlete ve siyasî otoriteye baş kaldırılmasına karşı olduğundan, çeşitli telkinlere ve zorlamalara rağmen isyanlara katılmamış; ancak zâlim ve zorba devlet adamlarını da çekinmeden eleştirerek baskı altındaki halkın hislerine tercüman olmuştur. Emevî halifelerini ve onların valilerini âdil olmaya davet etmiş; Muâviye’nin istişareyi bir yana bırakıp kılıç kuvvetiyle iktidara gelmesini, siyasî sebeplerle Ziyâd b. Ebîh’i kendi nesebine katmasını, Hucr b. Adî’yi haksız olarak öldürtmesini ve lâyık olmadığı halde oğlu Yezîd’i veliaht yapmasını büyük hata olarak görmüştür. Bu yanlışlardan birinin bile kişinin mahvolmasına yeteceğini söylemiştir.

Emevîler’in baskı ve şiddete dayalı yönetimiyle tanınan Irak Valisi Haccâc’ı ağır bir dille kınamış, onun Saîd b. Cübeyr’i katletmesini büyük bir felâket olarak değerlendirmiştir. Ancak kargaşaya sebebiyet vereceği endişesiyle Haccâc’a isyan edilmesini de doğru bulmamıştır. Öte yandan Haccâc öldüğü zaman, “Allah’ım! Onu ortadan kaldırdığın gibi kurduğu yönetimi de kaldır” diye dua etmiş ve onun ölümünden dolayı Allah’a şükretmiştir. Ayrıca Emevî Halifesi Ömer b. Abdülazîz’e zaman zaman mektup yazarak tavsiyelerde bulunmuştur. Siyasî olaylarda taraf tutmaması, fitneye ve isyana karşı olması, halkı dünyadan uzaklaştırıp âhirete önem vermeye davet etmesi, Emevîler’in işine gelmiş; bu sebeple onun eleştiri ve kınamalarına katlanmışlardır.

Pek çok sahâbîden hadis rivayet eden Hasan-ı Basrî, tâbiînin en faziletlilerinden biri olarak kabul edilir. “Basra halkının şeyhi”, “Basralılar’ın imamı” gibi unvanların yanı sıra Zehebî onun için “şeyhü’l-İslâm” tabirini kullanır. Mutasavvıflar ise kendisinden “takvâ sahiplerinin öncüsü, Hakk’ın gerçek velîsi, fütüvvet ehlinin önderi” şeklinde söz ederler. Bütün kaynaklar, Hasan-ı Basrî’nin Allah’tan ve O’nun gazabından korkmayı din anlayışının esası kabul ettiğini, bundan dolayı devamlı hüzünlü ve gözü yaşlı olduğunu bildirir. Dinî hayatta Allah sevgisini temel kabul eden tasavvufî anlayışa karşılık Hasan-ı Basrî, Allah korkusunu esas alan Basra zühd okulunun temsilcisi ve önderi sayılmıştır. “Sürekli olarak korkudan bahsediyorsun” diyen birine şu cevabı vermiştir: “Umulana nâil oluncaya kadar korkutan kimse, korkulan şey başına gelene kadar ümit veren kimseden daha iyidir.”

Hasan-ı Basrî, hem yaşayışında hem tavsiyelerinde ılımlı bir zühd anlayışı ortaya koymuştur. Zühdü, ahlâk kurallarına uyulmasını kolaylaştıran ve dinî görevlerin yerine getirilmesini sağlayan bir unsur olarak görür. “Âhiret karşılığında dünyanızı satarsanız dünyada ve âhirette kazançlı çıkarsınız; aksini yaparsanız iki cihanda da zarar edersiniz” ve “Her ümmetin bir putu vardır, bu ümmetin putu da altın ve gümüştür” diyerek dünya tutkusunun, maddeciliğin ve çıkarcılığın tehlikesine dikkat çekmiştir. Kendisine öğüt isteyen kişiye, aşırılıktan kaçınarak orta yolda yürümesini tavsiye etmiştir. Ölümden korkan birine, “Arkanda servet bıraktığın için ölümden korkuyorsun; serveti önden gönderseydin korkmazdın” demiştir. Ayrıca her geçen günün insanın bir parçasını alıp götürdüğüne dikkat çekmiş, içinde bulunulan zamanın iyi değerlendirilmesine önem vermiştir.

