Mükemmeliyetçilik baskısı çocukları depresyona sürüklüyor!

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, çocuklarda artan depresyonun nedenlerini ve aile, eğitim sistemi, sosyal medya, mükemmeliyetçilik baskısı ile yanlış ebeveyn tutumlarının çocuk ruh sağlığı üzerindeki etkilerin hakkında açıklamalarda bulundu.

Sosyal medyayı da içine alan mükemmeliyetçilik akımları, çocukları olumsuz etkiliyor!

Günümüzde çocuklarda depresyon, kaygı bozukluğu ve duygu durum dengesizlikleri gibi rahatsızlıkların hızla arttığına dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Bu durumun elbette mizaç ve genetik yatkınlık gibi faktörleri olmakla birlikte, çevresel faktörler de önemli bir rol oynuyor.” dedi.

Bu çevresel faktörlerin başında uyaran fazlalığı geldiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Sosyal medyayı da içine alan mükemmeliyetçilik akımları, çocukları olumsuz etkiliyor. Çocuklar artık akranlarıyla dışarıda vakit geçirmek yerine zamanlarının çoğunu dijital dünyada, tek başlarına geçiriyorlar. Bu durum, gerçek sosyal bağların zayıflamasına neden oluyor.” şeklinde konuştu.

Çocuk, ailenin koyduğu çıtaya ulaşamadığını hissettiğinde depresyon tetikleniyor!

Aile içi huzursuzluklar, çatışmalar ve özellikle ebeveynlerin aşırı mükemmeliyetçi beklentilerinin çocukları büyük bir baskı altına soktuğuna işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Çocuk, ailenin koyduğu çıtaya ulaşamadığını hissettiğinde yetersizlik duygusu geliştiriyor ve bu da depresyonu tetikliyor.” dedi.

Çocuklarda depresyon riskini artıran diğer faktörlere de değinen Dr. Öğr. Üyesi Kilit, şunları söyledi:

“Akademik başarının da depresyonla oldukça fazla ilgisi var. Eğitim sistemindeki yoğun rekabet ve sınav odaklı yaşam, çocukların oyun oynaması ve dinlenmesi gereken zamanı ellerinden alıyor. Sürekli bir yarış içinde olmak, çocuklarda kronik stres ve tükenmişlik yaratarak depresyona zemin hazırlıyor.

Öte yandan pandemi dönemiyle birlikte çocukların rutinleri bozuldu ve belirsizlik arttı. Bu süreçte yaşanan hareketsizlik ve uyku düzenindeki bozulmalar, biyolojik olarak da depresyon riskini artırdı.”

Çocuklar hem dış görünüş hem de yaşam tarzı açısından giderek tek tip bir görünüme zorlanıyor! 

Çocuk yetiştirirken, özellikle çocukların depresyon geliştirme riskini etkileyen durumlara değinen Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “İnsanlar, dış görünüşlerinin farklılığıyla güzeldir; ancak iç dünyaya baktığımızda hepimiz artılar ve eksilerden oluşan bireyleriz. Her alanda yetenekli, her alanda başarılı ve her alanda becerikli bir insan yoktur. Bu nedenle çocuklar kendi ilgi alanlarını bulmalıdır.” dedi.

Çocukların ortak bir görünüme itildiğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Çocuklar hem dış görünüş hem de yaşam tarzı açısından giderek tek tip bir görünüme zorlanıyor. Kız çocukları aşırı zayıf, yüz hatları birbirine benzeyen bir ideal algısına yönlendirilirken; erkek çocukları kaslı olma baskısıyla karşı karşıya kalıyor. Aynı zamanda başarı ve yaşam tarzı açısından da daha az çalışarak daha fazla kazanmanın normal olduğu yönünde yanlış mesajlar veriliyor. Bu yaklaşım son derece yanlıştır.” uyarısında bulundu.

Sağlıklı özgüven, sınırlarla ve doğru rehberlikle gelişir! 

Çocukların sosyal medyaya yönelmesinin nedenleri hakkında bilgi veren Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “En büyük problemlerden biri, yeni nesil çocukların oyun alanlarının kısıtlanmasıdır. Oyun için ayrılması gereken zamanın azalması ve çocuklara sorumluluk konusunda aşırı beklenti yüklenmesi, onları farklı arayışlara yönlendirmektedir. Bu nedenle çocuklar, yaşlarına uygun olmamasına rağmen internet, bilgisayar oyunları ve sosyal medyaya yöneliyor.”

‘Çocuğun her istediğini yaparsak özgüveni artar’ düşüncesinin doğru olmadığının altını çizen Dr. Öğr. Üyesi Kilit, sözlerini şöyle tamamladı:

“Sınırları olmayan, hak kavramını öğrenmemiş, sorumluluk almayan çocuklar ya düşük özgüvenli ya da kendini aşırı üstün gören bireyler haline gelirler. Sağlıklı özgüven, sınırlarla ve doğru rehberlikle gelişir.

Çocuklara verilen cezalar üç günden fazla olmamalı. Özellikle küçük çocuklar uzun süreli cezaların nedenini kavrayamaz ve hatırlamaz. Davranışı sönümlendirmek için uygulanması gereken doğru ceza yöntemi, hak mahrumiyetidir. Tıpkı yetişkin yaşamında olduğu gibi; bir kişi görevini yerine getirmezse karşılığında maddi kayıp yaşar. Benzer şekilde çocuklara da yaptıkları davranışın doğal sonucu olarak hak kaybı uygulanmalı ve bu durum şiddet veya bağırma olmadan, net bir şekilde açıklanmalı.

Konya’da ikinci kattan düşen çocuk ağır yaralandı

Konya’nın Seydişehir ilçesinde bir binanın ikinci katındaki pencereden düşen 6 yaşındaki çocuk ağır yaralandı.

Dedesinin evinin penceresinden düştü

Olay, Seydişehir ilçesine bağlı Bostandere Mahallesi 155028 Sokak’ta meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, dedesinin yaşadığı evde bulunan 6 yaşındaki A.A., ikinci kattaki pencereden düştü.

Çocuğun düştüğünü fark eden yakınları durumu üzerine ağır yaralanan A.A.’yı Seydişehir Devlet Hastanesine götürdü.

Konya Şehir Hastanesine sevk edildi

Hastanede yapılan kontrollerde çocuğun vücudunun çeşitli bölgelerinde kırıklar bulunduğu tespit edildi.

İlk müdahalesinin ardından A.A., ileri tetkik ve tedavi için Konya Şehir Hastanesine sevk edildi.

Yaz aylarında çocuklarda ishal enfeksiyonlarına dikkat

Yaz mevsiminde yükselen hava sıcaklıklarıyla birlikte çocuklarda görülen ishal enfeksiyonlarında artış yaşanıyor. Çocukların park, piknik, havuz ve deniz gibi alanlarda daha fazla zaman geçirmesi, açıkta satılan gıdaların tüketilmesi ve uygun koşullarda saklanmayan yiyecekler, enfeksiyon riskini yükseltiyor.

Memorial Ankara Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Nisa Eda Çullas İlarslan, çocukluk çağı ishallerinin çoğunlukla hafif seyrettiğini ancak bazı vakalarda ciddi sıvı kaybı gelişebileceğini belirtti. İlarslan, basit hijyen önlemleriyle yaz ishallerinin önemli bir bölümünün önlenebileceğine dikkat çekti.

Ortak kullanım alanlarında bulaş riski artıyor

Yaz aylarında görülen ishallerin büyük bölümü bakteri, virüs ve parazitlerin neden olduğu enfeksiyonlardan kaynaklanıyor. Sıcak havalarda mikroorganizmaların daha kolay çoğalması, uygun koşullarda saklanmayan yiyecekler, iyi yıkanmayan meyve ve sebzeler ile temiz olmayan su kaynakları bulaş riskini artırıyor.

Çocukların park, havuz, deniz ve piknik alanları gibi ortak kullanım alanlarında daha fazla bulunması da mikropların yayılmasını kolaylaştırıyor. Özellikle küçük çocukların ellerini ve oyuncaklarını ağızlarına götürmesi, enfeksiyonların daha hızlı bulaşmasına neden olabiliyor.

Yaz aylarında bakteriyel enfeksiyonlar öne çıkıyor

Kış aylarında görülen ishaller daha çok viral etkenlerle ilişkilendirilirken yaz mevsiminde bakteriyel ve paraziter enfeksiyonlara daha sık rastlanıyor.

Rotavirüs, norovirüs ve adenovirüs en yaygın viral etkenler arasında bulunuyor. Salmonella, Campylobacter, Shigella ve bazı Escherichia coli türleri ise bakteriyel ishallerin başlıca nedenlerini oluşturuyor.

Giardia ve Entamoeba histolytica da yaz döneminde görülebilen paraziter bağırsak enfeksiyonları arasında yer alıyor.

Bu 12 belirti hafife alınmamalı

Çocukluk çağında görülen ishallerin önemli bir bölümü, uygun sıvı desteği ve beslenmeyle birkaç gün içerisinde düzelebiliyor. Ancak bazı belirtilerin ortaya çıkması durumunda vakit kaybetmeden çocuk hekimine başvurulması gerekiyor.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler şöyle sıralanıyor:

  1. Ağız kuruluğu
  2. Ağlarken gözyaşı gelmemesi
  3. Gözlerde çöküklük
  4. İdrar miktarında azalma
  5. Aşırı uyku hâli
  6. Tekrarlayan kusmalar
  7. Yüksek ateş
  8. Şiddetli karın ağrısı ve karında şişlik
  9. Dışkıda kan görülmesi
  10. Çocuğun ağızdan sıvı almayı reddetmesi
  11. Altı aydan küçük bebeklerde gelişen ishal
  12. Kronik hastalığı bulunan çocuklarda görülen ishal

Şikâyetlerin yedi günden uzun sürmesi de mutlaka hekim değerlendirmesi gerektiriyor.

En önemli tehlike sıvı kaybı

Çocuklarda ishalin en önemli riski, enfeksiyonun kendisinden çok gelişebilecek sıvı ve mineral kaybı olarak gösteriliyor.

Özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda sıvı kaybı daha hızlı ilerleyebiliyor. Ağız kuruluğu, idrar miktarında azalma, gözlerin çökmesi, aşırı uyku hâli ve gözyaşı olmadan ağlama gibi belirtiler dehidrasyona işaret edebiliyor.

Bu belirtiler görüldüğünde çocuğun sağlık durumu yakından takip edilmeli ve gecikmeden hekime başvurulmalı.

Her ishalde antibiyotik kullanılmamalı

Çocuklarda görülen ishallerin büyük çoğunluğu viral enfeksiyonlardan kaynaklandığı için her vakada antibiyotik tedavisi gerekmiyor.

Gereksiz antibiyotik kullanımının bağırsak florasını bozabileceği, antibiyotik direncine yol açabileceği ve ishal süresini uzatabileceği belirtiliyor. Antibiyotik tedavisine yalnızca hekim değerlendirmesi sonucunda başlanması gerekiyor.

Kaybedilen sıvı ve mineraller yerine konulmalı

İshal tedavisinde temel yaklaşımı, çocuğun kaybettiği sıvı ve minerallerin yerine konulması oluşturuyor.

Anne sütüyle beslenen bebeklerde emzirmeye devam edilmesi, mümkünse bebeğin daha sık emzirilmesi öneriliyor. Daha büyük çocuklarda yeterli sıvı tüketiminin sağlanması ve yaşına uygun normal beslenmenin sürdürülmesi gerekiyor.

Kusmanın eşlik ettiği durumlarda ise çocuğa az miktarda ancak sık aralıklarla sıvı ve besin verilmesi tavsiye ediliyor. Oral rehidrasyon solüsyonları da sıvı ve elektrolit kaybının giderilmesinde önemli destek sağlıyor.

İshal sırasında beslenme tamamen kesilmemeli

İshal olan çocukların beslenmesinin tamamen durdurulmaması gerekiyor. Sindirimi kolay, hafif ve yaşına uygun besinlerin tercih edilmesi öneriliyor.

Yoğurt, pirinç lapası, makarna, haşlanmış patates, muz, şeftali, az yağlı et ve hafif sebze yemekleri uygun seçenekler arasında gösteriliyor.

Aşırı yağlı, baharatlı ve rafine şeker içeren gıdalardan uzak durulması gerekiyor. Hazır meyve suları ve gazlı içeceklerin ise sıvı ihtiyacını karşılamadığı, aksine ishali artırabileceği belirtiliyor.

Havuz suyunun yutulması enfeksiyona yol açabilir

Ortak kullanılan havuzlar, yaz aylarında bağırsak enfeksiyonlarının yayılmasına zemin hazırlayabiliyor. Dışkıyla kirlenen havuz suyunun yutulması, ishal başta olmak üzere farklı enfeksiyonlara neden olabiliyor.

Çocuklara havuz suyunu yutmamaları öğretilmeli, havuza girmeden önce ve çıktıktan sonra duş almaları sağlanmalı. Kullanılan havuzun düzenli şekilde temizlenip dezenfekte edildiğinden de emin olunması gerekiyor.

