Mübarek Ramazan’ın 21. günü

Mübarek Ramazan’ın 21. günü, İslam âleminde ibadet, tefekkür ve dualarla idrak ediliyor. Oruçla birlikte nefis terbiyesine yönelen müminler, gün boyunca sabrın, şükrün ve paylaşmanın hikmetini yeniden hissederken; akşam saatlerinde aynı sofralarda buluşmanın, aynı dualarda birleşmenin huzurunu yaşıyor. Teravih namazlarıyla camilerde saf tutan gönüller, ramazanın yalnızca bir oruç ayı değil; aynı zamanda arınma, yenilenme ve kulluğu derinleştirme zamanı olduğunu bir kez daha hatırlıyor. Yardımlaşma, merhamet, teslimiyet ve kardeşlik duygusu bu mübarek günlerde hayatın merkezine yerleşirken, ramazanın manevi iklimi bireysel huzurun ötesine geçerek toplumsal birlik ve dayanışmayı da güçlendiriyor.

Ayet:
Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla;

Göklerde ve yerde bulunan her şey Allah’ı tesbih etmektedir. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir. O, kitap ehlinden inkâr edenleri ilk toplu sürgünde yurtlarından çıkarandır. Siz onların çıkacaklarını sanmamıştınız. Onlar da kalelerinin kendilerini Allah’tan koruyacağını sanmışlardı. Ama Allah’ın emri onlara ummadıkları yerden geldi. O, yüreklerine korku düşürdü. Öyle ki evlerini hem kendi elleriyle hem de müminlerin elleriyle yıkıyorlardı. Ey basiret sahipleri, ibret alın.
Allah (C.C.) ne güzel söylemiştir.
(Haşr Suresi, 1-2. ayetler)

Hadis:
Allah’ın Resulü Hz. Muhammed (S.A.V.) şöyle buyurdu:

Ebu Hüreyre (Radıyallahu anh) anlatıyor: Resûlullah (Aleyhissalâtü vesselâm) buyurdular ki:
“Allah yolunda yaralanan hiçbir yaralı yoktur ki kıyamet günü yarası kanıyor olarak gelmiş olmasın. Bu kanın rengi kan renginde, kokusu da misk kokusundadır.”
Allah’ın Resulü Hz. Muhammed (S.A.V.) ne güzel söylemiştir.
(Buhârî, Cihâd 10)

Dua:
Allah’ım, bizleri azgınların ve sapkınların yoluna değil; istikamet üzere olanların yoluna eriştir. Allah’ım, iyi kullarını, mazlum kullarını şerli zalimlerin eline bırakma.

Ey Allah’ım, ümmeti düştüğü zilletten çıkar ve izzete ulaştır.
Ey Rabbimiz, gücümüzü topla; Müslümanlara birlik, dirlik ve zafer nasip eyle.
Âmin.

Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.

İsimlerin en hayırlısı olan Allah ismiyle.

Yer ve göğün Rabbi Allah’ın ismiyle.

İsmi sayesinde yerde hiçbir şeyin zarar veremeyeceği Allah’ın adıyla.

Kâfî (her şeye yeten) Allah’ın ismiyle.

Muâfî (âfiyet veren) Allah’ın ismiyle.

İsmi sâyesinde yerde ve gökte hiçbir şeyin zarar veremediği Allah’ın adıyla, O işitir ve bilir.

Kendim ve dînim üzerine bismillâh.

Ehlim ve malım üzerine bismillâh.

Rabbimin bana verdiği her şey üzerine bismillâh.

Allah en büyüktür, Allah en büyüktür, Allah en büyüktür. Korktuğum ve çekindiğim şeylerden Allah’a sığınırım.

Allah Rabbimdir, O’na hiçbir şeyi ortak koşmam. Sana sığınanlar azîz ve gâlip olur, Sen’in senân yücedir, isimlerin mukaddestir ve Sen’den başka ilâh yoktur.

  

Hasan-ı Basrî

21 (642) yılında Medine’de doğdu. Babası Yesâr’ın (Müslüman olmadan önceki adı Feyrûz), Irak’ın fethi sırasında Basra yakınlarındaki Meysân kasabasından Medine’ye getirilen esirlerden olduğu söylenir. Oğlunun şöhreti dolayısıyla daha çok Ebü’l-Hasan adıyla tanınan Yesâr, kaynaklarda Zeyd b. Sâbit’in veya Enes b. Mâlik’in halasının âzatlısı olarak gösterilir ve efendisine nisbetle kendisine Ensârî nisbesi verilir. Hasan-ı Basrî’nin annesi Hayre, Resûl-i Ekrem’in eşi Ümmü Seleme’nin âzatlısı ve hizmetkârıdır. Bu sebeple Hasan’la daha çok Ümmü Seleme ilgilenmiş, bilgili ve hikmet sahibi bir kişi olarak yetişmesinde bu ortamın büyük rolü olmuştur. Kendisinden küçük olan iki kardeşinden Saîd hadisçi, Ammâr ise Allah korkusundan dolayı çok ağlamakla tanınan bir zâhid idi.

Hz. Ömer başta olmak üzere birçok sahâbînin duasını alan Hasan-ı Basrî, on iki yaşında Kur’an’ı ezberledi. Yetmişi Bedir gazisi olmak üzere 120 kadar sahâbî ile görüşme imkânı buldu. Daha sonra Vâdilkurâ’ya giderek burada kendini ilme verdi. İstifade ettiği sahâbîler arasında Enes b. Mâlik ilk sırada yer alır. Hz. Ali’nin halife olmasının ardından ailesiyle birlikte Basra’ya gitti ve ömrünü burada geçirdi. Arap olmayan bir kadınla evliliğinden bir kızı ile Saîd ve Abdullah adlarında iki oğlu oldu.

Hasan-ı Basrî, Basra Valisi Süleyman b. Harb’in verdiği kadılık görevini bir süre ücret almadan yaptıktan sonra istifa ederek ilim ve vaazla meşgul olmaya başladı. Yetiştirdiği öğrenciler arasında Eyyûb es-Sahtiyânî, Katâde b. Diâme, Amr b. Ubeyd, Vâsıl b. Atâ, Abdullah b. Avn, Mâlik b. Dînâr ve Mübârek b. Fedâle bulunmaktadır. Muâviye zamanında Rebî‘ b. Ziyâd’ın kumanda ettiği bir sefere katılarak Rebî‘e kâtiplik yaptı. Mühelleb b. Ebû Sufre kumandasında Kâbil üzerine gönderilen bir orduya da katıldı. Bu iki sefer dışında hayatını Basra’da vaaz ve ibadetle geçiren Hasan-ı Basrî, Receb 110 (Ekim 728) tarihinde burada vefat etti.

İyi bir hatip ve etkili bir vâiz olan Hasan-ı Basrî, fesahat ve belâgatın doruk noktasına ulaşmıştır. Özlü ve akıcı üslûbu, derin bir tefekkürün ve mânevî bir tecrübenin ürünü olan hikmetli sözleri özellikle zâhidler, sûfîler ve vâizler üzerinde her zaman etkili olmuştur. Onun sözleri, tesir bakımından peygamberlerin sözlerine benzetilmiştir. Kaynakların verdiği bilgiye göre Hasan-ı Basrî, dünyaya ve dünya malına değer vermez, elinde bulunanı ihtiyaç sahiplerine dağıtırdı. Zamanını eviyle mescid arasında geçirir, her iki yerde de dinî sohbetler yaparak halkı İslâm’ın ibadet ve ahlâk prensiplerini samimiyetle benimseyip tam bir ihlâsla yaşamaya davet ederdi. Devamlı Kur’an okurdu.

Ashabın hayatına derin bir özlem duyan Hasan-ı Basrî bu özlemini şu sözlerle ifade etmiştir: “Yetmiş Bedir gazisine yetiştim… Siz onları görseydiniz deli sanırdınız; onlar da sizin iyilerinizi görselerdi artık ahlâkın kalmadığına hükmeder, kötülerinizi görselerdi bunların hesap gününe bile inanmadıklarını söylerlerdi.”

