Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Pakistanlı mevkidaşı İshak Dar ile İstanbul’da görüştü

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile İstanbul’da görüştü.

Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre iki bakanın görüşmesi, Dışişleri Bakanlığının İstanbul Temsilciliği’nde gerçekleştirildi.

Türkiye ile Pakistan arasındaki temasların sürdüğü dönemde yapılan görüşmede, iki ülkenin dışişleri bakanları bir araya gelerek temaslarda bulundu.

Görüşmenin içeriğine ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmazken, Fidan ile Dar’ın İstanbul’daki buluşması iki ülke arasındaki diplomatik temasların devamı niteliğinde gerçekleşti.

Türkiye ile Pakistan arasında dış politika ve diplomasi alanındaki görüşmeler, iki ülkenin ilgili kurumları ve üst düzey yetkilileri arasında düzenli olarak sürdürülüyor.

Trump’tan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na destek: Büyük, cesur ve önemli bir ilk adım

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması hakkında dikkat çeken bir açıklama yaptı.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda anlaşmanın imzalanmasından büyük memnuniyet duyduğunu belirterek, söz konusu gelişmenin Orta Doğu’daki ülkelerin ortak hareket etme ve kendi güvenliklerini daha etkin biçimde sağlama yönündeki iradesini gösterdiğini ifade etti.

Trump: Büyük mutluluk duyuyorum

ABD Başkanı Trump, paylaşımında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın vardığı anlaşmadan duyduğu memnuniyeti şu sözlerle dile getirdi:

“Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan’ın Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı imzalamış olmalarını görmekten büyük mutluluk duyuyorum.”

Trump, anlaşmanın bölgesel işbirliği açısından taşıdığı öneme de işaret etti. ABD Başkanı, anlaşmanın Orta Doğu ülkelerinin bir araya gelmeye başladığını ve ülkelerin kendilerini daha etkili biçimde savunabileceklerini ortaya koyduğunu belirtti.

Üç ülkenin liderlerine tebrik

Donald Trump, açıklamasında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın liderlerini de tebrik etti.

Trump şu değerlendirmeyi yaptı:

“Söz konusu üç ülkenin büyük liderlerini tebrik ediyorum. Bu büyük, cesur ve önemli bir ilk adım. İnanılmaz.”

Trump’ın açıklaması, Washington yönetiminin üç ülke arasındaki yeni savunma işbirliğine ilişkin en üst düzeyde verilen olumlu mesajlardan biri oldu.

Anlaşma 7 Ağustos’ta Mekke’de imzalandı

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, 7 Ağustos 2026’da Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan liderleri tarafından Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde imzalandı.

Anlaşmaya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif imza attı.

Üç ülke arasında savunma ve güvenlik alanındaki işbirliğini derinleştiren anlaşmanın en önemli unsurlarından biri, taraflardan herhangi birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye yönelik saldırı olarak değerlendirilmesini öngören ortak savunma yaklaşımı oldu.

Ortak caydırıcılığın güçlendirilmesi hedefleniyor

Anlaşmayla Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında savunma işbirliğinin geliştirilmesi ve ortak caydırıcılık kapasitesinin artırılması amaçlanıyor.

Tarafların açıklamalarında anlaşmanın herhangi bir ülkeye karşı oluşturulmuş saldırgan bir askeri ittifak olmadığı, savunma amacı taşıdığı vurgulandı. Türkiye ve Pakistan’dan yapılan açıklamalarda da anlaşmanın belirli bir ülkeyi hedef almadığı belirtildi.

Türkiye tarafı ayrıca anlaşmanın Birleşmiş Milletler Şartı’nın meşru müdafaa hakkını düzenleyen 51. maddesi çerçevesinde değerlendirildiğini ve mevcut ikili ya da çok taraflı anlaşmaların yerine geçmediğini açıkladı.

Trump: Orta Doğu bir araya geliyor

Donald Trump’ın açıklamasında öne çıkan bir diğer unsur ise anlaşmanın bölgesel güvenlik mimarisine ilişkin taşıdığı mesaj oldu.

ABD Başkanı, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında varılan mutabakatın Orta Doğu’nun giderek daha fazla bir araya geldiğini gösterdiğini ifade ederek ülkelerin kendi savunmalarını daha anlamlı ve etkili biçimde gerçekleştirebileceklerini söyledi.

Trump’ın bu değerlendirmesi, anlaşmanın yalnızca üç ülke arasındaki askeri işbirliği açısından değil, bölge ülkelerinin güvenlik konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi bakımından da Washington’da olumlu karşılandığını ortaya koydu.

Bölgesel güvenlik açısından yeni dönem

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye’nin askeri kapasitesi ve savunma sanayisi, Suudi Arabistan’ın ekonomik ve bölgesel ağırlığı ile Pakistan’ın askeri tecrübesini aynı savunma çerçevesinde bir araya getiriyor.

Anlaşmanın imzalanmasının ardından Türkiye ve Pakistan’dan yapılan açıklamalarda, mutabakatın yalnızca üç ülkeyle sınırlı kapalı bir yapı olarak görülmemesi gerektiği, belirlenen ilkeleri benimseyen diğer bölge ülkelerinin de gelecekte katılımına açık olabileceği ifade edildi.

Trump’tan dikkat çeken destek mesajı

ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın imzaladığı anlaşmayı “büyük, cesur ve önemli bir ilk adım” olarak değerlendirmesi, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın uluslararası düzeydeki siyasi önemini de artırdı.

Trump’ın açıklamasıyla birlikte Washington’dan anlaşmaya açık bir destek mesajı verilmiş oldu. ABD Başkanı, üç ülkenin ortak savunma yaklaşımını bölgesel dayanışma ve ülkelerin kendi güvenliklerini daha etkin şekilde sağlayabilmeleri açısından olumlu değerlendirdi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: Üç ülkeye saldırmayan ülkeler bizim hedefimizde değil

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın teknik olarak NATO Antlaşması’nın kolektif savunmaya ilişkin 5. maddesiyle aynı olduğunu belirterek, “Zaten onun için bir güvenlik paktı kuruyorsunuz. Onun için nihai derecede bir ittifaka katılma kararı alıyor diğer ülkeler. Birbirinin koruyucu desteğinden faydalanmak için.” dedi.

AAtölye’de Anadolu Ajansı Editör Masası’na konuk olan Fidan, gündeme ilişkin soruları yanıtladı, değerlendirmelerde bulundu.

Bakan Fidan, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında dün imzalanan “Mekke Ortak Savunma Anlaşması”na ilişkin, “Gerçekten tarihi bir gündü. Cumhurbaşkanı’mızın (Recep Tayyip Erdoğan) liderliğinde yürüttüğümüz dış politikamızda, gerçekten uzun yıllardır hedeflediğimiz bazı köşe taşları var. Onlardan birinin gerçekleşmesiyle alakalı bir olaya tanıklık ettik.” ifadesini kullandı.

Bölgede uzun yıllardır devam eden bir istikrarsızlık olduğuna işaret eden Fidan, savaşların, işgallerin, sürgünlerin ve yerinden edilmiş insanların, Türkiye’nin yakın doğusu ve güney doğusunda, dünyada genel olarak “Orta Doğu” ismiyle kabul görmüş coğrafyada, uzun yıllardır devam eden olaylar olduğunu dile getirdi.

Fidan, bu sistemsizliğin uzun yıllardır iktidarda bulunan AK Parti hükümetlerinin çok yakından takip ve analiz ettiği, bu sorunlara nasıl kalıcı düzenlenme getirilebilir diye düşündüğü bir husus olduğunu vurguladı.

Son birkaç yıldır bu konudaki görüşlerini daha da olgunlaştırarak pratikte ne türden adımlar atılabileceğine yoğunlaştıklarını dile getiren Fidan, ilk tespitlerin ardından bunların ilgili taraflarla paylaşıldığını ve nihayetinde somutlaştırılma aşamasına geldiklerini söyledi.

– “Bölgesel sahiplenmemizin artırılması önemli”

Bakan Fidan, Türkiye’nin amacına dair “Bölgesel sahiplenmemizin artırılması önemli. Çünkü dışarıdan gelen hegemonlar, bölgedeki sorunları çözmüyor, daha da akut hale getiriyor, maliyeti çok yüksek oluyor. Bölge ülkelerinin kendi güvenliklerini, kendi ekonomik istikrarlarını, kendi kalkınmalarını, kendi refahlarını, kendilerinin aslında garanti altına alıcı daha kurumsal noktalara gitmeleri gerekiyor.” diye konuştu.

Türkiye’nin hemen hemen bölge ülkelerinin hepsiyle çok iyi ilişkileri olduğuna dikkati çeken Fidan, şöyle devam etti:

“Ama bunlar gerçekten konjonktüre, siyasi algılara, anlayışlara dayalı, her an değişebilen yapıda olan ilişkiler idi. Ama Türkiye’nin dış politikası uzun zamandır Cumhurbaşkanı’mızın liderliğinde aynı. Biz bunu daha kalıcı hale getirmenin daha faydalı olduğunu hep düşündük. ‘Aradaki kardeşlik ilişkisi’ dediğimiz veya ‘ilişki’ dediğimiz konuların daha yapısal, daha profesyonel, daha kendi kendine gidebilen bir noktada olması gerekiyor bütün bölgenin istikrarı için.”

Fidan, Türkiye’nin bölgesel vizyonuna ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

“Bir bölgede aslında savunma ittifakına ihtiyaç var. Ülkeler birbirlerinin güvenliğinden emin olmadan üstüne ekonomik yapılar bina edemiyorlar. Bu tarihin de gösterdiği bir husus. Biz bunu Avrupa Birliği’nde de gördük. Amerikan güvenlik şemsiyesinin sağladığı atmosfer içinde Avrupa ekonomik toplumunun hayata geçtiğini, daha sonra bunun evrildiğini gördük. Burada da bölgedeki istikrarsızlıkların giderilmesi, en azından durdurulması ve daha büyük ekonomik ve sosyal entegrasyon sağlanarak bölge halkının refahının ilerletilmesi konusunda büyük bir irade var.”

Bunun kolay bir iş olmadığını ve çok başında olduklarının bilincinde olduklarını dile getiren Fidan, bunun için bütün zihinsel ve kavramsal hazırlıkların ve planların bulunduğunu söyledi.

– Anlaşma için 2 yıldır hazırlık süreci oldu

Fidan, bunların kurumsal olarak nasıl hayata geçirileceğine dair çalışmaları da olduğunu belirterek, “Bunları yaparken ne türden sorunlarla karşılaşacağız, onları biliyoruz. Bunları tam 2 yıl 8 aydır ben ortaklarımızla, imza attığımız ortaklarla ve diğer bölge ülkeleriyle kesintisiz konuşuyorum. Cumhurbaşkanı’mız lider seviyesinde yaptığı görüşmelerde tabii hep gündeme getiriyor.” diye konuştu.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın 2 yıldır hazırlandığına ilişkin soruya Fidan, “Tabii, bunun fikir düzeyinden kavrama, kavramdan anlaşma noktasına geçmesi.” yanıtını verdi.

Bakan Fidan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın teknik olarak NATO Antlaşması’nın kolektif savunmaya ilişkin 5. maddesiyle aynı olduğunu belirterek, “Zaten onun için bir güvenlik paktı kuruyorsunuz. Onun için nihai derecede bir ittifaka katılma kararı alıyor diğer ülkeler. Birbirinin koruyucu desteğinden faydalanmak için.” dedi.

İmzacı ülkelere bir yükümlülük getirdiğine işaret eden Fidan, Türkiye’nin 1952’den itibaren NATO’da olduğunu ve uzun yıllardır NATO toplantılarına katıldığını söyledi.

Fidan, son NATO Zirvesi’nin Ankara’da yapıldığını anımsatarak, NATO’nun tarihinde bir veya iki defa ortak müdahale kararı alıp operasyona girdiğini ifade etti.

Bakan Fidan, “Bir; Afganistan’daki bir hususu destekledi, bir de Kosova’da destekledi. Onun dışında NATO’nun hazırlıkları, NATO’nun en büyük caydırıcılığı defensive pozisyonda bir caydırıcılık yeteneği geliştirmek. ‘Sen, bana saldırsan ben hazırlığını yapmış, bu kadar büyük bir topluluğa sahip askeri gücüm. Benim gücümü test etme. Dolayısıyla ben saldırıya uğramıyorum. Benim bulunduğum coğrafyada siyasi, ekonomik ne kadar sorunu varsa hallederek kalkınıyor ve daha normal bir yolda gidiyor.'” diye konuştu.

Bunun önemli olduğunun altını çizen Fidan, bütün gelişmelerin önünü tıkayan şeyin şiddet, savaş ve gözyaşı olduğunu vurguladı.

– “Biz birbirimize artık bundan sonra dayanışma halindeyiz”

Fidan, “Caydırıcılık gücünüzü artırıyorsunuz. İkinci bir hususta, bu türden ittifaklara girmenin yolu, bir dışarıya mesaj vermekten ziyade, bu ittifaka imza atan ülkeler birbirlerinin güvenliğine tehdit olmayacaklarını, aslında birbirlerinin güvenliğine tersine garanti olacaklarını ortaya koyuyorlar, taahhüt ediyorlar. Başlangıç noktası bu. Bir güvenlik ittifakına girdiğiniz zaman dışarıdaki bir aktöre karşı değil, içeride ‘biz birbirimize artık bundan sonra dayanışma halindeyiz, birbirimizden diğerine zarar gelmez’ meselesi.” dedi.

Bunun önemli bir başlangıç noktası olduğuna işaret eden Fidan, daha sonra mevcut tehditlere göre çalışılması gerektiğini söyledi.

Bakan Fidan, “En çok merak edilen konu, saldırı durumunda hemen bir yükümlülük doğuyor mu? Bu yükümlülük nasıl işlevsel hale gelecek” sorusuna, “Anlaşma metnine bakıldığında orada genel taahhütler var. Bu genel taahhütlerin hangi pratikte ne şekilde hayata geçeceği her zaman için ifade ettiğim gibi tartışmaya ve ilgili kurulların karar almasına bağlı.” yanıtını verdi.

Bir ülkenin bu konuda çağrıda bulunması gerektiğini söyleyen Fidan, yardımın keyfiyetini de ülkenin tanımlayacağını dile getirdi.

Fidan, şunları ifade etti:

“Der ki ‘benim istihbarata ihtiyacım var, lojistiğe ihtiyacım var, mühimmata ihtiyacım var, olmadı, daha ileri safhada askeri ünitelere ihtiyacım var. Bunlar çok aşamalı, tehditin boyutuna göre değişen hususlar. Şu ana kadar yapılan çalışmalarda bizim ortaya koyduğumuz perspektif şu, şimdi bizim bir yapısal olarak bakanlar komitesi olacak. Aynı NATO’da olduğu gibi dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanının olduğu siyasi ve askeri komite var. Siyasi ve askeri komite, liderlerin ortaya koyduğu vizyonu, bu ittifak içinde karara bağlayan, çalışmaları yapan komite. Bunun ortaya koyduğu vizyonu hayata geçirecek bir genel sekreterlik olacak, bir teşkilat olacak.”

– “3 ülke liderleri arasında konuşulan konu, savunma sanayi işbirliği”

Bunun önemli yapısal bir adım olduğunu vurgulayan Fidan, şunları kaydetti:

“Biz burada imza attık, ayrıldık, yok. Bu Genel Sekreterlik daha sonra 3 ülke arasındaki bu savunma ittifakıyla ilgili konuları yakından takip edecek, alınan kararların uygulanmasını. Burada şu anda çalışmaya başlamadık, daha imzalar yeni atıldı. İlk komite toplantısından sonra muhtemelen bakanlar olarak liderlerin onayına sunacağımız hususlar, sekreteryanın kurulması, yapısı, işleyişi ve verilecek ilk ödevler olur.

Burada tabii çok fazla husus var askeri konular yani ‘ortak çalışabilirlik’ dediğimiz yani NATO’da ‘interoperability’ diye kavramsallaştırılan çok önemli bir husus var. Yani farklı ordu yapıları olan ülkelerin beraber bir arada iş görebilmesi, çalışabilmesi, karşılıklı eğitim, destek hususları, lojistik mevzuları, tehdit analizleri, istihbarat paylaşımı ve en önemlisi savunma sanayi alanlarında işbirliği. Dün en çok liderler arasında konuşulan konu, savunma sanayi alanındaki işbirliği ve buradaki teknolojilerden ülkelerin birbirinden istifade etmesi.”

Bunun ciddi ve süreklilik gerektiren kurumsal bir iş olduğunu söyleyen Fidan, bunun kendi içinde artık otomatiğe bağlamış bir çalışması olacağını belirtti.

Fidan, “Ülkeler sıkıştıkça ‘ya biz ne yapacaktık beraber’ deme durumunda olmayacaklar. Bizim her zaman için yani vurguladığım husus, dış politikada veya herhangi bir konuda başarıyı rastgeleliğe bırakmamak gerekiyor, kurumsallaştırmak gerekiyor. Devamlı hale getirmek gerekiyor.” ifadesini kullandı.

Belli menfaatler etrafında ülkelerin bir ittifaka yoğrulması gerektiğini söyleyen Fidan, “Bu 3 ülke, çekirdek ülke.” dedi.

 

 

Mekke Ortak Savunma Anlaşması

“Yazıya bağladığımız bir ortak tehdit yok.

Suudi Arabistan, Pakistan, Türkiye’nin dış politika tavırlarına baktığınızda yayılmacı politikaları olan ülkeler değil. Kendi sınırları içerisinde kendi dertleriyle, kalkınmalarıyla meşguller.

Bize saldırmayan hiçbir ülke hedefimizde değil.

İster bölge içinden ister dışından saldırıya uğramadığı sürece bu ittifakın herhangi bir ülkeyle alıp veremediği olamaz.

Hiçbir şekilde farklı coğrafyaları, farklı öncelikleri birbiriyle çatışır halde tutacak değiliz.

Sekreteryanın merkezi Suudi Arabistan’da olacak, o şekilde kararlaştırdık.

Adını vermek istemiyorum, başka ülkeler var katılmak isteyen.

Tatbikatlar olacak, eğitimler olacak. Bunlar zaten ortak askeri ittifakların doğasındaki hususlar. Bunları yapmadan ortak çalışabilirliği, ortak hareket edilebilirliği ortaya koyamazsınız.

Genel şu anda söylenen Mekke İttifakı.

Bir sonraki aşamada Mısır’ın da ittifakın arasında bulunacağına inanıyorum.

Cumhurbaşkanımızın vizyonunda bizim 3 ülkeyle sınırlı kalmamamız, büyümemiz, gerekirse bütün ülkeleri bu çatının altında toplamamız var.

Bu bölgeye kalıcı istikrarı getirecek en önemli adım. Bu bölge, son yüz yıldır Osmanlı’nın çekilmesinden beri istikrarsızlıkla anılan bir bölge.”

Kafkas Paktı

“(Kafkas Paktı ihtimali) Bunlar gerektiği zaman inşa edilebilir.

Avrupa’yla Orta Doğu güvenlik mimarilerini Türkiye üzerinden uzun vadede, hatta orta vadede uyumlaştırılması mümkün.”

ABD/İsrail-İran Savaşı ve Hürmüz Boğazı

“(İran Körfezi’nde savaş ve mücadelede Hürmüz Boğazı’nın kapatılması) Enerji açısından bize doğrudan etki eden bir durum yok.

Kızıldeniz ticaret havzasının kapatılması bizim tabii ki menfaatimizle doğrudan bir konu.

Şu anda en önemli öncelik herkesin üzerinde çalıştığı, geçici süre de olsa – ki 60 gün olarak nitelendiriliyor- boğazın açılmasını sağlayacak bir uzlaşmanın sağlanması.

Şu anda bölge ülkeleri, Amerika, Batı, Avrupa, Asya, bu boğazın bir an önce açılmasını talep ediyor, bu konuda büyük bir baskı var.

(Suudi Arabistan-İran gerilimi) Suudi Arabistan ile konuştuğumuz zaman İran’la ilgili “Biz İran’la savaşalım, İran’ı yok edelim” gibi bir niyetleri yok. Bu konuda daha farklı düşünceleri var. İran’a yönelik askeri müdahalenin çözüm olmadığını, konuşma yoluyla anlaşma yoluyla bu meselenin halledilmesi konusunda bir duruşları var.”

Gazze

“Hamas’ın Filistin halkını önceleyen yaklaşımı takdire şayan bir yaklaşım; Filistin halkı bunu muhakkak ödüllendirecektir.

Uluslararası siyasal izolasyonun kesintisiz şekilde devam ettirilmesi gerekiyor. İsrail’in en çok korktuğu şey uluslararası izolasyon.

İsrail’in temel hedefi Gazze’yi Filistinsizleştirmek olduğu sürece bu tür oyunlar devam edecek.”

Rusya-Ukrayna Savaşı

“Kimsenin taviz vermediği bir yerde savaş kendi taviz alanını kendi oluşturana kadar şiddetini artırarak devam eder.

(Karadeniz’de Türk sahipli veya bayraklı gemilere saldırılar) Diğer hedef alınan gemilere nazaran Türk gemilerinin sayısı biraz daha az ama yine de bizi çok fazla endişeye sevk eden bir husus.

Cephedeki yıpratma cephe gerisindeki yıpratmaya döndüğü zaman konu bir muharebeyi kaybedip kaybetmemeye değil millet olarak var olup olmamaya gelir.

Bu tehlikeli bir durum. Bizim ne yapıp edip araya girip uluslararası toplum olarak bu savaşı durdurmamız gerekiyor, çünkü burada olmaz denen her şey oluyor.”

Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi

“Bu çerçeve yasanın çok iyi yazılmış, garanti altına alıcı hükümleri var. O açıdan güzel bir dili ve mekanizması var. Örgüt kendi silahlarını bırakmadan imkan ve kabiliyetlerinden vazgeçmeden, bu yasanın hususlarından yararlanamayacak.”

Kıbrıs meselesi

“Bizim için çözüm esas iki devletli çözümün hayata geçmesi, ideal çözüm bu. Bizim durduğumuz yer bu.

Kıbrıs Türkünün egemen, eşit, bağımsız duruşu önemli.

Rum kesimi hiçbir zaman için Türklerle eşit devlet paylaşımına gitmeyecekler. Bu iki artı iki dört kesinliğinde bir konu.

Kıbrıs Türklerini içine alan her türlü diyalog ortamını destekliyoruz.

Belli menfaatlere ulaşmak için kalıcı çözümleri beklememize gerek yok.

Rum kesimini devlet olarak tanımıyoruz. Sen Kıbrıs Türkünün hakkını tanımazsan ben de senin devlet varlığını tanımam. Sen 1960’da kurulan devlet değilsin.

50 yıldır statüko aynı, adadaki istikrar, barış tek bir sebepten oluyor Türk askerinin adada var olmasından dolayı.”

Türkiye’nin ASEAN Diyalog Ortağı olması

“Bundan sonra ASEAN bölgesiyle çok yakından çalışmaya devam edeceğiz.”