Bebeklerin havuz suyunu yutmasını engellemek güç olduğundan ilk yaşlarda ortak havuz kullanımından mümkün olduğunca kaçınılması öneriliyor.

İshal geçiren çocuklar havuz ve denize girmemeli

Deniz suyu, geniş hacmi nedeniyle havuzlara göre genellikle daha düşük bulaş riski taşıyor. Ancak kanalizasyon karıştığı bilinen veya kirlilik bulunan bölgelerde denize girilmemesi gerekiyor.

İshal geçiren çocukların hastalık süresince ve iyileştikten sonraki birkaç gün boyunca havuz ya da denize girmemesi, enfeksiyonun diğer çocuklara bulaşmasını önlemek açısından önem taşıyor.

En etkili korunma yöntemi el yıkamak

Yaz ishallerinden korunmada en etkili yöntemlerin başında el hijyeni geliyor.

Ellerin yemek hazırlamadan önce ve sonra, yemek yemeden önce, tuvalet kullanımının ardından, dışarıdan eve gelindiğinde ve hayvanlarla temas sonrasında en az 20 saniye sabun ve suyla yıkanması gerekiyor.

Ebeveynlerin el yıkama konusunda çocuklarına örnek olması, doğru hijyen alışkanlıklarının kazanılmasına katkı sağlıyor.

Açıkta satılan gıdalardan uzak durulmalı

Yaz tatillerinde güvenilir içme suyu tüketilmesi, açıkta satılan gıdalardan kaçınılması ve çiğ ya da az pişmiş et ve süt ürünlerinin tüketilmemesi öneriliyor.

Meyve ve sebzelerin tüketilmeden önce iyice yıkanması, yiyeceklerin uygun sıcaklıklarda saklanması ve bozulma ihtimali bulunan gıdaların tüketilmemesi de enfeksiyon riskinin azaltılmasında önemli rol oynuyor.

İlk altı ay yalnızca anne sütüyle beslenme ve bebeklik döneminde uygulanan rotavirüs aşısı da ağır seyreden ishal enfeksiyonlarına karşı koruma sağlayan önlemler arasında yer alıyor.

Küçük bebeklerde sıvı kaybı hızla ilerleyebilir

Yaz aylarında görülen çocukluk çağı ishallerinin önemli bir bölümü, doğru hijyen uygulamaları, güvenli gıda tüketimi ve yeterli sıvı desteğiyle önlenebiliyor veya hafif atlatılabiliyor.

Ancak küçük bebeklerde ve kronik hastalığı bulunan çocuklarda sıvı kaybının hızla ilerleyebileceği belirtiliyor. Uyarıcı belirtilerin görülmesi durumunda vakit kaybetmeden çocuk hekimine başvurulması gerekiyor.

“Glutensiz” etiketi tek başına yeterli değil: Çölyaklı çocuklarda diş macunu seçimine dikkat

Çocuklarda ağız ve diş sağlığını korumak amacıyla kullanılan diş macunlarının içeriği, çölyak hastalığı bulunan çocuklar açısından daha fazla önem taşıyor.

Küçük yaştaki çocukların diş fırçalama sırasında macunun bir bölümünü istemeden yutabilmesi nedeniyle, yalnızca besinlerin değil ağız bakım ürünlerinin de gluten açısından değerlendirilmesi öneriliyor.

Diş Hekimi Nurgül Demir, çölyak hastalarında düşük miktardaki gluten maruziyetinin dahi önemsenmesi gerektiğini belirterek ailelerin üreticisi tarafından glutensiz olduğu açıkça bildirilen ve güvenilir içerik bilgisi sunan ürünleri tercih etmesi gerektiğini söyledi.

Ağız bakım ürünleri de kontrol edilmeli

Çölyaklı çocuklarda güvenilir içerik bilgisinin önemine dikkat çeken Demir, küçük çocukların diş macununu istemeden yutabileceğini hatırlattı.

Demir, şu ifadeleri kullandı.

“Küçük çocuklar dişlerini fırçalarken diş macununun bir kısmını istemsiz olarak yutabiliyor. Bu nedenle çölyak hastalarında yalnızca tüketilen gıdalar değil, ağız bakım ürünleri de gluten açısından değerlendirilmelidir.”

Üretici tarafından glutensiz olduğu açıkça belirtilen veya güvenilir içerik bilgisi sunulan ürünlerin tercih edilmesinin, istemsiz gluten maruziyetini azaltmaya yardımcı olabileceğini ifade etti.

Her çocuk için glutensiz macun gerekli değil

Glutensiz diş macunlarının, gluten hassasiyeti bulunmayan çocuklar açısından standart ürünlerden daha üstün kabul edilemeyeceğini belirten Demir, ürün seçiminde çocuğun yaşı ve diş çürüğü riskinin esas alınması gerektiğini söyledi.

Demir, glutensiz ürünlerin temel amacının çölyak hastalarında istemsiz gluten maruziyetini azaltmak olduğunu vurgulayarak şöyle konuştu

“Gluten hassasiyeti bulunmayan çocuklarda yalnızca ‘glutensiz’ etiketi taşıması, bir diş macununu daha sağlıklı veya daha etkili hale getirmez.”

Çocuklar için profesyonel olarak önerilen, güvenilir formülasyona ve uygun florür içeriğine sahip ürünlerin tercih edilmesi gerektiğini kaydetti.

Florür içeriği de değerlendirilmelidir

Ebeveynlerin yalnızca “glutensiz” ibaresine odaklanmasının doğru olmadığını belirten Demir, bazı glutensiz çocuk diş macunlarının florür içermeyebildiğine dikkat çekti.

Florürün çocukluk dönemindeki diş çürüklerinin önlenmesinde etkinliği kanıtlanmış önemli bileşenlerden biri olduğunu ifade eden Demir, özellikle çürük riski yüksek çocuklarda florür içermeyen ürünlerin yetersiz kalabileceğini söyledi.

Demir, “Gluten hassasiyeti olmayan çocuklarda glutensiz diş macunu kullanmanın diş sağlığı açısından ilave fayda sağladığını gösteren bilimsel bir veri bulunmamaktadır” dedi.

Doğru ağız bakım alışkanlıkları önemli

Çocuklarda sağlıklı dişlerin temelini düzenli ve doğru ağız bakım alışkanlıklarının oluşturduğunu belirten Demir, ailelere şu önerilerde bulundu:

  • Çocuğun yaşına ve diş çürüğü riskine uygun diş macunu kullanılmalı.
  • Dişler günde iki kez doğru teknikle fırçalanmalı.
  • Şekerli yiyecek ve içeceklerin tüketimi sınırlandırılmalı.
  • Düzenli diş hekimi kontrolleri ihmal edilmemeli.
  • Çölyaklı çocuklarda güvenilir biçimde glutensiz olduğu belirtilen ağız bakım ürünleri tercih edilmeli.

Uzmanlar, ürün seçimi konusunda tereddüt yaşayan ailelerin çocuk diş hekimine ve çocuğun çölyak takibini yapan hekime danışmasını öneriyor.

Otizmde en güçlü yaklaşım eğitim: Erken tanı bağımsız yaşamın kapısını aralıyor

Otizm Spektrum Bozukluğu’nun ilk belirtileri çoğunlukla yaşamın ilk yıllarında sosyal iletişim, etkileşim ve dil gelişimindeki farklılıklarla ortaya çıkıyor. Uzmanlar, çocukların gelişim basamaklarının aileler tarafından dikkatle izlenmesinin ve şüpheli bir durumda zaman kaybetmeden uzman değerlendirmesine başvurulmasının önemine dikkat çekiyor.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, otizmin nedenleri, erken belirtileri, tanı süreci ve eğitimin bireyin geleceği üzerindeki etkisine ilişkin açıklamalarda bulundu.

Otizmin en önemli nedeni genetik yatkınlık

Otizm Spektrum Bozukluğu’nun, sosyal etkileşim ve iletişim becerilerindeki farklılıkların yanı sıra sınırlı ilgi alanları ve tekrarlayıcı davranışlarla karakterize edilen nörogelişimsel bir durum olduğunu belirten Luş, belirtilerin her bireyde aynı şekilde görülmediğini söyledi.

“Spektrum” ifadesinin, belirtilerin türü ve etkilenme düzeyinin kişiden kişiye değişmesini anlattığını kaydeden Luş, şöyle konuştu:

“Günümüzde yapılan bilimsel çalışmalar, otizmin ortaya çıkmasındaki en önemli etkenin genetik yatkınlık olduğunu gösteriyor. Genetik faktörlerin yanı sıra bazı çevresel etkenlerin de riski artırabileceği düşünülüyor.”

İleri baba yaşı ve buna bağlı olarak ileri anne yaşının risk faktörleri arasında değerlendirildiğini belirten Luş, ancak bu durumların tek başına otizmin nedeni olarak kabul edilmemesi gerektiğini ifade etti.

Aşıların otizme neden olduğuna dair kanıt yok

Geçmişte ebeveyn ilgisizliğinin otizme yol açtığını savunan “buzdolabı anne” görüşünün bilimsel geçerliliğini tamamen yitirdiğini belirten Luş, ailelerin bu konuda suçluluk hissetmemesi gerektiğini söyledi.

Aşılarla otizm arasında bağlantı kuran iddiaların da bilimsel verilere dayanmadığını kaydeden Luş, şu ifadeleri kullandı:

“Aşıların ya da ilaçların otizme neden olduğuna dair iddiaları destekleyen güvenilir bilimsel kanıt bulunmuyor.”

İlk belirtiler sosyal etkileşimde ortaya çıkabiliyor

Otizmin erken belirtilerinin çoğunlukla yaşamın ilk yıllarında sosyal etkileşim alanında fark edildiğini belirten Luş, özellikle 1 ila 1,5 yaş arasındaki dönemin dikkatle izlenmesi gerektiğini söyledi.

Bu dönemde çocuğun bakım veren kişiyle beklenen düzeyde iletişim kurmaması önemli bir belirti olabilir.

Uzman değerlendirmesi gerektirebilecek erken işaretler şöyle sıralandı:

  • İsmi söylendiğinde dönüp bakmaması
  • Göz teması kurmaması
  • Gülümsemeye karşılık vermemesi
  • Bakım veren kişiyle etkileşim kurmak istememesi
  • Karşılıklı oyunlara ilgi göstermemesi
  • Jest ve mimikleri sınırlı kullanması
  • Yaşıtlarına karşı ilgisiz görünmesi

Yaklaşık 8 ila 10 aylık dönemde beklenen “ce-ee” gibi karşılıklı oyunlara ilgi gösterilmemesinin de gelişimsel açıdan değerlendirilmesi gerektiği bildirildi.

Bir yaşında anlamlı sözcük yoksa dikkat

Dil gelişimindeki gecikmelerin otizmin önemli uyarı işaretleri arasında bulunduğunu ifade eden Luş, ailelerin çocuğun konuşma gelişimini yakından takip etmesini önerdi.

Luş, şu uyarıda bulundu:

“Bir yaş civarında anlamlı sözcüklerin başlamaması, iki yaşına gelindiğinde ise iki kelimelik anlamlı cümlelerin kurulamaması uzman değerlendirmesi gerektiren gelişimsel belirtiler arasında yer alır.”

Daha önce kullandığı kelimeleri söylememeye başlama, sosyal becerilerinde gerileme veya iletişim isteğinin azalması gibi durumlarda da vakit kaybetmeden çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanına başvurulması gerekiyor.

Doğru eğitim ve dil terapisi gelişim sağlayabilir

Konuşma becerisinin otizmli bireylerde farklı düzeylerde gelişebildiğini belirten Luş, dil gelişiminin erken başlamasının iletişim becerilerinin ilerlemesini kolaylaştırdığını söyledi.

İleri yaşlarda hâlâ konuşma becerisi gelişmemiş çocuklarda sürecin daha zor olabileceğini kaydeden Luş, buna rağmen uygun eğitim programları ve dil-konuşma terapisi sayesinde önemli ilerlemeler sağlanabileceğini ifade etti.

Her çocuğun gelişim hızı ve potansiyelinin farklı olduğuna dikkat çeken Luş, ailelerin çocuklarını başka çocuklarla kıyaslamak yerine bireysel özelliklerine uygun bir eğitim planı oluşturması gerektiğini vurguladı.

Otizm zihinsel yetersizlik anlamına gelmiyor

Otizm ile zekâ arasında doğrudan bir ilişki bulunmadığını belirten Luş, otizmin temel olarak sosyal iletişim ve davranış alanlarını etkileyen nörogelişimsel bir durum olduğunu söyledi.

Otizmli bireylerin bilişsel özelliklerinin birbirinden farklı olabileceğini aktaran Luş, şöyle devam etti:

“Bazı bireyler üstün bilişsel becerilere sahipken, bazılarında zihinsel gelişim geriliği de tabloya eşlik edebilir. Bu nedenle her otizmli bireyin bilişsel özellikleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir.”

Bu bireylerin güçlü yönlerinin belirlenmesi, eğitim programının da bu beceriler üzerinden desteklenmesi gerekiyor.