Hz. Osman’ın şehid edilmesi, Cemel ve Sıffîn savaşları, Kerbelâ Vak‘ası gibi birçok fitneye şahit olan Hasan-ı Basrî, bu konulardaki düşüncelerini cesaretle ortaya koymuş, bu tavrıyla halkın takdirini kazanmıştır. İlke olarak devlete ve siyasî otoriteye baş kaldırılmasına karşı olduğundan, çeşitli telkinlere ve zorlamalara rağmen isyanlara katılmamış; ancak zâlim ve zorba devlet adamlarını da çekinmeden eleştirerek baskı altındaki halkın hislerine tercüman olmuştur. Emevî halifelerini ve onların valilerini âdil olmaya davet etmiş; Muâviye’nin istişareyi bir yana bırakıp kılıç kuvvetiyle iktidara gelmesini, siyasî sebeplerle Ziyâd b. Ebîh’i kendi nesebine katmasını, Hucr b. Adî’yi haksız olarak öldürtmesini ve lâyık olmadığı halde oğlu Yezîd’i veliaht yapmasını büyük hata olarak görmüştür. Bu yanlışlardan birinin bile kişinin mahvolmasına yeteceğini söylemiştir.

Emevîler’in baskı ve şiddete dayalı yönetimiyle tanınan Irak Valisi Haccâc’ı ağır bir dille kınamış, onun Saîd b. Cübeyr’i katletmesini büyük bir felâket olarak değerlendirmiştir. Ancak kargaşaya sebebiyet vereceği endişesiyle Haccâc’a isyan edilmesini de doğru bulmamıştır. Öte yandan Haccâc öldüğü zaman, “Allah’ım! Onu ortadan kaldırdığın gibi kurduğu yönetimi de kaldır” diye dua etmiş ve onun ölümünden dolayı Allah’a şükretmiştir. Ayrıca Emevî Halifesi Ömer b. Abdülazîz’e zaman zaman mektup yazarak tavsiyelerde bulunmuştur. Siyasî olaylarda taraf tutmaması, fitneye ve isyana karşı olması, halkı dünyadan uzaklaştırıp âhirete önem vermeye davet etmesi, Emevîler’in işine gelmiş; bu sebeple onun eleştiri ve kınamalarına katlanmışlardır.

Pek çok sahâbîden hadis rivayet eden Hasan-ı Basrî, tâbiînin en faziletlilerinden biri olarak kabul edilir. “Basra halkının şeyhi”, “Basralılar’ın imamı” gibi unvanların yanı sıra Zehebî onun için “şeyhü’l-İslâm” tabirini kullanır. Mutasavvıflar ise kendisinden “takvâ sahiplerinin öncüsü, Hakk’ın gerçek velîsi, fütüvvet ehlinin önderi” şeklinde söz ederler. Bütün kaynaklar, Hasan-ı Basrî’nin Allah’tan ve O’nun gazabından korkmayı din anlayışının esası kabul ettiğini, bundan dolayı devamlı hüzünlü ve gözü yaşlı olduğunu bildirir. Dinî hayatta Allah sevgisini temel kabul eden tasavvufî anlayışa karşılık Hasan-ı Basrî, Allah korkusunu esas alan Basra zühd okulunun temsilcisi ve önderi sayılmıştır. “Sürekli olarak korkudan bahsediyorsun” diyen birine şu cevabı vermiştir: “Umulana nâil oluncaya kadar korkutan kimse, korkulan şey başına gelene kadar ümit veren kimseden daha iyidir.”

Hasan-ı Basrî, hem yaşayışında hem tavsiyelerinde ılımlı bir zühd anlayışı ortaya koymuştur. Zühdü, ahlâk kurallarına uyulmasını kolaylaştıran ve dinî görevlerin yerine getirilmesini sağlayan bir unsur olarak görür. “Âhiret karşılığında dünyanızı satarsanız dünyada ve âhirette kazançlı çıkarsınız; aksini yaparsanız iki cihanda da zarar edersiniz” ve “Her ümmetin bir putu vardır, bu ümmetin putu da altın ve gümüştür” diyerek dünya tutkusunun, maddeciliğin ve çıkarcılığın tehlikesine dikkat çekmiştir. Kendisine öğüt isteyen kişiye, aşırılıktan kaçınarak orta yolda yürümesini tavsiye etmiştir. Ölümden korkan birine, “Arkanda servet bıraktığın için ölümden korkuyorsun; serveti önden gönderseydin korkmazdın” demiştir. Ayrıca her geçen günün insanın bir parçasını alıp götürdüğüne dikkat çekmiş, içinde bulunulan zamanın iyi değerlendirilmesine önem vermiştir.

Kur’an’a getirdiği serbest yorumları, hikmetli sözleri, dünya ve âhirete bakış tarzıyla zâhid ve sûfîlere örnek olan Hasan-ı Basrî, tasavvufî hayatın vücut bulmasını sağlayan ve ona mânevî zemini hazırlayan takvâ sahibi tâbiîlerden kabul edilir. Bu bakımdan sûfî tabakat kitaplarında ona geniş yer verilmiş, fikirleri ve menkıbeleri üzerinde önemle durulmuştur. İlk büyük sûfîlerden biri olduğu, sûfîlerin imamı sayıldığı, daima örnek alındığı, ilim ve tasavvuftaki büyüklüğü kaynaklarda vurgulanmıştır.

Hasan-ı Basrî, tarikat silsilelerinde de önemli bir yer tutar. Bir silsileye göre kendisi Huzeyfe b. Yemân vasıtasıyla Hz. Peygamber’den feyiz almış, bu feyiz Hâris el-Muhâsibî ile devam etmiştir. Bu silsile daha çok Kuzey Afrika’da yaygındır. İkinci silsile Hz. Ali, Hasan-ı Basrî, Habîb el-Acemî, Dâvûd et-Tâî ve Ma‘rûf-i Kerhî; üçüncüsü ise Enes b. Mâlik, Hasan-ı Basrî, Ferkad Sencî, Ma‘rûf-i Kerhî şeklinde devam eder. Ayrıca Hasan-ı Basrî’nin Hz. Ali’den veya Kümeyl b. Ziyâd’dan hırka giydiğine inanılır. Fütüvvet ehli de cesaret ve cömertliği sebebiyle Hasan-ı Basrî’yi “seyyidü’l-fityân” olarak kabul etmiştir.

Eserleri:

  1. Risâle ilâ Abdilmelik b. Mervân fi’l-kader

  2. Risâle fî fazli Mekke

  3. et-Tefsîr

  4. el-Ferâiz (Erba‘a ve hamsûn ferâiz)

  5. Şürûtü’l-imâme

  6. el-İstiğfârâtü’l-münkıze mine’n-nâr

  7. ez-Zühd

Hasan-ı Basrî’nin devrin âlim ve yöneticilerine yazdığı bazı mektuplar, Ahmed Zekî Safvet’in Cemheretü resâili’l-Arab adlı eserinde yayımlanmıştır. Bunların dışında kendisine el-Kırâe, Nüzûlü’l-Kur’ân, Kitâbü’l-Aded fi’l-Kur’ân, Risâle fi’t-tekâlîf ve Kitâbü’l-İhlâs gibi çeşitli risâleler de nisbet edilmektedir.

Literatür:

Çeşitli tabakat ve tarih kitaplarında, tasavvuf ve mezhepler tarihi kaynaklarında hayatı, eserleri ve görüşleriyle ilgili dağınık bilgiler bulunan Hasan-ı Basrî hakkında klasik dönem müelliflerinden Ebü’l-Ferec İbnü’l-Cevzî tarafından el-Hasan el-Basrî adı altında müstakil bir eser kaleme alınmıştır. Hasan es-Sendûbî’nin geniş mukaddimesiyle yayımlanan bu eser, Mustafa Kaya tarafından Velîler Serdarı Hasan Basrî adıyla Türkçe’ye çevrilmiştir.

Hasan-ı Basrî, son dönem araştırmacılarının da dikkatini çekmiştir. İhsan Abbas, Muslih Seyyid Beyyûmî, Osman Erkmen, Mustafa Saîd el-Hın ve Abdullah b. Muhammed Ahmed ez-Zehrânî gibi isimler onunla ilgili önemli çalışmalar ortaya koymuştur. Muhammed Abdürrahîm ise onun Kur’an âyetleriyle ilgili yorumlarını çeşitli tefsirlerden derleyerek Tefsîrü’l-Hasan el-Basrî adıyla yayımlamıştır.