AK Parti’nin 25. kuruluş yıl dönümü

“AK Parti’nin aslında geçmişin hatalarından ders çıkartarak günümüzün de şartlarını iyi değerlendirerek ve bu milletin stratejik kültürünü, emellerini ve ruh halini de hesaba katarak oluşturduğu bir formülasyon var.

Her yer ateş ve siz burada manuel pilotla, kaptan pilotun (Cumhurbaşkanı Erdoğan) ustalığıyla götürüyorsunuz işi. Bu AK Parti’dir.”

 

Mekke Ortak Savunma Anlaşması dünya basınının gündeminde: Üç ülkeden yeni güvenlik mimarisi

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, yalnızca üç ülke arasındaki askeri ve güvenlik ilişkileri açısından değil, Orta Doğu ve İslam dünyasındaki yeni güç dengeleri bakımından da uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan anlaşma, dünyanın önde gelen haber ajansları, televizyon kanalları ve gazetelerinin gündeminde geniş yer buldu.

Uluslararası basında yapılan değerlendirmelerde anlaşmanın özellikle bölgedeki savaşlar, artan güvenlik kaygıları, askeri gerilimler ve küresel ittifak sistemlerinde yaşanan belirsizliklerin arttığı bir dönemde hayata geçirilmesine dikkat çekildi.

Anlaşmanın en önemli hükümlerinden birini ise Türkiye, Suudi Arabistan veya Pakistan’dan herhangi birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye birden yöneltilmiş saldırı olarak kabul edilmesi oluşturuyor.

Reuters: Karşılıklı savunma taahhüdü öne çıkıyor

İngiliz haber ajansı Reuters, gelişmeyi “Orta Doğu’daki kargaşa tırmanırken Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan karşılıklı savunma taahhüdünde bulundu” başlığıyla okuyucularına duyurdu.

Reuters’ın değerlendirmesinde anlaşmanın, bölgesel çatışmaların oluşturduğu güvenlik risklerinin giderek daha fazla hissedildiği bir dönemde önemli Müslüman ülkeleri ortak bir savunma anlayışı etrafında buluşturduğuna dikkat çekildi.

Haberde üç ülkenin karşılıklı güvenlik taahhütlerinin yanı sıra yetkililerin açıklamaları ve uzmanların anlaşmanın bölgesel sonuçlarına ilişkin değerlendirmelerine de yer verildi.

Reuters’ın yaklaşımında özellikle anlaşmanın askeri işbirliğinin ötesine geçerek bölgesel güvenlik mekanizmaları açısından yeni bir model oluşturabileceği ihtimali öne çıktı.

BBC anlaşmanın ayrıntılarını gündemine taşıdı

İngiliz yayın kuruluşu BBC de gelişmeyi “Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan savunma anlaşması imzaladı” başlığıyla duyurdu.

BBC’nin haberinde anlaşmanın temel hükümleri, üç ülkenin güvenlik alanındaki ortak yaklaşımı ve yetkililer tarafından yapılan açıklamalar aktarıldı.

Haberde uzman değerlendirmelerine de yer verilerek Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın sahip olduğu siyasi, ekonomik ve askeri kapasitenin oluşturulan yeni mekanizmayı bölgesel açıdan dikkat çekici hale getirdiğine işaret edildi.

CNN: Riyad güçlü Müslüman ülkelerle savunma bağlarını artırıyor

Amerikan yayın kuruluşu CNN ise anlaşmayı bölgedeki askeri gerilimlerle ilişkilendiren bir çerçevede değerlendirdi.

CNN, gelişmeyi “İran ile savaş yaklaşırken Suudi Arabistan, tarihi bir savunma anlaşmasıyla askeri güçleri önde gelen Müslüman ülkelere yöneliyor” başlığıyla manşetine taşıdı.

Haberde Suudi Arabistan’ın güvenlik politikalarında Türkiye ve Pakistan gibi önemli askeri kapasiteye sahip ülkelerle ilişkilerini güçlendirmesinin stratejik önem taşıdığı değerlendirmesi yapıldı.

CNN’nin haberinde anlaşmanın bazı hükümleri ile Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistanlı yetkililerin konuya ilişkin açıklamalarına da geniş yer ayrıldı.

New York Times: Başka ülkelerin katılımına açık olabilir

Amerikan New York Times gazetesi de “Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan ortak savunma anlaşması imzaladı” başlığıyla gelişmeyi okuyucularına aktardı.

Gazete, üç ülkenin yetkililerinin anlaşmanın tamamen savunma amacı taşıdığına ilişkin açıklamalarını öne çıkardı.

Yetkililerin, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını ifade ettikleri belirtilirken, gerekli şartların oluşması durumunda başka ülkelerin de oluşturulan mekanizmaya dahil olabileceğine yönelik açıklamalara dikkat çekildi.

Bu yönüyle anlaşmanın yalnızca Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki mevcut askeri ilişkilerle sınırlı kalmayabilecek daha geniş bir güvenlik yapılanmasının başlangıcı olup olmayacağı da uluslararası basının gündemindeki başlıklardan biri oldu.

Associated Press: Üç bölgesel güç arasındaki işbirliği güçleniyor

The Associated Press (AP) haber ajansı anlaşmayı “Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan önemli bir savunma anlaşması imzaladı” başlığıyla duyurdu.

AP’nin haberinde Mekke’de imzalanan anlaşmanın güvenlik endişelerinin arttığı bir dönemde üç önemli bölgesel güç arasındaki işbirliğini pekiştirdiği değerlendirmesi yapıldı.

Türkiye’nin askeri ve savunma sanayisi kapasitesi, Pakistan’ın güçlü askeri yapısı ve Suudi Arabistan’ın bölgedeki ekonomik ve siyasi ağırlığının aynı güvenlik mekanizması içerisinde buluşmasının anlaşmanın önemini artırdığı vurgulandı.

Financial Times: Amaç güvenlik işbirliğini derinleştirmek

İngiliz Financial Times gazetesi de gelişmeyi “Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan, Mekke’de bir savunma anlaşması imzaladı” başlığıyla haberleştirdi.

Gazetenin değerlendirmesinde üç ülkenin, bölgede devam eden savaşlar ve istikrarsızlıklarla mücadele edebilmek amacıyla güvenlik alanındaki işbirliğini daha ileri seviyeye taşımayı hedeflediği belirtildi.

Anlaşmanın yalnızca olası saldırılara karşı ortak hareket edilmesini değil, savunma politikaları ve askeri kapasitenin geliştirilmesini sağlayabilecek yeni bir işbirliği zemini sunduğu ifade edildi.

Wall Street Journal ABD güvenlik şemsiyesine dikkat çekti

Amerikan Wall Street Journal (WSJ) gazetesi de Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın imzaladığı anlaşmayı bölgedeki değişen güvenlik dengeleri üzerinden değerlendirdi.

Gazete, üç ülkenin uzun süredir devam eden bölgesel kargaşanın ardından güvenliklerini güçlendirebilmek amacıyla daha yakın askeri ilişkilerin temelini attığını kaydetti.

WSJ’nin haberinde anlaşmanın, bölgede yaşanan savaşların yeni güvenlik riskleri oluşturduğu ve Amerika Birleşik Devletleri’nin bölgedeki geleneksel güvenlik şemsiyesinin geleceğine ilişkin soru işaretlerinin arttığı bir ortamda imzalandığı değerlendirmesine yer verildi.

Bu çerçevede Mekke Anlaşması’nın, bölge ülkelerinin güvenlik konusunda kendi aralarında yeni işbirliği modelleri geliştirme arayışlarının önemli örneklerinden biri olabileceğine dikkat çekildi.

Middle East Eye: Üç önemli Müslüman ülke aynı güvenlik şemsiyesinde

Orta Doğu merkezli yayın kuruluşu Middle East Eye ise anlaşmayı “Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan savunma anlaşması imzaladı” başlığıyla haberleştirdi.

Haberde anlaşmanın dünyanın önde gelen Müslüman ülkelerinden üçünü ilk kez kapsamlı bir ortak güvenlik şemsiyesi altında buluşturduğu değerlendirmesi yapıldı.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki askeri ilişkilerin geçmişte farklı alanlarda geliştiği ancak yeni anlaşmayla güvenlik taahhütlerinin çok daha kapsamlı ve kurumsal bir yapıya kavuştuğu vurgulandı.

Al Jazeera: Bölgesel krizlerin ortasında dikkat çeken adım

Katar merkezli Al Jazeera televizyonu da Mekke’deki imza törenini geniş şekilde gündemine taşıdı.

Al Jazeera gelişmeyi “Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye, bölgede karışıklıklar sürerken bir savunma anlaşması imzaladı” başlığıyla duyurdu.

Haberde bölgesel krizler ve askeri gerilimlerin arttığı bir dönemde imzalanan anlaşmanın üç ülke arasındaki güvenlik işbirliğini önemli ölçüde derinleştireceği ifade edildi.

Anlaşmanın yalnızca mevcut tehditlere karşı oluşturulmuş bir düzenleme olmadığı, uzun vadeli askeri ve savunma işbirliğinin altyapısını da oluşturmayı amaçladığına dikkat çekildi.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması ne öngörüyor?

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, herhangi bir ülkeyi doğrudan hedef almayan savunma odaklı bir işbirliği mekanizması olarak tanımlanıyor.

Anlaşmanın temel yaklaşımını ortak güvenlik, külfet paylaşımı, kolektif caydırıcılık ve taraf ülkelerin güvenlik kapasitesinin karşılıklı olarak desteklenmesi oluşturuyor.

Düzenlemeyle bölgesel ve küresel barışın, istikrarın ve refahın korunmasına yönelik üç ülkenin mevcut taahhütlerinin daha güçlü hale getirilmesi hedefleniyor.

Bir ülkeye saldırı üç ülkeye saldırı sayılacak

Anlaşmanın en dikkat çekici maddesi kolektif savunmaya ilişkin hüküm oldu.

Buna göre Türkiye, Suudi Arabistan veya Pakistan’dan herhangi birine yönelik silahlı saldırı, anlaşmaya taraf olan üç ülkeye yönelik saldırı olarak değerlendirilecek.

Bu düzenleme, tarafların herhangi bir dış saldırı veya ciddi güvenlik tehdidi karşısında birbirlerinin yanında yer almalarına yönelik güçlü bir siyasi ve askeri taahhüt anlamına geliyor.

Aynı zamanda olası saldırılara karşı caydırıcılığın artırılması ve taraf ülkelerin ortak hareket edebilme kapasitesinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Savunma sanayisinde yeni dönem

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın önemli başlıklarından birini savunma sanayisi işbirliği oluşturuyor.

Anlaşmayla taraf ülkeler arasında mevcut savunma ilişkilerinin daha ileri seviyeye taşınması ve savunma sanayisi alanında ortak kapasitenin geliştirilmesi hedefleniyor.

Türkiye’nin son yıllarda geliştirdiği savunma sanayisi altyapısı, Pakistan’ın askeri kapasitesi ve Suudi Arabistan’ın savunma yatırımları dikkate alındığında bu alandaki işbirliğinin anlaşmanın en önemli boyutlarından birini oluşturması bekleniyor.

Üç ülkenin ortak projeler, teknoloji paylaşımı ve savunma sistemleri alanındaki işbirliğinin geliştirilmesine yönelik yeni imkanlar oluşturması da anlaşmanın uzun vadeli sonuçları arasında gösteriliyor.

Askeri birlikte çalışabilirlik artırılacak

Anlaşmanın bir diğer hedefi de Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan silahlı kuvvetlerinin birlikte hareket edebilme kapasitesini geliştirmek.

Askeri birlikte çalışabilirlik; eğitim, tatbikat, operasyonel koordinasyon, askeri planlama ve savunma sistemlerinin uyumu gibi çok sayıda alanı kapsıyor.

Bu kapsamda ülkelerin mevcut askeri işbirliğinin daha kurumsal hale getirilmesi ve ortak tehditler karşısında daha hızlı koordinasyon sağlanabilmesi amaçlanıyor.

Bölgesel güvenlik dengeleri açısından kritik anlaşma

Uluslararası basında yer alan değerlendirmelerin ortak noktasını, anlaşmanın son derece hareketli bir jeopolitik dönemde imzalanmış olması oluşturuyor.

Orta Doğu’daki çatışmaların yayılma ihtimali, bölgesel güçler arasındaki askeri rekabet, enerji güvenliği ve küresel güçlerin bölge politikalarındaki değişimler ülkeleri yeni güvenlik arayışlarına yöneltiyor.

Bu ortamda Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında kurulan kolektif savunma mekanizması, üç ülkenin yalnızca ikili ilişkiler üzerinden değil, çok taraflı ve kurumsal bir güvenlik modeli üzerinden hareket etmek istediğinin önemli göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

İslam dünyasında yeni güvenlik modeli tartışması

Anlaşmanın uluslararası medyada geniş yankı bulmasının nedenlerinden biri de üç ülkenin İslam dünyasındaki ağırlığı.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın aynı mekanizma içerisinde ortak güvenlik ve savunma taahhüdü altına girmesi, gelecekte İslam dünyasında daha geniş kapsamlı güvenlik işbirliklerinin gündeme gelip gelmeyeceği tartışmasını da beraberinde getirdi.

Üç ülkenin anlaşmanın başka devletlere karşı oluşturulmuş bir ittifak olmadığını özellikle vurgulaması ise kurulmak istenen mekanizmanın savunma ve caydırıcılık eksenli olduğuna yönelik mesaj olarak değerlendiriliyor.

Anlaşmaya ilerleyen süreçte başka ülkelerin katılımına imkan tanınabileceğine ilişkin açıklamalar da Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın gelecekte daha geniş bir yapıya dönüşebilme potansiyeline ilişkin tartışmaları güçlendiriyor.

Gözler anlaşmanın uygulanma sürecinde

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın imzalanmasının ardından uluslararası kamuoyunun dikkatinin bundan sonraki uygulama sürecine çevrilmesi bekleniyor.

Özellikle ortak askeri tatbikatlar, savunma sanayisi projeleri, askeri eğitim programları ve operasyonel koordinasyona ilişkin atılacak adımlar anlaşmanın sahadaki etkisini belirleyecek.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın anlaşma kapsamında oluşturacağı mekanizmalar, yalnızca üç ülke arasındaki ilişkileri değil, Orta Doğu, Güney Asya ve daha geniş İslam coğrafyasındaki güvenlik tartışmalarını da yakından ilgilendirecek.

Uluslararası basının anlaşmaya gösterdiği yoğun ilgi ise Mekke’de atılan imzaların sıradan bir askeri işbirliği adımının ötesinde, bölgesel güvenlik mimarisini etkileyebilecek stratejik bir gelişme olarak değerlendirildiğini ortaya koyuyor.

DMM, “Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın NATO’nun 5. maddesiyle çeliştiği” iddiasını yalanladı

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM), Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na ilişkin sosyal medyada gündeme getirilen iddialara yanıt verdi.

DMM, anlaşmanın Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün (NATO) 5. maddesiyle çeliştiği ve NATO’ya paralel yeni bir ittifak yapısı oluşturduğu yönündeki iddiaların tamamen gerçek dışı olduğunu bildirdi.

DMM: İddialar bir algı girişimi

Dezenformasyonla Mücadele Merkezi’nin NSosyal hesabından yapılan açıklamada, sosyal medya platformlarında yayılan iddiaların gerçeği yansıtmadığı belirtilerek bunların “nereden kaynaklı olduğu açıkça belli olan bir algı girişimi” olduğu ifade edildi.

Açıklamada, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın Türkiye’nin NATO dahil mevcut uluslararası müttefiklik taahhütleriyle herhangi bir çelişki oluşturmadığı vurgulandı.

Anlaşmanın, bölgesel güvenliği destekleyen ve Türkiye’nin mevcut ittifak ilişkilerini tamamlayan bir işbirliği mekanizması niteliğinde olduğu kaydedildi.

“NATO üyeliğinin alternatifi değil”

DMM açıklamasında, Türkiye’nin bölgesel ortaklıklar geliştirmesinin NATO üyeliğine alternatif olmadığına dikkat çekildi.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın saldırgan bir askeri blok olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtilen açıklamada, anlaşmanın caydırıcılığı artırmayı hedefleyen savunma odaklı bir düzenleme olduğu ifade edildi.

Savunma sanayii ve askeri eğitim işbirliği öne çıkıyor

Açıklamada, anlaşmanın herhangi bir üçüncü ülkeyi veya uluslararası bloğu hedef almadığı vurgulandı.

Anlaşmayla savunma sanayii alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi, ortak askeri eğitimlerin artırılması, teknoloji paylaşımının güçlendirilmesi ve bölgesel istikrara katkı sağlanmasının amaçlandığı bildirildi.

Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, kamuoyuna sosyal medyada yayılan asılsız iddialar ve manipülatif paylaşımlara itibar edilmemesi çağrısında bulundu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Ortak Savunma Anlaşması güvenlik işbirliğine katkı sağlayacak

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın güvenlik ve savunma alanındaki işbirliğini güçlendireceğini, savunma sanayisinde ortak projelerin geliştirilmesine ve terörizmle mücadeleye katkı sunacağını bildirdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın daveti üzerine Mekke-i Mükerreme’ye gerçekleştirdiği ziyarete ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Erdoğan, ziyaret kapsamında Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile bir araya geldiklerini hatırlattı.

Üç ülke Ortak Savunma Anlaşması imzaladı

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında Ortak Savunma Anlaşması imzalandığını belirten Erdoğan, anlaşmanın kolektif caydırıcılığı temel aldığını ifade etti.

Erdoğan, anlaşmanın üç ülke arasındaki güvenlik ve savunma işbirliğinin ilerletilmesini, savunma sanayisinde ortak projeler geliştirilmesini ve terörizmle mücadelede işbirliğinin artırılmasını amaçladığını kaydetti.

“Hiçbir ülkeyi hedef almıyor”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, anlaşmanın Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci maddesinde tanımlanan savunma hakkını da teyit ettiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Kolektif caydırıcılığı temel alan bu anlaşma, güvenlik ve savunma işbirliğimizin ilerletilmesine, savunma sanayisinde ortak projeler geliştirilmesine ve terörizmle mücadeleye katkı sağlayacaktır. Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci maddesinde tanımlanan savunma hakkını da teyit eden anlaşma, hiçbir ülkeyi hedef almadığı gibi bölgemizin huzurunu, refahını ve istikrarını amaçlayan tüm kardeş ülkelerin katılımına açıktır.”

“Türkiye ilkeli tutumunu sürdürecek”

Türkiye’nin bölgesel sorunların çözümünde diyalog ve diplomasiye verdiği önemi vurgulayan Erdoğan, açıklamasını şöyle sürdürdü:

“Türkiye, bölgesel sahiplenme vizyonu doğrultusunda çatışma ve krizlerin uluslararası hukuka saygı temelinde, diyalog ve diplomasiyle çözüme kavuşturulmasına yönelik ilkeli tutumunu kararlılıkla sürdürecektir. Ziyaretimizin, istişarelerimizin ve imzaladığımız anlaşmanın tüm bölgemiz için hayırlara vesile olmasını Rabb’imden niyaz ediyorum.”

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında savunma paktı imzalandı: Bir ülkeye saldırı üç ülkeye de yapılmış sayılacak

Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan Ortak Savunma Anlaşması, 3 devletten herhangi birine karşı gerçekleştirilecek silahlı saldırının hepsine karşı yapılmış sayılacağını hükme bağladı.

Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan ortak açıklamasında, anlaşmanın, her türlü saldırganlığa karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçladığı bildirildi.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında bölgesel güvenlik dengelerini yakından ilgilendiren yeni bir savunma anlaşmasına imza atıldı. “Mekke Anlaşması” olarak duyurulan düzenlemeye göre ittifaka üye ülkelerden herhangi birine yönelik saldırı, anlaşmanın bütün taraflarına yapılmış kabul edilecek. Üç ülkenin ortak güvenlik ve caydırıcılık anlayışını güçlendirmeyi amaçlayan anlaşma, Orta Doğu ve çevresinde askeri gerilimlerin arttığı bir dönemde hayata geçirildi.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, uzun süredir diplomatik kulislerde konuşulan stratejik savunma iş birliği kapsamında Suudi Arabistan’ın Cidde kentinde bir araya geldi.

Bölgedeki savaşlar, çatışmalar, deniz ticaret yollarındaki güvenlik sorunları ve ülkelerin karşı karşıya bulunduğu yeni askeri tehditlerin gölgesinde imzalanan anlaşmanın en dikkat çekici maddesi ise taraflardan birine yönelik saldırının diğer ülkelere de yapılmış sayılması oldu.

Bu yönüyle anlaşmanın, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün kolektif savunma anlayışını düzenleyen beşinci maddesine benzer bir güvenlik mekanizması oluşturduğu değerlendiriliyor.

İMZALAR ATILDI, ÜÇ ÜLKE ORTAK AÇIKLAMA YAPTI

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Selman ve Pakistan Başbakanı Şerif, bugün Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan üçlü savunma anlaşmasını imzaladı.

İmzaların atılmasının ardından üç ülke ortak bir açıklama yaptı.

Ortak açıklamada şu ifadeler yer aldı:

“- Veliaht Prens ve Başbakan Altesleri Prens Muhammed bin Selman bin Abdülaziz Al Suud; Türkiye Cumhurbaşkanı ve Pakistan İslam Cumhuriyeti Başbakanı ile Mekke’deki Safa Sarayı’nda bir araya gelmiş, burada resmî görüşmeler gerçekleştirilmiş, bu görüşmeler esnasında Suudi Arabistan Krallığı, Türkiye Cumhuriyeti ve Pakistan İslam Cumhuriyeti arasındaki müstesna ilişkiler ile karşılıklı çıkar alanına giren konular ele alınmıştır.

– Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Altesleri Prens Muhammed bin Selman bin Abdülaziz Al Suud, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Pakistan İslam Cumhuriyeti Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif, üç devlet arasındaki derin tarihî ilişkiler, köklü kardeşlik ve İslami dayanışma bağları, müşterek stratejik çıkarları ve köklü savunma iş birlikleri temelinde; kolektif güvenliklerini daha da güçlendirmek, bölgede ve ötesinde barış, güvenlik ve istikrarı teşvik etmek, güvenli ve müreffeh bir geleceği birlikte inşa etmek yönündeki ortak iradelerini yansıtan Ortak Savunma Anlaşması’nı imzalamışlardır.

– Anlaşma, her türlü saldırganlığa karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlamakta ve üç devletten herhangi birine karşı gerçekleştirilecek bir silahlı saldırının hepsine karşı yapılmış sayılacağını hükme bağlamaktadır. Anlaşma ayrıca, üç devlet arasındaki savunma iş birliğinin tüm boyutlarıyla geliştirilmesini öngörmektedir.”

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın detayları belli oldu

Konuyla ilgili yetkililerden alınan bilgiye göre, Mekke Anlaşması, herhangi bir ülkeyi hedef almayan, külfet paylaşımı ve ortak güvenlik anlayışı temelinde bölgesel ve küresel barış, istikrar ve refahın korunmasına yönelik taahhütleri güçlendirmeyi amaçlayan savunma odaklı işbirliği niteliği taşıyor.