Kur’an’a getirdiği serbest yorumları, hikmetli sözleri, dünya ve âhirete bakış tarzıyla zâhid ve sûfîlere örnek olan Hasan-ı Basrî, tasavvufî hayatın vücut bulmasını sağlayan ve ona mânevî zemini hazırlayan takvâ sahibi tâbiîlerden kabul edilir. Bu bakımdan sûfî tabakat kitaplarında ona geniş yer verilmiş, fikirleri ve menkıbeleri üzerinde önemle durulmuştur. İlk büyük sûfîlerden biri olduğu, sûfîlerin imamı sayıldığı, daima örnek alındığı, ilim ve tasavvuftaki büyüklüğü kaynaklarda vurgulanmıştır.

Hasan-ı Basrî, tarikat silsilelerinde de önemli bir yer tutar. Bir silsileye göre kendisi Huzeyfe b. Yemân vasıtasıyla Hz. Peygamber’den feyiz almış, bu feyiz Hâris el-Muhâsibî ile devam etmiştir. Bu silsile daha çok Kuzey Afrika’da yaygındır. İkinci silsile Hz. Ali, Hasan-ı Basrî, Habîb el-Acemî, Dâvûd et-Tâî ve Ma‘rûf-i Kerhî; üçüncüsü ise Enes b. Mâlik, Hasan-ı Basrî, Ferkad Sencî, Ma‘rûf-i Kerhî şeklinde devam eder. Ayrıca Hasan-ı Basrî’nin Hz. Ali’den veya Kümeyl b. Ziyâd’dan hırka giydiğine inanılır. Fütüvvet ehli de cesaret ve cömertliği sebebiyle Hasan-ı Basrî’yi “seyyidü’l-fityân” olarak kabul etmiştir.

Eserleri:

  1. Risâle ilâ Abdilmelik b. Mervân fi’l-kader

  2. Risâle fî fazli Mekke

  3. et-Tefsîr

  4. el-Ferâiz (Erba‘a ve hamsûn ferâiz)

  5. Şürûtü’l-imâme

  6. el-İstiğfârâtü’l-münkıze mine’n-nâr

  7. ez-Zühd

Hasan-ı Basrî’nin devrin âlim ve yöneticilerine yazdığı bazı mektuplar, Ahmed Zekî Safvet’in Cemheretü resâili’l-Arab adlı eserinde yayımlanmıştır. Bunların dışında kendisine el-Kırâe, Nüzûlü’l-Kur’ân, Kitâbü’l-Aded fi’l-Kur’ân, Risâle fi’t-tekâlîf ve Kitâbü’l-İhlâs gibi çeşitli risâleler de nisbet edilmektedir.

Literatür:

Çeşitli tabakat ve tarih kitaplarında, tasavvuf ve mezhepler tarihi kaynaklarında hayatı, eserleri ve görüşleriyle ilgili dağınık bilgiler bulunan Hasan-ı Basrî hakkında klasik dönem müelliflerinden Ebü’l-Ferec İbnü’l-Cevzî tarafından el-Hasan el-Basrî adı altında müstakil bir eser kaleme alınmıştır. Hasan es-Sendûbî’nin geniş mukaddimesiyle yayımlanan bu eser, Mustafa Kaya tarafından Velîler Serdarı Hasan Basrî adıyla Türkçe’ye çevrilmiştir.

Hasan-ı Basrî, son dönem araştırmacılarının da dikkatini çekmiştir. İhsan Abbas, Muslih Seyyid Beyyûmî, Osman Erkmen, Mustafa Saîd el-Hın ve Abdullah b. Muhammed Ahmed ez-Zehrânî gibi isimler onunla ilgili önemli çalışmalar ortaya koymuştur. Muhammed Abdürrahîm ise onun Kur’an âyetleriyle ilgili yorumlarını çeşitli tefsirlerden derleyerek Tefsîrü’l-Hasan el-Basrî adıyla yayımlamıştır.

Hasan-ı Basrî’yi çeşitli yönleriyle ele alan çok sayıda ilmî makale de bulunmaktadır.

Düşüncesi:

Hasan-ı Basrî, tâbiîn neslinin önemli temsilcilerinden biridir. Hz. Peygamber’in tebliğinin ve hatıralarının canlı biçimde yaşandığı bir ortamda yetişmiş, fetihlerle birlikte ortaya çıkan yeni sosyal, kültürel ve ahlâkî meseleleri bizzat yaşamıştır. Bu sebeple onun düşüncesinin mihverinde, Kur’an ve Sünnet ile hayat arasındaki bağın yeniden kurulması yer alır.