Hasan-ı Basrî’yi çeşitli yönleriyle ele alan çok sayıda ilmî makale de bulunmaktadır.

Düşüncesi:

Hasan-ı Basrî, tâbiîn neslinin önemli temsilcilerinden biridir. Hz. Peygamber’in tebliğinin ve hatıralarının canlı biçimde yaşandığı bir ortamda yetişmiş, fetihlerle birlikte ortaya çıkan yeni sosyal, kültürel ve ahlâkî meseleleri bizzat yaşamıştır. Bu sebeple onun düşüncesinin mihverinde, Kur’an ve Sünnet ile hayat arasındaki bağın yeniden kurulması yer alır.

Hasan-ı Basrî’ye göre gerçek vâiz, yalnızca sözleriyle değil, davranışlarıyla da insanlara doğruyu gösteren kişidir. Onun sözlerinin büyük bir kısmı ya bir âyetin meâli yahut tefsiri ya da bir peygamber sözüne dayanmaktadır. Düşüncesinin odağında; insan, insanın sorumluluğu, dünyanın geçiciliği, ahiret hazırlığı, ahlâk, sabır, sıdk, ilim ve amel arasındaki bağ yer alır.

Ahlâk

Hasan-ı Basrî, dünya hayatının geçiciliğini, insanın gafletini, dünya malına aşırı bağlılığını ve ahiretin unutulmasını en temel problemler arasında görür. Ona göre hayat, insan için bir imtihan süresidir ve her nimet aynı zamanda bir sorumluluk taşır. İnsan, kendisine verilene hâkim olmalı; onun hükmü altına girmemelidir. Mal, mülk, ilim, sağlık, fakirlik ve zenginlik birer imtihan vesilesidir.

Hasan-ı Basrî’ye göre bilgi, ancak kalbe nüfuz edip insanı dönüştürdüğü zaman gerçek bilgi olur. Dilde kalan bilgi, insanın aleyhine delil olabilir. Bu sebeple ilimle amel arasındaki bağ çok güçlüdür. Kişi bilmediğini öğrenmeli, öğrendiğiyle amel etmeli ve sonra başkalarına öğretmelidir.

Onun düşüncesinde hüzün, insanın sonlu olduğunu fark etmesinin ve sorumluluk şuuru taşımasının bir göstergesidir. Havf ve recâ arasında yaşamak, yani hem Allah’tan korkmak hem de rahmetinden ümit kesmemek, doğru mümin tavrıdır.

Siyaset

Hasan-ı Basrî’nin siyaset anlayışı, ahlâk anlayışının bir uzantısıdır. Ona göre toplumda düzenin korunması için yönetici gereklidir. Ancak yönetici, arzularına uymamalı, insanlardan değil Allah’tan korkmalı ve Allah’ın âyetlerini ucuz menfaatler karşılığında satmamalıdır.

Zâlim yöneticileri açıkça eleştiren Hasan-ı Basrî, buna rağmen isyan ve fitnenin daha büyük yıkımlara yol açacağını düşündüğü için ayaklanmaları tasvip etmemiştir. Ona göre siyasî bozulmanın temelinde toplumun ahlâkî bozulması vardır. Bu yüzden çözüm, sadece yönetimi değiştirmek değil; insanları tövbeye, ahlâkî yenilenmeye ve hakikate dönmeye çağırmaktır.

“Allah tövbe ile değiştirir, kılıçla değil” sözü, onun siyasî tavrının en özlü ifadelerinden biridir.

Tefsir ilmindeki yeri:

Hasan-ı Basrî, tâbiîn müfessirlerinin önde gelenlerindendir. Ömrünün büyük kısmını Basra’da geçirdiği için Basra tefsir ekolünün önemli isimleri arasında sayılmıştır. Tefsir ve kıraat ilminde İbn Abbas, Ebû Mûsâ el-Eş‘arî ve Enes b. Mâlik başta olmak üzere birçok sahâbîden faydalanmıştır.

Kur’an’ı tefsir ederken önceliği Kur’an’ın kendisine vermiş, ardından hadislere başvurmuştur. Yer yer sahâbe sözlerinden, Arap dilinden ve çeşitli rivayetlerden istifade etmiştir. Ancak rivayetlerinde mürseller ve senedi tartışmalı nakiller de bulunduğu için bazı eleştirilere konu olmuştur.

Buna rağmen kendisinden sonra gelen birçok büyük müfessir onun görüşlerinden faydalanmış, eserlerinde ona yer vermiştir.

Kıraat ilmindeki yeri:

Hasan-ı Basrî, kıraat ilmindeki üstün derecesiyle de tanınmıştır. Ancak kıraati, muttasıl sened, hatt-ı Osmânî ve Arap diline tam uygunluk gibi ölçüler bakımından meşhur on kıraat arasında yer almamış; şâz kıraatler arasında değerlendirilmiştir.

Hadis ilmindeki yeri:

Hasan-ı Basrî, birçok sahâbîden hadis rivayet etmiş, kendisinden de çok sayıda âlim hadis nakletmiştir. Rivayetleri Kütüb-i Sitte’de yer almaktadır. Bununla birlikte bazı hadisleri mürsel veya aradaki râviyi düşürerek rivayet etmesi sebebiyle sıhhat bakımından tartışılmıştır.

Hadis tenkitçileri, onun güvenilirliğinde genel olarak ittifak etmiş; ancak rivayet yöntemleri konusunda farklı değerlendirmeler yapmışlardır.

Fıkıh ilmindeki yeri:

Hasan-ı Basrî’nin fıkhı, onun genel düşüncesinin ve hayatının bir parçasıdır. O, fıkhı sadece şer‘î hükümlerin anlatıldığı formel bir alan olarak değil, yaşanan hayatın ilmi olarak görmüştür. Zâhiri ve bâtını birlikte dikkate alan bir bakışla meseleleri değerlendirmiştir.

Kendisine yöneltilen sorulara cevap vermiş, bu cevapların bir kısmı daha sonraki fıkıh kitaplarında nakledilmiştir. Fıkıh anlayışında sahâbe mirasına bağlılık, sünnete ittiba, ölçülülük ve ahlâkî duyarlılık öne çıkar.

Akaide dair görüşleri:

Hasan-ı Basrî’nin akaid konusundaki görüşleri etrafında tarih boyunca farklı değerlendirmeler yapılmıştır. Bazı kaynaklar onu Ehl-i sünnet çizgisinde görürken, bazıları kader meselesi başta olmak üzere Mu‘tezile’ye yakın değerlendirmiştir.

Bilgi, ulûhiyyet, kader, nübüvvet, âhiret, iman-günah ve siyaset gibi başlıklarda ortaya koyduğu görüşler, erken dönem İslâm düşüncesinin şekillenmesinde etkili olmuştur. Özellikle kader konusunda, insanın irade ve sorumluluğunu vurgulayan yaklaşımı dikkat çekmiştir.

Genel olarak Hasan-ı Basrî; hem Ehl-i sünnet’e hem Mu‘tezile’ye bazı yönleriyle tesir etmiş, zühd ve takvâ çağrısıyla da tasavvufî hareketlerin doğuşuna zemin hazırlamış önemli bir isim olarak kabul edilmektedir.

Muğla usulü iftar menüsü

Muğla iftarı için en dengeli ve yöreye en uygun seçenek, zeytinyağlı-otlu başlangıçlarla başlayıp ana yemekte Bodrum’la özdeşleşen Çökertme kebabına gitmek olur. Muğla mutfağında Çökertme kebabı, keşkek, etli nohut gibi yemekler; ayrıca acıot kavurması, turp otu salatası, deniz börülcesi, kabak çiçeği dolması gibi ot ve sebze temelli lezzetler öne çıkıyor. Resmî kaynaklarda da Çökertme kebabının Bodrum denince ilk akla gelen yemeklerden biri olduğu, Muğla mutfağında otlar, zeytinyağı ve yerel et yemeklerinin önemli yer tuttuğu belirtiliyor.