Herhangi bir saldırganlık eylemine karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlayan anlaşma, üç devletten herhangi birine yönelik herhangi bir silahlı saldırının, hepsine yönelik bir saldırı olarak kabul edileceğini öngörüyor.

Mekke Anlaşması, artan bölgesel ve uluslararası güvenlik tehditlerine karşı ortak mücadele zemini oluşturmak amacıyla bölgesel sahiplenme ilkesi doğrultusunda yürütülen uzun soluklu diplomatik çalışmaların somut sonucu olarak görülüyor.

Anlaşmanın, üç ülkenin birbirlerinin güvenliğini destekleme taahhüdünün yanı sıra savunma sanayisi işbirliğini ve askeri birlikte çalışabilirliği geliştirmeyi amaçlayan savunma odaklı bir düzenleme niteliği bulunuyor.

Herhangi bir ittifak veya anlaşmadan kopuş anlamına gelmeyen Mekke Anlaşması, mevcut müttefiklik ilişkilerini tamamlayarak bölgesel güvenliği güçlendiriyor ve diğer bölge ülkelerinin katılımına açık bir işbirliği zemini oluşturuyor.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, üç ülke arasındaki köklü kardeşlik bağlarını pekiştiren, kendi savunmalarının yanı sıra bölgesel ve küresel güvenliğe katkı sağlayacak bir anlaşma niteliği taşıyor.

Anlaşma, “bölgede barışın, huzurun ve güvenliğin destekleyici unsuru” olarak değerlendiriliyor.

“Türkiye’nin NATO üyeliği ile bölgesel ortaklıklarının birbirinin alternatifi olmadığını, güvenlik yükünün paylaşılmasını sağlayan tamamlayıcı yapılar” olduğunu belirten yetkililer, “Bu anlaşma saldırgan bir askeri cephe, çevreleme girişimi veya saldırı planlaması değil, bölgesel istikrarı sağlamaya yönelik Terörsüz Bölge hedefine de katkı sağlayacak bir adım” değerlendirmesinde bulundu.

“Mekke Anlaşması’nın, hiçbir ülkeyi hedeflemediğini, mevcut diyalog kanallarını kapatmadığını” vurgulayan yetkililer, anlaşmanın, taraflardan birine yönelik silahlı saldırıyı tümüne yapılmış sayarak Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesi uyarınca ortak savunma, meşru müdafaa ve karşılıklı güvenlik taahhüdünü teyit ettiğini bildirdi.

Yetkililer, bu anlaşmanın, yalnızca üç imzacı devletin birbirlerinin savunmasını destekleme taahhüdüyle değil, aynı zamanda savunma sanayi işbirliğini ve birlikte çalışabilirliği artırma taahhütleriyle de tamamen savunma niteliğinde olduğunu dile getirdi.

Türkiye açısından bakıldığında, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın, bölge ve İslam dünyası için her anlamda tarihi nitelikte olduğu yorumunu yapan yetkililer, “bölgedeki güvenlik mimarisinin Mekke Anlaşması ile yeniden dizayn edildiği” değerlendirmesini yaptı.

Anlaşmayla Türkiye’nin başka çatışmalara sürüklenmediğini, bölgesel etkisini ve tecrübesini bölgenin güçlü aktörleriyle birleştirdiğini belirten yetkililer, “Türkiye değişen ve karmaşıklaşan uluslararası güvenlik ortamında işbirliği seçeneklerini çeşitlendiren bir düzenlemeye imza atmıştır. Türkiye’nin Mekke Anlaşması’na imza atması, küresel deniz ticaret yollarının güvenliğini güçlendirerek ihracata, enerji tedarikine ve ekonomik istikrara katkı sağlayacaktır. Anlaşmaya katılım, Türk askerinin her bölgesel krize gönderileceği anlamına gelmemektedir. Kuvvet kullanımı ve askeri harekat kararları anayasal düzen ile ulusal karar mekanizmaları çerçevesinde alınacaktır.” ifadelerini kullandı.

Anlaşmanın, Türkiye’nin uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülüklerine zarar vermediğini vurgulayan yetkililer, şunları kaydetti:

“Anadolu’dan Hicaz’a, İslamabad’dan Riyad’a uzanan kardeşlik hattı, ortak değerlerin ve zor zamanlarda birbirinin yanında duran milletlerin iradesini temsil etmektedir. Mekke Anlaşması Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki işbirliği, tarihi bir sorumluluğun günümüzdeki stratejik karşılığıdır. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki ilişkiler yalnızca devletler arası çıkarlara değil, ortak tarih, inanç, kardeşlik ve dayanışma bağlarına dayanmaktadır.”

Bölgesel gerilimin arttığı dönemde kritik anlaşma

Anlaşmanın zamanlaması da dikkat çekiyor. Orta Doğu’da uzun süredir devam eden çatışmaların yanı sıra ABD ile İran arasındaki savaşın bölgesel dengeler üzerindeki etkilerinin giderek arttığı bir süreçte üç ülkenin savunma alanındaki iş birliğini kurumsallaştırması kritik bir gelişme olarak öne çıktı.

Bölgede yaşanan çatışmaların Körfez ülkelerini de doğrudan etkilediği belirtilirken, özellikle enerji güvenliği ve uluslararası ticaret açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz üzerinden gerçekleştirilen deniz taşımacılığında ciddi aksamalar yaşandı.

Enerji sevkiyatından küresel ticarete kadar geniş bir alanı etkileyen güvenlik sorunları, bölge ülkelerini yeni savunma ve güvenlik mekanizmaları geliştirmeye yöneltirken Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki yakınlaşma da bu ortamda hız kazandı.

Üç ülkenin ittifakı aylardır gündemdeydi

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında kurulabilecek stratejik bir ittifak ihtimali aylardır bölgesel diplomasi çevrelerinde ve uluslararası kamuoyunda tartışılıyordu.

Üç ülkenin askeri kapasiteleri, jeopolitik konumları ve İslam dünyasındaki etkileri nedeniyle kurulacak yeni güvenlik mekanizmasının yalnızca taraf ülkeleri değil, Orta Doğu, Körfez, Güney Asya ve Doğu Akdeniz’deki dengeleri de yakından ilgilendireceği değerlendirmeleri yapılıyordu.

Türkiye’nin bölgesel askeri kapasitesi ve savunma sanayisindeki ağırlığı, Suudi Arabistan’ın Körfez bölgesindeki siyasi ve ekonomik konumu ile Pakistan’ın nükleer güç statüsü, üçlü iş birliğinin stratejik önemini artıran başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.

Temel hedef ortak güvenlik ve caydırıcılık

Anlaşmayla üç devletin toprak bütünlüğü ve güvenliğinin korunması, dış tehditlere karşı caydırıcılığın artırılması ve olası askeri saldırılar karşısında ortak bir siyasi ve güvenlik iradesinin ortaya konulması hedefleniyor.

İttifakın en kritik hükmü ise kolektif savunma yaklaşımı oldu.

Buna göre Türkiye, Suudi Arabistan veya Pakistan’dan herhangi birinin saldırıya uğraması durumunda söz konusu saldırı yalnızca hedef alınan ülkeye değil, anlaşmanın bütün taraflarına yönelik gerçekleştirilmiş kabul edilecek.

Bu düzenlemenin üç ülke arasındaki mevcut ikili savunma ilişkilerini daha ileri bir aşamaya taşıyarak ortak bir güvenlik şemsiyesi oluşturması bekleniyor.

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün beşinci maddesine benzetildi

Yeni mekanizmanın en dikkat çekici yönlerinden biri kolektif savunma prensibinin açık biçimde anlaşmaya dahil edilmesi oldu.

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün savunma sisteminin temelini oluşturan beşinci madde de ittifak üyelerinden birine yönelik silahlı saldırının bütün üyelere karşı yapılmış sayılması ilkesine dayanıyor.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki anlaşmanın da benzer bir güvenlik anlayışını benimsemesi, üçlü ittifakın sıradan bir askeri iş birliği anlaşmasından daha geniş kapsamlı bir stratejik yapılanmaya dönüşebileceği yorumlarını beraberinde getirdi.

NTV Muhabiri Ahmet Örsoğlu, güvenlik kaynaklarından edindiği bilgileri aktararak anlaşmanın en kritik maddesinin kolektif savunma prensibi olduğunu belirtti.

Örsoğlu açıklamasında, “Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasında yeni bir savunma ittifakı oluşturulması planlanıyordu. Onun anlaşması imzalanacak. Önemli, güvenlik kaynaklarından edindiğimiz bilgilere göre bu anlaşmanın en önemli maddesi şu; ittifakın herhangi bir üyesine yapılan saldırı, anlaşmanın tüm taraflarına yapılmış sayılıyor. Orta Doğu’daki son gelişmeler düşünüldüğünde bölgede yeni bir ittifak oluşturulması uzun süredir konuşuluyordu. Anlaşma askeri tehditler karşısında ortak iradeyi yansıtıyor. Bu ittifak üç devletin topraklarının güvenliğini sağlamayı ve tehditleri caydırmayı hedefliyor. Bunun, NATO’nun beşinci maddesini andırdığını da söylemek gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

NATO’nun beşinci maddesi, ittifakın temelini oluşturan kolektif savunma ilkesi olarak öne çıkıyor.

Bu maddeye göre üyelerden birine yapılan silahlı saldırı bütün üyelere yapılmış sayılıyor. Tarih boyunca sadece bir kez, 2001’deki 11 Eylül saldırılarından sonra ABD için devreye sokuldu.

Pakistan ve Suudi Arabistan 2025’te de savunma paktı duyurmuştu

Pakistan ile Suudi Arabistan arasındaki askeri ve güvenlik ilişkilerinin geçmişi de yeni anlaşmanın temelini oluşturan önemli faktörlerden biri olarak görülüyor.

İki ülke 2025 yılında ortak bir savunma paktı duyurmuş, alınan karar uluslararası alanda geniş yankı uyandırmıştı.

Pakistan’ın nükleer silaha sahip tek Müslüman ülke olması nedeniyle İslamabad ile Riyad arasındaki savunma iş birliği özellikle bölgesel güvenlik açısından yakından takip edilmişti.

Türkiye’nin de yeni anlaşmaya dahil olmasıyla birlikte daha önce iki ülke arasında şekillenen savunma mekanizması üçlü ve daha geniş bir bölgesel güvenlik ittifakına dönüşmüş oldu.

Türkiye ve Pakistan diplomatik girişimlerde de öne çıktı

Üç ülke askeri ve güvenlik alanındaki temaslarını artırırken bölgedeki krizlerin diplomatik yollarla çözülmesine yönelik girişimlerde de rol üstlendi.

Pakistan, ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesine yönelik arabuluculuk girişimlerinde bulunurken Türkiye ise Gazze’deki savaşın sonlandırılması amacıyla yürütülen müzakerelerde diplomatik rol üstlendi.

Ankara ve İslamabad’ın krizlerin çözümüne yönelik diplomatik faaliyetleri sürerken, Suudi Arabistan da Körfez bölgesindeki siyasi ve ekonomik ağırlığıyla bölgesel güvenlik mimarisinin önemli aktörlerinden biri olmaya devam etti.

Savunma anlaşmasıyla birlikte üç ülkenin diplomatik koordinasyonunun yanı sıra askeri ve güvenlik alanındaki iş birliğinin de yeni bir kurumsal çerçeveye taşınması amaçlanıyor.

Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’de güvenlik endişesi

Bölgedeki çatışmaların etkilediği en kritik alanlardan biri de uluslararası deniz taşımacılığı oldu.

Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’de yaşanan güvenlik sorunları nedeniyle deniz taşımacılığında aksaklıklar meydana gelirken, söz konusu güzergâhlardaki gerilim küresel ticaret ve enerji piyasaları açısından da önemli riskler oluşturdu.

Hürmüz Boğazı özellikle Körfez ülkelerinin enerji ihracatı açısından stratejik önem taşırken, Kızıldeniz güzergâhı Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin önemli geçiş noktalarından biri olarak öne çıkıyor.

Bu nedenle Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki savunma anlaşmasının yalnızca kara sınırları ve ülke güvenliğine değil, bölgesel deniz yollarının güvenliğine ilişkin iş birliği açısından da önem taşıyabileceği değerlendiriliyor.

Bölgesel güvenlik mimarisinde yeni dönem

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan anlaşma, bölgedeki güvenlik yapılanmalarının geleceği açısından da yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor.

Anlaşmanın uygulanmasına ilişkin askeri koordinasyon mekanizmalarının nasıl oluşturulacağı, ortak savunma kararlarının hangi şartlarda devreye gireceği ve taraf ülkeler arasında operasyonel iş birliğinin hangi seviyeye taşınacağı ilerleyen süreçte ittifakın gerçek kapsamını belirleyecek başlıca unsurlar olacak.

Bununla birlikte üç ülkenin siyasi, askeri ve ekonomik ağırlığı dikkate alındığında yeni ittifakın Orta Doğu’dan Güney Asya’ya uzanan geniş bir coğrafyada güvenlik hesaplarını etkileyebilecek bir adım olduğu belirtiliyor.

Özellikle kolektif savunma hükmü nedeniyle anlaşmanın bundan sonraki bölgesel krizlerde taraf ülkelerin hareket alanına, caydırıcılık politikalarına ve askeri tehditlere karşı vereceği ortak tepkiye doğrudan etki etmesi bekleniyor.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın imzaladığı Mekke Anlaşması’yla birlikte üç ülke arasında uzun süredir konuşulan stratejik güvenlik iş birliği de resmiyet kazanmış oldu.

Pakistan: ABD ile İran arasındaki teknik görüşmeler pazar günü İsviçre’de yapılacak

Pakistan: ABD ile İran arasındaki teknik görüşmeler pazar günü İsviçre’de yapılacak

Pakistan, ABD ile İran arasında teknik düzeyde yapılacak görüşmelerin pazar günü İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında gerçekleştirileceğini duyurdu. Görüşmelerin, taraflar arasında daha önce varılan İslamabad Mutabakatı’nın uygulanması ve bölgesel gerilimin azaltılması amacıyla yapılacağı bildirildi.

Pakistan Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, İslamabad Mutabakatı’nın imzalanmasının ardından sürecin teknik aşamaya taşındığı belirtildi. Açıklamada, “İslamabad Mutabakatı’nın imzalanmasının ardından, 21 Haziran’da İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında teknik düzeyde görüşmeler yapılacak.” ifadesine yer verildi.

Görüşmelere ABD ve İran temsilcilerinin yanı sıra Pakistan ve Katar’dan yetkililerin de arabulucu sıfatıyla katılacağı kaydedildi. Böylece mutabakatın uygulanmasına ilişkin ilk teknik temasların çok taraflı bir diplomatik zeminde yürütülmesi bekleniyor.

Pakistan ve Katar arabulucu olarak masada olacak

Pakistan’ın açıklamasına göre görüşmelerde temel gündem, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın sahaya nasıl yansıtılacağı ve taraflar arasında bundan sonraki diplomatik takvimin nasıl işleyeceği olacak.

İsviçre’de yapılacak toplantının, savaşın durdurulması, bölgesel güvenlik başlıkları, Hürmüz Boğazı’nın açılması, deniz ablukasının kaldırılması, yaptırımlar ve İran’ın nükleer programı gibi konularda başlayacak daha kapsamlı müzakere süreci öncesinde teknik hazırlık niteliği taşıdığı değerlendiriliyor.

İran tarafı da mutabakat zaptının uygulanması ve İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının durdurulması konularını ele almak üzere bir heyetin bu akşam İsviçre’ye gideceğini açıklamıştı.

Pakistan heyetine Başbakan Şahbaz Şerif başkanlık edecek

AA’ya konuşan Pakistan Başbakanlık Ofisinden bir yetkili, İsviçre’de yapılacak teknik düzeydeki görüşmelerde Pakistan’ı Başbakan Şahbaz Şerif’in temsil edeceğini söyledi.

Pakistanlı yetkililer ayrıca, İran-ABD müzakereleri kapsamında Tahran’da resmi temaslarda bulunan Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi’nin de İsviçre’ye gitmek üzere hareket ettiğini bildirdi.

Pakistan Başbakanlık Ofisinin ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan paylaşımda da Başbakan Şerif ile Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir’in görüşmelere katılacağı teyit edildi.

Paylaşımda, Şerif’in üst düzey bir heyetle birlikte İsviçre’deki görüşmelere katılmak üzere İslamabad’dan hareket ettiği kaydedildi.

İslamabad Mutabakatı sürecin temelini oluşturuyor

İran ve ABD, Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen müzakere süreci kapsamında 14 Haziran’da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmeler yoluyla çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu.

İslamabad Mutabakatı adı verilen mutabakat zaptı, 18 Haziran’da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.

Mutabakatın; Lübnan dahil olmak üzere savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı’nın açılması, ABD’nin İran’a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması ve taraflar arasındaki askeri gerilimin diplomatik zemine taşınması gibi başlıkları içerdiği belirtiliyor.

60 günlük müzakere süreci bekleniyor

Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından ABD ve İran’ın kısa süre içinde nihai anlaşmaya varılması amacıyla 60 günlük müzakere sürecine başlaması bekleniyor.

Bu süreçte İran’ın nükleer programı, yaptırımların kaldırılması, bölgesel güvenlik düzenlemeleri ve deniz ticaret yollarının güvenliği gibi konuların masaya gelmesi öngörülüyor.

İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında pazar günü yapılacak teknik görüşmelerin, taraflar arasında yürütülecek daha kapsamlı diplomatik müzakereler için ön hazırlık niteliği taşıdığı ifade ediliyor.

Pakistan Başbakanı, ABD-İran mutabakat sürecindeki “liderliği” için Cumhurbaşkanı Erdoğan’a teşekkür etti

Dawn gazetesinin haberine göre, Şerif, Ulusal Meclis’te yaptığı konuşmada, 3 ay 16 gün süren yoğun çabaların ardından yeni bir dönemin başladığını vurguladı.

Şerif, anlaşmanın imza töreninin Cenevre’de yapılacağını hatırlatarak, müzakere süreci boyunca hem ABD hem de İranlı liderlerin “zor koşullar altında sabır ve sağduyu sergilediklerini ve sonuç olarak tüm dünyanın bu büyük güne tanıklık ettiğini” söyledi.

Şerif, süreçteki “liderliği ve işbirliği” dolayısıyla Cumhurbaşkanı Erdoğan’a şükranlarını sundu.

Ayrıca “olumlu katkılarından” dolayı Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ve “liderliği ve işbirliği” için Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’a teşekkür eden Şerif, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in yanı sıra Birleşik Krallık, Avrupa Birliği üye ülkeleri ve diğer ülkelere teşekkürlerini iletti.

Trump anlaşma için pazar gününü işaret etti, İran tarihi yalanladı

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile anlaşmanın pazar günü imzalanacağını duyurması, Orta Doğu’da haftalardır devam eden savaş ve enerji krizinde diplomasi beklentisini artırdı. Ancak İran’dan gelen açıklama, Washington ile Tahran arasında imza takvimi konusunda henüz tam bir mutabakat sağlanmadığını ortaya koydu.

Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran ile anlaşmanın pazar günü imzalanmasının planlandığını belirterek, anlaşmanın hemen ardından Hürmüz Boğazı’nın “herkese açık” olacağını söyledi. ABD Başkanı, anlaşmayı İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyecek bir güvenlik bariyeri olarak tanımladı.

İran ise aynı gün yaptığı açıklamada, anlaşmanın pazar günü imzalanacağı iddiasını doğrulamadı. Tahran yönetimi, mutabakatın önümüzdeki günlerde sonuçlanabileceğini ancak kesin tarihin henüz belli olmadığını duyurdu.

Trump: Anlaşma imzalanır imzalanmaz Hürmüz açılacak

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran ile yürütülen müzakerelerde sona yaklaşıldığını belirtti.

Trump, “Anlaşmanın yarın imzalanması planlanıyor ve imzalandıktan hemen sonra Hürmüz Boğazı herkese açık olacak” ifadelerini kullandı.

Bu açıklama, küresel enerji piyasaları açısından kritik önemde olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden deniz trafiğine açılabileceği beklentisini güçlendirdi. İran’ın savaş sürecinde boğazı kapatması, petrol ve doğalgaz sevkiyatında büyük aksamalara yol açmış, enerji piyasalarında belirsizliği artırmıştı.

Trump’ın açıklamasında özellikle “herkese açık” vurgusu dikkat çekti. Bu ifade, ABD yönetiminin anlaşma sonrasında Hürmüz Boğazı’nda serbest geçiş ilkesini garanti altına almak istediğini gösterdi.

İran’dan pazar günü imza açıklamasına yalanlama

Washington cephesinden gelen iyimser açıklamaya karşılık İran, anlaşmanın pazar günü imzalanacağı iddiasını yalanladı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, mutabakatın imzalanacağı kesin tarihin henüz belli olmadığını söyledi. Baghaei, “Yarın olmayacak olsa da, önümüzdeki günlerde bunun gerçekleşme olasılığı göz ardı edilemez” dedi.

Baghaei ayrıca İran müzakere heyetinin önümüzdeki iki gün içinde Cenevre’ye ya da başka bir merkeze seyahat etme planı bulunmadığını açıkladı. Bu açıklama, İran’ın müzakerelerde kapıyı açık tuttuğunu ancak Trump’ın ilan ettiği takvime bağlı kalmadığını gösterdi.

Tahran yönetimi, Washington’ın süreçle ilgili açıklamalarında zaman zaman çelişkiler bulunduğunu savunuyor. İranlı yetkililer, metnin önemli bölümünde uzlaşma sağlandığını belirtirken, ABD tarafını pozisyon değiştirmekle suçluyor.

Pakistan arabuluculuğunda kritik diplomasi trafiği

ABD ile İran arasındaki süreçte Pakistan’ın arabuluculuk rolü öne çıkıyor. Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, tarafların barış anlaşmasına “her zamankinden daha yakın” olduğunu belirterek mutabakatın kısa süre içinde sonuçlanabileceğini söyledi.

Şerif, anlaşmanın ardından elektronik ortamda imza sürecinin devreye girebileceğini, gelecek hafta ise teknik düzeyde görüşmeler yapılacağını ifade etti.

Pakistan’ın girişimi, özellikle nisan ayında ABD-İsrail ile İran arasında ateşkes sağlanmasındaki rolünün ardından daha da önem kazandı. İslamabad yönetimi, son haftalarda Washington ve Tahran arasında iletişim kanallarının açık kalması için yoğun diplomasi yürüttü.

Müzakerelerin üç temel başlığı var

Pakistan arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin üç ana başlıkta yoğunlaştığı belirtiliyor.

Bunlardan ilki, ABD ile İran arasındaki doğrudan çatışma ve karşılıklı saldırıların sona erdirilmesi. İkinci başlık, Hürmüz Boğazı’nın deniz trafiğine yeniden açılması ve enerji sevkiyatının normale dönmesi. Üçüncü başlık ise İran’ın nükleer programı konusunda yeni bir güvence ve denetim mekanizması kurulması.

Trump, anlaşmayı “nükleer silaha karşı bir duvar” olarak nitelendirirken, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Baghaei, bu aşamada önceliğin tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi olduğunu, nükleer meselenin ise ayrı bir başlık olarak ele alınabileceğini ifade etti.