Hasan-ı Basrî’ye göre gerçek vâiz, yalnızca sözleriyle değil, davranışlarıyla da insanlara doğruyu gösteren kişidir. Onun sözlerinin büyük bir kısmı ya bir âyetin meâli yahut tefsiri ya da bir peygamber sözüne dayanmaktadır. Düşüncesinin odağında; insan, insanın sorumluluğu, dünyanın geçiciliği, ahiret hazırlığı, ahlâk, sabır, sıdk, ilim ve amel arasındaki bağ yer alır.

Ahlâk

Hasan-ı Basrî, dünya hayatının geçiciliğini, insanın gafletini, dünya malına aşırı bağlılığını ve ahiretin unutulmasını en temel problemler arasında görür. Ona göre hayat, insan için bir imtihan süresidir ve her nimet aynı zamanda bir sorumluluk taşır. İnsan, kendisine verilene hâkim olmalı; onun hükmü altına girmemelidir. Mal, mülk, ilim, sağlık, fakirlik ve zenginlik birer imtihan vesilesidir.

Hasan-ı Basrî’ye göre bilgi, ancak kalbe nüfuz edip insanı dönüştürdüğü zaman gerçek bilgi olur. Dilde kalan bilgi, insanın aleyhine delil olabilir. Bu sebeple ilimle amel arasındaki bağ çok güçlüdür. Kişi bilmediğini öğrenmeli, öğrendiğiyle amel etmeli ve sonra başkalarına öğretmelidir.

Onun düşüncesinde hüzün, insanın sonlu olduğunu fark etmesinin ve sorumluluk şuuru taşımasının bir göstergesidir. Havf ve recâ arasında yaşamak, yani hem Allah’tan korkmak hem de rahmetinden ümit kesmemek, doğru mümin tavrıdır.

Siyaset

Hasan-ı Basrî’nin siyaset anlayışı, ahlâk anlayışının bir uzantısıdır. Ona göre toplumda düzenin korunması için yönetici gereklidir. Ancak yönetici, arzularına uymamalı, insanlardan değil Allah’tan korkmalı ve Allah’ın âyetlerini ucuz menfaatler karşılığında satmamalıdır.

Zâlim yöneticileri açıkça eleştiren Hasan-ı Basrî, buna rağmen isyan ve fitnenin daha büyük yıkımlara yol açacağını düşündüğü için ayaklanmaları tasvip etmemiştir. Ona göre siyasî bozulmanın temelinde toplumun ahlâkî bozulması vardır. Bu yüzden çözüm, sadece yönetimi değiştirmek değil; insanları tövbeye, ahlâkî yenilenmeye ve hakikate dönmeye çağırmaktır.

“Allah tövbe ile değiştirir, kılıçla değil” sözü, onun siyasî tavrının en özlü ifadelerinden biridir.

Tefsir ilmindeki yeri:

Hasan-ı Basrî, tâbiîn müfessirlerinin önde gelenlerindendir. Ömrünün büyük kısmını Basra’da geçirdiği için Basra tefsir ekolünün önemli isimleri arasında sayılmıştır. Tefsir ve kıraat ilminde İbn Abbas, Ebû Mûsâ el-Eş‘arî ve Enes b. Mâlik başta olmak üzere birçok sahâbîden faydalanmıştır.

Kur’an’ı tefsir ederken önceliği Kur’an’ın kendisine vermiş, ardından hadislere başvurmuştur. Yer yer sahâbe sözlerinden, Arap dilinden ve çeşitli rivayetlerden istifade etmiştir. Ancak rivayetlerinde mürseller ve senedi tartışmalı nakiller de bulunduğu için bazı eleştirilere konu olmuştur.

Buna rağmen kendisinden sonra gelen birçok büyük müfessir onun görüşlerinden faydalanmış, eserlerinde ona yer vermiştir.

Kıraat ilmindeki yeri:

Hasan-ı Basrî, kıraat ilmindeki üstün derecesiyle de tanınmıştır. Ancak kıraati, muttasıl sened, hatt-ı Osmânî ve Arap diline tam uygunluk gibi ölçüler bakımından meşhur on kıraat arasında yer almamış; şâz kıraatler arasında değerlendirilmiştir.