İftariyelik
Hurma, zeytin, su

Çorba
Muğla göce tarhanası çorbası

Ara sıcak / başlangıç
Kabak çiçeği dolması
veya
Acıot kavurması

Salata
Zeytinyağlı deniz börülcesi ya da turp otu salatası

Ana yemek
Çökertme kebabı

Yanına
Cacık veya sarımsaklı yoğurt

Tatlı
Muğla saraylısı
ya da daha hafif istersen cevizli kabak tatlısı

Bu menü, hem yöresel çizgiyi korur hem de iftarda mideyi yormadan ilerler. Çorba ve otlu başlangıçlar hafif kalır; ana yemekte Çökertme daha güçlü bir merkez oluşturur. Muğla mutfağında zeytinyağı ve otlar belirgin olduğu için menünün dengesi de buna göre kurulmalı.

Ana yemek tarifi: Çökertme kebabı

Çökertme kebabı, Bodrum yemekleri arasında en bilinenlerden biri olarak anılıyor. Temel yapısı; ince çıtır patates, yoğurt ve üzerine yerleştirilen etten oluşuyor.

Malzemeler

500 gram dana bonfile ya da jülyen doğranabilecek yumuşak dana eti
3 orta boy patates
1 su bardağı süzme yoğurt
2 diş sarımsak
2 yemek kaşığı tereyağı
2 yemek kaşığı zeytinyağı
1 çay kaşığı toz kırmızı biber
1 çay kaşığı kimyon
1 çay kaşığı karabiber
Tuz
Kızartmak için sıvı yağ

Hazırlanışı

Önce eti ince ince jülyen doğra. Bir kaba alıp az tuz, karabiber, kimyon ve 1 yemek kaşığı zeytinyağı ile harmanla. Dinlenmeye bırak.

Patatesleri kibrit çöpü inceliğinde doğra. Nişastasını bırakması için kısa süre suda beklet, sonra iyice kurula. Kızgın yağda çıtır olana kadar kızart ve servis tabağının tabanına yerleştir.

Yoğurdu ezilmiş sarımsakla karıştır. Patateslerin üzerine gezdir.

Geniş tavada 1 yemek kaşığı zeytinyağı ve tereyağını ısıt. Eti yüksek ateşte kısa sürede sotele. Et suyunu bırakıp sertleşmesin diye tavayı fazla doldurma. Son aşamada toz kırmızı biberi ekle.

Sotelenen eti yoğurtlu patateslerin üzerine yerleştir. Sıcak servis et.

Püf noktası

Muğla’daki özgün çizgide yemeğin en önemli tarafı, patatesin çok ince ve çıtır, etin ise kısa sürede yüksek ateşte pişmiş olmasıdır. Yoğurt da baskın değil, dengeleyici olmalıdır. Kaynak tarifte de etin sotelenip patates ve yoğurdun üzerine alınarak sıcak servis edildiği belirtiliyor.

İmsak ve iftar saatleri

11 Mart 2026 Çarşamba için, aşağıda Konya merkezi ve erişebildiğim ilçe verileri, ardından Türkiye’nin büyükşehirleri ve seçili dünya merkezleri yer alıyor. Konya ilçe saatlerini Diyanet verilerini baz alan ilçe imsakiye sayfalarından; büyükşehir ve dünya merkezi saatlerini ise Diyanet Namaz Vakitleri sayfalarından derledik. 

Konya ve ilçeler

Yer İmsak İftar
Konya merkez 05:40 19:00
Ahırlı 05:43 19:01
Akören 05:41 19:00
Akşehir 05:44 19:04
Altınekin 05:39 18:58
Beyşehir 05:44 19:03
Bozkır 05:42 19:01
Cihanbeyli 05:38 18:58
Çeltik 05:42 19:02
Güneysınır 05:40 18:59
Hadim 05:41 19:00
Halkapınar 05:34 18:53

Türkiye’nin büyükşehirleri

Şehir İmsak İftar
İstanbul 05:52 19:12
Ankara 05:37 18:57
İzmir 06:01 19:21
Bursa 05:52 19:12
Adana 05:30 18:49
Antalya 05:49 19:07
Gaziantep 05:22 18:40
Konya 05:40 19:00

Dünyadaki seçili önemli merkezler

Merkez İmsak İftar
Londra 04:33 18:04
Berlin 04:37 18:09
Jersey City / New York bölgesi 05:44 19:05
Los Angeles 05:46 19:04

Selçuklu’da Ramazan Birlik ve Beraberlik Coşkusuyla Yaşanıyor

Selçuklu’da Ramazan ayının manevi atmosferi, iftar programları ile teravih ve kardeşlik buluşmalarıyla güçlü şekilde hissediliyor. Selçuklu Belediye Başkanı Ahmet Pekyatırmacı da Ramazan’ın bereketini hemşehrileriyle bir araya geldiği programlarda paylaşıyor. Ay boyunca sürecek buluşmalarla birlik ve beraberliğin en güzel örnekleri Selçuklu’da yaşanmaya devam ediyor.

İftar sofralarında vatandaşların evlerine ve gönüllerine konuk olan Başkan Pekyatırmacı, Selçuklu’nun farklı mahallelerinde düzenlenen teravih buluşmaları kapsamında namaz sonrası vatandaşlarla bir araya gelerek talep ve önerileri dinliyor. Pekyatırmacı, gönül köprülerinin güçlendiği, birlik, beraberlik ve dayanışma ruhunun Selçuklu’nun her köşesinde daha güçlü şekilde yaşatıldığı bu dönemde cuma buluşmaları ve esnaf ziyaretleriyle de hemşehrileriyle bir araya geliyor. Buluşmalarda çocuklarla yakından ilgilenen Pekyatırmacı, büyüklerin hayır dualarını alıyor.

Başkan Pekyatırmacı: “Ramazan ayı paylaşma, dayanışma ve kardeşlik ayıdır”

Ramazan ayı boyunca vatandaşlarla aynı sofrayı paylaşan Selçuklu Belediye Başkanı Ahmet Pekyatırmacı, birlik ve beraberliğin önemine dikkat çekerek Ramazan’ın manevi iklimini hemşehrileriyle birlikte yaşadıklarını ifade etti.

Pekyatırmacı, “Paylaşma ve dayanışma ruhunun en güçlü şekilde hissedildiği bu mübarek ayda, Ramazan’ın manevi iklimini mahalle mahalle vatandaşlarımızla birlikte yaşıyoruz. Ramazan ayının sadece oruç tutmak değil; yardımlaşmayı, kardeşliği ve gönül bağlarını güçlendirmeyi de beraberinde getirdiğine hep birlikte şahit oluyoruz. Bu mübarek ay boyunca hemşehrilerimizle aynı sofrada buluşmanın, onların dualarına ortak olmanın mutluluğunu yaşıyoruz. Hemşehrilerimizle bir araya gelmek, birlikte iftar açmak bizim için en büyük mutluluklardan ve şükür sebeplerinden biri” dedi.

Selçuklu’da sadece hizmet üretmediklerini, aynı zamanda gönül köprüleri kurduklarını vurgulayan Pekyatırmacı, “Vatandaşlarımızın isteklerini ve dileklerini dinliyor, bu konuda yapmamız gerekenleri gönül belediyeciliği anlayışıyla hayata geçiriyoruz. Birlik ve beraberliğimizi pekiştiren, gönüllerimizi arındıran bu mübarek aya bizleri ulaştıran Rabbimize hamdolsun. İnşallah sağlık ve afiyetle Ramazan Bayramı’na kavuşuruz” diye konuştu.

Ramazanın Bereketi Karatay’da: Başkan Kılca Vatandaşlarla Buluştu

Karatay Belediye Başkanı Hasan Kılca, Ramazan ayı dolayısıyla düzenlenen programlarda öğrenciler ve vatandaşlarla buluşarak ilçede Ramazan’ın manevi atmosferini paylaştı. Gün boyu süren programlarda iftar, teravih ve sahur organizasyonlarına katılan Kılca, hemşehrileriyle sohbet etti, talepleri dinledi.