Bu farklı vurgu, tarafların anlaşmanın kapsamına ilişkin beklentilerinde hâlâ ayrışmalar bulunduğunu gösteriyor.

Trump: İran artık nükleer silah istemiyor

ABD Başkanı Trump, İran’ın artık nükleer silah sahibi olmak istemediğini öne sürdü. Trump’a göre Tahran, nükleer silahı ne satın alma, ne geliştirme, ne de başka bir tedarik yöntemiyle edinme yoluna gidecek.

Trump, önceki ABD yönetimlerinin İran politikasını da eleştirerek, mevcut sürecin geçmiş dönemlerden “çok farklı ve daha iyi” olduğunu savundu.

ABD Başkanı ayrıca İran ile herhangi bir para alışverişi olmayacağını belirtti. Bu açıklama, Washington’ın anlaşmayı ekonomik tavizlerden çok güvenlik garantileri üzerinden şekillendirdiği mesajı olarak yorumlandı.

Trump’ın açıklamalarında dikkat çeken bir diğer unsur ise İran’daki nükleer materyale ilişkin sözleri oldu. ABD Başkanı, “her şey sakinleştiğinde” İran’daki nükleer tozun alınarak imha edileceğini söyledi. Trump, bu süreçte ABD’nin B-2 bombardıman uçaklarını ve pilotlarını öven ifadeler kullandı.

Hürmüz Boğazı anlaşmanın merkezinde

Hürmüz Boğazı, ABD-İran mutabakatının en kritik başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. İran’ın boğazı kapatması, yalnızca bölgesel güvenliği değil küresel enerji arzını da doğrudan etkiledi.

Körfez ülkelerinin petrol ve doğalgaz ihracatında hayati konuma sahip olan boğaz, dünya enerji piyasalarının en hassas geçiş noktalarından biri olarak biliniyor. Bu nedenle boğazın yeniden trafiğe açılması, anlaşmanın en hızlı sonuç doğurabilecek maddesi olarak değerlendiriliyor.

Trump, anlaşma imzalanır imzalanmaz Hürmüz Boğazı’nın “herkese açık” olacağını söylese de İran bu konuda egemenlik haklarını vurguluyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Baghaei, Hürmüz Boğazı’nın İran ve Umman karasuları içinde yer aldığını savunarak, Tahran’ın boğazdaki hizmetler karşılığında bedel alma hakkı bulunduğunu söyledi.

Bu açıklama, İran’ın boğazın açılması konusunda mutabakata yakın olsa bile geçiş düzeni, ücretlendirme ve denetim gibi konularda kendi pozisyonunu korumak istediğini ortaya koydu.

İsrail ve Lübnan hattı anlaşmadan etkilenebilir

ABD-İran anlaşma sürecinin yalnızca Washington ve Tahran ile sınırlı kalmayacağı, İsrail ve Lübnan hattında da sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.

İsrail medyasına yansıyan bilgilere göre, İsrail güvenlik kaynakları ABD ile İran arasında varılması beklenen anlaşma kapsamında İsrail ordusunun Güney Lübnan’daki “güvenlik bölgesinden” çekilmeyeceğini belirtti.

Kaynaklar, İsrail’in Lübnan’ın iç kesimlerindeki saldırılarını azaltmaya hazırlanabileceğini, ancak güneydeki askeri operasyonların süreceğini ifade etti.

Bu yaklaşım, Tel Aviv yönetiminin ABD-İran anlaşmasını doğrudan kendi güvenlik politikalarını sınırlandıran bir metin olarak görmek istemediğini gösteriyor.

Netanyahu güvenlik kabinesini topluyor

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun, ABD ile İran arasında beklenen anlaşmayı görüşmek üzere güvenlik kabinesini toplaması bekleniyor.

Toplantıda, Washington ile Tahran arasındaki mutabakatın bölgesel etkilerinin ele alınacağı belirtiliyor. Özellikle İran’ın nükleer programı, Lübnan’daki askeri gelişmeler, İsrail’in güvenlik bölgesi politikası ve İran destekli grupların gelecekteki pozisyonu masadaki başlıklar arasında yer alıyor.

İsrail’in anlaşmaya yaklaşımı, sürecin uygulanabilirliği açısından önemli görülüyor. Çünkü İsrail’in Lübnan ve Suriye hattındaki operasyonlarını sürdürmesi, İran ile varılacak anlaşmanın sahadaki etkisini sınırlayabilir.

Savaş şubat sonunda başlamıştı

Bölgedeki son kriz, ABD ve İsrail’in şubat ayı sonunda İran’a yönelik hava saldırıları düzenlemesiyle tırmandı.

Washington ve Tel Aviv, saldırıların İran’ın nükleer programı ve “İran rejiminden kaynaklanan yakın tehditlerin ortadan kaldırılması” gerekçesiyle gerçekleştirildiğini savundu.

Tahran ise saldırılara Körfez’deki ABD ve İsrail bağlantılı hedefleri vurarak karşılık verdi. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla kriz bölgesel güvenlik meselesi olmaktan çıkarak küresel enerji krizine dönüştü.

Bu süreçte Körfez ülkeleri, deniz taşımacılığı, petrol ihracatı ve bölgesel askeri üsler üzerinden doğrudan baskı altında kaldı.

Lübnan’da ağır bilanço

İsrail’in Lübnan’daki operasyonları da kriz tablosunun önemli parçalarından biri oldu.

Lübnanlı yetkililere göre İsrail ordusunun 2 Mart’tan bu yana sürdürdüğü saldırılarda 3.700’den fazla kişi yaşamını yitirdi, 11.600 kişi yaralandı ve 1,5 milyondan fazla kişi yerinden edildi.

İsrail ordusunun Lübnan topraklarında 10 kilometreden fazla ilerleyerek “güvenlik bölgesi” olarak tanımladığı bir alan oluşturduğu belirtiliyor.

ABD-İran anlaşmasının bu cephede nasıl bir sonuç doğuracağı ise belirsizliğini koruyor. İran ve müttefikleri açısından Lübnan cephesi bölgesel pazarlığın önemli bir unsuru olarak görülürken, İsrail bu alandaki askeri varlığını kendi güvenliği açısından vazgeçilmez sayıyor.

Anlaşmanın kapsamı hâlâ netleşmedi

Trump’ın açıklamalarına rağmen anlaşmanın kapsamı konusunda belirsizlik devam ediyor.

ABD tarafı, mutabakatı İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyecek geniş kapsamlı bir anlaşma olarak sunuyor. İran tarafı ise önceliğin savaşın sona erdirilmesi ve bölgesel cephelerde ateşkes sağlanması olduğunu vurguluyor.

Bu fark, anlaşmanın imzalanması halinde bile uygulama sürecinde yeni krizlerin yaşanabileceğine işaret ediyor.

Özellikle nükleer denetim mekanizması, Hürmüz Boğazı’nın statüsü, İsrail’in Lübnan’daki askeri varlığı, İran destekli grupların pozisyonu ve yaptırımların geleceği gibi başlıklar, mutabakatın kaderini belirleyecek ana alanlar olarak öne çıkıyor.

Enerji piyasaları için kritik eşik

Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, küresel enerji piyasaları açısından en yakından izlenen başlıkların başında geliyor.

Boğazın kapalı kalması, petrol ve LNG taşımacılığında maliyetleri artırırken, piyasalarda arz güvenliği endişesini büyüttü. Anlaşmanın imzalanması ve boğazın deniz trafiğine açılması halinde enerji fiyatlarında rahatlama beklentisi oluşabilir.

Ancak İran’ın boğaz üzerindeki egemenlik ve hizmet bedeli vurgusu, geçişlerin tamamen eski düzenine dönüp dönmeyeceği konusunda soru işaretleri yaratıyor.

Bu nedenle piyasalar yalnızca anlaşmanın imzalanıp imzalanmayacağını değil, Hürmüz’deki fiili uygulamanın nasıl şekilleneceğini de yakından takip ediyor.

Washington iyimser, Tahran temkinli

Sürecin mevcut tablosunda Washington anlaşmaya oldukça yakın olunduğu mesajını verirken, Tahran daha temkinli bir dil kullanıyor.

Trump, anlaşmanın pazar günü imzalanacağını ve Hürmüz Boğazı’nın hemen açılacağını söylerken; İran, imzanın pazar günü atılmayacağını ancak önümüzdeki günlerde mutabakat ihtimalinin yüksek olduğunu belirtiyor.

Bu tablo, tarafların anlaşmanın siyasi zemini üzerinde büyük ölçüde ilerleme sağladığını, ancak takvim ve uygulama ayrıntılarında henüz tam mutabakata varamadığını gösteriyor.

Bölge için yeni dönem mi, geçici ateşkes mi?

ABD-İran hattında imzalanması beklenen mutabakat, Orta Doğu’da yeni bir diplomatik dönemin başlangıcı olabilir. Ancak anlaşmanın kalıcı bir barış mı, yoksa geçici bir çatışmasızlık düzeni mi sağlayacağı henüz belli değil.

Trump yönetimi anlaşmayı büyük bir diplomatik başarı olarak sunarken, İran egemenlik hakları ve uygulama takvimi konusunda temkinli davranıyor. İsrail ise Lübnan’daki askeri pozisyonunu koruyacağını gösteren mesajlar veriyor.

Bu nedenle anlaşma imzalansa bile bölgedeki gerilimin tamamen sona ermesi kısa vadede kolay görünmüyor. Hürmüz Boğazı’nın açılması enerji piyasalarında rahatlama sağlayabilir, ancak nükleer dosya, Lübnan cephesi ve İsrail-İran rekabeti bölgenin kırılganlığını korumasına neden olabilir.

Önümüzdeki günlerde Washington, Tahran, İslamabad ve Tel Aviv’den gelecek açıklamalar, anlaşmanın gerçekten imzalanıp imzalanmayacağını ve Orta Doğu’daki savaşın diplomatik bir hatta çekilip çekilemeyeceğini belirleyecek.

ABD-İran mutabakatında geri sayım: Uranyum, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı masada

ABD’li üst düzey bir yetkili, Washington ile Tahran arasında yürütülen müzakerelerde sona yaklaşıldığını belirterek anlaşmanın birkaç gün içinde imzalanmasının beklendiğini söyledi. Yetkiliye göre anlaşma; Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını, İran’ın nükleer programının tasfiyesini, zenginleştirilmiş uranyumun ABD’ye devrini ve bölgede uzun vadeli barışın güvence altına alınmasını hedefliyor. Türkiye, Katar, Pakistan, İsrail ve Körfez ülkeleri de süreci yakından takip ediyor.

ABD ile İran arasında uzun süredir yürütülen müzakerelerde kritik bir aşamaya gelindi. ABD’li üst düzey bir yetkili, düzenlediği telekonferansta basın mensuplarının sorularını yanıtladı ve tarafların anlaşmaya artık çok yakın olduğunu söyledi. Yetkili, birkaç gün içinde imzalanması beklenen metnin İran’ın nükleer programı, zenginleştirilmiş uranyum stoku, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve yaptırımların kaldırılması gibi bölgesel dengeleri doğrudan ilgilendiren başlıkları kapsadığını açıkladı.

ABD’li yetkili, İran’la yürütülen görüşmelerde “son aşamaya” gelindiğini vurgularken, anlaşmanın imzalanma ihtimaline ilişkin dikkat çekici ifadeler kullandı. Yetkili, “Bu anlaşmayı önümüzdeki birkaç gün içinde imzalamayı bekliyoruz. Size kesin bir tarih veremem ancak bir tahminde bulunmam gerekirse bu sabah yüzde 75 derdim. Şu anda bu oran muhtemelen yüzde 80 ya da yüzde 85 civarında, ancak yüzde 100 değil çünkü sistemleri oldukça karmaşık.” dedi.

Yetkilinin açıklamaları, Washington ile Tahran arasındaki diplomatik temasların yalnızca geçici bir gerilim azaltma süreciyle sınırlı kalmayabileceğini, daha kapsamlı bir bölgesel düzenleme arayışına dönüşebileceğini gösterdi. Anlaşmanın imza aşamasına gelmesi halinde, İran’ın nükleer faaliyetlerinden deniz trafiğine, yaptırım rejiminden bölgesel güvenliğe kadar çok sayıda başlıkta yeni bir döneme girilebileceği değerlendiriliyor.

Anlaşmayla dört temel hedef öne çıkıyor

ABD’li üst düzey yetkili, anlaşmanın Washington açısından dört temel hedefe hizmet ettiğini belirtti. Yetkiliye göre metnin en kritik başlıklarından ilki, küresel enerji ve ticaret yolları açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ABD’nin İran’a yönelik ablukasının kaldırılması.

Yetkili, anlaşmanın ikinci temel sonucunun İran’ın nükleer programının tasfiye edilmesi olduğunu söyledi. Üçüncü başlıkta ise İran’ın elindeki zenginleştirilmiş materyalin, yani uranyumun ABD’ye devredilmesi yer alıyor. Dördüncü ve en kapsamlı hedef ise anlaşmanın bölgede uzun vadeli bir barışı garanti etmesi olarak ifade edildi.

ABD’li yetkili, bu başlıkları şu sözlerle özetledi:

“Bu anlaşmanın sağladığı sonuçlar şunlar: Birincisi, Hürmüz Boğazı yeniden açılıyor ve ablukayı kaldırıyor. İkincisi, İran’ın nükleer programının tasfiyesini sağlıyor. Üçüncüsü, ABD’nin zenginleştirilmiş materyali almasına yol açıyor. Dördüncüsü, anlaşma bölgede uzun vadeli bir barışı garanti ediyor.”

Yetkili, anlaşma kapsamında İran’daki zenginleştirilmiş uranyumun önce yerinde imha edilmesinin, ardından ülke dışına çıkarılmasının öngörüldüğünü de belirtti. Bu mekanizmanın nasıl denetleneceği ve hangi uluslararası kurumların süreçte rol alacağına ilişkin ayrıntılar ise henüz netleşmedi.

İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması gündemde

Anlaşmanın yalnızca nükleer başlıkla sınırlı olmadığı, İran’a yönelik ekonomik kısıtlamaların kaldırılmasını da içerdiği belirtildi. ABD’li üst düzey yetkili, Tahran’ın anlaşmaya uyması halinde ekonomik yaptırımların büyük bölümünden kurtulabileceğini ve İran’ın dünya ekonomisine yeniden entegre olabileceğini söyledi.

Yetkili, İran’ın anlaşmaya bağlı kalması halinde bunun ülke halkı açısından da sonuç doğuracağını belirterek, “Terörizmin en büyük destekçisi olmak yerine normal bir ülke gibi davranmaları karşılığında bu şekilde ödüllendirilecekler.” ifadelerini kullandı. ABD’li yetkili, anlaşmanın İran halkına fayda sağlayacağına inandıklarını da dile getirdi.

Bu açıklama, Washington’ın anlaşmayı yalnızca güvenlik temelli bir düzenleme olarak değil, aynı zamanda İran’ın ekonomik davranışlarını değiştirmeye yönelik bir teşvik mekanizması olarak gördüğünü ortaya koydu. Ancak yaptırımların hangi takvimle, hangi koşullara bağlı olarak ve hangi başlıklarda kaldırılacağı henüz resmi metin üzerinden ilan edilmiş değil.

İsrail ve Körfez ülkeleri sürecin parçası

ABD’li yetkili, başta İsrail olmak üzere bölgedeki ilgili ülkelerin anlaşma sürecine dahil edildiğini söyledi. Yetkili, Washington’ın müttefiklerinin ve bölge ülkelerinin girişime destek vereceği kanaatinde olduğunu belirtti.

Yetkili, “Tüm müttefiklerimizin, İsraillilerin ve Körfez ülkelerinin bu girişime katılacağından oldukça eminiz.” değerlendirmesinde bulundu.

Bu açıklama, anlaşmanın yalnızca ABD ile İran arasında ikili bir mutabakat olarak değil, bölgesel güvenlik mimarisini ilgilendiren çok taraflı bir süreç olarak ele alındığını gösteriyor. İsrail’in İran’ın nükleer programına ilişkin kaygıları, Körfez ülkelerinin enerji güvenliği ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği nedeniyle sürecin bölgesel boyutu kritik görülüyor.

Türkiye’den diplomatik temas: Bakan Fidan Katar ve ABD’li müzakerecilerle görüştü

Anlaşma sürecinde Türkiye de diplomatik temaslarını sürdürüyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ve ABD’li müzakerecilerle telefon görüşmesi yaptı.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre görüşmelerde, ABD ve İran arasındaki müzakereler ele alındı. Taraflar, süreçte gelinen aşama ve bölgesel barış ihtimali üzerine görüş alışverişinde bulundu.

Bakan Fidan’ın görüşmelerde, sürecin bir an önce sonuçlanmasını ve kalıcı barışa ulaşılmasını temenni ettiği belirtildi. Fidan ayrıca Türkiye’nin müzakerelere destek vermeyi sürdüreceğini ifade etti.

Türkiye’nin bu süreçteki mesajı, bölgesel tansiyonun düşürülmesi, enerji hatları ve deniz ticaretinin güvenliği ile kalıcı diplomatik çözüm arayışına destek verilmesi olarak öne çıkıyor.

Pakistan: Nihai anlaşma metni hazırlandı

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de ABD ile İran arasındaki nihai anlaşma metninin hazırlandığını açıkladı. Şerif, iki ülke arasında atılacak sonraki adımlar için yakın işbirliği içinde olduklarını söyledi.

Pakistan Başbakanı, “ABD ve İran ile sonraki adımı atmak için yakın işbirliği içindeyiz.” ifadelerini kullandı.

Pakistan’ın açıklaması, sürecin yalnızca Washington ve Tahran hattında değil, arabuluculuk ve kolaylaştırıcılık rolü üstlenen bölgesel aktörlerin de katılımıyla ilerlediğini gösterdi. Katar’ın diplomatik temaslarda aktif rol alması ve Pakistan’dan gelen açıklama, anlaşmanın daha geniş bir diplomatik zemin üzerinde şekillendiğine işaret etti.

Trump: Sızdırılan anlaşma şartları gerçeği yansıtmıyor

ABD Başkanı Donald Trump ise anlaşmanın sağlandığını duyurmasının ardından, İran tarafından medyaya sızdırıldığı öne sürülen anlaşma şartlarının doğru olmadığını savundu.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran’ı anlaşma maddelerini yanlış şekilde medyaya sızdırmakla suçladı. Trump, “İran’ın sahte haber kaynaklarına sızdırdığı şartların, yazılı olarak kararlaştırılan şartlarla hiçbir ilişkisi yoktur. Anlaşma sağlandığına dair zayıf ve acınası açıklamaları da dahil olmak üzere söyledikleri hiçbir şey gerçeklerle uyuşmamaktadır.” ifadelerini kullandı.

Trump paylaşımında ayrıca, “Kendileriyle muhatap olmak son derece onursuzca. Onlarla iyi niyetli bir şekilde anlaşma yapmak diye bir şey yok. İnanılmaz!” dedi.

Trump’ın bu açıklaması, müzakerelerde anlaşmaya yakın olunduğu yönündeki mesajlara rağmen taraflar arasında metnin içeriği, kamuoyuna yansıyan bilgiler ve diplomatik söylem konusunda ciddi bir gerilim bulunduğunu ortaya koydu.

Arakçi: Mutabakat Zaptı hiç bu kadar yakın olmamıştı

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise sürece ilişkin daha temkinli bir açıklama yaptı. Arakçi, İslamabad’da görüşülen Mutabakat Zaptı’nın hiç bu kadar yakın olmadığını belirtti.

Arakçi, “İslamabad’da görüşülen Mutabakat Zaptı hiç bu kadar yakın olmamıştı. Son onayına kadar, medya içeriği hakkında spekülasyona girmekten kaçınılması gerekiyor.” dedi.

Bu açıklama, Tahran’ın anlaşma ihtimalini tamamen reddetmediğini ancak metin resmileşmeden kamuoyuna yansıyan içeriklerin kesin hükümler gibi değerlendirilmemesi gerektiğini düşündüğünü gösterdi.

Trump anlaşmanın sağlandığını açıklamıştı

ABD Başkanı Donald Trump, bir gün önce İran ile anlaşmanın sağlandığını ve mutabakat zaptının hafta sonu imzalanabileceğini söylemişti. Tahran’dan ise bu açıklamanın ardından daha temkinli mesajlar geldi.

Amerikan basınında yer alan haberlerde, anlaşmayla ateşkesin 60 gün uzayacağı, bu süreçte nükleer müzakerelerin yürütüleceği belirtildi. Aynı haberlerde Hürmüz Boğazı’nın anlaşma imzalanır imzalanmaz açılmasının ve gemi trafiğinin 30 gün içinde eski seviyesine dönmesinin hedeflendiği aktarıldı.

Bu çerçeve, anlaşmanın ilk aşamada güven artırıcı ve krizi dondurucu bir mutabakat niteliği taşıyabileceğini, daha kapsamlı nükleer ve ekonomik başlıkların ise 60 günlük müzakere sürecinde ele alınabileceğini gösteriyor.

İran basınında 14 maddelik taslak iddiası

İran basını ise ABD ile İran arasında 14 maddelik bir Mutabakat Zaptı taslağı bulunduğunu ileri sürdü. Yarı resmi Mehr Haber Ajansı, müzakere heyetine yakın ve ismi açıklanmayan bir kaynağa dayandırdığı haberinde taslağa ilişkin bazı detaylar paylaştı.

İran basınında yer alan iddiaya göre, taslakta müzakerelerin İran’ın füze programı dahil edilmeden, nükleer ve ekonomik konular çerçevesinde yürütülmesi öngörülüyor.

Taslağa ilişkin aktarılan bilgilere göre metin; ABD’nin yaptırımları kaldırma, İran çevresindeki güçlerini çekme, deniz ablukasını kaldırma, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma, petrol yaptırımlarını kaldırma ve dondurulmuş İran fonlarını serbest bırakma taahhüdünü içeriyor.

Haberde, ABD’nin İran ekonomisini yeniden inşa etmeye yönelik bir plan sunması gerektiği de ifade edildi. Taslakta yer aldığı öne sürülen ifadeler arasında, “İki ülke arasındaki nihai müzakereler ise İran’ın füze programı gündeme alınmadan, nükleer ve ekonomik konular üzerinde yürütülmelidir.” cümlesi dikkat çekti.

Lübnan’ın ateşkese dahil edilmesi iddiası

İran basınında yer alan iddialara göre, 14 maddelik Mutabakat Zaptı taslağında Lübnan’ın varılacak ateşkese dahil edileceği de belirtiliyor. Bu madde, anlaşmanın yalnızca İran’ın nükleer programı ya da Hürmüz Boğazı ile sınırlı kalmayıp, bölgedeki çatışma hatlarını da kapsayabilecek bir zemine taşınabileceği iddiasını gündeme getirdi.

Ancak bu başlık, ABD tarafından resmen doğrulanmış değil. Trump’ın “sızdırılan şartların gerçekle ilgisi olmadığı” yönündeki açıklaması nedeniyle İran basınında yer alan bu maddelerin resmi mutabakat metni olarak kabul edilmemesi gerektiği belirtiliyor.