Genetik test tek başına tanı koydurmuyor

Otizmin genetik temelinin güçlü olduğunu belirten Luş, ikiz çalışmaları ile aynı ailede birden fazla otizmli bireyin bulunmasının bu ilişkiyi desteklediğini ifade etti.

Bazı durumlarda genetik tarama testlerinden yararlanılabildiğini belirten Luş, test sonuçlarının tek başına otizm tanısı anlamına gelmediğinin altını çizdi.

“Otizm, Down sendromunda olduğu gibi belirli bir genin varlığıyla teşhis edilen bir hastalık değildir. Tanı hâlen çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanlarının yaptığı ayrıntılı klinik değerlendirme sonucunda konulur.”

Tanı sürecinde çocuğun sosyal iletişim becerileri, dili kullanma biçimi, davranışları, gelişim öyküsü ve günlük yaşam işlevleri bir bütün olarak değerlendiriliyor.

Bilimsel olarak etkinliği kanıtlanan temel yaklaşım eğitim

Otizmli bireylerin bağımsız yaşama becerileri kazanıp kazanamayacağının tek bir yanıtı olmadığını belirten Luş, sonucun otizmin şiddeti, bilişsel özellikler, erken tanı ve alınan eğitimin niteliğine göre değiştiğini söyledi.

Erken tanı alan, düzenli ve nitelikli eğitim gören, hafif düzeyde etkilenmiş bireylerin bağımsız yaşam, eğitim ve çalışma hayatına katılma becerileri kazanmasının mümkün olduğunu ifade eden Luş, şunları kaydetti:

“Otizm için bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış temel yaklaşım eğitimdir. Eğitimin amacı bireyin günlük yaşam, sosyal iletişim ve bağımsızlık becerilerini en üst düzeye çıkarmaktır.”

Eğitimin yalnızca süresi değil niteliği de önemli

Otizmli çocuğun yalnızca bir özel eğitim kurumuna devam etmesinin yeterli olmadığını belirten Luş, uygulanan programın bilimsel temelli ve çocuğun bireysel ihtiyaçlarına uygun olması gerektiğini söyledi.

Eğitim planında şu alanların desteklenmesi önem taşıyor:

  • Sosyal iletişim ve etkileşim
  • Dil ve konuşma becerileri
  • Günlük yaşam ve öz bakım
  • Oyun ve ortak dikkat
  • Akademik beceriler
  • Duygusal düzenleme
  • Bağımsız hareket etme ve karar verme

Programın düzenli aralıklarla değerlendirilmesi ve çocuğun gelişimine göre güncellenmesi gerektiği ifade edildi.

Aileler doğru bilgiye yönlendirilmeli

Otizm şüphesi oluştuğunda ailelerin öncelikle deneyimli bir uzmandan değerlendirme alması gerektiğini belirten Luş, internetteki doğrulanmamış bilgilerle hareket edilmemesi uyarısında bulundu.

Doğru bilgiye ulaşmanın ailelerin yaşadığı kaygı ve belirsizliği azaltacağını söyleyen Luş, tanının ardından çocuğa uygun eğitim ve terapi programının gecikmeden başlatılması gerektiğini vurguladı.

Ergenlik dönemindeki otizmli bireylere de durumlarının gelişim düzeylerine uygun biçimde anlatılmasının önemli olduğunu belirten Luş, bireyin kendi farklılığını anlamasının psikolojik uyumuna olumlu katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Yaz tatilinde değişen günlük rutinler çocukların diş sağlığını etkiliyor

Yaz tatilinde çocukların günlük rutinlerinde yaşanan değişiklikler ağız ve diş sağlığını doğrudan etkiliyor. Okul döneminin sona ermesiyle birlikte çocuklar daha serbest bir döneme girerken, beslenme alışkanlıkları, atıştırma sıklığı, ekran süresi ve diş fırçalama düzeninde aksaklıklar yaşanabiliyor.

Uzmanlar, özellikle yaz tatilinde artan şekerli gıda tüketiminin ve bakım rutinlerindeki düzensizliğin çocuklarda diş çürüğü riskini yükselttiğine dikkat çekiyor.

Tatil döneminde diş çürüğü riski artıyor

Yaz aylarında çocukların dondurma, meyve suyu, paketli atıştırmalıklar ve şekerli ürünleri daha sık tüketmesi, ağız içinde çürük oluşumuna zemin hazırlayabiliyor.

Yüksek şeker içeriğine sahip gıdalar, ağız içi pH dengesini bozarak çürük yapıcı bakterilerin çoğalmasına neden olabiliyor. Özellikle sık aralıklarla tüketilen şekerli ve yapışkan gıdalar, diş yüzeyinde daha uzun süre kalarak çürük riskini artırıyor.

Dondurma tüketiminde içerik ve porsiyon önemli

Çocukların yaz aylarında en çok tükettiği ürünlerin başında dondurma geliyor. Ancak hazır dondurmaların birçoğu yüksek oranda rafine şeker içerebiliyor.

Çocuk Diş Hekimi Dt. Nurgül Demir, dondurma seçiminde doğal içerikli ve katkısız ürünlerin tercih edilmesi gerektiğini belirtti.

Demir, “Dondurma tercih edilirken doğal içerikli ve katkısız ürünler seçilmeli, günlük tüketim ise iki top dondurma ile sınırlandırılmalıdır. Evde rafine şeker ilave edilmeden, sade veya mevsim meyveleri ile hazırlanan dondurmalar, hazır satılan dondurmaların sağlıklı bir alternatifi olarak tüketimlerinin sınırlandırılmasına katkı sağlayacaktır” dedi.

Krokanlı ve karamelize ürünlere dikkat

Dt. Nurgül Demir, yapışkan ve diş yüzeyinden uzaklaştırılması zor ürünlerin diş sağlığı açısından daha riskli olduğuna dikkat çekti.

Özellikle krokanlı, karamelize parçacıklı ve yapışkan içerikli ürünlerin diş yüzeyinde daha uzun süre kalabildiğini belirten Demir, bu tür ürünlerin çürük riskini artırabileceğini ifade etti.

Ekran karşısında yemek çürük riskini artırabiliyor

Yaz tatilinde tablet, akıllı telefon ve bilgisayar karşısında geçirilen sürenin artması da çocukların ağız ve diş sağlığı açısından önemli bir risk oluşturuyor.

Ekran karşısında yemek yeme alışkanlığı, çocukların gıdaları ağızlarında daha uzun süre tutmasına neden olabiliyor. Bu durum, özellikle şekerli ve karbonhidratlı yiyeceklerin diş yüzeyiyle temas süresini artırarak çürük oluşumunu hızlandırabiliyor.

Ağız açık ekran izlemek farklı sorunlara yol açabilir

Uzayan ekran süresi yalnızca beslenme alışkanlıklarını değil, ağız ve solunum alışkanlıklarını da etkileyebiliyor.

Ekran karşısında ağzın açık konumda uzun süre bekletilmesi, ağız solunumuna bağlı farklı sorunları beraberinde getirebiliyor. Bu nedenle çocukların ekran karşısında yemek yememesi ve ağız sağlığını olumsuz etkileyebilecek alışkanlıkların önlenmesi önem taşıyor.

“Diş fırçalama rutinleri aksıyor”

Çocuk Diş Hekimi Dt. Nurgül Demir, yaz döneminin çocuklarda ağız ve diş sağlığı açısından kritik bir süreç olduğunu belirtti.

Demir, “Tatil döneminde çocukların beslenme düzeni değişiyor, atıştırma sıklığı artıyor ve diş fırçalama rutinleri aksıyor. Günde iki kez doğru teknik ve ideal ağız bakım ürünleriyle dişlerin fırçalanması büyük önem arz ediyor” ifadelerini kullandı.

Diş fırçalama ebeveyn kontrolünde olmalı

Dt. Demir, çocuklarda diş fırçalama alışkanlığının genç erişkinlik dönemine kadar ebeveyn kontrolünde sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.

Özellikle yaz tatilleri gibi şekerli yiyecek ve içecek tüketiminin arttığı dönemlerde ağız ve diş bakımının yalnızca çocukların kontrolüne bırakılmaması gerektiğini belirten Demir, ebeveynlerin bu süreçte daha dikkatli olması gerektiğini söyledi.

Her atıştırmalıktan sonra su içilmeli

Uzmanlara göre çocukların her atıştırmalık tüketiminden sonra ağızlarını suyla çalkalaması ya da bol su içmesi sağlanmalı.

Bu basit alışkanlık, ağız içinde kalan şekerli ve asitli kalıntıların uzaklaştırılmasına yardımcı olabiliyor. Böylece çürük oluşumuna zemin hazırlayan ortamın azaltılması hedefleniyor.

Mevsim meyveleri de kontrollü tüketilmeli

Yaz aylarında mevsim meyveleri sağlıklı bir seçenek olarak öne çıksa da meyvelerin de doğal şeker içerdiği unutulmamalı.

Dt. Nurgül Demir, ara öğünlerde yapılan atıştırma sıklığının mümkün olduğunca azaltılması gerektiğini belirterek, özellikle emilerek uzun sürede tüketilen ve yapışkanlığı nedeniyle diş yüzeyinden uzaklaştırılması güç olan şekerli atıştırmalıklardan kaçınılması gerektiğini ifade etti.

Yaz tatilinde diş sağlığını korumak için öneriler

Öneri Neden önemli?
Dişler günde iki kez fırçalanmalı Çürük oluşumunu önlemeye yardımcı olur
Fırçalama ebeveyn kontrolünde yapılmalı Çocukların eksik fırçalama yapması engellenir
Şekerli atıştırmalıklar sınırlandırılmalı Ağız içindeki asit ve bakteri yükü azalır
Dondurma tüketimi porsiyonla sınırlandırılmalı Rafine şeker alımı kontrol altında tutulur
Doğal içerikli ürünler tercih edilmeli Katkı ve rafine şeker tüketimi azaltılır
Ekran karşısında yemek yenmemeli Gıdaların ağızda uzun süre kalması önlenir
Her atıştırmalık sonrası su içilmeli Ağız içi temizliğe destek olur
Yapışkan şekerli ürünlerden kaçınılmalı Diş yüzeyine tutunan kalıntılar azaltılır

Tatilde ağız bakım rutini ihmal edilmemeli

Yaz tatili çocuklar için dinlenme ve eğlenme dönemi olsa da ağız ve diş bakım rutinlerinin aksatılmaması gerekiyor.

Uzmanlar, özellikle şekerli gıdaların arttığı, ekran süresinin uzadığı ve günlük düzenin değiştiği yaz döneminde ebeveynlerin çocukların diş fırçalama alışkanlıklarını yakından takip etmesi gerektiğini vurguluyor.

Düzenli diş fırçalama, doğru beslenme alışkanlıkları, şekerli ürünlerin sınırlandırılması ve yeterli su tüketimiyle yaz tatilinde çocukların diş sağlığı korunabiliyor.

Çocuklarda yaz ishalinde ilk 24 saat kritik: Sıvı kaybına dikkat

Yaz aylarında sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte çocuklarda ishal vakalarında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Araştırmalar, bu dönemde ishal görülme sıklığının yaklaşık 2 kat arttığını gösteriyor.

Çoğu ishal tablosu hafif seyrediyor ve bir hafta içinde bağırsak düzeni normale dönüyor. Ancak özellikle 5 yaşın altındaki çocuklarda ishal ve kusmaya bağlı sıvı kaybı, kısa sürede ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Acıbadem Ataşehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Berrin Arslan, ishal sürecinde yalnızca su değil, vücudun sağlıklı çalışmasında önemli rol oynayan sodyum ve potasyum gibi minerallerin de kaybedildiğini belirterek, çocuklarda sıvı kaybının yakından takip edilmesi gerektiğini söyledi.

5 yaş altındaki çocuklar daha fazla risk altında

Yaz ishali, özellikle küçük çocuklar için daha ciddi sonuçlar doğurabiliyor. Bunun nedeni, 5 yaş altındaki çocukların vücutlarındaki su oranının yüksek olması ve metabolizmalarının daha hızlı çalışması.

Bu yaş grubunda ishal ve kusma ile ortaya çıkan sıvı kaybı, kısa sürede tehlikeli boyutlara ulaşabiliyor.

Dr. Berrin Arslan, “Özellikle küçük çocuklarda gelişen ciddi sıvı kaybı kısa sürede organ fonksiyonlarının bozulmasına ve acil müdahale gerektiren tablolara yol açabilmektedir. Bu nedenle, çocuklarda ishal tablosunda sıvı kaybının yakından takip ve takviye edilmesi hayati önem taşımaktadır” dedi.

İlk 24 saat hayati önem taşıyor

Çocuklarda yaz ishalinde tedavinin ilk 24 saatinin kritik olduğunu vurgulayan Dr. Arslan, erken tanı ve doğru sıvı desteğinin ciddi sıvı kaybını önlemede büyük önem taşıdığını belirtti.