Başkan Hasan Kılca, programın ilk bölümünde Bedir Kız Kur’an Kursu’nda öğrenciler ve eğitmenlerle iftar yaptı. İftar programına Karatay İlçe Milli Eğitim Müdürü Turan Kayacılar ile Karatay İlçe Müftüsü Halil Taş da katıldı.

İftarın ardından Adalet Parkı’nda bulunan Kafe Karatay şubesini ziyaret eden Kılca, burada vatandaşlarla bir araya geldi. Daha sonra Hamzaoğlu Mahallesi’ndeki Tellioğlu Camii’nde teravih namazına katılan Kılca, cemaatle buluşarak mahalle sakinlerinin görüş ve taleplerini dinledi.

Ramazan programı sahur buluşmasıyla devam etti. Başkan Kılca, AK Parti Konya Milletvekili Mustafa Hakan Özer, AK Parti Karatay İlçe Başkanı Akif Demirci ve AK Parti Karatay Gençlik Kolları Başkanı Abdülsamed Altunay ile birlikte üniversite öğrencilerinin sahur sofrasına konuk oldu.

Bedir Kur’an Kursu’ndaki programda konuşan Hasan Kılca, Ramazan ayının Konya’da huzur ve bereket içinde geçtiğini belirterek, her gün farklı bir gönül sofrasında vatandaşlarla bir araya geldiklerini söyledi. Kılca, Konya’nın manevi ikliminin Ramazan ayında daha da belirgin hale geldiğini ifade etti.

Milli Eğitim camiası ve müftülük iş birliğiyle yürütülen çalışmalara da değinen Kılca, Kur’an eğitimi alan öğrencileri ve öğretmenleri tebrik ederek tüm çocuklara başarı temennisinde bulundu.

Program sonunda organizasyonda emeği geçenlere teşekkür eden Kılca, Ramazan’ın birlik, beraberlik ve dayanışma ruhunu Karatay’da yaşatmaya devam edeceklerini vurguladı. İlçeye ve Konya’ya hizmet etme gayretini sürdüreceklerini dile getiren Kılca, Ramazan’ın manevi güzelliklerini vatandaşlarla paylaşmaktan memnuniyet duyduğunu kaydetti.

Konya’da ilk teravihte saflar doldu, camilerde yoğunluk yaşandı

Ramazan ayının manevi iklimi, Türkiye genelinde ilk teravih namazıyla birlikte camilere taşındı. Konya’da Ramazan’ın ilk teravihinde kent merkezinde ve ilçelerde camiler doldu; özellikle Kapu Camii çevresinde cemaat yoğunluğu dikkat çekti. Namazın ardından edilen dualarda, Ramazan’ın “huzur ve bereket” ikliminin şehirde güçlenmesi temennisi öne çıktı.

İstanbul’da ise Ramazan akşamının simge adresleri yine doldu. Sultanahmet Camii ve Büyük Çamlıca Camii başta olmak üzere pek çok büyük camide, yatsıdan sonra teravih için yüzlerce kişi saf tuttu; şehrin tarihi ve yeni mabetlerinde Ramazan atmosferi yoğun katılımla yaşandı.

Edirne’de Selimiye Camii, uzun süren restorasyon sürecinin ardından Ramazan’ın ilk teravihinde yeniden cemaatle buluştu. Dört yıl aradan sonra Selimiye’nin kubbesi altında kılınan ilk teravih, hem “tarihi bir dönüş” hem de Ramazan’ın başlangıcı açısından sembolik bir ana dönüştü.

Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun astronomik hesaplamalara dayalı açıklamasına göre 1447/2026 Ramazan ayının birinci günü 19 Şubat 2026 Perşembe olarak belirlendi. Bu çerçevede Türkiye’de ilk sahur 18 Şubat’ı 19 Şubat’a bağlayan gece yapılırken, ilk iftar 19 Şubat akşamı açılıyor.

19 Şubat 2026 – İlk gün için sahur (imsak) ve iftar saatleri

Aşağıdaki saatler, ilgili şehirlerin “imsak” (sahurun bitişi) ve “akşam” (iftar) vakitleridir.

Türkiye

  • Konya: İmsak 06:08 – İftar 18:39
  • Ankara: İmsak 06:06 – İftar 18:35
  • İstanbul: İmsak 06:22 – İftar 18:49
  • Karaman: İmsak 06:05 – İftar 18:37
  • İzmir: İmsak 06:29 – İftar 19:00
  • Bursa: İmsak 06:21 – İftar 18:50
  • Adana: İmsak 05:56 – İftar 18:29
  • Antalya: İmsak 06:15 – İftar 18:48

İslam dünyasından bazı şehirler (yerel saatle)

  • Mekke: Sahur bitişi (Fajr) 05:34 – İftar (Maghrib) 18:20
  • Medine: Sahur bitişi (Fajr) 05:06 – İftar (Maghrib) 17:50
  • Kahire: Sahur bitişi (Fajr) 05:11 – İftar (Maghrib) 17:46
  • Şam: Sahur bitişi (Fajr) 05:49 – İftar (Maghrib) 18:27

Not: Türkiye’de resmî imsakiye “imsak” vaktini sahurun bitişi olarak verir; diğer şehirlerde bazı takvimlerde “imsak” ayrıca yer almayıp doğrudan “fajr” (fecr) başlangıcı esas alınabilir.

Ramazan takvimi: Öne çıkan tarihler (Diyanet)

  • Ramazan başlangıcı: 19 Şubat 2026 Perşembe
  • Kadir Gecesi: 16 Mart 2026 Pazartesi
  • Arefe (Ramazan Bayramı arifesi): 19 Mart 2026 Perşembe
  • Ramazan Bayramı: 20–22 Mart 2026 (Cuma–Pazar)

Diyanet’in 2026 yılı için açıkladığı fitre (sadaka-i fıtır) miktarı 240 TL olarak duyuruldu.

Konya’da hatimle teravih kılınacağı duyurulan camiler, Konya İl Müftülüğü’nün yayımladığı listede (merkez ilçeler) Selçuklu–Meram–Karatay başlıklarıyla yer alıyor.

Resmî listede görünen camiler şunlar:

Selçuklu

  • Adnan Menderes Camii

  • Adnan Sürmegöz Nişantaş Köşe (Sarı) Camii

  • Akabe Camii

  • Bardakçı Camii

  • Elmalı Hamdi Yazır Camii

  • Erenköy Tahir Büyükkörükçü Hoca Camii

  • Hocacihan Zülfikar Camii

  • Hz. İsmail Camii

  • İmam-ı Asım Camii

  • Kemal Onsun Camii

  • Kurşuncular Camii

  • Mehmet Emin Bakdemir Büyükkapcı Camii

  • Musalla Halkabıköşk Camii

  • Otogar Zeki Altındağ Camii

  • Selçuklu Külliyesi Hz. Ebubekir Camii

  • Sille Erenköy Camii

  • Yörünge Camii

Meram

  • Abdülmümin Camii

  • D. Ziyabarlas Mah. Yeni Camii

  • Harmancık Mah. Selbasan Camii

  • Hocalar Camii

  • Hüseyin Günhan Camii

  • Kapu Camii

  • Konevi Camii

  • Selver Mehmet Akif Camii

  • Sultan Veled Camii

  • Yaylapınar Yeşil Camii

  • Yüksek İslam Enstitüsü Camii

Karatay

  • Avni Urgancı Camii

  • Bezirci Camii

  • Hacı Ahmet Karataş Camii

  • Mehmet Şen Topal Hoca Camii

  • Mehmet Yapıcı Camii

  • Pirimehmet Paşa Camii

  • Saksağanlar Camii

  • Ulubatlıhasan Mah. Firdevs Camii

  • Uluırmak Nuraniye Camii

  • Yediler Mah. Sancak Camii

 

 

Ramazan 2026 için geri sayım: İlk sahur 19 Şubat’ta, bayram 20 Mart’ta

On bir ayın sultanı Ramazan’a günler kala, milyonlarca vatandaş ibadet düzenini, sahur–iftar saatlerini ve bayram takvimini şimdiden planlamaya başladı. Diyanet’in yayımladığı resmî takvim ve imsakiyeler; Ramazan’ın başlangıcını, Kadir Gecesi’nin tarihini ve bayram günlerini netleştirirken, fitre miktarı da Din İşleri Yüksek Kurulu kararıyla ilan edildi.