Hadis ilmindeki yeri:

Hasan-ı Basrî, birçok sahâbîden hadis rivayet etmiş, kendisinden de çok sayıda âlim hadis nakletmiştir. Rivayetleri Kütüb-i Sitte’de yer almaktadır. Bununla birlikte bazı hadisleri mürsel veya aradaki râviyi düşürerek rivayet etmesi sebebiyle sıhhat bakımından tartışılmıştır.

Hadis tenkitçileri, onun güvenilirliğinde genel olarak ittifak etmiş; ancak rivayet yöntemleri konusunda farklı değerlendirmeler yapmışlardır.

Fıkıh ilmindeki yeri:

Hasan-ı Basrî’nin fıkhı, onun genel düşüncesinin ve hayatının bir parçasıdır. O, fıkhı sadece şer‘î hükümlerin anlatıldığı formel bir alan olarak değil, yaşanan hayatın ilmi olarak görmüştür. Zâhiri ve bâtını birlikte dikkate alan bir bakışla meseleleri değerlendirmiştir.

Kendisine yöneltilen sorulara cevap vermiş, bu cevapların bir kısmı daha sonraki fıkıh kitaplarında nakledilmiştir. Fıkıh anlayışında sahâbe mirasına bağlılık, sünnete ittiba, ölçülülük ve ahlâkî duyarlılık öne çıkar.

Akaide dair görüşleri:

Hasan-ı Basrî’nin akaid konusundaki görüşleri etrafında tarih boyunca farklı değerlendirmeler yapılmıştır. Bazı kaynaklar onu Ehl-i sünnet çizgisinde görürken, bazıları kader meselesi başta olmak üzere Mu‘tezile’ye yakın değerlendirmiştir.

Bilgi, ulûhiyyet, kader, nübüvvet, âhiret, iman-günah ve siyaset gibi başlıklarda ortaya koyduğu görüşler, erken dönem İslâm düşüncesinin şekillenmesinde etkili olmuştur. Özellikle kader konusunda, insanın irade ve sorumluluğunu vurgulayan yaklaşımı dikkat çekmiştir.

Genel olarak Hasan-ı Basrî; hem Ehl-i sünnet’e hem Mu‘tezile’ye bazı yönleriyle tesir etmiş, zühd ve takvâ çağrısıyla da tasavvufî hareketlerin doğuşuna zemin hazırlamış önemli bir isim olarak kabul edilmektedir.

Muğla usulü iftar menüsü

Muğla iftarı için en dengeli ve yöreye en uygun seçenek, zeytinyağlı-otlu başlangıçlarla başlayıp ana yemekte Bodrum’la özdeşleşen Çökertme kebabına gitmek olur. Muğla mutfağında Çökertme kebabı, keşkek, etli nohut gibi yemekler; ayrıca acıot kavurması, turp otu salatası, deniz börülcesi, kabak çiçeği dolması gibi ot ve sebze temelli lezzetler öne çıkıyor. Resmî kaynaklarda da Çökertme kebabının Bodrum denince ilk akla gelen yemeklerden biri olduğu, Muğla mutfağında otlar, zeytinyağı ve yerel et yemeklerinin önemli yer tuttuğu belirtiliyor.

İftariyelik
Hurma, zeytin, su

Çorba
Muğla göce tarhanası çorbası

Ara sıcak / başlangıç
Kabak çiçeği dolması
veya
Acıot kavurması

Salata
Zeytinyağlı deniz börülcesi ya da turp otu salatası

Ana yemek
Çökertme kebabı

Yanına
Cacık veya sarımsaklı yoğurt

Tatlı
Muğla saraylısı
ya da daha hafif istersen cevizli kabak tatlısı

Bu menü, hem yöresel çizgiyi korur hem de iftarda mideyi yormadan ilerler. Çorba ve otlu başlangıçlar hafif kalır; ana yemekte Çökertme daha güçlü bir merkez oluşturur. Muğla mutfağında zeytinyağı ve otlar belirgin olduğu için menünün dengesi de buna göre kurulmalı.

Ana yemek tarifi: Çökertme kebabı

Çökertme kebabı, Bodrum yemekleri arasında en bilinenlerden biri olarak anılıyor. Temel yapısı; ince çıtır patates, yoğurt ve üzerine yerleştirilen etten oluşuyor.