Arslan, “Erken tanı ve tedavi ishalin yol açabileceği ciddi sıvı kaybını önlemesi açısından büyük önem taşımaktadır. İshalin ilk dönemlerinde yeterli sıvı alımı ve uygun beslenme desteğiyle hastalık çoğu zaman kolayca kontrol altına alınabilmektedir” diye konuştu.

En sık kirli su ve gıdalarla bulaşıyor

Yaz ishallerinin yaklaşık yüzde 90’ından virüs, bakteri ve parazit gibi mikrobik etkenler sorumlu oluyor.

Özellikle E. coli, rotavirüs, norovirüs, salmonella ve shigella gibi mikroorganizmalar yaz aylarında enfeksiyona daha sık neden olabiliyor.

Dr. Arslan, yaz ishalinin genellikle kirli su ve gıdalarla bulaşan bakteri ve virüslerden kaynaklandığını belirterek, sıcak havalarda gıda ve su hijyenine daha fazla dikkat edilmesi gerektiğini ifade etti.

Açıkta bekleyen gıdalar risk oluşturuyor

Sıcakta uzun süre bekleyen et, tavuk, yumurta ve süt ürünleri gibi gıdalar yaz ishaline zemin hazırlayabiliyor.

İyi klorlanmamış havuz suları, kirli içme suları, yeterince yıkanmamış meyve ve sebzeler de ishal riskini artırıyor.

Ayrıca yaz aylarında aşırı miktarda tüketilen bazı meyveler, içerdikleri yüksek fruktoz nedeniyle özellikle çocuklarda ishale yol açabiliyor.

Bu belirtiler varsa dikkat

Yaz ishali; sıcaklık ve nemin artmasıyla mikropların hızla çoğalması sonucu ortaya çıkan, genellikle kirli su veya bozulmuş gıdaların tüketimiyle bulaşan bir bağırsak enfeksiyonu olarak tanımlanıyor.

Çoğunlukla ani başlayan karın ağrısı ve krampların ardından sulu dışkılama ile kendini gösteriyor.

Dr. Berrin Arslan, hastalığın ilk ve en yaygın belirtisinin normalden daha sık ve sulu dışkılama olduğunu belirterek, şu belirtilere dikkat çekti:

Belirti Açıklama
Sık ve sulu dışkılama En yaygın belirti olarak görülüyor
Karın ağrısı ve kramp Ani başlayabiliyor
Mide bulantısı Kusmayla birlikte görülebiliyor
Kusma Sıvı kaybını hızlandırabiliyor
Halsizlik Genel kırgınlık hissi oluşabiliyor
İştahsızlık Çocuklarda beslenmeyi zorlaştırabiliyor
Ateş Enfeksiyona bağlı gelişebiliyor

Sıvı kaybı yakından izlenmeli

İshalin ilk 24 saati, vücudun sıvıyı en hızlı kaybettiği dönem olması nedeniyle kritik önem taşıyor.

Tedavide temel amaç, ishal sırasında kaybedilen sıvı ve minerallerin yerine konularak vücudun susuz kalmasını önlemek.

Dr. Arslan, idrar miktarının takip edilmesi gerektiğini belirterek, olası sıvı kaybı belirtilerinin mutlaka izlenmesi gerektiğini söyledi.

Anne sütü alan bebekler daha sık emzirilmeli

İshalin ilk döneminde sık aralıklarla su, ayran veya hekim önerisine uygun sıvıların verilmesi gerekiyor.

Anne sütü alan bebeklerin ise daha sık emzirilmesi öneriliyor.

Dr. Arslan, “İlk 24 saat içinde sık aralıklarla su, ayran veya hekim önerisine uygun sıvılar verilmesi, anne sütü alan bebeklerin daha sık emzirilmesi ve çocuğun yaşına uygun hafif beslenmenin sürdürülmesi çok önemlidir” dedi.

Muz, yoğurt, pirinç ve patates tercih edilebilir

Yaz ishalinde çocukların aç bırakılmaması gerektiğini belirten uzmanlar, az ve sık öğünlerle beslenmenin sürdürülmesini öneriyor.

Beslenmede sindirimi kolay gıdaların tercih edilmesi gerektiğini belirten Dr. Arslan, muz, yoğurt, pirinç ve haşlanmış patates gibi besinlerin uygun seçenekler arasında yer aldığını ifade etti.

Bazı durumlarda ise hekim önerisiyle probiyotik veya çinko desteği verilebiliyor.

Doktora danışmadan ilaç kullanılmamalı

Yaz ishalinde doktora danışmadan ishal kesici ilaç veya antibiyotik kullanılmaması gerekiyor.

Dr. Berrin Arslan, bu tür ilaçların bilinçsiz kullanılmasının hastalığın seyrini gizleyebileceğini, altta yatan enfeksiyonun ilerlemesine neden olabileceğini ve sıvı kaybının fark edilmeden ağırlaşabileceğini söyledi.

Şekerli ve gazlı içecekler ile yağlı ve ağır gıdaların da belirtileri artırabileceği için tercih edilmemesi öneriliyor.

Yaz ishaline karşı 12 etkili önlem

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Berrin Arslan, çocuklarda yaz ishaline karşı alınabilecek önlemleri şöyle sıraladı:

No Önlem
1 Çocuğunuza düzenli el yıkama alışkanlığı kazandırın
2 Güvenilir içme suyu kullanın, güneşte beklemiş sulardan kaçının
3 Meyve ve sebzeleri iyice yıkayın
4 Pişmiş yiyecekleri uzun süre oda sıcaklığında bekletmeyin
5 Bebek mamalarını her öğünde taze hazırlayın
6 Biberon ve emziklerin temizliğine dikkat edin
7 Hijyeninden emin olunmayan havuzları kullanmayın
8 Havuzdan veya denizden çıktıktan sonra çocuğun duş almasını sağlayın
9 Havuz suyunu yutmaması konusunda çocuğu bilinçlendirin
10 Açıkta satılan ve uygun koşullarda saklanmayan yiyeceklerden kaçının
11 Çözülmüş gıdaları yeniden dondurmayın
12 Evde ishal geçiren biri varsa havlu, bardak ve çatal gibi kişisel eşyaları ortak kullanmayın

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Uzmanlar, çocuklarda ishalin hafife alınmaması gerektiğini belirtiyor.

Sık kusma, ağız kuruluğu, idrar miktarında azalma, yüksek ateş, kanlı dışkı, belirgin halsizlik, uykuya eğilim veya çocuğun sıvı alamaması gibi durumlarda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.

Yaz aylarında çocukları ishalden korumak için en önemli adımların başında el hijyeni, güvenilir su kullanımı, gıdaların doğru saklanması ve sıvı kaybının erken fark edilmesi geliyor.

Van’da sahipsiz köpeklerin saldırdığı 5 yaşındaki çocuk hayatını kaybetti

Van’ın Saray ilçesinde sahipsiz köpeklerin saldırısına uğrayan 5 yaşındaki Hamza Özsoy, kaldırıldığı hastanede yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı. Aynı saldırıda yaralanan 10 yaşındaki Ayaz Özsoy’un ise tedavi altına alındığı öğrenildi.

Olay, Saray Belediyesi sınırları içinde yer alan Kazımpaşa Mahallesi’nde meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, amca çocukları olan 5 yaşındaki Hamza Özsoy ile 10 yaşındaki Ayaz Özsoy, bölgede bulunan sahipsiz köpeklerin saldırısına uğradı.

Çocukların köpeklerin saldırısına maruz kaldığını gören çevredekiler, duruma müdahale ederek köpekleri bölgeden uzaklaştırdı. İhbar üzerine olay yerine 112 Acil Sağlık ve polis ekipleri sevk edildi.

Sağlık ekipleri tarafından ilk müdahaleleri yapılan iki çocuk, Saray Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı. Saldırıda ağır yaralanan 5 yaşındaki Hamza Özsoy, hastanede doktorların tüm çabasına rağmen hayatını kaybetti. Hafif yaralanan 10 yaşındaki Ayaz Özsoy ise ileri tetkik ve tedavi için Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sevk edildi.

Olayın ardından bölgede inceleme başlatılırken, küçük çocuğun cenazesi işlemler için adli tıp kurumuna götürüldü. Mahallede büyük üzüntüye neden olan saldırıyla ilgili soruşturma sürüyor.

Çocukların sevdiği içecekler diyabet riskini artırıyor

Son yıllarda genellikle yetişkinlerde görülen Tip 2 diyabet, çocuklarda da daha sık görülmeye başladı. Uzmanlar, özellikle şekerli ve katkı maddeli içeceklerin çocuklar üzerindeki etkisine dikkat çekiyor.

Memorial Şişli Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Uzman Diyetisyen Sinem Türkmen, çocukların tükettiği gazlı içecekler ve aromalı ürünlerin ciddi risk oluşturduğunu belirtti.

“Bir kutu içecek 10 kaşık şeker içerebilir”

Türkmen, çocukların sıklıkla tükettiği gazlı içecekler, renkli atıştırmalıklar ve aromalı içeceklerin “gizli şeker depoları” olduğunu ifade ederek, “Tek bir kutu gazlı içecek 7 ila 10 çay kaşığı şeker içerebilir. Bu ürünlerin düzenli tüketimi kilo artışının yanı sıra insülin direncine de yol açar” dedi.

Ailelerin rolü büyük

Çocukların beslenme alışkanlıklarının büyük ölçüde aile içinde şekillendiğini vurgulayan Türkmen, sağlıklı alternatiflerin evde sunulması gerektiğini belirtti.

Ev yapımı içecekler, katkısız yoğurt ve şeker ilavesiz meyve pürelerinin tercih edilmesi gerektiğini ifade eden Türkmen, çocukların en çok anne ve babalarını örnek aldığını söyledi.

Hareket ve uyku da önemli

Uzmanlar, beslenmenin yanı sıra fiziksel aktivite ve uyku düzeninin de diyabet riskinde belirleyici olduğuna dikkat çekiyor.

Çocukların her gün en az 60 dakika hareket etmesi gerektiğini belirten Türkmen, ekran süresinin azaltılmasının önemine değindi.

Düzenli uykunun hormon dengesi açısından kritik olduğunu belirten Türkmen, yatmadan önce ekran kullanımının sınırlandırılması gerektiğini ifade etti.

Erken belirtilere dikkat

Sık acıkma, aşırı tatlı isteği, hızlı kilo artışı ve fazla susama gibi belirtilerin diyabetin erken sinyalleri olabileceğini belirten uzmanlar, bu durumlarda mutlaka doktora başvurulması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanlar, çocuklukta kazanılan sağlıklı alışkanlıkların ilerleyen yaşlarda diyabet riskini önemli ölçüde azalttığını ifade ediyor.

SİA, 2. Konya Çocuk Kitap Günleri’nde minik okurlarla buluştu

Konya Büyükşehir Belediyesi ve Necmettin Erbakan Üniversitesi iş birliğinde faaliyetlerini sürdüren Sosyal İnovasyon Ajansı (SİA), 2. Konya Çocuk Kitap Günleri kapsamında minik okurlarla buluştu.

Selçuklu Kongre Merkezi’nde düzenlenen etkinlikte SİA personeli, çocuklara sosyal inovasyon kavramını sade ve eğlenceli bir dille anlattı. Programda çocukların sosyal inovasyona dair düşünceleri dinlenirken, onların gündelik yaşama ilişkin gözlemleri ve sorunlara sundukları yaratıcı çözümler dikkat çekti.

Etkinlik boyunca gerçekleştirilen etkileşimli buluşmalarda çocuklar, kendi ifadeleriyle sosyal inovasyonu tanımlama fırsatı buldu. Katılımcıların ortaya koyduğu özgün bakış açıları, SİA’nın çalışmalarının çocukların dünyasında nasıl karşılık bulduğunu da gözler önüne serdi.

Program kapsamında yapılan sohbetler ve küçük atölye uygulamalarıyla çocukların şehir, toplum ve geleceğe dair görüşleri alındı. Çocukların kurduğu cümleler ve geliştirdiği fikirler, sosyal inovasyonun erken yaşlarda da güçlü bir karşılık bulabildiğini ortaya koydu.

Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen 2. Konya Çocuk Kitap Günleri, 26 Nisan’a kadar çocukları binlerce kitap, seçkin yayınevleri, yazar buluşmaları, imza günleri, tiyatro gösterileri, sahne etkinlikleri ve atölyelerle buluşturmaya devam edecek.

Başkan Altay çocuk ve gençlik meclisi üyeleriyle bir araya geldi

Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı öncesinde Konya Büyükşehir Belediyesi çatısı altında faaliyet gösteren Çocuk Meclisi ve Gençlik Meclisi üyeleriyle bir araya geldi.

Konya Büyükşehir Belediyesi Çocuk Meclisi Başkanı İnci Kaşıkçı ve meclis yönetimi, Başkan Uğur İbrahim Altay’ı ziyaret etti. Taş Bina’da gerçekleşen buluşmada çocuklarla sohbet eden Başkan Altay, Konya’nın geleceğine dair görüş ve önerilerini dinledi.