Takvim netleşti: Ramazan başlangıcı, Kadir Gecesi ve bayram günleri

Diyanet’in “2026 Dini Günler” listesine göre:

  • Ramazan başlangıcı: 19 Şubat 2026 Perşembe
  • Kadir Gecesi: 16 Mart 2026 Pazartesi
  • Arefe: 19 Mart 2026 Perşembe
  • Ramazan Bayramı (1. gün): 20 Mart 2026 Cuma

İmsakiye hazırlığı: İl il sahur–iftar saatleri takip edilecek

Ramazan boyunca sahur ve iftar vakitleri illere göre değiştiği için resmi imsakiyeler temel referans niteliği taşıyor. Örnek olarak Konya için Diyanet’in vakit verilerinde Ramazan’ın ilk günü (19 Şubat 2026) imsak 06:08, iftar (akşam) 18:39 olarak yer alıyor.

Ramazan’ın toplumsal gündemi: ibadet düzeni ve dayanışma başlıkları öne çıkıyor

Ramazan döneminde kamu kurumları ve yerel yönetimlerin gündeminde genellikle üç ana başlık öne çıkıyor:

İbadet ve dini hayatın organizasyonu: Teravih, mukabele, vaaz programları ve cami merkezli faaliyetler.

Sosyal dayanışma: Fitre, zekât ve gıda destekleri; ihtiyaç sahiplerine yönelik ayni–nakdi yardım süreçleri. (Fitre tutarı resmî olarak ilan edildi.)

Günlük yaşam planlaması: İmsakiye saatlerine göre çalışma–okul–ulaşım düzeni ve iftar saatlerinde şehir içi hareketlilik. (Vakitler Diyanet imsakiyelerinden takip ediliyor.)

Recep ve Şaban aylarını geride bıraktığımız şu günlerde müminler için bir rahmet ve mağfiret iklimi olan Ramazan ayını idrak etmek üzereyiz. Bu mübarek ayın, tüm insanlığa, İslam âlemine ve özellikle de ülkemize sağlık, afiyet, huzur ve bereket getirmesini, bizleri Rabbimize yakınlaştırmasını ve ebedi saadeti kazandıracak ameller işlememize vesile olmasını Yüce Rabbimizden niyaz ederiz.

Ramazan ayı, müminler için manevi güzelliklerle dolu, kıymetli ve bereketli özel bir zaman dilimidir. Salih amellerimizi artırmamız, günahlarımızdan arınmamız, birlik beraberliğimiz ve sosyal dayanışmamız için Yüce Allah tarafından bahşedilmiş bir fırsattır. Bu ay, rahmet kapılarının açıldığı ve ebedi kurtuluşa erişme imkânının sunulduğu bir aydır. Nitekim Peygamber Efendimiz (s.a.s.) şöyle buyurmaktadır: “Ramazan ayı girdiğinde cennetin kapıları açılır, cehennemin kapıları kapanır ve şeytanlar zincirlenir.”(Müslim, Sıyam, 1 [1079])

Ramazan Ayının ve Oruç İbadetinin Hikmetleri

Ramazan orucu, ergenlik çağına ulaşmış ve akıl sağlığı yerinde her Müslümana farzdır. Orucun farziyyeti Kur’ân ve sünnetle sabittir. Yüce Allah (c.c.): “Ey iman edenler! Oruç sizden önce gelip geçmiş ümmetlere farz kılındığı gibi size de farz kılındı. Umulur ki korunursunuz.” (el-Bakara, 2/183)ayetiyle orucun önceki ümmetlere farz kılındığı gibi İslam ümmetine de farz kılındığını beyan ettikten sonra: “…Öyle ise sizden Ramazan ayını idrak edenler onda oruç tutsun.” (el-Bakara, 2/185) ayetiyle de bu ibadetin edâ zamanını ifade buyurmuştur. Hastalık, hamilelik gibi dinen geçerli bir mazereti olmadığı halde oruç tutmamak büyük günah sayılmıştır. Zira Resûlullah (s.a.s.) şöyle buyurmuştur: “Bir kimse, Allah’ın tanıdığı bir ruhsat olmadan, Ramazan’da bir gün orucunu tutmazsa, bütün yılın orucu bile o günün yerini tutmaz.” (Ebû Dâvûd, Savm, 38 [2396]; bk. Buhârî, Savm, 29)

Allah’ın yapılmasını emrettiği yükümlülüklerde kullar için çok büyük faydalar, yasakladığı fiillerde ise büyük zararlar bulunduğu inkâr edilemez bir gerçektir. Ramazan ayı ve oruç ibadeti, diğer ibadetlere nispetle hem ferdî hem de toplumsal hayatta daha kapsamlı hikmetler barındırır. Nefsin isteklerinin kontrol altına alınmasını, ruhun arındırılıp yüceltilmesini sağlayan oruç ibadeti, farklı şekilleriyle de olsa bütün ümmetlerde farz kılınan bir ibadet olmuştur.

Oruç, insanın canının çektiği, arzuladığı şeyleri sırf Allah rızası için terk etmek ve nefsin ısrarlı isteklerine sabırla karşı durup kendini tutmaktır. Oruç sayesinde insan, Allah’tan uzaklaştıran günah ve gaflet unsurlarıyla arasına mesafe koyarak ruhuna yönelir ve kendisini manevi yönden geliştirerek nefsini arındırma ve manen yükselme fırsatı bulur.

Oruç, ibadetlerde aranan ihlas özelliğinin, en belirgin şekilde ortaya çıktığı bir ibadettir. Zira kulun oruçlu olup olmadığını yalnızca Allah ile kendisi bilir. Oruç, kulun Allah’a olan sevgi ve samimiyetinin zirveye ulaştığı, her türlü gösteriş ve riyadan uzak bir şekilde ihlasla edâ ettiği bir ibadettir. Bu yönüyle oruç, riya ve gösterişin en az karışacağı bir ibadet olduğu için sevabı da en fazla olan ibadetlerden sayılmıştır. Nitekim Yüce Allah (c.c.) bir kudsî hadiste bu gerçeğe işaret ederek şöyle buyurmaktadır: “Oruç yalnızca benim için edâ edilmiş bir ibadettir. Onun (sayısız) karşılığını da yalnızca ben vereceğim.” (Buhârî, “Savm”, 2 [1894]; Müslim, “Sıyâm”, 30[1151]) Diğer taraftan Hz. Peygamber’in (s.a.s.) haber verdiği sırf oruç tutanların cennete girmeleri için hazırlanmış “reyyân” adlı cennet kapısının mevcudiyeti de bu ibadete ve onu edâ edenlere Allah tarafından atfedilen değerin büyüklüğüne delalet etmektedir. (Bk. Buhârî, “Savm”, 4 [1896])

Öte yandan, orucun, insan sağlığına yararları artık tüm dünyada bilinen bir gerçektir. Bu gerçek, sağlık alanındaki uzmanlarca da ifade edilmektedir. Nitekim uzmanlar, oruçla birlikte özellikle mide ve sindirim organlarının dinlenme, bedenin de zehirli birikimlerden arınma ve iyileşme sürecine girdiğini belirtmektedirler. Gün boyu çalışarak yorulan insan bedeni, günün sonunda uyku ve istirahat ile dinlenmeye alındığı gibi yıl boyunca durmadan çalışan ve yıpranan vücudun tamamı da adeta Ramazan ayında dinlenmeye ve bakıma alınmış olur.

Oruç ibadeti, toplumsal açıdan da birçok hikmet ve yarar barındırmaktadır. Ramazan ayı, sosyal yardımlaşma ve dayanışma ayıdır. Bu ayda açlık ve susuzluğun, oruç sayesinde sınırlı bir zamanda tecrübe edilmesiyle kişide şükran, kanaat, empati, merhamet ve yardımlaşma duyguları canlanmaya başlar. Böylelikle kişi, bir taraftan elindeki nimetlerin gerçek değerini fark ederek kendisine bu nimetleri bahşeden Rabbine şükran ve minnetle yönelirken; diğer taraftan da dünyanın muhtelif yerlerinde açlık ve yoksulluk çeken kardeşlerinin hâllerini oruç sayesinde içten içe tecrübe ederek onların sıkıntılarını giderme arayışına girer.