Deniz ablukası ve Hürmüz Boğazı için 30 günlük takvim iddiası

İran basınında yer alan taslak iddiasına göre ABD, İran’a uyguladığı deniz ablukasını 30 gün içinde kaldıracak. Hürmüz Boğazı’nın da 30 gün içinde “Tahran’ın düzenlemelerine göre” yeniden tam olarak gemi trafiğine açılması öngörülüyor.

Hürmüz Boğazı, dünya enerji arzı açısından kritik konumda bulunuyor. Boğazın kapalı kalması ya da gemi trafiğinde aksama yaşanması, petrol ve doğal gaz piyasaları üzerinde doğrudan etki yaratabilecek bir gelişme olarak görülüyor. Bu nedenle anlaşma metninde Hürmüz Boğazı’na ilişkin takvim ve güvence mekanizmasının nasıl yazılacağı, küresel piyasalar açısından da yakından takip ediliyor.

Petrol yaptırımları ve dondurulmuş varlıklar gündemde

Taslakta yer aldığı öne sürülen maddeler arasında, İran’a yönelik petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerinin satışına ilişkin yaptırımların askıya alınması da bulunuyor. Ayrıca Tahran’ın dondurulmuş varlıklarına tam erişim sağlaması gerektiği ileri sürülüyor.

İran basınında yer alan iddiaya göre, ABD ile yapılacak iki aylık müzakereler sırasında İran’ın 24 milyar dolarlık dondurulmuş varlığının serbest bırakılması planlanıyor. Bunun 12 milyar dolarlık bölümünün görüşmelerden önce serbest bırakılacağı öne sürülüyor.

Taslak olduğu iddia edilen metinde, İran’ın dondurulmuş fonlarının yarısının serbest bırakılması vurgulanırken, “İran’a uygulanan petrol yaptırımlarının askıya alınması ve deniz ablukasının kaldırılması şartları yerine getirilmeden nihai müzakereler başlamayacaktır.” ifadesinin yer aldığı aktarıldı.

Bu başlık, İran açısından ekonomik kazanımların anlaşmanın en önemli ayağı olduğunu gösterirken, ABD açısından bu adımların hangi güvenlik ve nükleer taahhütlere bağlanacağı kritik önem taşıyor.

60 günlük müzakere süreci planı

İran basınında yer alan taslak iddialarına göre, anlaşma kapsamında İran’ın nükleer faaliyetleri konusunda kapsamlı bir uzlaşıya varılması için 60 günlük bir müzakere süreci yürütülecek.

Bu süreçte ABD’nin Tahran’a yönelik birincil, ikincil ve diğer yaptırımlarının tamamen kaldırılması, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu kararlarının alınması gibi başlıkların ele alınması planlanıyor.

Bu madde, nihai anlaşmanın yalnızca ABD ve İran arasında değil, uluslararası kurumları da ilgilendiren bir zeminde şekillenebileceğini gösteriyor. Özellikle Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın denetim rolü ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının nasıl ele alınacağı, nihai metnin uygulanabilirliği açısından belirleyici olacak.

NPT taahhüdü yeniden vurgulanacak

Taslakta, İran’ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na göre nükleer silah üretmeme taahhüdünü yeniden teyit etmesi gerektiği de kaydedildi.

İran’ın bu taahhüdü yinelemesi, anlaşmanın nükleer silah edinmeme ilkesine dayandırılması açısından önemli görülüyor. Ancak asıl tartışma, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun akıbeti, zenginleştirme faaliyetlerinin geleceği, denetim mekanizmaları ve yaptırımların kaldırılma takvimi etrafında yoğunlaşıyor.

Taslakta, nihai anlaşmanın “yalnızca zenginleştirilmiş malzemelerin ve zenginleştirmenin akıbeti, yaptırımların kaldırılması ve İran’ın ekonomik yeniden yapılanma programı” üzerine yapılacağı ifade ediliyor.

Füze programı ve vekil güçler gündem dışı bırakılıyor iddiası

İran basınındaki taslak iddiasına göre, İran’ın füze programı ve “direniş grupları” olarak nitelendirdiği vekil güçlere verdiği destek gibi konular görüşmelerin gündeminden “kesin olarak” çıkarıldı.

Bu iddia, anlaşmanın en tartışmalı başlıklarından biri olabilir. Çünkü ABD ve bölgedeki bazı müttefikleri, İran’ın füze kapasitesi ve bölgesel vekil güçlerle ilişkisini uzun süredir güvenlik tehdidi olarak değerlendiriyor. Buna karşılık Tahran, bu başlıkları egemenlik ve savunma politikası kapsamında görüyor.

ABD’li yetkilinin açıklamalarında ise anlaşmanın öncelikli olarak Hürmüz Boğazı, nükleer program, zenginleştirilmiş uranyum ve uzun vadeli bölgesel barış hedefleri üzerine kurulduğu vurgulandı. Bu nedenle füze programı ve bölgesel vekil güçler meselesinin nihai metinde nasıl yer alacağı henüz belirsizliğini koruyor.

Resmi açıklamalar ve sızdırılan taslak arasında fark var

ABD Başkanı Trump’ın, İran basınına sızdığı ileri sürülen şartların “gerçeği yansıtmadığı” yönündeki açıklaması, anlaşma sürecinde bilgi kirliliği ve diplomatik mesaj savaşının da yaşandığını gösteriyor.

Bir tarafta ABD’li üst düzey yetkilinin anlaşmanın birkaç gün içinde imzalanabileceğine ilişkin güçlü mesajları bulunuyor. Diğer tarafta İran tarafından temkinli açıklamalar geliyor ve sızdırılan taslakların içeriği konusunda taraflar arasında açık bir görüş ayrılığı yaşanıyor.

Bu nedenle uzmanlar, resmi metin yayımlanmadan anlaşmanın kapsamı, yaptırımların kaldırılma takvimi, uranyumun akıbeti, Hürmüz Boğazı’nın açılma biçimi ve bölgesel güvenlik maddeleri konusunda kesin hüküm verilmemesi gerektiğini belirtiyor.

Bölge için kritik eşik

ABD ile İran arasında imza aşamasına gelindiği belirtilen anlaşma, gerçekleşmesi halinde Orta Doğu’da son yılların en kritik diplomatik adımlarından biri olabilir. Anlaşmanın hayata geçmesi, enerji piyasaları, deniz ticareti, nükleer denetim rejimi, yaptırım politikaları ve bölgesel güvenlik denkleminde önemli sonuçlar doğurabilir.

Ancak sürecin hâlâ tamamen sonuçlanmadığı görülüyor. ABD’li yetkili imza ihtimalini yüzde 80-85 seviyesinde gördüğünü ifade ederken, Trump sızdırılan maddeleri reddediyor, İran ise son onay verilmeden spekülasyon yapılmaması gerektiğini vurguluyor.

Bu tablo, anlaşmanın çok yakın olduğunu ancak diplomatik sürecin hâlâ kırılgan bir zeminde ilerlediğini ortaya koyuyor. Nihai metnin açıklanmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı’nın statüsü, İran’ın nükleer programının geleceği, zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti, yaptırımların kaldırılması ve bölgesel barış mekanizmasının kapsamı netlik kazanacak.

Trump önce “çok sert vuracağız” dedi, sonra İran’a saldırıları iptal etti: “Görüşmelerde uzlaşmaya varıldı”

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik açıklamaları, dünya gündeminde geniş yankı uyandırdı. Gün içinde Tahran yönetimini sert sözlerle hedef alan ve ABD’nin İran’ı “bu gece çok sert vuracağını” söyleyen Trump, ilerleyen saatlerde yaptığı yeni açıklamada saldırıların iptal edildiğini duyurdu.

Trump, İran’a yönelik planlanan hava saldırıları ve bombardımanlardan vazgeçildiğini belirterek, görüşmelerde nihai noktalar üzerinde tüm tarafların uzlaşmaya vardığını açıkladı. ABD Başkanı, imza töreninin zamanı ve yerinin kısa süre içinde duyurulacağını bildirdi.

Trump’ın açıklaması, ABD ile İran arasında tırmanan askeri gerilimin ardından diplomasi kanallarının yeniden devreye girdiği yorumlarına neden oldu. Ancak deniz ablukasının, süreç tamamlanana kadar yürürlükte kalacağı ifade edildi.

Önce tehdit etti, sonra saldırıları iptal etti

Trump, daha önce Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İran’a yönelik çok sert ifadeler kullanmıştı. ABD’nin İran’ı “bu gece çok sert vuracağını” belirten Trump, İran ordusunun büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini öne sürmüştü.

ABD Başkanı, İran’ın donanması, hava kuvvetleri, radar sistemleri ve hava savunma kapasitesinin büyük bölümünün artık ortadan kaldırıldığını iddia etmişti. Tahran’ın saldırı kapasitesinin ciddi şekilde zayıflatıldığını savunan Trump, askeri operasyonların daha da genişleyebileceği mesajını vermişti.

Trump’ın sert açıklamalarında Hark Adası da öne çıkmıştı. ABD Başkanı, “çok uzak olmayan bir gelecekte” İran’ın en önemli petrol ihracat merkezlerinden biri olan Hark Adası’nın ve diğer enerji altyapı noktalarının kontrol altına alınacağını söylemişti.

Bu sözler, bölgedeki gerilimi daha da artırırken İran’dan da sert yanıt gelmişti.

Kalibaf: Karşınızda bambaşka bir İran göreceksiniz

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Trump’ın Hark Adası ve petrol altyapı noktalarına yönelik tehdidine tepki göstermişti. Kalibaf, yanlış stratejiler ve fevri kararların bölgedeki tüm dengeleri altüst edeceğini, ABD için sonuçların ağır olacağını söylemişti.

Kalibaf, enerji altyapısına yönelik bir hamlenin piyasaları ve bölge güvenliğini sarsacağını belirterek, Washington yönetiminin “yıllarca içinden çıkamayacağı sonsuz bir bataklık” ile karşı karşıya kalabileceğini savunmuştu. İranlı yetkili, “Karşınızda bambaşka bir İran göreceksiniz” ifadelerini kullanmıştı.

Trump’ın açıklamasının tamamı

Trump, İran’a yönelik saldırıların iptal edildiğini duyurduğu açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“İran İslam Cumhuriyeti ile yapılan görüşmelerin İran liderliğinin en üst düzeyine ulaştırılıp onaylanması gerçeğine dayanarak, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olarak, bu akşam İran’a yönelik planlanan hava saldırılarını ve bombalamaları iptal ettim. Görüşmeler ve nihai noktalar, hem kavramsal olarak hem de ayrıntılı olarak, Amerika Birleşik Devletleri, İsrail, Suudi Arabistan, BAE, Katar, Türkiye, Pakistan, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün, Mısır ve diğerleri dahil olmak üzere ilgili tüm taraflarca onaylanmıştır. Deniz ablukası, bu işlem tamamlanana kadar tam olarak yürürlükte kalacaktır. İmza töreninin zamanı ve yeri kısa süre içinde duyurulacaktır.”

ABD Başkanı Trump, İran’la anlaşmanın “birkaç gün içinde” tamamlanacağını söyledi

ABD Başkanı Donald Trump, İran’la anlaşma belgesinin son halinin hazırlandığını belirterek, “Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçiyoruz. Bu süreç önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacak ve bir imza töreni düzenlenecek.” dedi.

ABD Başkanı Trump, Oval Ofis’te düzenlenen imza töreninin ardından basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı.

Trump, İran’la anlaşmanın tamamlanmak üzere olduğunu vurgulayarak, detaylı mutabakat metni üzerindeki son çalışmaların sürdüğünü söyledi.

ABD Başkanı, “(İran’la anlaşma) Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçiyoruz. Bu süreç önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacak ve bir imza töreni düzenlenecek, belki de Avrupa’da.” şeklinde konuştu.

Trump, söz konusu anlaşmanın imzalanması durumunda İran’ın hiçbir şekilde nükleer silah elde etmeyeceğini dile getirerek “Nükleer silaha sahip olmayacaklar, bu konuda anlaşmaya vardılar. Hiçbir biçimde nükleer silah da geliştirmeyecekler.” değerlendirmesini yaptı.

Trump’tan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın rolüne vurgu

Aralarında Türkiye’nin de olduğu birçok bölge ülkesinin lideri ile görüştüğünü ve bu görüşmelerin sürdüğünü belirten Trump, İran’la anlaşma sürecinde Ankara’nın rolüne ilişkin, “Türkiye ile de görüşeceğiz. Cumhurbaşkanı (Recep Tayyip) Erdoğan bu süreçte harikaydı.” değerlendirmesini yaptı.

İran lideri Mücteba Hamaney’in anlaşmayı onaylayıp onaylamadığı konusundaki bilgisi sorulan Trump, “Anladığım kadarıyla cevap evet.” dedi.

Anlaşma imzaları atılır atılmaz Hürmüz Boğazı’nın açılacağını ve ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının kaldırılacağını vurgulayan Trump, “(Anlaşma) Yakında imzalanacak, belki bu hafta sonu.” ifadesini kullandı.

ABD Başkanı Trump, söz konusu imza törenine ABD’yi temsilen Başkan Yardımcısı JD Vance, Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve eski Başdanışmanı Jared Kushner’in katılabileceğini belirtti.

Trump, bu hafta sonu Washington’da düzenlenecek ABD’nin 250. kuruluş yıl dönümü kutlamalarını takip etmek üzere kentte kalacağını, dolayısıyla olası bir imza törenine Başkan Yardımcısı JD Vance’in katılabileceğini dile getirdi.

Deniz ablukası sürecek

Trump’ın açıklamasında dikkat çeken başlıklardan biri de deniz ablukası oldu. ABD Başkanı, saldırıların iptal edilmesine rağmen deniz ablukasının işlemler tamamlanana kadar tam olarak yürürlükte kalacağını belirtti.

Bu ifade, askeri operasyonların durdurulmasına karşın İran üzerindeki baskının tamamen kaldırılmadığını gösterdi. Washington yönetiminin, anlaşma süreci imzayla tamamlanana kadar sahadaki kontrol ve caydırıcılık unsurlarını korumak istediği değerlendiriliyor.

Hark Adası neden önemli?

Trump’ın önceki açıklamalarında hedef gösterdiği Hark Adası, İran ekonomisi açısından kritik öneme sahip. Basra Körfezi’nin kuzeyinde yer alan ada, İran’ın en önemli petrol ihracat merkezlerinden biri olarak biliniyor.

İran ham petrol ihracatının büyük bölümü Hark Adası üzerinden gerçekleştiriliyor. Adada geniş depolama tankları, boru hatları ve ülkenin en büyük enerji tesislerinden bazıları bulunuyor. Derin sulara sahip olması nedeniyle dev petrol tankerlerinin yanaşabildiği ada, İran petrolünün küresel pazarlara ulaştırılmasında stratejik bir merkez konumunda.

Bu nedenle Hark Adası’na yönelik olası bir askeri hamlenin yalnızca İran’ı değil, küresel petrol piyasalarını ve enerji güvenliğini de doğrudan etkileyebileceği belirtiliyor.

Gerilim diplomasiye mi döndü?

Trump’ın önce saldırı tehdidinde bulunması, ardından saldırıları iptal ettiğini açıklaması, ABD-İran hattındaki gerilimin ne kadar hızlı yön değiştirebildiğini ortaya koydu. Washington’dan gelen son mesaj, askeri seçeneğin masadan tamamen kalkmadığını ancak diplomatik uzlaşmanın öne çıktığını gösterdi.

ABD Başkanı’nın “görüşmelerde uzlaşmaya varıldı” açıklaması, bölgede daha büyük bir çatışma ihtimalinin şimdilik ertelendiği şeklinde yorumlandı. Ancak deniz ablukasının devam edecek olması, sürecin kırılganlığını koruduğuna işaret ediyor.

Bundan sonraki aşamada gözler, duyurulacağı belirtilen imza töreninin zamanı ve yerine çevrildi. Anlaşmanın resmiyet kazanması halinde ABD ile İran arasındaki son gerilimde askeri tırmanışın yerini diplomatik sürece bırakması bekleniyor.

İran’dan ABD saldırılarına sert tepki, İsrail Lübnanlı komutanları öldürdü

Ortadoğu’da tansiyon yeniden yükseldi. İran, ABD’nin ülkenin Keşm Adası ile Goruk bölgesine düzenlediği saldırılara sert tepki gösterirken, İsrail ordusu da Lübnan’da orduya ait bir askeri aracı hedef aldığını kabul etti. Bölgede peş peşe yaşanan gelişmeler, ateşkes ve diplomasi çabalarının kırılganlığını bir kez daha ortaya koydu.

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin saldırılarının ateşkesi ihlal ettiğini belirterek Washington yönetimini sorumlu tuttu. Açıklamada, saldırıların doğuracağı sonuçlar ve bölgesel yansımalarından yalnızca ABD’nin sorumlu olacağı vurgulandı.

Tahran yönetimi, bölge ülkelerine de çağrıda bulunarak, topraklarının İran’a yönelik saldırılarda kullanılmasına izin verilmemesi gerektiğini ifade etti. Açıklamada, iyi komşuluk ilkesi ve uluslararası hukuka bağlılık vurgusu yapıldı.

İsrail, Lübnan ordusuna ait aracı hedef aldığını kabul etti

Bölgede bir diğer kritik gelişme Lübnan’da yaşandı. İsrail ordusu, Lübnan’ın güneyindeki Tebnit köyü yakınlarında Lübnan ordusuna ait bir askeri aracı hedef aldığını açıkladı. İsrail tarafından yapılan açıklamada, aracın İsrail güçlerine doğru “şüpheli şekilde” ilerlediği öne sürüldü.

İsrail ordusu, Lübnan ordusuna ait askeri aracın aktif çatışma bölgesinde İsrail ile koordinasyon kurulmadan hareket ettiğini savundu. Bununla birlikte saldırıya ilişkin iç soruşturma başlatıldığı da bildirildi.

Lübnan ordusunun açıklamasına göre İsrail’in Nebatiye kentine bağlı Kefr Tebnit-Hardali yolu üzerinde düzenlediği hava saldırısında bir tuğgeneral, iki yüzbaşı ve bir asker yaşamını yitirdi. Saldırı, Lübnan’da hem askeri hem de siyasi düzeyde sert tepkiyle karşılandı.

Lübnan’dan sert kınama

Lübnan Cumhurbaşkanlığı, İsrail’in ordu devriyesini hedef alan saldırısını “en sert ifadelerle” kınadı. Açıklamada, saldırıda üst rütbeli askerlerin hayatını kaybettiği belirtilerek İsrail’in askerleri, sivilleri, çocukları, kadınları, sağlık çalışanlarını, kurtarma ekiplerini ve gazetecileri hedef aldığı ifade edildi.

Lübnan ordusu da saldırının, ülkede istikrarın yeniden sağlanmasına, kapsamlı ateşkesin tesis edilmesine ve İsrail’in işgal altındaki Lübnan topraklarından çekilmesine yönelik çabaları sekteye uğratmayı amaçladığını bildirdi. Açıklamada, saldırıların Lübnan ordusunun ülkenin egemenliğini savunma kararlılığını daha da artırdığı kaydedildi.

Hizbullah saldırıyı “kasıtlı suç” olarak niteledi

Hizbullah da Lübnan ordusuna ait aracın hedef alınmasını kınadı. Yapılan yazılı açıklamada saldırı “kasıtlı bir suç” olarak değerlendirildi. Hizbullah, İsrail’in bölgedeki gerilimi tırmandırmayı sürdürdüğünü belirterek Lübnan ordusuna destek mesajı verdi.

Açıklamada, Lübnan devlet yetkililerine de eleştiri yöneltilerek ülkenin egemenliği konusunda daha güçlü bir tutum sergilenmesi gerektiği savunuldu.

İsrail’in beyaz fosfor kullandığı iddiaları yeniden gündemde

İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları sürerken, ABD basınında yer alan görsel kanıtlar beyaz fosfor iddialarını yeniden gündeme taşıdı. Haberlere göre İsrail’in, Lübnan’ın yoğun nüfuslu bölgelerinde son derece zararlı ve yanıcı bir madde olan beyaz fosfor kullandığı öne sürüldü.

Söz konusu iddialarda, Nebatiye çevresinde çekilen ve doğrulandığı belirtilen görüntülerde beyaz fosfor bombasının ayırt edici duman izlerinin tespit edildiği savunuldu. Görsellerde havada patlayan top mermilerinden aşağı doğru yanan beyaz fosfor akıntılarının yayıldığı ileri sürüldü.

İddialara göre Lübnan’da sahil kenti Sur’un yanı sıra El-Kuleyha, Hıyam ve Yohmor yakınlarında da beyaz fosfor kullanıldığı değerlendirildi. Bu iddialar, İsrail’in daha önce Gazze’de sivil yerleşim alanlarında beyaz fosfor kullandığına ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme getirdi.

Kuveyt ve Bahreyn’den İran’a tepki

Bölgede gerilim yalnızca İran, ABD, İsrail ve Lübnan hattıyla sınırlı kalmadı. İran’ın Kuveyt ve Bahreyn’e yönelik saldırıları nedeniyle Körfez ülkelerinden peş peşe açıklamalar geldi.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, İran’ın saldırılarının bölgesel gerilimi tırmandırdığını belirterek bu ihlallerin güvenlik ve istikrarı yeniden tesis etmeye yönelik uluslararası çabaları baltaladığını açıkladı.

Kuveyt Dışişleri Bakanlığı da İran’ın saldırılarını en güçlü ifadelerle kınadı. Açıklamada saldırıların bölgenin güvenlik ve istikrarına doğrudan tehdit oluşturduğu vurgulandı.

Bahreyn Dışişleri Bakanlığı ise saldırıların ülkelerin egemenliğini açıkça ihlal ettiğini belirtti. Açıklamada, “Güvenlik, füze ve İHA’larla inşa edilmez; istikrar ise mayın döşeyerek korunmaz” ifadelerine yer verildi.

Kuveyt’te hava trafiği normale döndü

Kriz nedeniyle Kuveyt’te kısa süreli hava trafiği aksaması yaşandı. Kuveyt Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, ilgili kurumlarla koordinasyon sağlanmasının ve güvenlik durumunun istikrara kavuştuğunun teyit edilmesinin ardından uçuşların yeniden başlatıldığını duyurdu.

Bu süreçte Kuveyt Hava Yolları ile Jazeera Airways’e ait toplam 11 uçuşun çevre ülkelerdeki havalimanlarına yönlendirildiği bildirildi.

Pakistan diplomasi trafiğini hızlandırdı

Gerilimin azaltılması için diplomatik temaslar da sürüyor. İran ile ABD arasındaki diplomasi sürecinde arabuluculuk rolü üstlenen Pakistan’ın İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi, temaslarda bulunmak üzere Tahran’a gitti.

İran basınında yer alan bilgilere göre Nakvi’nin Tahran ziyaretinde İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başta olmak üzere üst düzey İranlı yetkililerle görüşmesi bekleniyor. Nakvi’nin ziyaret öncesi Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile bir araya geldiği ve İran-ABD müzakere sürecine ilişkin talimat aldığı belirtildi.