“Çocuk Meclisi’nin Konya’ya dair irade koyması çok önemli”

Çocuklarla bir araya gelmekten büyük mutluluk duyduğunu belirten Başkan Altay, Çocuk Meclisi’nin şehir yönetimine dair ortaya koyduğu görüşlerin kendileri için son derece kıymetli olduğunu söyledi.

Altay, “Çocuk Meclisi’nin Konya’ya dair irade koyması bizim için çok önemli. Çünkü aslında sizin yaşayacağınız şehri inşa ediyoruz. Dolayısıyla siz nasıl bir şehir arzu ediyorsunuz, hangi konularda şehrimizin öne çıkmasını istiyorsunuz, hangi konularda eksiklerimiz var? Bu konularda fikirleriniz bizim için çok kıymetli. Onun için Çocuk Meclisi’nin çalışmalarını dikkatle takip ediyoruz. Bir taraftan da sizin gelecekte yerel yönetime katkı sağlamanız adına önemli bir farkındalık oluşuyor. Hepinizi tebrik ediyorum. Sizin kanaatleriniz inşallah şehrimizin yarınları için çok önemli bir katkı olacak. Bu vesileyle hepinizin 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı tebrik ediyorum” dedi.

Çocuk Meclisi’nden teşekkür

Konya Büyükşehir Belediyesi Çocuk Meclisi Başkanı İnci Kaşıkçı da yürüttükleri faaliyetler hakkında Başkan Altay’a bilgi verdi. Kaşıkçı, çocuklara verilen önem ve destek dolayısıyla tüm çocuklar adına Başkan Altay’a teşekkür etti.

Atmosfer Bosna’da gençlerle buluştu

Başkan Uğur İbrahim Altay, daha sonra Konya Büyükşehir Belediyesi’nin üniversite öğrencilerine yönelik hizmet verdiği Atmosfer Bosna Gençlik Merkezi’ni ziyaret etti. Burada Gençlik Meclisi üyesi üniversiteli gençlerle bir araya gelen Altay, gençlerin talep ve önerilerini dinledi.

Gençlik Meclisi Başkanı Salim Can Kilci’nin de yer aldığı buluşmada samimi bir sohbet ortamı oluşurken, Başkan Altay gençlerle çeşitli konular üzerine görüş alışverişinde bulundu. Ziyaret sırasında merkezde bulunan Çocuk Meclisi üyeleriyle de selamlaşan Altay, çalışmalarında başarılar diledi.

Türkiye nüfusunun yüzde 24,8’i çocuk

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin çocuk istatistiklerini açıkladı.

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre, 2025 sonu itibarıyla Türkiye nüfusu, 86 milyon 92 bin 168 kişiyken bunun 21 milyon 375 bin 930’unu çocukların oluşturduğu belirlendi.

Çocuk nüfusun yüzde 51,3’ünü erkekler, yüzde 48,7’sini kızlar oluşturdu.

Birleşmiş Milletlerin (BM) tanımına göre 0-17 yaş grubunu içeren çocuk nüfus, 1970’te toplam nüfusun yüzde 48,5’ini oluştururken bu oran 1990’da yüzde 41,8 ve 2025’te yüzde 24,8 oldu.

Nüfus projeksiyonlarına göre, çocuk nüfus oranının 2030’da yüzde 22,1, 2040’ta yüzde 17,9, 2060’ta yüzde 16,9, 2080’de yüzde 15,2 ve 2100’de yüzde 14,5 olacağı öngörüldü.

Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülke incelendiğinde, 2025’te çocuk nüfus oranının AB ortalaması yüzde 17,6 olarak kayıtlara geçti. AB üyeleri arasında en fazla çocuk nüfus oranına sahip ülkeler, sırasıyla yüzde 22,7 ile İrlanda, yüzde 20,4’er ile Fransa ve İsveç olarak kaydedildi.

Çocuk nüfus oranı en düşük ülkeler ise sırasıyla yüzde 14,5 ile Malta, yüzde 14,9 ile İtalya ve yüzde 15,5 ile Portekiz olarak belirlendi.

Türkiye’nin çocuk nüfus oranının yüzde 24,8 ile AB üyesi ülkelerden daha yüksek olduğu görüldü.

İYİ Parti Konya Eğitim Politikaları Başkanı Türegün: Şiddet artık sıradanlaşmış durumda

Makbule Gülcan Türegün, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’daki okullarda yaşanan silahlı saldırıların ardından yaptığı açıklamada, benzer olayların önlenmesi için eğitimin ailede başladığını ve çocukların ruhsal gelişiminin yakından takip edilmesi gerektiğini vurguladı.

Makbule Gülcan Türegün, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’da okullarda yaşanan silahlı saldırıların ardından yaptığı açıklamada, olayların yalnızca “bir çocuğun saldırısı” olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Türegün, yaşananların ailede, eğitim sisteminde ve toplumda yıllardır biriken ihmallerin sonucu olduğuna dikkat çekti.

Bu tür vakaların buzdağının yalnızca görünen kısmı olduğunu ifade eden Türegün, bir çocuğun sebepsiz yere şiddete yönelmeyeceğini söyledi. Öfke, dışlanmışlık, değersizlik hissi ve bastırılmış travmaların zamanla birikerek patlama noktasına ulaşabileceğini kaydeden Türegün, ailelerin çocuklarının iç dünyasını gerçekten tanımaya çalışması gerektiğini dile getirdi.

Sevgi göstermenin yalnızca çocuğun temel ihtiyaçlarını karşılamakla sınırlı olmadığını vurgulayan Türegün, çocukları dinlemenin, anlamanın ve ruhsal gelişimlerini takip etmenin büyük önem taşıdığını belirtti. Günümüzde birçok çocuğun evde fiziksel olarak aileyle birlikte olsa da psikolojik olarak yalnız büyüdüğünü ifade etti.

Okullarda akademik başarının ön planda tutulduğunu, öğrencilerin psikolojisi, sosyal uyumu ve iç dünyasının ise çoğu zaman ikinci planda kaldığını belirten Türegün, rehberlik hizmetlerinin yetersiz kaldığını ya da çoğu zaman formalite gibi yürütüldüğünü söyledi. Öğrenciler arasında zorbalık, dışlama ve gruplaşma gibi ciddi sorunların bulunduğunu dile getiren Türegün, bu problemlere kalıcı çözümler üretilmediğini kaydetti.

Türegün, bu tür olayların ön sinyallerinin aylar öncesinden görülebileceğini belirterek, içine kapanma, saldırgan söylemler ve yalnızlaşmanın dikkate alınması gereken önemli işaretler olduğunu söyledi. Ancak bu belirtilerin çoğu zaman yeterince takip edilmediğini ifade etti.

Şiddetin artık sıradanlaştığını söyleyen Türegün, sosyal medyada, dizilerde ve haberlerde sürekli öfke ve kutuplaşma dilinin yer aldığını, çocukların da bu ortamı izleyerek büyüdüğünü belirtti. Empati yerine güç gösterisinin öne çıktığı bir ortamda yetişen çocuklardan sağlıklı tepki beklemenin gerçekçi olmadığını vurguladı.

Yaşanan olayların ihmal edilmiş aile yapısı, yetersiz eğitim sistemi ve duyarsızlaşmış toplumun ortak ürünü olduğunu belirten Türegün, her olaydan sonra yalnızca suçlu arayarak dosyanın kapatılmasının benzer haberlerin artmasına neden olacağını söyledi. Asıl sorunun, çocuğun bu noktaya gelene kadar kimlerin durumu fark edip görmezden geldiği olduğunu kaydetti.

Eğitimciler olarak üzerlerine düşeni yapmaya çalıştıklarını ifade eden Türegün, en önemli ve ilk eğitimin ailede başladığını belirterek ailelere çocuklarını dinleme ve onlarla daha fazla sohbet etme çağrısında bulundu. Türegün, “Bir çocuğun en güvenli limanı ailesidir” dedi.

Çocuklarda şiddet eğilimine karşı erken sinyallere dikkat

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, ekran kullanımının çocukların bağlanma, gelişim ve davranış süreçleri üzerindeki olumsuz etkileri ile sağlıklı ebeveyn tutumunun önemini hakkında bilgi verdi.

Çocukta  şiddet eğilimi sinyalerine dikkat! 

Şiddet eğiliminin çoğunlukla çevresel faktörlerle şekillendiğine değinen Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Genetik yatkınlık söz konusu olsa bile, doğru değerler kazandırıldığında çocuk bu eğilimleri kontrol etmeyi öğrenebilir.” dedi.

Şiddete eğilimli olabilecek çocuklarda bazı erken sinyaller gözlemlenebileceğini söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Kilit, şöyle devam etti:

“Sınırları kabul etmeme, akranlarına karşı saldırgan davranışlar, zorbalık, hayvanlara karşı duyarsızlık, yenilgiyi kabullenememe, öfke patlamaları, tehditkâr konuşmalar, intikam içerikli ifadeler  ve dijital oyunlara aşırı bağımlılık bu belirtiler arasında yer alır. Bu tür durumlarda problemi görmezden gelmek yerine bir uzmandan destek almak önemlidir. Ebeveynlik, öğrenilen bir süreçtir ve herkes bu süreçte dengeyi bulmaya çalışır. Çocuğa sınırsız özgürlük tanımak kadar aşırı sert tutumlar da gelişimi olumsuz etkiler. Sağlıklı disiplin; kararlı, tutarlı ve sevgi temelli bir yaklaşım gerektirir.”

Ekranla meşguliyet, ebeveyn–bebek bağını zayıflatıyor! 

Dijital dünyanın hayatımıza yoğun biçimde girmesinin, çocuk gelişiminin birçok aşamasını doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyebildiğini dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Bu nedenle her gelişim dönemini doğru anlamak ve bu dönemlerde çocuğun ihtiyaçlarını sağlıklı şekilde karşılamak büyük önem taşıyor.” dedi.

İnsan hayatının ilk yılının, temel güven duygusunun oluştuğu en kritik evre olduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Bu dönem ‘bağlanma dönemi’ olarak adlandırılır. Bebek, öncelikle anneyle, ardından babayla güvenli bir bağ kurarak dünyayı güvenli bir yer olarak algılamayı öğrenir. Ancak ebeveynlerin bu süreçte sürekli ekranla meşgul olması, bebekle kurulan göz teması, temas ve duygusal iletişimi zayıflatabilir. Bu durum da güvenli bağlanmanın sağlıklı şekilde gelişmesini engelleyerek ilerleyen yıllarda psikolojik sorunlara zemin hazırlayabilir.” şeklinde konuştu.

Ekran karşısında geçirilen uzun süreler, çocuğun farkındalık kazanmasını zorlaştırıyor!

2 ila 3 yaş arası dönemin, çocuğun özerklik kazanmaya başladığı bir evre olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Tuvalet eğitiminin de bu döneme denk gelmesi tesadüf değildir. Çocuk bu süreçte kendi bedensel farkındalığını geliştirir; açlık, tokluk ve tuvalet gibi temel ihtiyaçlarını tanımayı öğrenir.” dedi.

Ancak ekran karşısında geçirilen uzun sürelerin, çocuğun bu farkındalıkları kazanmasını zorlaştıracağına vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, şunları söyledi:

“Aynı şekilde ebeveynin de sürekli telefonla meşgul olması, çocuğun rehberlik alma sürecini sekteye uğratır. 3 ila 6 yaş arası ise ‘oyun çağı’ olarak tanımlanır. Bu dönemde çocukların hayal gücünü geliştiren oyunlar oynaması son derece önemlidir. Evcilik gibi sembolik oyunlar, çocuğun duygusal ve sosyal gelişimine katkı sağlar. Buna karşın, şiddet içerikli dijital oyunlara maruz kalmak, hayal gücünün gelişimini sınırlandırabilir. Bu yaşlardan itibaren çocukların disiplinle tanışması, kreş ortamında yaşıtlarıyla etkileşim kurması ve paylaşmayı öğrenmesi gerekir. Sürekli şiddet içerikleriyle büyüyen bir çocuğun empati ve vicdan gelişimini sağlıklı şekilde tamamlaması ise oldukça güçleşir.”

Sanal ve kolay başarı algısı gelişimi zayıflatıyor! 

7 ila 11 yaş arası dönemin, okul çağı olduğunu ve çocukların bu dönemde başarıya yöneldiklerine işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Akademik, sportif ya da sanatsal alanlarda takdir edilmek, özgüvenlerinin temelini oluşturur. Ancak günümüzde çalışmadan kazanma fikrinin öne çıkarılması, çocukların emek ve üretim kavramlarından uzaklaşmasına neden olabilmektedir. Oysa bireyin kendini değerli hissetmesi, ürettiğini görmesi ve bir işe katkı sağladığını fark etmesiyle mümkündür. Bu dönemde sorumluluk bilinci kazandırmak da önemlidir. Gerçek sorumluluklar yerine sanal dünyaya yönelen çocuklar, hayatın gerçek dinamiklerinden kopabilir.” dedi.