Ramazan Ayının İhyası

Dinin temel hedefi, insanın bu dünyada Müslümanca yaşamasını ve ahirete göçerken de iman dolu bir kalp ile dünyadan ayrılmasını sağlamaktır. Kişinin işlediği günahlar nedeniyle kalp kararır. Kararmış, paslı bir kalple insanın yolunu bulması ise zorlaşır, hatta bazen imkânsız hâle gelir. Ramazan ayında tutulan oruçlar, kılınan teravih namazları, okunan mukabeleler sayesinde günahlarla paslanan kalpler, ibadet nuruyla cilalanır ve Allah’ın manevi ikramlarına nail olur.

Ramazan ayının gecesini ve gündüzünü, oruç, namaz, teravih, infak, Kur’ân tilâveti, zikir, tefekkür, tevbe ve istiğfarla ihyâ eden bir mümin, manevi bir arınma dönemine girer. Ayrıca Kur’ân’ın ifadesiyle bin aydan daha hayırlı bir gece olan (bk. el-Kadr 97/1-5)ve Ramazan ayının son on gününde aranması tavsiye edilen kadir gecesini de ihyâ eden bir mümin, Hz. Peygamber’in (s.a.s.): “İnanarak ve sevabını Allah’tan umarak Kadir gecesini ihyâ edenin geçmiş günahları affedilir.” (Buhârî, “Savm”, 6 [1901]) müjdesine erişmiş olur.

İmkanı olanların Ramazan’ın son on gününde itikafa girmesi, bu ayın ihya edilmesinin önemli vesilelerinden birini teşkil etmektedir. Hz. Âişe validemizin aktardığı, “Resûl-i Ekrem ramazanın son on gününde i‘tikâfa girerdi. O bu âdetine vefatına kadar devam etmiştir. Sonra onun ardından hanımları i‘tikâfa girmiştir” (Buhârî, “İʿtikâf”, 1; Müslim, “İʿtikâf”, 5)mealindeki rivayet, bu ibadetin önemli bir sünnet olduğunu bize haber vermektedir. Bu ibadet, Allah’ın rızasını kazanmak amacıyla zamanın belirli bir kısmını camide geçirerek ve bu esnada her türlü nefsânî ve şehevî arzulardan uzak durarak mânevi olgunluğa ermek için önemli vesilelerden biri kabul edilmiştir.

Öte yandan Ramazan ayı, dini geleneklerimizin gelecek nesillere öğretilmesi ve yaşatılması açısından da önemli bir fırsat iklimidir. Ramazan ayında akraba, eş dost ve çocuklarla açılan iftarlar, kalkılan sahurlar, kılınan teravihler, tutulan oruçlar, okunan ve dinlenen hatimler, mukabeleler, verilen sadakalar, zekâtlar ve fitreler özellikle çocukların hafızalarında dinlerini yaşayarak öğrenme ve sonraki nesillere aktarma noktasında önemli kalıcı izler bırakır.

Kur’ân-ı Kerîm’in İndirilmeye Başlandığı Mübarek Ay

Rahmet, mağfiret ve kurtuluş ayı olan Ramazan, aynı zamanda bir “Kur’ân ayı” dır. Çünkü Yüce Rabbimizin bizlere hayat rehberi olarak gönderdiği Kur’ân-ı Kerîm, Hz. Peygamber’e (s.a.s.)bu ayda indirilmeye başlamıştır. Kur’ân’ın bu ayda yer alan Kadir gecesinde indirildiğini bildiren müstakil surede bu gecenin bin aydan daha hayırlı olduğu beyan edilmiştir. (Bk. el-Kadr, 97/1-5) Cebrail (a.s.) ile Hz. Peygamber (s.a.s.) her sene Ramazan ayında bir araya gelir, karşılıklı bir şekilde Kur’ân okurlardı. Bu uygulamanın bir devamı olarak Ramazan ayında camilerde ve evlerde okunan mukabele ve hatimler, müminlerin Kur’ân’ın anlam dünyasıyla buluşmasına da bir vesiledir. Nitekim bu ayın bereketiyle insan, günahların kalbinin ve aklının üzerine örttüğü perdeyi kaldırıp, Kur’ân’ı daha derinden hissederek anlama fırsatı yakalar.

Ramazan Ayının Sonu: Bayram

Bayramlar İslam ümmetinin birlik ve beraberliğinin zirveye ulaştığı, fakir ve zengin arasındaki mesafenin kısaldığı, kısaca toplum olarak huzur ve barışın en üst seviyede hissedilerek yaşandığı şenlik günleridir. Bayramları, otellerde ve tatil beldelerinde insanlardan uzak bir şekilde geçirmek yerine Hz. Peygamber’in sünnetine uygun olarak sıla-i rahim yapıldığı, yaşlıların ziyaret edildiği, çocukların sevindirildiği, fakirlerin unutulmadığı bir zaman dilimi olarak değerlendirmek gerekir. Bu bağlamda yaşlı bakım evlerinin, sevgi evlerinin ziyaret edilmesi; fakir kimselerin kapısının çalınması, bayramın ruhuna çok uygun davranışlardır.

Canın Sadakası: Fıtır Sadakası (Fitre)

Fıtır Sadakası, yoksulların ihtiyaçlarının karşılanmasına katkıda bulunmak suretiyle toplumda karşılıklı sevgi ve kardeşlik bağlarının pekişmesine, ihtiyaç sahiplerinin bayram sevincine iştirak etmesine ve böylece bayramın toplumun bütün kesimlerince hep birlikte kutlanmasına imkân sağlar. Bu sayede imkânı olan Müslümanlar paylaşmanın ve yardımlaşmanın sevincini yaşarlar. Ramazan Bayramı’na ulaşmanın bir şükrü olarak sadaka-i fıtır, insan fıtratındaki yardımlaşma ve dayanışmanın bir gereği olarak insan varlığının zekatı kabul edilmiştir. Bu nedenle sadaka-i fıtıra, “can sadakası” veya “beden sadakası” da denilmektedir. Fitre, Ramazan Bayramı’nın birinci günü tan yerinin ağarmasıyla vâcip olmakla birlikte, fakirlerin bayram ihtiyaçlarını karşılamaları için Ramazan ayı içinde de verilebilir.

Hanefi mezhebine göre Ramazan Bayramı’na kavuşan, temel ihtiyaçlarının ve bir yıllık borçlarının dışında nisap miktarı (80,18 gr. altın veya bu değerde) mala sahip olan Müslümanlar kendileri ve ergenlik çağına ulaşmamış çocukları için fıtır sadakası vermekle yükümlüdürler. Ancak fıtır sadakası ile yükümlü olmak için bulunması gereken nisap miktarı malın, zekatta olduğu gibi “artıcı” özellikte olması ve üzerinden “bir kamerî yıl” geçmiş olması gerekmez. Buna karşılık kişinin ana-babası, büyük çocukları, karısı, kardeşleri ve diğer yakınları için fitre ödeme zorunluluğu yoktur. Fakat bu kişiler için fitre verse geçerli olur. Şâfiî mezhebine göre ise fıtır sadakası vermek farzdır ve bununla yükümlü olmak için belli bir zenginliğe sahip olmak şart değildir. Temel ihtiyaçlarının yanı sıra bayram günü ve gecesine yetecek kadar azığa sahip her Müslüman fitre ile yükümlüdür.

Sadaka-i fıtır, 2026 yılı Ramazan ayının başlangıcından 2027 yılı Ramazan ayının başlangıcına kadar olan süre için 240 TL olarak belirlenmiş olmakla birlikte her bir kişi, günlük gıda harcamalarını dikkate alarak belirlediği meblağı da fitre olarak verebilir. Belirlenen meblağın, nakdi olarak verilebileceği gibi gıda vb. maddelerden aynî olarak da verilmesi de mümkündür. Bu kapsamda fitre, gıda kolisi veya market çeki olarak da fakirlere verilebilir.