Pakistanlı kaynaklara göre görüşmelerde, Washington ile Tahran arasındaki çıkmazın aşılması ve geçici bir anlaşmaya zemin hazırlanması amacıyla bazı yeni öneriler ele alınacak. Taraflar arasında çatışmaların sona erdirilmesine yönelik ikinci tur müzakerelerin yeniden başlatılması da gündemde olacak.

ABD’de nükleer müzakere hazırlığı iddiası

ABD basınında yer alan iddialara göre Washington yönetimi de İran’la olası nükleer müzakereler için teknik hazırlık yürütüyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Jared Kushner’ın, Tennessee’deki Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı’nda uranyum işleme ve santrifüj teknolojileri konusunda uzman isimlerle görüştüğü öne sürüldü.

Habere göre İran ile ABD arasında ön anlaşmaya varılması durumunda, müzakereleri desteklemek üzere yaklaşık 100 uzmandan oluşan bir teknik ekip kurulması planlanıyor. Beyaz Saray’ın ayrıca savaşı sona erdirecek ve kapsamlı nükleer görüşmelerin önünü açacak bir mutabakat zaptı üzerinde çalıştığı iddia edildi.

Hürmüz krizi enerji piyasalarını etkiliyor

Bölgedeki askeri ve diplomatik gerilim enerji piyasalarına da yansıdı. Rus enerji şirketi Rosneft’in CEO’su Igor Seçin, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin en büyük kazananlarının ABD’li petrol şirketleri olduğunu söyledi.

Seçin, ABD’li şirketlerin kriz ortamında rekabet dışı avantaj elde ettiğini ve petrol satışlarını daha yüksek fiyatlardan yapma fırsatı yakaladığını belirtti. Petrol fiyatlarının varil başına 100 dolar civarında kalması halinde ABD’li enerji şirketlerinin 2026 yılında 60 milyar dolardan fazla ek kar elde edebileceği ifade edildi.

Norveç merkezli danışmanlık şirketi Rystad Energy’nin tahminlerine göre de ABD’li petrol ve doğal gaz şirketlerinin kriz ortamında yüksek ek gelir elde etmesi bekleniyor.

İran’da güvenlik güçleriyle silahlı grup arasında çatışma

İran içinde de güvenlik gelişmeleri yaşandı. İranlı Öğrenciler Haber Ajansına göre Zabul kentinde güvenlik güçleri ile silahlı bir grup arasında çatışma çıktı.

İran Emniyet Teşkilatı’na bağlı Sınır Polisi Komutanı Tuğgeneral Ali Ekber Cavidan, ülkeye yasa dışı yollarla girmeye çalışan silahlı grubun 6 üyesinin öldürüldüğünü açıkladı. Bölgede yapılan aramalarda çok sayıda mühimmat ele geçirildiği bildirildi.

Bölge yeni bir kırılma noktasında

ABD’nin İran’a yönelik saldırıları, İran’ın sert açıklamaları, İsrail’in Lübnan ordusunu hedef alması ve Körfez ülkelerinden gelen peş peşe tepkiler, Ortadoğu’daki gerilimin çok cepheli hale geldiğini gösteriyor.

Bir yanda askeri saldırılar ve karşılıklı suçlamalar sürerken, diğer yanda Pakistan’ın arabuluculuk girişimleri ve ABD’de yürütüldüğü iddia edilen teknik hazırlıklar diplomasi seçeneğinin tamamen ortadan kalkmadığını ortaya koyuyor.

Ancak Lübnan, İran, Körfez ve enerji piyasalarını aynı anda etkileyen gelişmeler, bölgesel krizin yalnızca askeri değil; diplomatik, ekonomik ve insani boyutlarıyla da derinleştiğine işaret ediyor.

Pakistan’da intihar saldırısı: 15 polis hayatını kaybetti

Pakistan’ın Hayber Pahtunhva eyaletinde polis noktasına düzenlenen intihar saldırısında 15 polis hayatını kaybetti, 3 polis yaralandı.

Dawn gazetesinin haberine göre saldırı, eyaletin Bannu bölgesindeki Fateh Khel polis noktasını hedef aldı. Polis tarafından yapılan açıklamada, saldırının patlayıcı yüklü araçla gerçekleştirildiği belirtildi.

Polis noktası tamamen yıkıldı

Açıklamada, saldırı sırasında polis noktasında toplam 18 personelin bulunduğu, 15 polisin yaşamını yitirdiği, 3 polisin ise yaralandığı bildirildi.

Patlamanın ardından saldırganların polis noktasına farklı yönlerden ağır silahlarla ateş açtığı ifade edildi. İntihar saldırısının polis noktasını tamamen yıktığı, bölgede konuşlu zırhlı aracın da kullanılamaz hale geldiği kaydedildi.

Patlamanın etkisiyle çevredeki binalarda da ağır hasar meydana gelirken, bölgedeki hastanelerde acil durum ilan edildi.

Türkiye saldırıyı kınadı

Türkiye, Pakistan’ın Hayber Pahtunhva eyaletinde polis karakoluna yönelik gerçekleştirilen terör saldırısını en güçlü şekilde kınadı.

Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Pakistan’ın Hayber Pahtunhva eyaletinde dün (9 Mayıs) bir polis karakoluna yönelik gerçekleştirilen terör saldırısını en güçlü biçimde kınıyoruz.

Bu menfur saldırıda hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet diliyor, yakınlarına ve Pakistan halkına başsağlığı dileklerimizi sunuyoruz.

Türkiye terörün her türü ve tezahürüne karşı mücadelesinde Pakistan’la dayanışma içinde olmaya devam edecektir.”

Pakistan’da saldırılar sınır eyaletlerinde yoğunlaşıyor

Pakistan’da silahlı saldırılar özellikle Afganistan sınırındaki Hayber Pahtunhva ve Belucistan eyaletlerinde yoğunlaşıyor.

Bu bölgelerde faaliyet gösteren silahlı gruplar, Pakistan güvenlik güçleri ve sivillere yönelik saldırılar düzenliyor. İslamabad yönetimi, Pakistan Talibanı’nın Afganistan’da mevzilendiğini ve saldırılarını buradan organize ettiğini savunuyor. Afganistan yönetimi ise bu iddiaları reddediyor.

Belucistan’da ise Belucistan Kurtuluş Ordusunun saldırıları öne çıkıyor. BLA, Belucistan eyaletinin Pakistan’dan ayrılmasını ve bölgenin Beluc halkı tarafından yönetilmesini istiyor.

Trump, İran ateşkesini Pakistan’ın talebiyle uzattı

ABD Başkanı Donald Trump, İran’la yürütülen geçici ateşkes sürecine ilişkin yeni bir açıklama yaptı. Trump, Pakistan’dan gelen talebin de dikkate alındığını belirterek, İran yönetimi ortak bir öneri sunana kadar ateşkesin uzatılması kararı aldığını duyurdu.

Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran yönetimi içinde ciddi bir bölünme olduğunu savundu. Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir ile Başbakan Şahbaz Şerif’in talebi üzerine, bugün sona ermesi beklenen geçici ateşkesin uzatıldığını bildirdi.

ABD Başkanı açıklamasında, İran’ın liderleri ve temsilcileri ortak bir öneri hazırlayana kadar saldırıların askıya alınmasının istendiğini ifade etti. Trump, bu nedenle ABD ordusuna İran’a yönelik ablukayı sürdürme ve her açıdan hazır olma talimatı verdiğini belirtti.

Açıklamada, İran’ın önerisini sunmasına ve müzakerelerin bir sonuca ulaşmasına kadar ateşkesin devam edeceği mesajı öne çıktı. Böylece ABD ile İran arasında ikinci tur müzakerelere ilişkin belirsizlik sürerken, diplomasi trafiğinin de yeniden hız kazanabileceği değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Trump, açıklamasında, şu ifadeleri kullandı:

“İran yönetiminin ciddi bir bölünme içinde olduğu gerçeği ve Pakistan’dan Mareşal Asım Münir ile Başbakan Şahbaz Şerif’in de talebi üzerine, liderleri ve temsilcileri ortak bir öneri sunana kadar İran’a yönelik saldırımızı askıya almamız istendi. Bu nedenle ordumuza ablukayı sürdürme ve her açıdan hazır kalmaları talimatı verdim; dolayısıyla (İran’ın) önerisi sunulana ve müzakereler bir şekilde sonuçlanana kadar ateşkesi uzatacağım.”

Gelişmelerin merkezinde Pakistan’ın arabuluculuk rolü dikkat çekerken, bölgedeki gerilim Lübnan cephesindeki sıcak başlıklarla da birleşiyor. İsrail ile Hizbullah arasındaki karşılıklı saldırı iddiaları ve Lübnan’ın güneyindeki yıkım haberleri, çatışmanın bölgesel etkisini artırıyor.

Öte yandan İran cephesinden gelen açıklamalarda, ABD’nin tehditlerinin diplomatik süreci zora soktuğu vurgulandı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ateşkesin defalarca ihlal edildiğini savunurken, Tahran yönetimi tehdit altında müzakereyi kabul etmeyeceğini yineledi.

Trump’ın ateşkesi uzatma kararı, sahadaki askeri hazırlığın sürdüğü ancak diplomatik kapının tamamen kapanmadığı şeklinde yorumlandı. Gözler şimdi İran’ın sunması beklenen öneri ile müzakerelerin yeniden şekillenip şekillenmeyeceğine çevrildi.

İran Meclis Başkanı Kalibaf: “Hürmüz Boğazı’ndan biz geçemiyorsak başkası da geçemez”

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD’nin ablukayı kaldırmaması halinde Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin kısıtlanacağını söyledi.

İran devlet televizyonunun aktardığına göre İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelere ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Kalibaf, ABD’nin İran’a yönelik ablukasını sürdürdüğünü belirterek, boğazdaki mevcut trafiğin İran’ın kontrolü sayesinde devam ettiğini savundu.

Kalibaf, ABD’nin son günlerde ilan ettiği ablukayı “düşüncesizce” bir karar olarak nitelendirdi. İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişinin engellenmesi halinde başka ülkelerin de bu güzergahı kullanamayacağını öne süren Kalibaf, “Bugün Boğaz’da trafik varsa bunun nedeni boğazın bizim kontrolümüzde olmasıdır” ifadelerini kullandı.

“Abluka kalkmazsa trafik kesinlikle kısıtlanacak”

Açıklamasında Washington yönetimine açık mesaj veren Kalibaf, ABD’nin ablukayı kaldırmaması durumunda Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin sınırlandırılacağını söyledi. Kalibaf, “Amerika ablukayı kaldırmazsa Hürmüz Boğazı’ndaki trafik kesinlikle kısıtlanacak” dedi.

Bu açıklama, enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda tansiyonun yeniden yükselebileceğine işaret etti. Küresel petrol sevkiyatının önemli bir bölümü bu güzergah üzerinden sağlanırken, boğazda yaşanabilecek olası bir kısıtlama uluslararası ticaret ve enerji piyasaları açısından yakından izleniyor.

Pakistan’daki görüşmeyi anlattı

Kalibaf, Pakistan’da ABD ile yürütülen görüşmeler sırasında Hürmüz Boğazı’na ilişkin yaşanan bir diyaloğu da paylaştı. Açıklamasına göre Kalibaf, İslamabad’daki ABD heyetine, mayın gemilerinin bulunduğu noktadan daha ileri gitmesi halinde ateş açacaklarını söyledi.

İranlı yetkili, ABD heyetinin geri çekilme emri verebilmek için 15 dakika süre istediğini ve ardından bu emrin verildiğini öne sürdü. Söz konusu ifadeler, bölgede geçmişte yaşanan askeri gerilimin boyutuna ilişkin yeni bir iddia olarak değerlendirildi.

Bölgedeki gerilim yeniden gündemde

Kalibaf’ın açıklamaları, İran ile ABD arasında Hürmüz Boğazı merkezli gerilimin yeniden gündeme geldiğini gösterdi. Tahran yönetimi, uzun süredir Körfez’deki askeri varlığı ve deniz trafiğini güvenlik politikalarının merkezinde tutarken, ABD ile karşılıklı sert açıklamalar bölgedeki tansiyonu artırmaya devam ediyor.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Denizi ve açık denizlere bağlayan stratejik bir geçiş noktası olması nedeniyle yalnızca bölge ülkeleri açısından değil, küresel ekonomi bakımından da kritik önem taşıyor.

ABD Başkanı Trump: İran’la anlaşma yapmaya çok yakınız

ABD Başkanı Donald Trump, İranlı yetkililerle bu hafta sonu görüşmelere dönebileceklerini belirterek, “İran’la anlaşma yapmaya çok yakınız.” dedi.

Başkan Trump, Las Vegas’a giderken Beyaz Saray çıkışında basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı.

Trump, İran’la görüşmelerin yoğun ve verimli şekilde sürdüğüne işaret ederek, yakın zamanda anlaşma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtti.

ABD Başkanı, “İran’la bir anlaşma yapmaya çok yakınız. İran’la bir sonraki doğrudan görüşme bu hafta sonu olabilir. İran’la birçok anlaşma yapıyoruz ve bence yakında çok olumlu gelişmeler olacak.” ifadelerini kullandı.

İran’daki yeni liderlerle çok iyi anlaştıklarını vurgulayan Trump, Tahran’la yapmayı umdukları anlaşmanın “nükleer silaha sahip olmamayı” da kapsadığını ileri sürdü.

Trump, “İran’ın nükleer silaha sahip olmaması son derece önemli ve onlar da bunu kabul ettiler. İran bunu kabul etti, üstelik çok kesin bir şekilde. Yer altında kalan nükleer kalıntıları bize iade etmeyi de kabul ettiler. Dolayısıyla İran’la pek çok konuda mutabakat sağladık.” şeklinde konuştu.

Pakistan’ın bu süreçte ABD ile İran arasında çok önemli bir arabuluculuk rolü oynadığına dikkati çeken Trump, Pakistan yönetimine teşekkür ederek, “Anlaşma İslamabad’da imzalanırsa oraya gidebilirim.” dedi.

Anlaşma olmazsa savaş devam eder

İran’la anlaşmaya çok yakın olduklarını birkaç kez yineleyen ABD Başkanı Trump, aynı zamanda Tahran’a yönelik “tehdit” mesajlarına da devam etti.

“Anlaşma olmazsa savaş devam eder.” diye konuşan Trump, İranlı yeni liderlerin öncekilerden farklı ve anlaşmaya daha yatkın olduklarını savundu.

Trump, İran’la ateşkesin devam edip etmeyeceği konusunda ise net bir ifade kullanmaktan kaçınırken, “Uzatılması gerektiğinden emin değilim. İran bir anlaşma yapmak istiyor ve biz de onlarla çok iyi şekilde görüşüyoruz. Ayrıca 2 ay önce yapmaya yanaşmadıkları şeyleri bugün yapmaya hazırlar.” diye konuştu.

Hürmüz Boğazı’na yönelik abluka konusuna da değinen ABD Başkanı, boğazı bloke ettiklerini ve ilgili ülkelerin burayı yakında kullanabileceğini ifade etti.

Trump, İran’la anlaşmanın yapılmasıyla birlikte boğazın tamamen açılacağını belirterek, “Bu sayede bedava petrole ve Hürmüz Boğazı’na kavuşacağız. Her şey yoluna girecek ve bence petrol fiyatları eskisinden daha da düşecek.” değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye ve bölge ülkeleriyle İran temasları

ABD Başkanı Trump, İran gündemini Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve diğer bölge liderleriyle ne şekilde görüştüklerine yönelik soruya, “Bölgedeki tüm liderlerle konuşuyoruz, birçok başlığı görüşüyoruz, İran’la bir anlaşma yapmaya yakınız.” yanıtını verdi.

İsrail-Lübnan anlaşmasına Hizbullah da dahil olacak

Öte yandan Trump, İsrail ile Lübnan arasında bu gece yarısı başlaması beklenen 10 günlük geçici ateşkes konusuna da değindi.

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile çok iyi birer telefon görüşmesi yaptığını anlatan Trump, “İsrail ile Lübnan (liderleri) gelecek hafta ya da sonraki hafta Beyaz Saray’da bir araya gelecek, bence bir anlaşma yapmaya çok yakınız. Bu anlaşmada Hizbullah ile ilgili konular da ele alınacak.” değerlendirmesini yaptı.

Trump, Hizbullah’ın ateşkesin bir parçası olup olmadığıyla ilgili soruya net bir ifadeyle, “İsrail-Lübnan ateşkes anlaşması Hizbullah’ı da kapsayacak. Onların da anlaşmaya uyacaklarını düşünüyorum.” yanıtını verdi.

Doğru bir zamanda Lübnan’ı ziyaret edeceğini dile getiren ABD Başkanı, bugüne kadar 9 savaşı sona erdirdiğini ve İsrail-Lübnan savaşı ile bu sayının 10 olacağını savundu.

 

ABD-İran görüşmelerini kilitleyen başlıklar ortaya çıktı

ABD ile İran arasında Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yürütülen kritik görüşmelerden sonuç çıkmadı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in başkanlık ettiği Amerikan heyeti ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın öncülük ettiği heyet arasında yapılan görüşmelerin, 1979’dan bu yana iki ülke arasındaki en üst düzey temaslardan biri olduğu belirtiliyor. Görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması, 8 Nisan’da devreye giren kırılgan ateşkesin geleceğine ilişkin kaygıları da artırdı.

Nükleer program masanın en sert başlığı oldu

ABD basınında yer alan haberlere göre masayı kilitleyen en önemli konu, İran’ın nükleer programı oldu. Buna göre Washington, Tahran’dan tüm uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmasını, büyük nükleer zenginleştirme tesislerini sökmesini ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını teslim etmesini istedi. Amerikan tarafının özellikle İran’ın nükleer kapasitesini kalıcı biçimde sınırlandırmayı hedefleyen bu talepleri, görüşmelerin en sert ve en zorlayıcı boyutunu oluşturdu.

Hürmüz Boğazı talebi kriz başlıklarından biri oldu

Görüşmeleri zorlaştıran bir diğer başlık ise Hürmüz Boğazı oldu. Ateşkes sürecinde boğazın yeniden açılması önemli bir şart olarak öne çıkarken, ABD tarafı İran’dan geçişlerin herhangi bir ücret ya da kısıtlama olmaksızın tamamen normale dönmesini istedi. Bu talebin, savaşın başlamasından bu yana küresel enerji sevkiyatında yaşanan baskı nedeniyle Washington açısından kritik önemde olduğu değerlendiriliyor.

Yaptırımlar ve dondurulmuş varlıklar anlaşmazlığı derinleştirdi

Yaptırımların kaldırılmasının kapsamı ve zamanlaması da temel anlaşmazlık başlıkları arasında yer aldı. Özellikle İran’ın dondurulmuş mali varlıklarının ne kadarının serbest bırakılacağı ve bunun hangi takvimle yapılacağı konusunda tarafların ortak zeminde buluşamadığı bildirildi. İran tarafı da güven inşası ve ekonomik rahatlama olmadan kalıcı bir uzlaşının mümkün olmayacağı mesajını verdi.

Washington vekil güçlerle bağların kesilmesini istedi

ABD medyasına yansıyan bilgilere göre Washington’un İran’dan Hamas, Hizbullah ve Husiler gibi gruplara verilen desteğin kesilmesini istediği de öne sürüldü. Amerikan yönetimi, yalnızca nükleer başlıkta değil, bölgesel güvenlik denkleminde de İran’ın etkisini sınırlamayı hedefleyen taleplerle masaya oturdu. İsrail’in Washington Büyükelçisi Yechiel Leiter de savaşın ancak İran ile vekil güçleri arasındaki bağın kopmasıyla gerçekten sona ereceği yönünde açıklamalar yaptı.

Vance ilerleme sağlanamadığını açıkladı

Görüşmelerin ardından konuşan JD Vance, ilerleme sağlanamadığını açık biçimde ilan etti. Vance, İran’ın nükleer silah arayışından vazgeçtiğine dair güvence istediklerini söylerken, anlaşma çıkmamasını daha çok Tahran’ın tavrına bağladı. Amerikan tarafı, masaya nihai ve güçlü bir teklif koyduğunu savunurken, görüşmelerin sonuçsuz kalması diplomatik beklentileri aşağı çekti.

İran cephesi güven krizine işaret etti

İran cephesi ise ABD’yi aşırı ve gerçekçi olmayan talepler ileri sürmekle suçladı. İran medyası ve İranlı yetkililer, Washington’un taleplerinin Tahran’ın güvenini kazanmayı zorlaştırdığını savundu. Kalibaf da artık karar sırasının ABD’de olduğunu söyleyerek Washington’un İran’ın güvenini yeniden kazanıp kazanamayacağının test edildiğini ifade etti.

Trump’tan nükleer mesaj ve baskı vurgusu

Başkan Donald Trump da görüşmeler sonrasında yaptığı açıklamalarda, tarafların birçok konuda yakınlaştığını ancak asıl sorunun İran’ın nükleer emellerinden vazgeçmemesi olduğunu söyledi. Görüşmelerin çökmesinin ardından Hürmüz Boğazı çevresindeki baskının artırılmasına dönük mesajlar da dikkat çekti. Bu durum, diplomatik çıkmazın sahadaki askeri gerilimi daha da tırmandırabileceği yorumlarına yol açtı.

Ateşkesin geleceği belirsizliğini koruyor

İslamabad temaslarının başarısızlıkla sonuçlanması, yalnızca bir diplomatik tıkanma değil, aynı zamanda daha geniş savaşın geleceği açısından da kritik bir kırılma olarak görülüyor. Çünkü taraflar 8 Nisan’dan bu yana yürürlükte olan iki haftalık ateşkesi kalıcı bir siyasi zemine taşıyamadı. Şimdilik en net tablo, görüşmeleri bozan ana düğümün İran’ın nükleer kapasitesi, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol, yaptırımların kaldırılması ve İran’ın mali kaynaklarına erişimi etrafında şekillendiğini gösteriyor.

Yetkililer, İran’ın müzakere masasında ‘stratejik kazanımlardan’ taviz vermeyeceğini söylüyor

İran medyası ve yetkilileri, İslamabad’da ABD ile yapılan uzun soluklu müzakerelerin çöküşünü Washington’ın “maksimalist taleplerinin” bir sonucu olarak nitelendirerek, Hürmüz Boğazı, nükleer politika ve savaşla ilgili tazminat konularındaki derin görüş ayrılıklarını vurguladı.

40 günlük bir savaşın ardından ve Pakistan’ın arabuluculuğuyla sağlanan kırılgan iki haftalık ateşkes altında yapılan görüşmeler, hem siyasi hem de uzman ekiplerin katılımıyla 21 saatten fazla süren müzakerelerin ardından anlaşma sağlanamadan sona erdi.

İran heyeti, Meclis Başkanı Mohammad Bagher Qalibaf başkanlığında, Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ve üst düzey güvenlik yetkilisi Ali Bagheri Kani’yi de içererek, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance başkanlığındaki ABD heyetiyle birçok görüşme gerçekleştirdi. Teklif ve taslak metinlerin alışverişine rağmen, ortak bir çerçeveye varılamadı.