Malzemeler

500 gram dana bonfile ya da jülyen doğranabilecek yumuşak dana eti
3 orta boy patates
1 su bardağı süzme yoğurt
2 diş sarımsak
2 yemek kaşığı tereyağı
2 yemek kaşığı zeytinyağı
1 çay kaşığı toz kırmızı biber
1 çay kaşığı kimyon
1 çay kaşığı karabiber
Tuz
Kızartmak için sıvı yağ

Hazırlanışı

Önce eti ince ince jülyen doğra. Bir kaba alıp az tuz, karabiber, kimyon ve 1 yemek kaşığı zeytinyağı ile harmanla. Dinlenmeye bırak.

Patatesleri kibrit çöpü inceliğinde doğra. Nişastasını bırakması için kısa süre suda beklet, sonra iyice kurula. Kızgın yağda çıtır olana kadar kızart ve servis tabağının tabanına yerleştir.

Yoğurdu ezilmiş sarımsakla karıştır. Patateslerin üzerine gezdir.

Geniş tavada 1 yemek kaşığı zeytinyağı ve tereyağını ısıt. Eti yüksek ateşte kısa sürede sotele. Et suyunu bırakıp sertleşmesin diye tavayı fazla doldurma. Son aşamada toz kırmızı biberi ekle.

Sotelenen eti yoğurtlu patateslerin üzerine yerleştir. Sıcak servis et.

Püf noktası

Muğla’daki özgün çizgide yemeğin en önemli tarafı, patatesin çok ince ve çıtır, etin ise kısa sürede yüksek ateşte pişmiş olmasıdır. Yoğurt da baskın değil, dengeleyici olmalıdır. Kaynak tarifte de etin sotelenip patates ve yoğurdun üzerine alınarak sıcak servis edildiği belirtiliyor.

İmsak ve iftar saatleri

11 Mart 2026 Çarşamba için, aşağıda Konya merkezi ve erişebildiğim ilçe verileri, ardından Türkiye’nin büyükşehirleri ve seçili dünya merkezleri yer alıyor. Konya ilçe saatlerini Diyanet verilerini baz alan ilçe imsakiye sayfalarından; büyükşehir ve dünya merkezi saatlerini ise Diyanet Namaz Vakitleri sayfalarından derledik. 

Konya ve ilçeler

Yer İmsak İftar
Konya merkez 05:40 19:00
Ahırlı 05:43 19:01
Akören 05:41 19:00
Akşehir 05:44 19:04
Altınekin 05:39 18:58
Beyşehir 05:44 19:03
Bozkır 05:42 19:01
Cihanbeyli 05:38 18:58
Çeltik 05:42 19:02
Güneysınır 05:40 18:59
Hadim 05:41 19:00
Halkapınar 05:34 18:53

Türkiye’nin büyükşehirleri

Şehir İmsak İftar
İstanbul 05:52 19:12
Ankara 05:37 18:57
İzmir 06:01 19:21
Bursa 05:52 19:12
Adana 05:30 18:49
Antalya 05:49 19:07
Gaziantep 05:22 18:40
Konya 05:40 19:00

Dünyadaki seçili önemli merkezler

Merkez İmsak İftar
Londra 04:33 18:04
Berlin 04:37 18:09
Jersey City / New York bölgesi 05:44 19:05
Los Angeles 05:46 19:04

Cennette sadece oruçluların gireceği kapı: Reyyân

İslamî kaynaklarda yer alan sahih hadisler, oruç ibadetinin Allah katındaki yüksek değerini açık biçimde ortaya koyuyor. Bu rivayetlerde, cennette yalnızca oruç tutanlara mahsus özel bir kapının bulunduğu bildiriliyor. “Reyyân” adı verilen bu kapı, kıyamet gününde oruç ibadetine sadakat gösteren müminler için büyük bir müjde olarak öne çıkıyor.

Hz. Sehl bin Sa’d radıyallahu anh’den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Cennette reyyân denilen bir kapı vardır ki kıyamet günü oradan ancak oruçlular girecek, onlardan başka kimse giremeyecektir. ‘Oruçlular nerede?’ diye çağrılır. Onlar da kalkıp girerler ve o kapıdan onlardan başkası asla giremez. Oruçlular girince o kapı kapanır ve bir daha oradan kimse girmez.”