Ergenlik sürecinde ise bireyin kişiliğinin daha belirgin hale geldiğini dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Bu dönemde iki temel unsur öne çıkar: Aile ve çevre tarafından şekillenen üst benlik ile toplumun bireyden beklentileri. Eğer çocukluk döneminde sağlıklı bir değer sistemi oluşturulmamışsa ve toplum da kolay yoldan başarı, dış görünüş odaklılık gibi mesajlar veriyorsa, genç birey ciddi bir kimlik karmaşası yaşayabilir.” diyerek sözlerini tamamladı.

Çocuklarda şiddete karşı erken destek ve doğru yaklaşım çağrısı

Son dönemde yaşanan okul saldırıları, çocuklar arasında şiddet, akran zorbalığı ve uyum problemleri konusunu yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlar, bu tür olayların yalnızca tekil trajediler olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, bir çocuğun kendi yaşının çok ötesinde yıkıcı sonuçlar doğuran bir eyleme yönelmesinin toplumsal düzeyde ele alınması gereken ciddi bir soruna işaret ettiğini vurguluyor.

Memorial Şişli Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Bölümü’nden Uz. Dr. Berna Aygün, çocuklarda artan şiddet olaylarının nedenleri ve korunma yöntemlerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Aygün, şiddet olaylarına maruz kalan, bu olaylara tanık olan ya da medya aracılığıyla takip eden çocukların yalnızca fiziksel değil ruhsal açıdan da etkilendiğini ifade etti.

Uzmanlara göre dünya, çocuklar için öngörülebilir ve güvenli bir yer olmaktan uzaklaştıkça akran ilişkileri de tehdit algısıyla şekillenmeye başlıyor. Aileler açısından ise çocuklarını emanet ettikleri eğitim ortamlarına duyulan güven zedeleniyor. Bu durum yalnızca bireysel travmalarla sınırlı kalmıyor, toplumsal ölçekte de ciddi bir kırılganlık yaratıyor.

Berna Aygün, bir çocuğun yıkıcı davranışlar sergilemesinin yalnızca yaptığı eylemle değil, taşıyamadığı duygularla da ilgili olduğuna dikkat çekti. Çocuğun ifade edemediği, anlamlandıramadığı ve düzenleyemediği yoğun duyguları davranış yoluyla dışa vurduğunu belirten Aygün, bu tür şiddet davranışlarının öfkenin yanı sıra utanç, değersizlik ve görünmezlik duygularının da bir yansıması olabileceğini söyledi.

Aygün, hiçbir çocuğun bu ölçekte bir yıkıcılığı tek başına üretmediğini belirterek, bu tür davranışların ailevi, sosyal ve kurumsal ilişkiler ağı ile daha geniş toplumsal koşulların bir ürünü olduğuna işaret etti. Çocuğun içinde bulunduğu çevre, yaşadığı duygusal ihmal, destek eksikliği ve maruz kaldığı sosyal baskılar, bu sürecin şekillenmesinde belirleyici rol oynuyor.

Günümüz çocuklarının giderek daha fazla uyarana maruz kaldığını ancak aynı ölçüde duygusal olarak desteklenemediğini ifade eden Aygün, ailelerin ekonomik ve sosyal zorluklar nedeniyle çocukların duygularını sağlıklı biçimde düzenleyebilecekleri alanların daraldığını belirtti. Ebeveynler, öğretmenler ve kurumsal yapılar yeterince erişilebilir ve destekleyici olmadığında çocukların duygularıyla baş başa kaldığını, bunun da zamanla yıkıcı sonuçlara yol açabildiğini dile getirdi.

Uzman değerlendirmesinde, sosyal eşitsizlikler, eğitim sistemindeki yapısal sorunlar, ruh sağlığı hizmetlerinin yetersizliği ve kamusal alanda şiddetin normalleşmesi gibi etkenlerin de çocuklarda şiddet davranışlarını artıran unsurlar arasında yer aldığı vurgulandı. Bu nedenle çocuk ruh sağlığının yalnızca bireysel bir mesele değil, doğrudan kamu politikası konusu olarak ele alınması gerektiği ifade edildi.

Şiddetin önlenmesinde yalnızca denetim ve cezai yaptırımların yeterli olmayacağını belirten uzmanlar, kalıcı çözümün şiddeti doğuran koşulların ortadan kaldırılmasından geçtiğini kaydetti. Bu kapsamda okullarda duygusal gelişimi destekleyen sistemlerin kurulması, çocuk ve ergen ruh sağlığı hizmetlerinin yaygın, erişilebilir ve sürdürülebilir hale getirilmesi, aileler ile eğitimcilerin desteklenmesi ve travma duyarlı eğitim modellerinin geliştirilmesi gerektiği belirtildi.

Ayrıca televizyon yayınlarında ve kamusal dilde şiddeti yeniden üreten söylemlerden uzak durulması gerektiğine de dikkat çekildi. Uzmanlar, çocukların içinde bulundukları dünyanın dilini konuştuğunu, bu nedenle bir çocuğun şiddete yönelmesinin yalnızca bireysel bir sorun olarak değil, büyüdüğü toplumsal yapının bir yansıması olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Uz. Dr. Berna Aygün, yapılması gerekenin yalnızca şiddeti bastırmak değil, şiddeti ortaya çıkaran duygusal, ilişkisel ve yapısal süreçleri anlamak ve dönüştürmek olduğunu vurguladı.

Çocuklarda el ayak ve ağız hastalığı uyarısı: En riskli grup 5 yaş altı

Çocukluk çağında sık görülen viral enfeksiyonlardan biri olan el ayak ve ağız hastalığı, son yıllarda yaygın görülen sağlık sorunları arasında yer alıyor. Dünya genelinde her yıl milyonlarca çocuğun yakalandığı bu enfeksiyonun en sık Coxsackie virüsünden kaynaklandığı belirtiliyor.

Genellikle kreş ve okul öncesi dönemde, özellikle 5 yaş altındaki çocuklarda görülen hastalığın bu yaş grubunda yaygın olmasının temel nedeni olarak bağışıklık sisteminin henüz tam gelişmemiş olması ve hijyen kurallarına yeterince dikkat edilmemesi gösteriliyor. El ve ayak bölgesinde döküntüler ile ağız içinde yaralarla kendini gösteren hastalık, çoğu zaman hafif seyretse de hızlı bulaşma özelliği nedeniyle dikkatle takip edilmesi gereken enfeksiyonlar arasında yer alıyor.

Acıbadem Kartal Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Muhammed Akif Atlan, genellikle 7 ila 10 gün içinde kendiliğinden geçen el ayak ve ağız hastalığının nadiren de olsa ciddi tablolara yol açabileceğini belirterek, erken dönemde doktora başvurmanın hem çocuğun sağlığını koruduğunu hem de hastalığın yayılmasını önlediğini söyledi.

Dr. Atlan, nadir de olsa sinir sistemi veya kalp tutulumu gibi ciddi komplikasyonlar gelişebileceğine dikkat çekerek, “Çocuk yeterli sıvı alamıyorsa, yüksek ateş uzun sürüyorsa, belirgin halsizlik varsa veya çocuk genel olarak iyi görünmüyorsa mutlaka yeniden doktora başvurulmalıdır. Erken değerlendirme, özellikle sıvı kaybına bağlı komplikasyonların önlenmesi açısından çok önemlidir” dedi.

En sık neden Coxsackie virüsü

El ayak ve ağız hastalığının genellikle Coxsackie virüsü ve halk arasında bağırsak virüsleri olarak bilinen enterovirüslerin neden olduğu viral bir enfeksiyon olduğu belirtiliyor. Hastalığın çoğunlukla hafif ateş, halsizlik ve iştahsızlıkla başladığını kaydeden Dr. Muhammed Akif Atlan, ilerleyen süreçte ağız içinde ağrılı yaralar geliştiğini, bu yaraların çocukların yemek yemesini zorlaştırabildiğini ifade etti.

Uzmanlara göre daha sonra el içi, ayak tabanı ve bazen kalça bölgesinde döküntüler ortaya çıkıyor. Bu döküntüler bazı vakalarda küçük kabarcıklar şeklinde görülebiliyor.

Çocuklarda hızla bulaşıyor

El ayak ve ağız hastalığı, hızla bulaşabilen viral enfeksiyonlar arasında yer alıyor. Virüs; hastalığı taşıyan çocuğun tükürüğü, burun akıntısı, dışkısı ve vücut salgılarıyla temas yoluyla kolayca bulaşabiliyor.

Dr. Muhammed Akif Atlan, özellikle çocukların bir arada bulunduğu kreş ve okul gibi toplu ortamlarda virüsün hızla yayılabildiğini vurgulayarak, çocuğun ellerinin sık sık yıkanmasının, oyuncakların ve ortak kullanılan yüzeylerin temizlenmesinin ve hasta çocukların mümkünse evde dinlendirilmesinin önemli olduğunu söyledi.

Tedavide amaç çocuğun konforunu artırmak

Hastalıkta döküntüler birkaç gün içinde azalırken, ağız yaralarının biraz daha uzun sürebildiği belirtiliyor. El ayak ve ağız hastalığına özgü özel bir tedavi bulunmadığı için tedavide temel amaç, çocuğun şikayetlerini azaltmak ve konforunu sağlamak oluyor.

Dr. Muhammed Akif Atlan, virüs kaynaklı olması nedeniyle bu hastalıkta antibiyotik tedavisinin etkili olmadığını belirterek, ateş düşürücüler ve yeterli sıvı alımının tedavinin temelini oluşturduğunu kaydetti. Ağız içindeki yaraların rahatlatılması amacıyla gargara veya ağrı kesici spreylerin kullanılabileceğini belirten Atlan, hijyen kurallarına dikkat edilmesi, sıvı alımının korunması ve yeterli istirahatin hastalığın yönetiminde en önemli noktalar olduğunu ifade etti.

Ebeveynlere 5 kritik uyarı

Uzmanlar, ebeveynlerin hastalık sürecinde bazı temel kurallara dikkat etmesi gerektiğini vurguluyor. Buna göre çocukların bol sıvı tüketmesi sağlanmalı, ağız yaralarını artırabilecek asidik ve sert gıdalardan kaçınılmalı, yumuşak ve ılık gıdalar tercih edilmeli, gereksiz antibiyotik kullanımından uzak durulmalı ve doktor önerisi dışında tedavi uygulanmamalı.

“Tablet nesli” kitapla tanışmadan okula başlıyor

Dijitalleşmenin çocukların günlük yaşamı üzerindeki etkisi büyürken, uzmanlar bu dönüşümün okuma alışkanlıklarında yarattığı değişime dikkat çekiyor. İngiltere’de yapılan güncel bir araştırma, “tablet nesli” olarak adlandırılan çocukların fiziksel kitaplarla kurduğu ilişkinin zayıfladığını ortaya koydu. Araştırmaya göre bazı çocuklar, kitap sayfalarını çevirmek yerine tablet ekranlarındaki gibi kaydırma hareketi yapmaya çalışıyor.

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü’nden Öğr. Gör. Elif Konar Özkan, 2 Nisan Dünya Çocuk Kitapları Günü kapsamında yaptığı değerlendirmede, çocukların kitapla tanışmadan okula başlamasının hem bilişsel hem de duygusal açıdan ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Dijital yerlilerde dikkat ve okuma alışkanlığı değişiyor

İngiltere’de Kindred Squared tarafından 2024 yılında gerçekleştirilen “School Readiness” araştırmasına göre, her üç çocuktan biri okula başladığında bir kitabı nasıl doğru kullanacağını bilmiyor. Öğretmenler, çocukların sayfa çevirmek yerine ekran alışkanlığıyla “kaydırma” hareketi yaptığını gözlemliyor.

Öğr. Gör. Elif Konar Özkan, akademik çalışmaların çocuklarda bilişsel ve nörolojik dönüşüme işaret ettiğini belirterek, “Artık zihnin, belleğin, hafızanın, sinir sisteminin kullanım şekli değişmeye başlamıştır. ‘Tablet nesli’ veya ‘dijital yerli’ diye isimlendirilen neslin dikkat sürelerinde ve okuma alışkanlıklarında değişiklikler dikkati çekmektedir” dedi.

Özkan, hızlı tempolu dijital oyunlar ile Youtube Kids ve TikTok gibi platformların çocukların dikkat süresini ve derin odaklanma becerisini kısalttığını söyledi. Dijital uygulamaların çocuğun dikkatini sürekli elde tutmak üzere tasarlandığını vurgulayan Özkan, kitapla vakit geçirmenin ise sabır, zihinsel çaba ve kurgu kurma becerisi gerektirdiğini ifade etti.

Kitap okumak çocuk için çok yönlü bir gelişim alanı

Okuma alışkanlığı kazandırmanın bugün daha da zorlaştığını belirten Özkan, kitabın yalnızca okunacak bir nesne değil, aynı zamanda ilgi, ihtiyaç, odaklanma, anlama ve yorumlama sürecini birlikte çalıştıran bir gelişim alanı olduğunu anlattı.