‘ABD’nin mantıksız talepleri’

İran devlet televizyonu IRIB, ABD’nin “mantıksız taleplerinin” yoğun müzakerelere rağmen bir anlaşmaya varılmasını engellediğini bildirdi.

İran Devrim Muhafızları’na bağlı Tasnim Haber Ajansı, bilgilendirilmiş kaynaklara dayanarak İran’ın “makul öneriler” sunduğunu ve “topun artık Washington’ın sahasında olduğunu” belirtti.

Güvenlik kurumlarıyla yakın bağlarıyla bilinen Fars Haber Ajansı, ABD tarafının görüşmelerden çekilmek için bir bahane arıyor gibi göründüğünü bildirirken, Mehr Haber Ajansı ise çıkmazın Amerikan heyetinin ayrılmasına yol açtığını belirtti.

IRNA tarafından yayınlanan bir analizde, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in açıklamalarının “diplomatik normların ötesinde” talepleri yansıttığı ve tek taraflı koşullar dayatma girişimleri olarak nitelendirildiği belirtildi.

Hürmüz ve nükleer dosya: bilinen fay hatları

İran medyası İslamabad’daki son görüşmelerin ayrıntılı bilgilerini açıklamamış olsa da, haberlere göre temel anlaşmazlıklar görüşmeler öncesinde gündeme gelen konularla örtüşüyordu.

Hürmüz Boğazı zaten temel bir anlaşmazlık noktası olarak belirlenmişti. İranlı yetkililer, müzakerelerden önce boğaz üzerindeki kontrolün stratejik bir mesele olduğunu ve taviz verilemeyeceğini defalarca vurgulamıştı.

İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, boğazın İran silahlı kuvvetlerinin tam kontrolünde kalacağını ve savaş öncesi yönetim sistemine geri dönmeyeceğini belirtmişti.

İran medyası ayrıca, görüşmeler sırasında yeniden gündeme gelen temel sürtüşme kaynaklarından birinin, ABD’nin boğazdan deniz yoluyla erişim konusundaki beklentileri (kesintisiz geçişin sağlanması çağrıları da dahil olmak üzere) olduğuna işaret etti.

İran’ın nükleer programı konusunda da benzer bir durum gözlemlendi.

İslamabad görüşmelerinin ayrıntılı bir dökümü kamuoyuna açıklanmasa da, daha önceki İran medyası haberlerinde ABD’nin zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması ve İran’dan yaklaşık 400 kilogram %60 oranında zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması da dahil olmak üzere kapsamlı tavizler istediği belirtilmişti.

İran medyası bu talepleri kabul edilemez olarak nitelendirerek, Tahran’ın kendi topraklarında zenginleştirmeyi egemenlik hakkı olarak gördüğünü vurguladı. Haberlere göre İran teknik düzenlemelere açık olsa da, zenginleştirilmiş uranyum stokunun yurt dışına transferini ve nükleer faaliyetlerin tamamen askıya alınmasını reddediyor.

Genel olarak değerlendirildiğinde, İran medyasındaki anlatılar, İslamabad’daki sonucun ani bir kopuştan ziyade, Hürmüz ve nükleer politika konusundaki uzun süredir devam eden anlaşmazlıkların yeniden ortaya çıkmasını yansıttığını göstermektedir.

Tazminat ve daha geniş kapsamlı talepler

İran medyası da savaş zararlarının tazmini konusunu merkezi bir mesele olarak vurguladı.

İslam Danışma Meclisi Haber Ajansı, Tahran’ın tazminatı herhangi bir anlaşmanın temel bir bileşeni olarak gördüğünü ve bunu ABD ve İsrail saldırıları sırasında verilen zararlardan sorumlu tutulmayla ilişkilendirdiğini bildirdi.

Yaptırımların kaldırılması ve uygulanma sırası da çözüme kavuşmamışken, Lübnan’daki gelişmeler de dahil olmak üzere daha geniş bir bölgesel ateşkesin kapsamı da bir diğer önemli anlaşmazlık alanı olarak belirlendi.

Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Esmail Baghaei, görüşmelerin “çok çeşitli konuları” kapsadığını belirterek, bazı ilerlemeler kaydedilmiş olsa da “iki üç önemli konuda önemli boşlukların kaldığını” sözlerine ekledi.

Diplomasi ‘güç’le birlikte devam ediyor.

Anlaşmaya varılamamasına rağmen, İranlı yetkililer diplomasinin daha geniş bir stratejinin parçası olmaya devam ettiğini vurguladı.

İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Mohammad Reza Aref, Tahran’ın haklarını “Hürmüz Boğazı’ndan tazminat talebine kadar” savunacağını belirterek, İran’ın tutumunun kararlılığını koruduğunun sinyalini verdi.

“Hormuz Boğazı’ndaki gücümüzden tazminat talebimize kadar, halkın hakları konusunda kararlı duruşumuzla öne çıkıyoruz,” dedi.

İran heyetine başkanlık eden Kalibaf, İran’ın görüşmelere iyi niyetle girdiğini ancak güven inşa edip edemeyeceğine karar vermenin artık Washington’a bağlı olduğunu söyledi.

“Artık ABD’nin güvenimizi kazanıp kazanamayacağına karar vermesi gerekiyor,” diyen yetkili, İran’ın ulusal haklarını koruma çabalarının yanı sıra diplomasiye de devam edeceğini sözlerine ekledi.

Önümüzdeki yol belirsiz.

Görüşmeler anlaşma sağlanamadan sona erse de, İran medyası sürecin diplomatik kanallar aracılığıyla devam edebileceğini öne sürdü.

Ancak İran medyasındaki hakim söylem, Hürmüz Boğazı, nükleer politika ve tazminat konularında süregelen anlaşmazlıklara işaret ederek, yakın vadede bir anlaşma olasılığını belirsiz kılıyor.

Tahran için mesaj açık ve net: Çatışma sırasında elde edilen stratejik kazanımlar müzakere yoluyla elden çıkarılamaz.

ABD-İran müzakereleri anlaşma sağlanamadan sona erdi

ABD ile İran arasında, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılan doğrudan müzakereler “bir anlaşmaya varılamadan” sona erdi. Gün boyunca taraflardan art arda gelen açıklamalarda, görüşmelerin seyrine ilişkin farklı değerlendirmeler öne çıkarken, özellikle nükleer mesele, Hürmüz Boğazı, savaş tazminatı, yaptırımların kaldırılması ve bölgesel güvenlik başlıklarının müzakere masasındaki temel konular olduğu görüldü. Yaklaşık 21 saat sürdüğü belirtilen temasların ardından taraflar ortak bir çerçeve üzerinde uzlaşamadı.

Görüşmeler öncesinde İslamabad’da hazırlıklar tamamlandı

Müzakereler öncesinde Pakistan’ın başkenti İslamabad’da diplomatik hazırlıkların tamamlandığı bildirildi. Tarafların doğrudan görüşme gerçekleştirmesi, hem bölgedeki savaşın etkileri hem de ABD-İran hattındaki yüksek tansiyon nedeniyle uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip edildi. Görüşmelerin Pakistan’ın arabuluculuk ve ev sahipliğinde yürütülmesi, İslamabad’ı gün boyunca diplomasinin merkezlerinden biri haline getirdi.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance: Bir anlaşmaya varamadan ABD’ye geri dönüyoruz

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da İran’la yapılan doğrudan müzakerelerin “bir anlaşmaya varılamadan” sona erdiğini açıkladı.

ABD Başkan Yardımcısı Vance, toplam 21 saat sürdüğü belirtilen doğrudan görüşmelerin ardından basın mensuplarına açıklama yaptı.

Vance, “21 saattir bu konuyla uğraşıyoruz ve İranlılarla bir dizi önemli görüşme yaptık. Bu iyi haber. Kötü haber ise bir anlaşmaya varamamış olmamız. Bence bu, ABD için olduğundan çok İran için kötü bir haber. Dolayısıyla bir anlaşmaya varamadan ABD’ye geri dönüyoruz.” ifadelerini kullandı.

ABD Başkan Yardımcısı, İran’ın nükleer silah konusunda istedikleri taahhüdü vermediğini vurgulayarak, “Gerçek şu ki, İran’ın nükleer silah peşinde koşmayacağına ve nükleer silaha ulaşmasını sağlayacak araçları aramayacağına dair kesin bir taahhüt görmemiz gerekiyor. İranlıların uzun vadede nükleer silah geliştirmeyeceklerine dair temel bir taahhüdü görüyor muyuz? Henüz bunu görmedik.” değerlendirmesinde bulundu.

ABD olarak temel taleplerini en net şekilde ortaya koyduklarını ancak İran’ın “bu şartları kabul etmemeyi tercih ettiğini” söyleyen Vance, ABD Başkanı Donald Trump’la da defalarca telefonda görüştüklerini kaydetti.

Vance, “Buradan ayrılıyoruz ve çok basit bir teklifle, nihai ve en iyi teklifimiz olan bir mutabakat metniyle ayrılıyoruz. İranlıların bunu kabul edip etmeyeceğini göreceğiz.” şeklinde konuştu.

Pakistan’dan taraflara ateşkes taahhütlerini sürdürme çağrısı

Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, İslamabad’da Tahran ile Washington arasında yürütülen görüşmelerde ortak bir çerçeveye ve anlaşmaya ulaşılamamasının ardından, tarafların ateşkes taahhütlerini sürdürmelerinin hayati önem taşıdığını vurguladı. Pakistan Dışişleri Bakanlığının, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya hesabından yaptığı açıklamaya göre, Dar, barış görüşmeleri davetini kabul ettikleri için İran ve ABD’ye teşekkür etti. Kalıcı barış ve refahın yalnızca bölge için değil, küresel düzeyde de kritik olduğuna işaret eden Dar, “Tarafların ateşkes taahhütlerini sürdürmeleri hayati önem taşımaktadır.” değerlendirmesinde bulundu.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi: “ABD’ye bu kadar güvensizlik varken anlaşmaya varılmaması doğaldır”

İran devlet televizyonuna konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, “Bu görüşmeler, ABD ve İsrail’in 9 ay içerisinde ikinci kez giriştikleri ve 40 gün süren bir savaşın ardından, sadece güvensizlik değil, kuşku ve şüphenin hakim olduğu bir atmosferde yapıldı. Bu nedenle tek bir toplantıda anlaşmaya varılmaması doğaldır. Zaten kimsenin böyle bir beklentisi de yoktu.” dedi.

İranlı sözcü, anlaşmaya varılamamasındaki diğer bir sebebin, kendine özgü zorlukları bulunan Hürmüz Boğazı ve bölge konularının bu müzakerelere ilave edilmesiyle görüşmelerin daha karmaşık hale gelmesi olduğunu kaydetti.

Bekayi, görüşmelerin devam edip etmeyeceğine ilişkin açıklama yapmadı.

Öte yandan Mehr Haber Ajansı, İran heyetinin Pakistan’dan ayrıldığını duyurdu.

İran, Hürmüz Boğazı ve bölgesel konuların süreci zorlaştırdığını söyledi

İranlı sözcü, anlaşmaya varılamamasındaki diğer bir sebebin, kendine özgü zorlukları bulunan Hürmüz Boğazı ve bölge konularının bu müzakerelere ilave edilmesiyle görüşmelerin daha karmaşık hale gelmesi olduğunu kaydetti. Bekayi, görüşmelerin devam edip etmeyeceğine ilişkin açıklama yapmadı. Öte yandan Mehr Haber Ajansı, İran heyetinin Pakistan’dan ayrıldığını duyurdu. Bu gelişme, temasların en azından ilk aşamasının tamamlandığı ve tarafların başkentlerine dönerek yeni pozisyon değerlendirmesi yapabileceği yorumlarına neden oldu.

İran devlet televizyonu: ABD’nin aşırı talepleri nedeniyle anlaşma sağlanamadı

İran devlet televizyonu, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da düzenlenen İran-ABD görüşmelerinin sona erdiğini duyurdu. İslamabad’da yaklaşık 21 saat süren ABD-İran müzakerelerinde özellikle Hürmüz Boğazı meselesi ve nükleer materyallerin ülke dışına çıkarılması gibi konularda anlaşma sağlanamadığı belirtildi. İran heyetinin, çeşitli girişimlerle ABD tarafını ortak bir çerçeveye yönlendirmeye çalıştığı öne sürülürken, ABD tarafının aşırı taleplerinin ortak bir çerçeve ve anlaşmanın oluşmasını engellediği iddia edildi. Böylece İran medyası, sonuçsuzluğun temel sorumluluğunu Washington’a yükleyen bir çerçeve sundu.

Bekayi: Başarı, karşı tarafın aşırı taleplerden kaçınmasına bağlı

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, İslamabad’daki görüşmelere ilişkin bir başka açıklama daha yaptı. Pakistan’da İran heyeti için yoğun ve uzun bir günün geçtiğini ifade eden Bekayi, müzakerelerin ana başlıkları arasında Hürmüz Boğazı, nükleer mesele, savaş tazminatı, yaptırımların kaldırılması, İran ve bölgeye yönelik savaşın tamamen sona erdirilmesi gibi konuların ele alındığını bildirdi. Bekayi, “Bu diplomatik sürecin başarısı, karşı tarafın ciddiyetine ve iyi niyetine, aşırı taleplerden ve yasa dışı isteklerden kaçınmasına ve İran’ın meşru hak ve çıkarlarını kabul etmesine bağlıdır.” ifadelerini kullandı.

İran, ABD ve İsrail’e yönelik sert mesajlarını sürdürdü

İranlı sözcü, ABD’nin sözünde durmama ve kötü niyetli davranışlarını unutmadıklarını, ABD ve İsrail’in işlediği ağır suçları da affetmeyeceklerini vurguladı. Bu açıklamalar, müzakere masasında diplomasi sürse de Tahran’ın kamuoyuna dönük söyleminde sert çizgisini koruduğunu ve görüşmeleri yalnızca teknik değil siyasi ve askeri bir hesaplaşmanın devamı olarak sunduğunu ortaya koydu.

“Şiddetli gerginlik” iddiaları yalanlandı

Fars Haber Ajansı, İslamabad’daki müzakerelere ilişkin haberinde, Batılı medyada İran ve ABD heyetleri arasındaki görüşmelerde “şiddetli gerginlik” meydana geldiği iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirtti. Müzakere protokolüne göre, İslamabad’daki görüşmelerin yapıldığı otelde hiçbir medya kuruluşunun bulunmadığı, yalnızca ABD-İran müzakere heyetleri ve Pakistanlı yetkililerin yer aldığı, bu nedenle hiçbir basın mensubunun görüşme sürecini içeriden gözlemleme erişiminin bulunmadığı belirtildi. Bu yüzden “şiddetli gerginlik”, “üyelerin el sıkışması” veya “Tahran’dan yeni bir ismin katılması” gibi yayılan haberlerin doğruyu yansıtmadığı kaydedildi.

İran medyası önce üçlü görüşmelerin sona erdiğini duyurmuştu

İran resmi haber ajansı IRNA, Pakistan’ın başkenti İslamabad’daki görüşmelere ilişkin bilgi verdi. Pakistan’ın arabuluculuğunda gerçekleşen İran ve ABD heyetleri arasındaki müzakerelerin 14 saat sonra sona erdiği ve iki tarafın teknik ekiplerinin, uzmanlar tarafından hazırlanan metinler üzerinde karşılıklı olarak değişim yaptıkları belirtildi. Bazı anlaşmazlıklara rağmen müzakerelerin devam edeceği kaydedildi. İran devlet televizyonu da Pakistan’ın tavsiyesi ve her iki tarafın kabulü üzerine müzakerelerin sabah devam edeceğini duyurmuştu. Bu açıklamalar, gün içinde müzakerelerin tamamen bitmesinden çok aşamalı ve dalgalı bir seyir izlediğini gösterdi.

Trump: İran’la çok yoğun müzakereler içindeyiz

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’dan ayrılırken basın mensuplarına İran müzakereleri ile ilgili açıklama yaptı. Müzakerelerin sonucu ne olursa olsun ABD olarak İran karşısında “askeri olarak galip geldiklerini” savunan Trump, müzakerelerin sonucunu beklediklerini kaydetti. İslamabad’daki müzakerelerin halen devam ettiğini ifade eden ABD Başkanı, “İran’la çok yoğun müzakereler içindeyiz. Neler olacağını göreceğiz.” değerlendirmesinde bulundu. Müzakerelerden bir anlaşma çıkıp çıkmayacağını bilmediğini belirten Trump, “Belki bir anlaşma yaparlar, belki de yapmazlar. Amerika açısından bakıldığında biz kazandık.” yorumunu yaptı.

ABD Başkanı Trump: “İran’la çok yoğun müzakereler içindeyiz”

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’dan ayrılırken basın mensuplarına İran müzakereleri ile ilgili açıklama yaptı.

Müzakerelerin sonucu ne olursa olsun ABD olarak İran karşısında “askeri olarak galip geldiklerini” savunan Trump, müzakerelerin sonucunu beklediklerini kaydetti.

İslamabad’daki müzakerelerin halen devam ettiğini ifade eden ABD Başkanı, “İran’la çok yoğun müzakereler içindeyiz. Neler olacağını göreceğiz.” değerlendirmesini yaptı.

Müzakerelerden bir anlaşma çıkıp çıkmayacağını bilmediğini belirten Trump, “Belki bir anlaşma yaparlar, belki de yapmazlar. Amerika açısından bakıldığında biz kazandık.” yorumunu yaptı.

Hürmüz Boğazı’nın mayınlardan temizlenmesi konusuyla da yakından ilgilendiklerini anlatan Trump, “Muhtemelen Boğaz’da birkaç mayın kalmıştır. Orada mayın tarama gemilerimiz var. Bunları temizliyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Katar, durdurulan denizcilik faaliyetlerini yeniden başlatacağını açıkladı

Katar, ABD-İsrail ile İran arasında yaşanan savaş nedeniyle durdurulan denizcilik faaliyetlerini yeniden başlatacağını açıkladı. Katar Ulaştırma Bakanlığından yapılan açıklamada, denizcilik faaliyetlerinin 12 Nisan Pazar gününden itibaren yeniden başlayacağı belirtildi. Bu gelişme, bölgedeki tansiyon sürse de bazı ülkelerin ticari ve lojistik hareketliliği yeniden normalleştirmeye dönük adımlar attığını ortaya koydu.

Kaani: Direniş bugün daha güçlü ve birlik içindedir

İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya hesabından konuya ilişkin açıklama yaptı. Direniş cephesinin yekpare ve birbiriyle uyum içinde olduğunu aktaran Kaani, “Siyonist rejim (İsrail), direnişe baskı ve masum halkı şehit ederek onların yenileceğini, zayıflayacağını ya da teslim olacağını sanmaktadır.” ifadelerini kullandı. Direniş cephesinin maruz kaldığı baskı oranında güçlendiği kültürüne sahip olduğunu belirten Kaani, “Direniş bugün, her zamankinden daha güçlü ve daha birlik içindedir.” değerlendirmesinde bulundu.

İran’dan Hürmüz Boğazı için sert askeri uyarı

İran devlet televizyonu, Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamayı, yani 58 numaralı bildiriyi yayımladı. Açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan askeri gemilerin geçişine yönelik her türlü girişime sert bir şekilde karşılık verileceği belirtildi. Geçiş izninin yalnızca belirli kurallar çerçevesinde sivil gemilere verildiği ifade edilen açıklamada, ABD savaş gemilerinin boğazdan geçtiğine dair haberler yalanlandı. Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri’nin elinde olduğu kaydedildi.

Diplomasi masasından sonuç çıkmadı, gerilim başlıkları masada kaldı

İslamabad’daki görüşmelerin ardından ortaya çıkan tablo, ABD ile İran arasında doğrudan temas kurulmasına rağmen temel anlaşmazlık alanlarının aşılamadığını gösterdi. Washington, İran’ın nükleer programına dair kesin güvence istediğini vurgularken; Tahran ise aşırı talepler, güvensizlik ortamı ve bölgesel savaş başlıklarının süreci çıkmaza soktuğunu savundu. Pakistan ateşkes vurgusuyla taraflara itidal çağrısı yaparken, Hürmüz Boğazı’ndan deniz güvenliğine, nükleer materyallerden yaptırımlara kadar uzanan geniş dosya seti, bundan sonraki süreçte de müzakerelerin en kritik başlıkları olmayı sürdürecek.

ABD, İsrail ve İran 15 günlük ateşkeste uzlaştı

Ortadoğu’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanan savaşta 40. gün geride kalırken, taraflardan peş peşe gelen açıklamalarla 15 günlük ateşkes kararı duyuruldu. ABD, İsrail ve İran tarafından kabul edildi. Sürecin diplomatik ayağında Pakistan öne çıkarken, gözler 10 Nisan 2026 Cuma günü Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılması beklenen görüşmelere çevrildi.

Trump: İran saldırıları iki hafta askıya alınacak

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir ile görüşmeler gerçekleştirdiğini açıkladı. Trump, Şerif ve Munir’in kendisinden İran’a yönelik saldırıları durdurmasını talep ettiğini aktarırken, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı tamamen, derhal ve güvenli biçimde açmayı kabul etmesi şartıyla bombardıman ve saldırıları iki hafta boyunca askıya almayı kabul ettiğini söyledi. Trump, bunun iki taraflı bir ateşkes olacağını ifade etti.

Trump ayrıca İran’dan 10 maddelik bir teklif aldıklarını belirterek, bu teklifin müzakere için uygulanabilir bir temel oluşturduğunu savundu. ABD ile İran arasında geçmişte sorun oluşturan başlıkların neredeyse tamamında uzlaşma sağlandığını öne süren Trump, iki haftalık sürenin anlaşmanın son halinin verilmesi için kullanılacağını dile getirdi. Trump, İran anlaşmasını “kusursuz bir zafer” olarak tanımlarken, Çin’in İran’ı müzakereye ikna ettiğini de iddia etti.

İran: Ateşkes 10 Nisan’da başlayacak

İran cephesi ise Pakistan’ın önerdiği iki haftalık ateşkes teklifini kabul ettiğini bildirdi. Ateşkes kararı Mücteba Hamaney tarafından da onaylandı. İran tarafından yapılan açıklamada ateşkesin 10 Nisan Cuma günü başlayacağı, tarafların mutabakat sağlaması halinde de sürenin uzatılabileceği kaydedildi.

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, Pakistan’da yapılacak müzakerelerin 15 gün içinde sonuçlandırılmasını ve sahada elde edildiği belirtilen kazanımların siyasi alanda da tescillenmesini hedeflediklerini açıkladı. Ateşkes ilanının ardından İran’da çok sayıda kişinin sokağa çıkarak sabaha kadar kutlama yaptığı bilgisi de İran’dan gelen bilgiler arasında yer aldı.

İsrail ateşkesi kabul etti, Lübnan ayrıntısı dikkat çekti

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun da ABD Başkanı Trump’ın duyurduğu iki haftalık ateşkesi desteklediği aktarıldı. Ancak Netanyahu’nun bu ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını savunduğu belirtildi. Bu açıklama, ateşkesin coğrafi ve askeri kapsamına ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.