(Buhârî, Savm 4; Müslim, Sıyâm 166. Ayrıca bk. Nesâî, Sıyâm 43; İbni Mâce, Sıyâm 1)

Bu hadisi şerif, orucun sadece belli vakitlerde yerine getirilen bir ibadet olmadığını, aynı zamanda kulun sabrını, teslimiyetini ve ihlasını yansıtan çok özel bir kulluk nişanesi olduğunu gösteriyor. Açlık ve susuzluğa sabrederek Allah rızasını gözeten müminlere ahirette özel bir kapının tahsis edilmesi, orucun manevi kıymetini daha da belirgin hale getiriyor.

Konuya dair bir başka rivayette ise cennetin farklı kapılarından, farklı ibadetleri öne çıkan kulların çağrılacağı bildiriliyor. Ebû Hüreyre radıyallahu anh’den nakledilen hadis şöyle: 

“Allah yolunda çift sadaka veren kimse, cennetin muhtelif kapılarından, ‘Ey Allah’ın (sevgili) kulu! Burada hayır ve bereket vardır’, diye çağırılır. Sürekli namaz kılanlar namaz kapısından, mücahitler cihat kapısından, oruçlular reyyân kapısından, sadaka vermeyi sevenler de sadaka kapısından (cennete girmeye) davet edilirler.

 Ebûbekir radıyallahu anh:

– Anam babam sana kurban olsun ey Allah’ın Resulü! Gerçi bu kapıların birinden çağrılan kimsenin diğer kapılardan çağırılmaya ihtiyacı yoktur ama, bu kapıların hepsinden birden çağrılacak kimseler de var mıdır? dedi.

Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem:

– Evet, vardır. Senin de o bahtiyârlardan olacağını ümit ederim”.

(Buhârî, Savm 4, Cihâd 37, Bed’u’l-halk 9, Fezâilü ashâbi’n-Nebî 5; Müslim, Zekât 85, 86. Ayrıca bk.Tirmizî, Menâkıb 16; Nesâî, Zekât 1, Cihâd 20, Sıyâm 43)

Bu rivayette dikkat çeken en önemli noktalardan biri, oruçlular için özel olarak Reyyân kapısının zikredilmesidir. Âlimler, “Reyyân” kelimesinin suya doymuşluk, susuzluğun giderilmesi ve ferahlık anlamları taşıdığına işaret eder. Dünyada oruç sebebiyle açlık ve özellikle susuzluk çeken müminlerin, ahirette “susuzluğun bulunmadığı” bir mükâfatla karşılanacak olması, bu ismin hikmetini daha anlamlı kılıyor.

İslam âlimleri, Reyyân kapısından girecek olanların sadece ramazan orucunu tutanlar değil, oruç ibadetine özel önem veren, bu ibadeti ihlasla yaşayan ve nafile oruçlarla da kulluğunu güçlendiren müminler olduğunu ifade ediyor. Burada asıl vurgu, orucun zahirinden çok onun ruhuna sadık kalmakta toplanıyor. Çünkü oruç, sadece yemekten ve içmekten uzak durmak değil; dili, kalbi, gözü ve gönlü de haramdan koruyarak kulluğu derinleştiren bir ibadet olarak kabul ediliyor.

Özellikle ramazan ayında sıkça hatırlanan bu hadisi şerifler, müminler için hem bir teşvik hem de büyük bir umut vesilesi oluyor. Reyyân kapısı, sabredenlerin, nefsini terbiye edenlerin ve Allah rızası için oruç tutanların ebedî mükâfatına işaret eden müstesna bir müjde olarak değerlendiriliyor.

Central Cee Müslüman Olduğunu Duyurdu: Canlı Yayında Kelime-İ Şehadet Getirdiğini Söyledi

İngiltere’de dinlenen rap sanatçıları arasında yer alan Central Cee (gerçek adıyla Oakley Neil Caesar-Su), katıldığı canlı yayında İslam’ı seçtiğini duyurdu. Yayında “adını değiştirdiğini” ve şehadet getirerek Müslüman olduğunu söylediği anlar kısa sürede sosyal medya platformlarında geniş biçimde paylaşıldı.

Sanatçının yeni ismine dair net bir açıklama yapılmadı. Bazı sosyal medya paylaşımlarında farklı isimler öne sürülse de, bu bilginin Central Cee tarafından doğrulandığına ilişkin resmi bir açıklama bulunmuyor.

Öte yandan Central Cee’nin geçmişte Abu Dabi’deki Şeyh Zayed Camii ziyaretine ait paylaşımları da yeniden gündeme geldi.