Çocuğun kitapla ilişki kurabilmesi için uygun kitabın seçilmesi, sayfaların çevrilmesi, hikayenin içine girilmesi ve okuduğunu ya da dinlediğini anlaması gerektiğini belirten Özkan, bu sürecin dijital yerliler için durağan ve yavaş gelebileceğini söyledi. Tablet ve ekran kullanımına alışan çocuklar için metnin duygusal derinliğini kavramanın, alt metni fark etmenin ve soyut bağ kurmanın zorlaşabildiğini ifade etti.

“Dijital ekranlar emzik gibi kullanılmamalı”

Ailelere önemli sorumluluklar düştüğünü vurgulayan Özkan, çocukların ellerinde somut kitap tutan, kitap okuyan, kitaba zaman ve bütçe ayıran yetişkinleri görmesi gerektiğini söyledi.

Özkan, “Çocuklar çevrelerinde ellerinde somut kitap okuyan, kitap okuma alışkanlığı olan, kitaba para ve zaman ayıran yetişkinler görmeli. Kitap okumanın iyi bir şey olduğunu gözlemleyebilmeli ve yaşayabilmeli çocuklar. Özellikle ekranın hiçbir türü ‘dijital dadı/bakıcı’ gibi olmamalı çocuğun hayatında” dedi.

Ekranın zor anlarda bir tür “emzik” gibi kullanılmasının çocukların can sıkıntısıyla baş etme, kendi iç dünyasına dönme, hayal kurma, kurgulama ve duygusal dayanıklılık geliştirme becerilerini zayıflatabileceğini söyledi.

Çocuk yetişkinle birlikte kitapla bağ kurmalı

Özkan, çocukların henüz okula başlamadan önce ortak dikkat becerilerinin gelişmesinin çok önemli olduğunu belirterek, bir yetişkinle birlikte kitap bakmanın, sayfa çevirmenin ve resimler üzerine konuşmanın çocuk gelişiminde temel bir rol oynadığını söyledi.

Bu tür basit görünen etkileşimlerin beyin ve sinir sistemini dijital parçalanmış dikkatten koruduğunu belirten Özkan, aynı zamanda merak, bağ kurma, iletişim, diyalog ve empati becerilerini güçlendirdiğini ifade etti.

Banyo kitapları ve oyuncak kitaplardan başlanarak çocukların kitapla erken yaşta tanıştırılmasının, ileride okuma alışkanlığının temelini oluşturduğunu söyleyen Özkan, ninni, bilmece, mani, tekerleme ve masal gibi sözlü kültür unsurlarının da bu yolun ilk basamakları olduğunu kaydetti.

Teknoloji yasaklanmamalı, dengelenmeli

Teknolojinin tamamen hayat dışına çıkarılmasının mümkün olmadığını belirten Özkan, asıl önemli olanın doğru kullanım olduğunu söyledi. Özellikle ilk üç yıl boyunca çocukların ekrandan uzak tutulmasının beyin ve sinir sistemi gelişimi açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.

Çocukların doğayı, çevreyi, oyunu ve sözlü kültür unsurlarını kullanarak dünyayı tanımasının daha sağlıklı bir gelişim zemini sunduğunu belirten Özkan, bebeklikte ninni ve tekerleme, ilerleyen yaşlarda ise masal, hikaye ve bilmecelerle büyüyen çocukların kitap dünyasına daha istekli şekilde adım attığını ifade etti.

Yanlış kitap seçimi çocukları kitaptan uzaklaştırabiliyor

Yaş ve gelişim özelliklerine uygun kitap seçiminin de okuma alışkanlığı açısından kritik olduğunu belirten Özkan, “Çocuğa görelik” anlayışında anahtar kavramın çocuğu tanımak olduğunu söyledi.

Çocuğun ilgi, ihtiyaç, merak ve gelişim özellikleri bilinmeden yapılan seçimlerin istenilen sonucu vermeyebileceğini belirten Özkan, biçimsel ve içerik özellikleri uygun olan kitaplarla buluşan çocukların kitap okuma alışkanlığını daha kolay geliştirdiğini ifade etti.

Okullara da önemli görev düşüyor

Öğr. Gör. Elif Konar Özkan, çocukların temel alışkanlıklar açısından okula hazırlıksız gelmesinin, okulları yalnızca bilgi aktaran değil aynı zamanda bu kültürü yeniden kurmaya çalışan kurumlara dönüştürdüğünü söyledi.

Okullarda kitaplık ve kütüphanelerin bulunmasının, kitabın görünür ve ulaşılabilir olmasının önemli olduğunu kaydeden Özkan, öğretmenlerin de okuyan, kitabı önemseyen ve bunu yaşamında gösteren bir model olması gerektiğini belirtti.

Öncelik kitabı sevdirmek olmalı

Kitap okuma kültürünün sınavlarla değil, çocukta kitapla ilgili olumlu bağlar kurularak geliştirilebileceğini ifade eden Özkan, yazar ve çizerlerle buluşmalar, fuar ve kitabevi ziyaretleri, masal etkinlikleri ve etkileşimli okuma çalışmalarının bu açıdan önemli olduğunu söyledi.

Özkan, çocuğun kitabın dünyasını tanıdıkça ve sevdikçe okuma alışkanlığının da güçleneceğini belirterek, önceliğin kitabı sevdirmek olması gerektiğini vurguladı.

İbrahim Yumaklı’dan Orman Haftası paylaşımı

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Orman Haftası kapsamında çocuklarla birlikte fidanları toprakla buluşturduklarını duyurdu. Sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Yumaklı, çocukların neşesinin fidanlara can suyu olduğunu ifade etti.

Bakan Yumaklı, Orman Haftası vesilesiyle gerçekleştirilen etkinlikte çocuklarla bir araya geldiklerini belirterek, geleceğin teminatı olarak gördüğü çocuklarla birlikte fidan dikmenin önemine dikkat çekti.

İbrahim Yumaklı paylaşımında şu ifadelere yer verdi:

“Minik yavrularımızın neşesi, fidanlarımızın can suyu oldu. Orman Haftası vesilesiyle, yarınlarımızın teminatı çocuklarımızla birlikte fidanlarımızı toprakla buluşturduk. Bugün diktiğimiz her fidan, yarın çocuklarımızın gölgesinde oyunlar oynayacağı, nefes alacağı Yeşil Vatan’ımızın birer parçası olacak.”

Ankara’da gerçekleştirilen etkinlikte, Orman Haftası kapsamında çocukların katılımıyla fidan dikimi yapıldığı belirtildi. Yumaklı’nın paylaşımı, çevre bilinci ve ağaçlandırma çalışmalarına verilen önemi bir kez daha gündeme taşıdı.

Bayram tatilinde çocukların diş sağlığı için çifte risk

Bayram tatilinde çocukların diş sağlığı açısından iki önemli risk öne çıkıyor. Uzmanlara göre bir yandan şekerli ikramlar, tatlılar ve asitli içecekler diş çürüğü tehlikesini artırırken, diğer yandan kalabalık ve hareketli oyun ortamlarında yaşanabilecek düşme ve çarpma gibi kazalar diş travmalarına neden olabiliyor.

Çocuk diş hekimi Nurgül Demir, bayram süresince uzun süredir görüşemeyen çocukların bir araya geldiğini, misafirliklerin arttığını ve oyun alanlarında hareketliliğin yoğunlaştığını belirterek, ebeveynlerin bu dönemde özellikle diş çürüğü ve travma riskine karşı dikkatli olması gerektiğini söyledi.

Şekerli ikramlar çürük riskini artırıyor

Bayram ziyaretlerinde sıkça tüketilen şekerle tatlandırılmış gıda ve içeceklerin çocukların diş sağlığı açısından önemli bir tehdit oluşturduğunu belirten Demir, bu ürünlerin yalnızca yeni çürük oluşumuna değil, ağız içinde var olan çürüklerin hızla ilerlemesine de yol açabileceğini ifade etti.

Gazlı içeceklerin yapısındaki asidin, şekerli içeceklerin ağızda çözünmesiyle ortaya çıkan asitten daha yıkıcı etki oluşturduğunu belirten Demir, meyveli sodalar, kutu meyve suları, hazır kahveler ve enerji içeceklerinin yüksek miktarda şeker içerdiğine dikkat çekti. Bu tür içeceklerin, ağızdaki çürük yapıcı bakteriler için önemli bir besin kaynağı oluşturduğunu söyledi.

Demir, bayram gibi özel günlerde misafirliklerde sıkça ikram edilen şeker, lokum ve çikolata gibi atıştırmalıkların gün içinde tekrarlayan şekilde tüketilmesinin, çocuklarda diş çürüğü riskini daha da yükselttiğini kaydetti.

Oyun sırasında yaşanan kazalar diş travmasına yol açabiliyor

Bayram tatili boyunca çocukların daha fazla hareket ettiği ve oyun sırasında düşme, çarpma gibi kazaların yaşanabildiği uyarısında bulunan Nurgül Demir, bu tür durumların dişleri ve çevresindeki sert ya da yumuşak dokuları etkileyebileceğini söyledi.

Demir, travma halinde hızlı müdahalenin büyük önem taşıdığını vurgulayarak, Uluslararası Dental Travmatoloji Derneği tarafından hazırlanan “ToothSOS” isimli telefon uygulamasının aileler için yol gösterici olabileceğini ifade etti. Uygulamada yer alan “Dişim Yaralandı” bölümünde, travma türlerinin fotoğraflarla anlatıldığını belirten Demir, ebeveynlerin karşılaştıkları yaralanmaya en yakın tabloyu seçerek çocuk diş hekimine ulaşana kadar yapılması gereken ilk müdahaleleri öğrenebileceğini söyledi.

Travma ile diş hekimine ulaşma arasındaki sürenin kısa olmasının, uygulanacak tedavinin başarı oranını artırdığını da sözlerine ekledi.

Bayramda diş sağlığı için basit önlemler alınmalı

Uzmanlara göre bayram süresince alınacak basit önlemler, çocukların diş sağlığını korumada önemli rol oynuyor. Nurgül Demir, şeker içeren yiyecek veya içeceklerin tüketilmesinden sonra çocukların ağızlarını suyla çalkalamasının ya da bol su içmesinin, ağız içi ve diş yüzeylerinin temizlenmesine yardımcı olabileceğini belirtti. Bunun aynı zamanda ağızda oluşan asidik ortamın etkisini azaltabileceğini ifade etti.

Demir, krokanlı, emilerek uzun sürede tüketilen ve yapışkan yapıları nedeniyle diş yüzeyinden uzaklaştırılması zor olan şekerli atıştırmalıklardan kaçınılması gerektiğini söyledi. Sabah ve akşam yapılan düzenli diş fırçalamaya ek olarak gün içinde de ebeveyn kontrolünde dişlerin fırçalanmasının yararlı olacağını kaydetti.

Ebeveynlere uyarı

Bayram tatilinin çocuklar için keyifli ve hareketli geçtiğini belirten uzmanlar, bu süreçte ebeveynlerin hem beslenme alışkanlıklarını hem de oyun ortamlarını yakından takip etmesi gerektiğini vurguluyor. Şeker tüketiminin kontrol altında tutulması, ağız hijyeninin aksatılmaması ve olası travmalarda vakit kaybetmeden uzmana başvurulması, bayramın çocuklar açısından daha sağlıklı geçmesine katkı sağlayabiliyor.

Ebeveynliğin yeni sınavı: Algoritmaları anlamak

Yapay zekâ destekli uygulamaların çocukların günlük yaşamındaki etkisi giderek artarken, uzmanlar aileleri yalnızca ekran süresi üzerinden değerlendirme yapmanın artık yeterli olmadığı konusunda uyarıyor. Evde robotik asistanlarla konuşan, ChatGPT ile test çözen ya da görsel üretim araçlarını kullanan çocukların dijital dünyayla kurduğu bağın daha dikkatli analiz edilmesi gerektiği belirtiliyor.

Mezo Akademi kurucusu ve dijital dönüşüm uzmanı Dr. Nabat Garakhanova, çocukların yüzde 70’inden fazlasının haftada en az bir kez yapay zekâ temelli bir sistemle etkileşim kurduğunu belirterek, ebeveynlik anlayışının da bu yeni gerçekliğe göre değişmesi gerektiğini söyledi.

Garakhanova, ebeveynlerin artık yalnızca denetleyen bir otorite değil, çocuklarıyla birlikte sınır çizen bir danışman rolüne geçmesi gerektiğini ifade ederek, “Yapay zekâyı yasaklamak, merak duygusunu cezalandırmaktan farksızdır. Asıl mesele, o merakı nasıl yönlendireceğinizdir. Doğru yaklaşım, çocuğun yapay zekâdan ne öğrendiği değil, öğrendiklerini nasıl sorguladığıyla ilgilenmektir” dedi.

Yapay zekâ ile kurulan bağ sosyal yoksunluk doğurabilir

Dr. Garakhanova, geçmişte ailelerin daha çok ekran sürelerine odaklandığını, bugün ise çocukların yapay zekâ sistemleriyle kurduğu duygusal bağın yeni bir tartışma başlığı haline geldiğini kaydetti.