Zekat İbadeti

Dinen zenginlik ölçüsü kabul edilen nisap miktarında mala sahip olan kimselerin, Allah rızası için belirli kimselere vermekle yükümlü oldukları zekâtın verilme zamanı; zekâta tâbi mallara sahip olunduğu andan itibaren üzerinden bir yıl geçmesiyle başlar. Bununla birlikte daha erken de verilebilir. Ancak zekat vermek için Ramazan’ı beklemeye gerek yoktur. Zekât vermekle yükümlü olanların, yükümlü oldukları andan itibaren en kısa zamanda zekâtlarını vermeleri gerekir. Çünkü zekât bir kulluk borcudur, borç da bir an önce ödenmelidir. Bununla beraber kişi, dilerse nisaba ulaşmış olan malın zekâtını yılı dolmadan önce de verebilir. Buna göre kişi, Ramazan ayının bereketinden istifade etmek için zekat yılı dolmadan da fakirleri sevindirebilir. Zekat yılı dolup ödeme zamanı geldiğinde verdiği miktarı, ödeyeceği toplam miktardan düşer.

Sonuç

Sonuç olarak Ramazan; oruçla nefsi arındıran, paylaşma ve yardımlaşma ile toplumsal dayanışmayı güçlendiren, camilerde teravihlerle Müslümanları bir araya getiren, iftar sofralarında gönülleri buluşturan müstesna bir zaman dilimidir. Bu bereketli ayı hakkıyla idrak eden müminler, arınmış kalpler ve paylaşılan sevinçlerle bayramın gerçek anlamına ulaşır. Allah Teâlâ bizleri Ramazan’ı hakkıyla idrak eden, orucuyla nefsi arınan, zekât ve fitreyle paylaşmayı bilen kullarından eylesin; bayrama da arınmış gönüller ve paylaşılan sevinçlerle ulaşmayı nasip etsin. Âmin.

Konya’da 2026 Ramazanı için hatimle teravih kılınacak camiler açıklandı

Konya İl Müftülüğü’nün paylaştığı listeye göre 2026 Ramazan ayında Selçuklu’da 19, Meram’da 12 ve Karatay’da 9 olmak üzere merkez ilçelerde toplam 40 camide hatimle teravih namazı eda edilecek.

Konya’da Ramazan ayının yerleşik uygulamalarından biri olan hatimle teravih, 2026 yılında da belirlenen camilerde sürdürülecek. İl Müftülüğü koordinasyonunda yürütülen uygulamada teravih namazı boyunca Kur’an-ı Kerim tilaveti Ramazan ayına yayılarak tamamlanıyor; bu yönüyle hatimle teravih, hem ibadetin sürekliliğini hem de cemaatin Kur’an ile bağını güçlendiren bir gelenek olarak öne çıkıyor.

Diyanet’in dini günler takvimine göre Ramazan 2026’da 19 Şubat’ta başlıyor; dolayısıyla ilk teravihin Ramazan’dan bir gece önce kılınması bekleniyor. Bu çerçevede camilerde yoğunluk yaşanabileceği, özellikle merkez ilçelerde hatimle teravih uygulamasına ilginin her yıl arttığı ifade ediliyor.

Açıklanan liste, merkez ilçelerde ibadetin erişilebilirliğini artıracak şekilde mahalle ölçeğine yayılan bir dağılıma işaret ediyor. İl Müftülüğü’ne ait duyuru dosyasında camiler ilçe bazında yer alırken, uygulamanın Selçuklu, Meram ve Karatay’da eş zamanlı yürütüleceği görülüyor. Müftülük çevreleri, Ramazan’ın manevi ikliminin birlikte yaşanması için vatandaşları camilerde buluşmaya davet ederken, cemaatin cami görevlilerinin yönlendirmelerine uyması ve özellikle ilk günlerde erken saatlerde camilere gelmesinin önemine dikkat çekiyor.

Selçuklu: 19 camide hatimle teravih

Selçuklu’da hatimle teravih kılınacak camiler; Adnan Menderes, Adnan Sürmegöz Nişantaş Köşe (Sarı), Akabe, Bardakçı, Elmalılı Hamdi Yazır, Erenköy Tahir Büyükkörükçü Hoca, Hocacihan Zülfikar, Hz. İsmail, Nebahat Hilmi Büyükkürkçü A.İ.H.L. Tatbikat, Kemal Onsun, Kurşuncular, Fatih Korkmaz Büyük, Musalla Halkabıköşk, Otogar Zeki Altındağ, Selçuklu Külliyesi Hz. Ebubekir, Sille Erenköy, Parsana Yaylası Mustafa Koyuncu, Kaşkarlı Hicret ve Zeki Altındağ camileri olarak sıralandı.

Meram: 12 camide uygulama

Meram’da listede yer alan camiler; Kapu, Konevi, D. Ziyabarlas Mahallesi Yeni, Yüksek İslam Enstitüsü, Harmancık Mahallesi Selbasan, Hüseyin Günhan, Hocalar, Selver Mehmet Akif, Sultan Velet, Abdülmümin, Yaylapınar Yeşil ve Sekine Hatun camileri oldu.

Karatay: 9 camide hatim geleneği

Karatay’da ise Avni Urgancı, Bezirci, Şehit Mehmet Yaralı Sancak, Mehmet Şen Topal Hoca, Asmalı Hatip Sultan, Piri Mehmet Paşa, Mehmet Ali Kadriye Atiker, Hacı Ali Hayrati ve Ulurmak Nuraniye camilerinde Ramazan boyunca hatimle teravih kılınacağı bildirildi.

Selçuklu’da hatimle teravih kılınacak camiler (19)

  • Adnan Menderes Camii
  • Adnan Sürmegöz Nişantaş Köşe (Sarı) Camii
  • Akabe Camii
  • Bardakçı Camii
  • Elmalılı Hamdi Yazır Camii
  • Erenköy Tahir Büyükkörükçü Hoca Camii
  • Hocacihan Zülfikar Camii
  • İsmail Camii
  • Nebahat Hilmi Büyükkürkçü A.İ.H.L. Tatbikat Camii
  • Kemal Onsun Camii
  • Kurşuncular Camii
  • Fatih Korkmaz Büyük Camii
  • Musalla Halkabıköşk Camii
  • Otogar Zeki Altındağ Camii
  • Selçuklu Külliyesi Hz. Ebubekir Camii
  • Sille Erenköy Camii
  • Parsana Yaylası Mustafa Koyuncu Camii
  • Kaşkarlı Hicret Camii
  • Zeki Altındağ Camii

Meram’da hatimle teravih kılınacak camiler (12)

  • Kapu Camii
  • Konevi Camii
  • Ziyabarlas Mahallesi Yeni Camii
  • Yüksek İslam Enstitüsü Camii
  • Harmancık Mahallesi Selbasan Camii
  • Hüseyin Günhan Camii
  • Hocalar Camii
  • Selver Mehmet Akif Camii
  • Sultan Velet Camii
  • Abdülmümin Camii
  • Yaylapınar Yeşil Camii
  • Sekine Hatun Camii

Karatay’da hatimle teravih kılınacak camiler (9)

  • Avni Urgancı Camii
  • Bezirci Camii
  • Şehit Mehmet Yaralı Sancak Camii
  • Mehmet Şen Topal Hoca Camii
  • Asmalı Hatip Sultan Camii
  • Piri Mehmet Paşa Camii
  • Mehmet Ali Kadriye Atiker Camii
  • Hacı Ali Hayrati Camii
  • Uluırmak Nuraniye Camii

Fitre 2026: Kişi başı 240 TL

Öte yandan Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, 2026 Ramazan başlangıcından 2027 Ramazan başlangıcına kadar geçerli olmak üzere fitre miktarını 240 TL olarak belirledi. Kurul açıklamasında, fitrenin temel ölçütünün “bir kişinin günlük gıda ihtiyacı” olduğu; bunun yanında her mükellefin kendi günlük harcamasını dikkate alarak daha yüksek bir meblağı fitre olarak verebileceği, fitrenin nakdî ya da aynî (gıda vb.) şekilde ödenebileceği ve belirlenen tutarın aynı zamanda günlük oruç fidyesi bedeli olduğu vurgulandı.