Beyaz Saray: Bu, ABD için bir zafer

Beyaz Saray da ateşkes ve müzakere sürecine ilişkin açıklama yaptı. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, 10 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da başlaması beklenen görüşmelere ilişkin yüz yüze temaslar konusunda müzakerelerin sürdüğünü, ancak Başkan ya da Beyaz Saray tarafından açıklanana kadar hiçbir şeyin kesinleşmiş sayılmaması gerektiğini söyledi.

Leavitt, müzakerelere ABD adına Başkan Yardımcısı James David Vance, Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner’ın katılmasının beklendiğini kaydetti. Varılan ateşkes için “Bu, ABD için Başkan Trump ve inanılmaz ordumuzun mümkün kıldığı bir zaferdir” ifadesini kullanan Leavitt, askeri başarının ABD’ye müzakere masasında büyük koz verdiğini savundu.

İran’ın 10 maddelik teklifinde neler var

ABD Başkanı Donald Trump’ın açıkladığı iki haftalık ateşkes kararının ardından, İran’ın anlaşma için sunduğu 10 maddelik teklifin ayrıntıları ortaya çıktı.

Pakistan arabuluculuğunda ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerde dikkat çeken bir aşamaya gelindi. ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik bombardıman ve saldırıları iki hafta boyunca askıya aldıklarını duyururken, Tahran’dan 10 maddelik bir teklif aldıklarını açıkladı.

Trump, “İran’dan 10 maddelik bir teklif aldık ve bunun müzakere için işe yarar bir temel oluşturduğuna inanıyoruz. Geçmişteki çeşitli anlaşmazlık noktalarının neredeyse tamamında ABD ile İran mutabık kalmış durumda, iki haftalık süre ise anlaşmanın tamamlanmasına ve hayata geçirilmesine imkân tanıyacaktır” dedi.

İran devlet medyasında yer alan bilgilere göre Tahran yönetiminin sunduğu 10 maddelik teklif şöyle:

ABD’nin ilkesel olarak saldırmazlık garantisi vermesi.

Hürmüz Boğazı’ndan geçişin, İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon içinde kontrollü şekilde yapılması.

Uranyum zenginleştirmenin kabul edilmesi.

İran’a tüm yaptırımların kaldırılması.

İran’a birincil yaptırımların kaldırılması.

BM Güvenlik Konseyi kararlarının sona erdirilmesi.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararlarının sona erdirilmesi.

İran’a verilen zararların hesaplamalara göre tamamen tazmin edilmesi ve dondurulmuş tüm İran varlıklarının serbest bırakılması.

ABD savaş güçlerinin bölgedeki tüm üs ve konuşlanma noktalarından çekilmesi.

Lübnan dahil tüm cephelerde müttefik gruplara karşı savaşın sona ermesi.

İran’ın teklifinde güvenlik garantilerinden nükleer faaliyetlere, ekonomik yaptırımlardan bölgedeki askeri varlığa kadar geniş bir çerçeve dikkat çekti. Özellikle saldırmazlık garantisi, yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi talepleri, müzakere sürecinin en kritik başlıkları arasında yer aldı.

İki haftalık ateşkes sürecinde bu 10 maddenin nasıl ele alınacağı ve tarafların hangi başlıklarda uzlaşacağı, bölgedeki yeni dönemin seyrini belirleyecek.

Hürmüz Boğazı iki hafta geçişlere açıldı

Ateşkes kararının ardından enerji ve ticaret açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı da yeniden gündemin merkezine oturdu. İran, geçici ateşkes sonrasında Hürmüz Boğazı’nı geçişlere açtı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir’e diplomatik çabaları nedeniyle teşekkür etti.

Arakçi, İran’a yönelik saldırıların durması halinde İran Silahlı Kuvvetleri’nin savunma operasyonlarını sona erdireceğini belirtti. Açıklamada, iki haftalık süre boyunca Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon sağlanarak ve teknik kısıtlamalar gözetilerek mümkün olacağı ifade edildi.

Pakistan’dan arabuluculuk hamlesi

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de sürece ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Şerif, İran ile ABD’nin müttefikleriyle birlikte, Lübnan dahil olmak üzere her cephede geçerli olacak ve an itibarıyla başlayacak derhal bir ateşkese vardıklarını duyurmaktan memnuniyet duyduğunu belirtti.

Her iki ülkenin liderine de teşekkür eden Şerif, tüm anlaşmazlıkların kesin biçimde çözüme kavuşturulacağı kapsamlı bir anlaşma için tarafların heyetlerini 10 Nisan 2026 Cuma günü İslamabad’a davet etti. Tarafların olağanüstü bir anlayış sergilediğini söyleyen Şerif, İslamabad Görüşmeleri’nin kalıcı barış için başarılı olmasını umduğunu ifade etti.

Ateşkes öncesi tehditler ve Hark Adası saldırısı

Bölgeeden alınan bilgilerde, ateşkes öncesinde bölgede tansiyonun yeniden yükseldiği de aktarılıyor. ABD Başkanı Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın açılması için verdiği süre dolmadan ABD’nin İran’ın enerji üslerinden Hark Adası’na saldırı düzenlediği belirtildi. Axios’a konuşan bir ABD’li yetkilinin, adadaki askeri hedeflerin vurulduğunu söylediği ifade edildi.

Trump’ın Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda çok sert ifadeler kullandığı da aktarıldı. Trump paylaşımında, çok büyük bir medeniyetin yok olabileceğini ve 47 yıllık gasp, yolsuzluk ve ölümün sona ereceğini ileri sürdü. Daha sonra yaptığı açıklamada ise müzakerelerde ilerleme sağlanması ve somut sonuç çıkması halinde bu durumun değişebileceği mesajını verdi.

İranlı yetkiliden Babülmendep uyarısı

Reuters’a konuştuğu belirtilen İranlı üst düzey bir yetkili, Pakistan’ın mesajlar iletmeyi sürdürdüğünü, ancak ABD’nin tavrında değişiklik görmediklerini söyledi. Yetkili, ABD ile müzakere yapılmadığını, Washington’un İran’ın baskı altında teslim olmasını istediğini savundu. İran’ın, ABD’den esneklik gördüğü takdirde kendisinin de esneklik göstereceği mesajını verdiği aktarıldı.

Aynı yetkili, Hürmüz Boğazı’nın “boş vaatler” karşılığında açılmayacağını, ABD’nin İran’ın enerji tesislerine saldırması halinde tüm bölgenin ve Suudi Arabistan’ın tamamen karanlığa gömülebileceğini öne sürdü. İranlı yetkilinin ayrıca, durumun kontrolden çıkması halinde İran’ın müttefiklerinin Babülmendep Boğazı’nı da kapatacağını söylediği belirtildi.

JD Vance: Hedefler tamamlandı, savaş kısa sürede bitecek

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance da İran Savaşı’ndaki askeri hedeflerin tamamlandığını söyledi. Vance, savaşın çok kısa süre içinde biteceğini ifade ederken, ABD’nin İran’dan ertesi gece saat 03.00’e kadar yanıt alacağına emin olduğunu dile getirdi. İranlıların hızlı müzakereciler olmadığını belirten Vance, ABD’nin İran konusunda henüz kullanmaya karar vermediği başka araçlara da sahip olduğunu savundu.

İran, İsrail gemisini vurdu iddiası

Sahadaki askeri gerilime ilişkin bir başka başlık da deniz hattında yaşandı. İran Devrim Muhafızları’nın İsrail’e ait bir konteyner gemisini balistik füzelerle vurduğu belirtildi. Fars haber ajansı geminin vurulduğunu duyururken, olayın Hürmüz Boğazı’nda mı yoksa başka bir noktada mı gerçekleştiğine dair ayrıntı paylaşılmadı.

Pezeşkiyan’dan “can feda” mesajı

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da X hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, savaşa katılmak isteyen gönüllüleri toplamayı amaçlayan “Canfeda” kampanyasına şimdiye kadar 14 milyondan fazla kişinin başvurduğunu söyledi. Pezeşkiyan, İran’ı savunmak için milyonlarca kişinin canını feda etmeye hazır olduğunu belirterek, kendisinin de İran için canını feda ettiğini, ettiğini ve etmeye devam edeceğini ifade etti.

İsrail’den İran’da tren yolcularına uyarı

İsrail ordusu İran’daki tren yolcularına yönelik uyarı yayımladı. İsrail, İranlılara trenlere ve demiryolu hatlarına yakın olmanın hayatlarını tehlikeye attığı uyarısında bulundu. Bu açıklamanın ardından İran’ın Meşhed kentindeki demiryolu hatlarında işleyen trenlerin durdurulduğu belirtildi.

Bunun yanı sıra İsrail ordusunun İran’ın Şiraz kentindeki bir petrokimya tesisini vurduğunu duyurduğu, ayrıca İran’dan İsrail’e doğru fırlatılan füzelerin tespit edildiğini açıkladığı aktarıldı.

Tahran’da sinagogun bulunduğu bölge ve havaalanı vuruldu

Çatışmaların en dikkat çeken sonuçlarından biri de sivil alanlara ilişkin iddialar oldu. Gelen en son açıklamalarda, ABD ve İsrail’in İran’ın başkenti Tahran’a düzenlediği saldırılarda bir sinagogun bulunduğu sivil yerleşim biriminin hedef alındığının bildirildiği yer aldı. İran basınına göre füzenin isabet ettiği mahallede konutların yanı sıra sinagog da büyük zarar gördü; bazı duvarlar yıkıldı, müştemilat hasar aldı.

Mehr haber ajansının, Tahran’ın doğusundaki Pardis’te ABD ve İsrail saldırıları nedeniyle 3’ü çocuk 6 kişinin öldüğünü duyurduğu, daha sonra da Hürremabad Havaalanı’nın ABD-İsrail saldırılarında vurulduğunu açıkladığı belirtildi. Fars haber ajansı ise Elbruz bölgesinde ABD-İsrail saldırıları nedeniyle 2’si çocuk 18 kişinin öldüğünü, 24 kişinin de yaralandığını aktardı.

Kritik süreç İslamabad görüşmelerine taşındı

15 günlük ateşkes yalnızca sahadaki çatışmaları durdurma girişimi olarak değil, aynı zamanda daha kapsamlı bir diplomatik pazarlığın başlangıcı olarak öne çıkıyor. Hürmüz Boğazı’nın açılması, Pakistan’ın arabuluculuk rolü, İslamabad’da planlanan doğrudan görüşmeler, Beyaz Saray’ın “zafer” vurgusu, İran’ın sahadaki kazanımlarını siyasi alana taşıma hedefi ve İsrail’in Lübnan ayrıntısı, önümüzdeki sürecin yalnızca ateşkesten ibaret olmadığını gösteriyor.

Hakan Fidan İslamabad’da diplomasi trafiği yürüttü

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yoğun diplomasi trafiği yürüttü. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’nın sosyal medya hesabından yapılan paylaşımlarda, Fidan’ın ikili ve çok taraflı görüşmeler gerçekleştirdiği bildirildi.

Bakan Fidan’ın ilk olarak Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile İslamabad’da bir araya geldiği açıklandı.

Pakistan’ın başkenti İslamabad’da Türkiye, Pakistan, Mısır ve Suudi Arabistan dışişleri bakanlarının katılımıyla dörtlü toplantı düzenlendi. Toplantıda İran savaşı, ateşkes ihtimali, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler ve bölgesel diplomatik adımlar ele alındı.

Pakistan’ın başkenti İslamabad, Türkiye, Pakistan, Mısır ve Suudi Arabistan dışişleri bakanlarının katıldığı kritik bir diplomasi trafiğine ev sahipliği yaptı. Türkiye’yi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın temsil ettiği toplantıda, İran savaşı başta olmak üzere bölgesel gerilimin sona erdirilmesine dönük adımlar masaya yatırıldı.

Dörtlü görüşmenin, Pakistan’ın ev sahipliğinde önce ikili temaslarla başladığı bildirildi. Bu kapsamda Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile İslamabad’da bir araya geldi. Fidan’ın ayrıca Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati ile birlikte Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir’le de görüştüğü aktarıldı.

Dörtlü toplantıda İran savaşı ele alındı

İkili ve üçlü temasların ardından Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al Suud’un da katılımıyla dörtlü toplantıya geçildi. Görüşmede, İran savaşını sona erdirmek için atılabilecek adımların ele alındığı belirtildi.

Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, toplantıya ilişkin değerlendirmesinde, “Bölgede savaşı erken ve kalıcı şekilde sona erdirmenin olası yollarını görüştük” dedi. Dar’ın, İslamabad’da yapılması muhtemel ABD-İran görüşmeleri hakkında da bakanlara bilgi verdiği kaydedildi.

Hürmüz Boğazı ve geçiş modeli gündeme geldi

Toplantıda Hürmüz Boğazı’nın yeniden açık tutulmasına yönelik önerilerin de ele alındığı bildirildi. Tarafların, boğazdaki geçişin sürdürülebilmesi için farklı seçenekleri değerlendirdiği aktarıldı.

Haberde, Süveyş Kanalı’ndakine benzer bir geçiş ücreti modelinin öneriler arasında yer aldığı ifade edildi. Ayrıca Pakistanlı kaynaklara dayandırılan bilgilere göre Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışını yönetmek amacıyla bir konsorsiyum kurabileceği, Pakistan’dan da bu yapıya katılmasının istendiği öne sürüldü.

Söz konusu kaynaklar, konsorsiyum önerisinin Amerika Birleşik Devletleri ve İran ile de görüşüldüğünü belirtti.

Pakistan Başbakanı Pezeşkiyan’la telefonda görüştü

Dörtlü toplantı öncesinde Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif’in İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile yaklaşık bir saat süren ayrıntılı bir telefon görüşmesi yaptığı belirtildi. Görüşmede Şerif’in, ülkesinin sürdürdüğü diplomatik girişimler hakkında İran tarafına bilgi verdiği ifade edildi.

Öte yandan Pakistan Dışişleri Bakanı Dar’ın, diplomatik çözüm vurgusunu sosyal medya üzerinden de yinelediği bildirildi. Dar’ın paylaşımında, “Diyalog, diplomasi ve güven artırıcı önlemler ilerlemenin tek yolu” mesajını verdiği ve bu paylaşımda ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Özel Temsilci Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’yi etiketlediği aktarıldı.

Geçen haftaki temasların devamı niteliğinde

Tarafların geçen hafta da Suudi Arabistan’da bir araya geldiği, İslamabad’daki toplantının o temasların devamı niteliği taşıdığı belirtildi. Bakan Fidan’ın bir önceki buluşmanın ardından “güçlerimizi birleştirme arayışındayız” mesajı verdiği hatırlatıldı.

İslamabad’daki toplantının yarın da devam edeceği belirtilirken, gözler görüşmelerden çıkacak olası ortak mesajlara ve İran hattındaki diplomatik girişimlerin seyrine çevrildi.

Pakistan Başbakanı Şerif, Hakan Fidan ve mevkidaşlarını kabul etti

Öte yandan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Pakistan’ın başkenti İslamabad’daki diplomasi trafiğini sürdürdü. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Fidan ile Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ve Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati’yi kabul etti.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre kabul, “Türkiye-Mısır-Pakistan-Suudi Arabistan Dışişleri Bakanları Toplantısı” kapsamında gerçekleştirildi. Toplantıya katılan dışişleri bakanları, temasları çerçevesinde Pakistan Başbakanı Şerif ile bir araya geldi.

Hakan Fidan, başbakanlık kabulünden önce İslamabad’da düzenlenen “Türkiye-Mısır-Pakistan-Suudi Arabistan Dışişleri Bakanları Toplantısı”na katılmıştı.

Pakistan’da kritik diplomasi trafiği: Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan dışişleri bakanları İslamabad’da

Pakistan, Orta Doğu’da yükselen gerilimin gölgesinde önemli bir diplomasi trafiğine sahne oluyor. Pakistan’ın ev sahipliğinde düzenlenen temaslara Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Mısır Dışişleri Bakanı Dr. Badr Abdelatty ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan Al Suud katılıyor. Görüşmeler, Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar’ın davetiyle İslamabad’da 29-30 Mart 2026 tarihlerinde gerçekleştiriliyor.

Pakistan Dışişleri kaynaklarına göre görüşmelerin ana gündemini, bölgede tırmanan çatışma ortamının kontrol altına alınması ve diplomatik kanalların güçlendirilmesi oluşturuyor. Ziyaret kapsamında dışişleri bakanlarının Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile de bir araya gelmesi bekleniyor.

Reuters’ın aktardığına göre İslamabad’daki temaslar, ABD-İran savaşı olarak tanımlanan mevcut çatışma sürecinde tansiyonun düşürülmesine yönelik çok taraflı diplomatik girişimlerin bir parçası olarak görülüyor. Haberde, Pakistan’ın taraflar arasında olası müzakereler için kendisini uygun bir diplomatik zemin olarak konumlandırmaya çalıştığı, Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan’ın da bu süreçte etkili arabulucu aktörler arasında yer aldığı belirtildi.

Pakistan tarafı, Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan ile ilişkilerine özel önem verdiğini vurgularken, görüşmelerin yalnızca mevcut askeri gerilimle sınırlı kalmayıp daha geniş bölgesel istikrar başlıklarını da kapsayacağını bildirdi. Bu temasların ardından yapılacak olası açıklamaların, önümüzdeki günlerde bölgesel diplomasinin yönü açısından belirleyici olması bekleniyor.

Pakistan’dan ABD-İsrail-İran hattında arabuluculuk girişimi

Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile bir görüşme gerçekleştirdiğini duyurdu. Şerif, görüşmede bölgedeki ağır tabloyu ele aldıklarını belirterek, tansiyonun düşürülmesi ve diplomatik yolların öne çıkarılması gerektiği konusunda ortak görüşe vardıklarını bildirdi. Şerif’in sosyal medya paylaşımında, “Bölgedeki vahim durumu görüştük ve gerginliğin azaltılması, diyalog ve diplomasiye acil ihtiyaç duyulduğu konusunda mutabık kaldık” ifadeleri yer aldı.

Pakistan diplomatik temas trafiğini artırıyor

İslamabad yönetiminin, hem Washington hem de Tahran ile olan bağlarını kullanarak ABD, İsrail ve İran arasında arabuluculuk yapmaya çalıştığı aktarılıyor. Pakistan basınında yer alan bilgilere göre İran tarafı, yakın dönemde görüşmelere ev sahipliği yapmayı önerdi; Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif ile askeri kanadın da hem ABD hem İran tarafıyla temaslarını sürdürdüğü öne sürüldü. Bu girişimlerin temel hedefinin, bölgesel çatışmanın daha geniş bir alana yayılmasını önlemek olduğu değerlendiriliyor.

Pakistan’ın bu diplomatik trafiği, ABD Başkanı Donald Trump’ın 22 Mart’ta İran’a Hürmüz Boğazı’nı gemi trafiğine açması için süre verdiğini açıklamasının ardından daha da dikkat çekti. Trump, 23 Mart’ta ise İran’la yapılan temaslarda “önemli mutabakat noktaları” oluştuğunu savunarak İran’ın enerji altyapısına dönük planlanan saldırıları beş gün ertelediğini duyurdu. İran tarafı ise ABD ile doğrudan ya da dolaylı müzakere yapıldığı yönündeki açıklamaları yalanladı.

İsrail basını: Vance ile Netanyahu olası müzakereleri görüştü

İsrail basınında yer alan haberlere göre ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da İran başlığını doğrudan ele aldı. İsrail merkezli Kanal 12’ye konuşan ve ismi açıklanmayan bir yetkili, Netanyahu ile Vance’in gün içinde telefonda görüştüğünü ve ABD ile İran arasında olası bir anlaşmanın içeriğini değerlendirdiğini ileri sürdü. Yedioth Ahronot gazetesi de Netanyahu’nun Vance ile son iki gün içinde ikinci kez telefon görüşmesi yaptığını iddia etti. Bu iddialar, İsrail basınındaki kaynaklara dayanırken taraflardan henüz kamuoyuna açık ayrıntılı bir doğrulama gelmedi.

JD Vance’in son haftalarda İran’a yönelik saldırılar konusunda daha temkinli bir çizgi izlediğine ilişkin değerlendirmeler de İsrail basınındaki haberlerde yer aldı. Bu temasların, Washington’da askeri baskı ile müzakere arayışının aynı anda yürütüldüğü bir döneme denk gelmesi dikkat çekti. Reuters’ın aktardığına göre Trump yönetimi, İran’la yürütüldüğünü öne sürdüğü görüşmeler nedeniyle enerji altyapısına saldırı planını geçici olarak ertelemiş durumda.

Öte yandan, Netanyahu, X’ten yayınladığı videoda İran’la yapılacak olası bir anlaşmaya dair konuştu.

Bugün Trump’la görüştüklerini söyleyen İsrail başbakanı, ‘Trump’ın askeri başarıları kullanarak savaşın hedeflerine anlaşma yoluyla ulaşma ihtimali olduğuna inandığını’ söyledi.

“Böyle bir anlaşma çıkarlarımızı koruyacaktır” diyen Netanyahu ‘yapılacak her türlü anlaşmada çıkarlarını koruyacaklarını’ belirtti.

Bölgesel denklemde diplomasi arayışı

Ortaya çıkan tablo, sahadaki askeri gerilimin yanı sıra diplomatik arka kapı temaslarının da hızlandığını gösteriyor. Pakistan’ın arabuluculuk çabaları, ABD’nin İran’a yönelik baskı söylemi, İran’ın müzakere iddialarını reddetmesi ve İsrail basınında yer alan Vance-Netanyahu görüşmesi birlikte değerlendirildiğinde, tarafların kamuoyu önündeki sert söylemlerine rağmen diplomatik seçenekleri tamamen kapatmadığı anlaşılıyor. Ancak şu aşamada bu temasların somut bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğini koruyor.

Pakistan’da ABD Konsolosluğuna Saldırı

Pakistan’da, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarına tepki gösteren bir grubun Karaçi’deki ABD Konsolosluğu önünde toplanmasının ardından olaylar çıktı. Geo News’ün aktardığına göre protestocular sabah saatlerinde konsolosluk çevresinde bir araya geldi; kalabalık taş atarak binaya girmeye yönelince güvenlik güçleri müdahalede bulundu.

Dawn’ın haberine göre göstericilerle polis arasında yaşanan çatışmalarda ilk belirlemelere göre 9 kişi yaşamını yitirdi. Yaralanan 32 kişi, aralarında iki polisin de bulunduğu şekilde hastaneye sevk edildi.

Bölgede Protesto Dalgası

Reuters, Hamaney’in ölüm haberinin ardından Pakistan’da farklı kentlerde de protestoların görüldüğünü; Karaçi’de polis göz yaşartıcı gaz kullandığını ve konsolosluk çevresinde gerginlik yaşandığını yazdı. AP ise konsolosluk çevresindeki olaylarda en az 9 kişinin öldüğünü, yaralı sayısının farklı kaynaklarda değiştiğini aktardı.

Arka Plan

Bölgedeki gerginlik, İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanmış; İran da İsrail ve bölgedeki ABD hedeflerine misilleme saldırıları başlatmıştı.