9-13 yaş grubundaki çocukların yüzde 36’sının yapay zekâ sistemlerini “arkadaş gibi” gördüğünü aktaran Garakhanova, bu durumun psikoloji literatüründe “parasosyal bağlanma” olarak tanımlandığını söyledi. Garakhanova, çocuğun dijital bir sistemi sırdaş ya da yol arkadaşı gibi algılamasının, gerçek insan ilişkilerinden uzaklaşmaya ve sosyal yoksunluğa yol açabileceğine dikkat çekti.

Ebeveynlere 5 önemli öneri

Uzmanlara göre ailelerin yapay zekâ karşısında yasaklayıcı değil, bilinçlendirici bir tutum geliştirmesi gerekiyor. Dr. Nabat Garakhanova’nın ebeveynlere yönelik önerileri ise şöyle sıralandı:

İlk olarak, çocukların yapay zekâ araçlarını tek başına değil, ebeveynleriyle birlikte deneyimlemesinin önemine işaret edildi. Buna göre birlikte kullanımın, hatalı bilgiye maruz kalma riskini azaltabileceği ifade edildi.

İkinci olarak, ev içinde “ekransız bölgeler” oluşturulması önerildi. Gün içinde ayrılacak analog zamanın, çocukların dikkat gelişimi ve duygu dengesi açısından olumlu katkı sağlayabileceği belirtildi.

Üçüncü öneri ise etik farkındalık oldu. Çocuklarla basit ama düşündürücü sorular üzerinden konuşulmasının, dijital içeriklerin sorgulanmasını kolaylaştıracağı vurgulandı. “Bu bilgiyi paylaşmak doğru olur mu?” gibi soruların bu konuda başlangıç olabileceği kaydedildi.

Dördüncü olarak, çocuğun gerçek dünyayla bağının korunması gerektiği ifade edildi. Uzmanlara göre yapay zekâ bilgi verebilir; ancak doğa, sanat ve insan ilişkileri çocuk gelişiminde vazgeçilmez olmaya devam ediyor.

Son olarak, ebeveynin kendi dijital davranışlarının çocuk üzerinde doğrudan etkili olduğu belirtildi. Aile büyüklerinin ekran kullanım alışkanlıklarının, çocukların dijital disiplinini belirlemede önemli rol oynadığına dikkat çekildi.

Yeni dönemde ebeveynlik yeniden tanımlanıyor

Uzman değerlendirmelerine göre yapay zekâ çağında ebeveynlik, yalnızca cihaz kullanımını sınırlamakla açıklanamayacak kadar kapsamlı bir sürece dönüştü. Çocukların dijital araçlarla nasıl ilişki kurduğunu anlamak, onların merakını doğru yönlendirmek ve sorgulama becerilerini güçlendirmek, yeni dönemin en önemli ebeveynlik başlıkları arasında yer alıyor.

Bursa’da 7 yıl harabe evde tutulan çocuk annesini tanımadı

Bursa’da yıllardır kayıp olarak aranan 7 yaşındaki N.S., polisin düzenlediği operasyonla Mustafakemalpaşa ilçesindeki harabe bir evde bulundu. Almanya’da yaşayan annesi Rebecca S.’den küçük yaşta koparıldığı belirtilen çocuğun, uzun yıllar izole şekilde tutulduğu ve annesine karşı olumsuz duygularla büyütüldüğü iddia edildi.

Olayın merkezinde yer alan Umut K.’nin, Almanya’da birlikte yaşadığı Rebecca S.’den olan oğlunu 2019 yılında Bursa’ya geldikten sonra kaçırdığı öne sürüldü. İddiaya göre Umut K., annesi Hanife S.’yi ziyaret için geldiği Türkiye’de Almanya’ya dönmeme kararı aldı. Rebecca S.’ye çocuğu bırakıp ülkesine dönmesini söylediği, çıkan tartışmanın ardından da oğlunu kaçırma planını devreye soktuğu belirtildi.

Çocuk kayboldu denildi, anne polise başvurdu

İddiaya göre Umut K., oğlu N.S.’yi annesi Hanife S.’ye bıraktırdıktan sonra Rebecca S. ile markete gitti. Eve döndüklerinde çocuğun ortada olmadığı söylenince Rebecca S. polise giderek şikayetçi oldu. Böylece yıllarca sürecek soruşturma ve arama süreci başladı.

Soruşturma devam ederken Umut K.’nin 2 yıl önce geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybettiği öğrenildi. Duruşmalara katılmayan babaanne Hanife S. hakkında ise arama kararı çıkarıldı. Gözaltına alınan Hanife S., haftada bir gün imza şartıyla serbest bırakıldı ancak daha sonra yine duruşmalara katılmadı.

Başsavcının talimatıyla özel ekip kuruldu

Hanife S.’nin tavırlarından şüphelenen Mustafakemalpaşa İlçe Cumhuriyet Başsavcısı Yusuf Canik, Bursa İl Emniyet Müdürü Kadir Gökce’ye bilgi verdi. Bunun üzerine 6 kişilik özel ekip oluşturuldu. Ekip, dron desteğiyle Hanife S.’yi 24 saat esasına göre takibe aldı.

Yürütülen çalışmada, dikkat çekmemek için gün içinde sık sık kıyafet değiştirdiği belirtilen Hanife S.’nin, ilk başlarda torununu akrabalarının evinde sakladığı, daha sonra ise harabeye dönen bir eve götürerek burada gizlediği bilgisine ulaşıldı. Başsavcılıktan alınan izinle eve baskın düzenleyen ekip, N.S.’yi çöplerin arasında bulup kurtardı.

Operasyonun ardından Hanife S. ile çocuğu uzun süre evinde sakladığı belirtilen Recai M. gözaltına alındı. Adliyeye sevk edilen iki şüpheli tutuklandı.

Yalnızca başka adrese götürülürken dışarı çıkarılmış

Soruşturmada elde edilen bilgilere göre N.S.’nin tutulduğu evden dışarıya yalnızca başka bir adrese götürülürken çıkarıldığı tespit edildi. Çocuğun 7 yıl boyunca dış dünyayı yalnızca kendisine verilen tablet ve cep telefonu üzerinden tanıdığı bildirildi.

Bu durumun, çocuğun sosyal gelişimi ve gerçek hayatla bağı üzerinde ağır etkiler oluşturmuş olabileceği değerlendiriliyor. Uzmanlar, uzun süreli izolasyonun çocuk üzerinde derin psikolojik izler bırakabileceğine dikkat çekiyor.

“Annen seni terk etti” denilerek büyütülmüş

Koruma altına alınan N.S.’ye, hayatını kaybeden babası Umut K., babaanne Hanife S. ve akrabaları tarafından sürekli annesinin kendisini terk ettiği söylendiği öne sürüldü. Çocuğa, “O kötü bir kadındı. Seni hiç sevmedi. O yüzden terk etti. Artık sana biz bakacağız” denildiği iddia edildi.

Ayrıca çocuğun annesinden nefret etmesi için yönlendirmelerde bulunulduğu, “Anneni sevmiyorsun değil mi?” sorusuna da N.S.’nin “Evet sevmiyorum” diye cevap verdiğinin ileri sürüldüğü belirtildi. Bu iddialar, çocuğun duygusal olarak sistemli biçimde yönlendirilmiş olabileceğini gündeme getirdi.

Almanya’dan gelen annesini tanımadı

Kurtarılan çocuğun bulunmasının ardından Almanya’da yaşayan annesi Rebecca S.’ye haber verildi. Rebecca S., avukatı ve Alman Konsolosluğu yetkilileriyle birlikte Bursa’ya gelerek Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’nde oğlunu 7 yıl sonra ilk kez gördü.

Ancak N.S.’nin, annesi olduğu kendisine söylenmeyen Rebecca S.’ye karşı temkinli ve soğuk davrandığı öğrenildi. Çocuğun travma yaşamaması için annesiyle ilgili bilgilendirmenin kontrollü biçimde yürütüldüğü belirtildi.

DNA testi yapılacak, psikolojik destek sürüyor

Bursa Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’nde koruma altında bulunan N.S.’nin, kurumdaki ilk günlerde yaşadığı uyum sorununun büyük ölçüde aşıldığı ve psikolojik destek almaya devam ettiği bildirildi. Yetkililer, Rebecca S. ile çocuk arasında DNA testi yapılacağını açıkladı.

Test sonucunda N.S.’nin Rebecca S.’nin çocuğu olduğunun kesinleşmesi halinde, önce kontrollü ve aralıklı görüşmeler yapılacak. Ardından mahkeme kararıyla çocuğun annesine teslim edilmesinin gündeme gelebileceği ifade edildi.

Konya Büyükşehir’den, Çocuklara Ramazan’ı Heyecanla Karşılasınlar Diye Hediye…

Konya Büyükşehir Belediyesi’nin “İlk Oruç” projesi kapsamında başvuruda bulunan 31 ilçedeki 7-8 ve 9 yaşındaki çocuklara hediyeleri Ramazan ayı öncesi dağıtılmaya başlandı.

Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay, geleneksel hale getirdikleri “İlk Oruç” projesi ile paylaşmanın, sabrın ve merhametin ayı olan Ramazan’ın coşkusunu çocukların daha derinden yaşamalarını amaçladıklarını söyledi.

Çocuklar ve gençlerle ilgili yaptıkları çalışmalara her zaman büyük önem verdiklerini ifade eden Başkan Altay, “Konya Büyükşehir Belediyesi olarak çocuklarımızın Ramazan ayının manevi iklimini küçük yaşlardan itibaren hissetmelerini çok önemsiyoruz. İlk oruçlarını tutan ve tutmak için niyetini alan yavrularımızın sevincine ortak olmak, onların hatıralarında güzel bir iz bırakmak istiyoruz. Bu yıl İlk Oruç projesi için başvurusunu yapan çocuklarımıza hediyelerini dağıtmaya başladık. Dağıtımları Ramazan öncesinde planladık ki çocuklarımız hediyelerini önceden alarak evlerini, odalarını süslesin ve Ramazan’ı büyük bir heyecanla karşılasın” ifadelerini kullandı.

Projeye gösterilen yoğun ilgiden büyük memnuniyet duyduklarını ifade eden Başkan Altay, “Bu yıl 49 bin 377 başvuru aldık. Bu da projemizin ne kadar sahiplendiğinin bir göstergesi. Tüm çocuklarımıza hayırlı Ramazanlar diliyor, ilk oruçlarını tutacak yavrularımızı gönülden tebrik ediyorum” değerlendirmesinde bulundu.

Başvurusu onaylanan 7-8 ve 9 yaşındaki çocuklar, 18 Şubat Çarşamba gününe kadar Konya merkez ve ilçelerdeki KOMEK, ASEM ve Bilgehanelerden hediyelerini alabilecek.

Meram’ın Ramazan geleneği başlıyor: “MEGA ile Ramazan” kayıtları açıldı

Meram Belediyesi’nin çocuklara Ramazan sevincini dijital ortamda yaşattığı “MEGA ile Ramazan” etkinliği için kayıt süreci başladı. İlçe genelinde ikamet eden 6–10 yaş arası çocukların katılabildiği etkinliğe başvuruların 16 Şubat’a kadar sürdürüleceği bildirildi. Kayıtların www.megaileramazan.com adresi üzerinden alınacağı belirtildi.

Belediyeden yapılan açıklamaya göre, bir “Meram klasiği” olarak sürdürülen etkinlikte çocuklar, Ramazan ayı boyunca kendileri için hazırlanan eğitici, öğretici ve eğlenceli görevleri dijital platformda yerine getirecek.

Görevleri tamamlayanlara çekilişle hediyeler

Etkinliğin, Ramazan’ın manevi iklimini yardımlaşma, paylaşma, ibadet ve güzel ahlak temalarıyla çocuklara aktarmayı hedeflediği ifade edildi. Görevlerini eksiksiz ya da belirlenen ölçüde tamamlayan çocuklar arasında yapılacak çekilişle; scooter, notebook, tablet, bisiklet, VR gözlük ve drone gibi hediyelerin sahiplerini bulacağı kaydedildi.

Başkan Kavuş’tan davet

Meram Belediye Başkanı Mustafa Kavuş, etkinliğin ilçede artık bir gelenek haline geldiğini belirterek çocukları ve aileleri katılıma davet etti. Ramazan ayının paylaşma, yardımlaşma, sabır ve güzel ahlak gibi değerleri öğrenmek için önemli bir dönem olduğunu vurgulayan Kavuş, “MEGA ile Ramazan etkinliğimiz, çocuklarımızın Ramazan’ı severek, isteyerek ve anlayarak yaşamalarına katkı sağlamak amacıyla büyük bir özenle hazırlanıyor” ifadelerini kullandı.

Kavuş, amaçlarının çocuklara Ramazan bilinci kazandırmak ve onları manevi değerlerle buluşturmak olduğunu belirterek, dijital ortamda yürütülen görevlerin çocukların sorumluluk duygusunu geliştirdiğini; hediyelerin ise süreçten geriye kalan “tatlı bir hatıra” niteliği taşıdığını dile getirdi.