Türkiye, 86 milyon 92 bin 168 kişiyle nüfus büyüklüğüne göre 194 ülke arasında 18’inci sırada yer aldı

Türkiye İstatistik Kurumu, “Dünya Nüfus Günü 2026” bültenini yayımladı.

Buna göre Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından, 1989 yılında dünya nüfusunun 5 milyar insana ulaştığı 11 Temmuz 1987 tarihi “Dünya Nüfus Günü” olarak kabul edildi. Bu özel günde, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) tarafından her yıl nüfusun önemli konularına dikkati çekilerek, nüfus ve kalkınma konularında farkındalık oluşturmaya yönelik çalışmalar yapılıyor. Dünya nüfusunun 1999’da 6 milyara, 2011’de 7 milyara ve 2022’de 8 milyara ulaştığı tahmin ediliyor.

BM nüfus tahminlerine göre 2025 yıl ortası için dünya nüfusunun 8 milyar 231 milyon 613 bin 70 kişi olduğu öngörülüyor.

Bu dönemde en fazla nüfusa sahip ülke, 1 milyar 463 milyon 865 bin 525 kişiyle Hindistan olurken bu ülkeyi 1 milyar 416 milyon 96 bin 94 kişiyle Çin, 347 milyon 275 bin 808 kişiyle ABD izledi. Bu üç ülke, dünya toplam nüfusunun yüzde 39,2’sini meydana getirdi.

Türkiye, 86 milyon 92 bin 168 kişilik nüfusuyla nüfus büyüklüğüne göre 194 ülke arasında 18’inci sırada yer alırken dünya toplam nüfusunun yüzde 1’ini oluşturdu.

Çocuk nüfus oranı en yüksek ülke Orta Afrika Cumhuriyeti

Ülkelerin toplam nüfusları içindeki 0-17 yaş grubu çocukların oranları incelendiğinde, 2025’te en yüksek çocuk nüfus oranına sahip ülke yüzde 56,2 ile Orta Afrika Cumhuriyeti olarak kayıtlara geçti. Bu ülkeyi, yüzde 53,3 ile Nijer ve yüzde 53 ile Somali takip etti. Çocuk nüfus oranının en düşük olduğu ülke yüzde 12,9 ile Güney Kore oldu. Bu ülkeyi, yüzde 14 ile Japonya’nın, yüzde 14,4 ile Singapur’un takip ettiği görüldü.

Çocuk nüfus oranı dünya ortalaması, 2025’te yüzde 29,3 olurken Türkiye’deki çocuk nüfus oranı yüzde 24,8 ile ortalamanın altında kaldı.

AB üyesi 27 ülkenin çocuk nüfus oranları incelendiğinde, 2025’te en yüksek çocuk nüfus oranına sahip ülkelerin sırasıyla yüzde 22,3 ile İrlanda, yüzde 20,3 ile İsveç ve yüzde 19,9 ile Fransa olduğu tespit edildi. Çocuk nüfus oranının en düşük olduğu ülkeler ise sırasıyla yüzde 14,6 ile İtalya, yüzde 15,5 ile Malta ve yüzde 15,6 ile Portekiz oldu.

Türkiye’nin çocuk nüfus oranının yüzde 24,8 ile AB üyesi 27 ülkenin çocuk nüfus oranlarından daha yüksek olduğu hesaplandı.

Türkiye’nin genç nüfus oranı AB üyesi ülkelerden daha yüksek

Ülkelerin toplam nüfusları içindeki 15-24 yaş grubu gençlerin oranları incelendiğinde, geçen yıl en yüksek genç nüfus oranına sahip ülkenin yüzde 23,3 ile Güney Sudan olduğu görüldü. Bu ülkeyi yüzde 23,1 ile Suriye, yüzde 22,5 ile Orta Afrika Cumhuriyeti izledi. Monako, yüzde 8,8 ile genç nüfus oranının en düşük olduğu ülke çıkarken bu ülkeyi yüzde 9,1 ile Malta, yüzde 9,5 ile Almanya takip etti.

Genç nüfus oranında dünya ortalaması 2025’te yüzde 15,6 olarak belirlendi. Türkiye’nin genç nüfus oranı yüzde 14,8 ile ortalamanın altında kaldı.

AB üyesi 27 ülkenin genç nüfus oranları incelendiğinde, 2025 yılında en yüksek genç nüfus oranına sahip ülkeler arasında ilk sırada yüzde 13,5 ile İrlanda yer aldı. Bu ülkeyi yüzde 12,5 ile Fransa, yüzde 12 ile Danimarka’nın izlediği görüldü. En düşük genç nüfus oranına sahip ülkelerin ise yüzde 9,1 ile Malta, yüzde 9,5 ile Almanya, yüzde 9,9’ar ile Bulgaristan, Slovakya, Slovenya ve Avusturya olduğu görüldü.

Türkiye’nin genç nüfus oranının yüzde 14,8 ile AB üyesi 27 ülkenin genç nüfus oranlarından daha yüksek olduğu dikkati çekti.

Yaşlı nüfus oranının en yüksek olduğu ülke Monako

Dünya nüfus tahminlerine göre ülkelerin toplam nüfusları içindeki 65 ve daha yukarı yaşlıların oranları incelendiğinde, 2025’te en yüksek yaşlı nüfus oranına sahip olan ülke yüzde 36 ile Monako oldu. Bu ülkeyi yüzde 30 ile Japonya, yüzde 25,1 ile İtalya takip etti. Yaşlı nüfus oranının en düşük olduğu ülkenin yüzde 1,7 ile Katar olduğu belirlendi. Bu ülkeyi yüzde 1,8 ile Birleşik Arap Emirlikleri, yüzde 2 ile Zambiya izledi.

Yaşlı nüfus oranı dünya ortalaması, 2025 yılında yüzde 10,4 olurken Türkiye’nin yaşlı nüfus oranının yüzde 11,1 ile dünya yaşlı nüfus ortalamasının üzerinde çıktığı hesaplandı.

Birleşmiş Milletler dünya nüfus tahminlerine göre AB üyesi 27 ülkenin yaşlı nüfus oranları incelendiğinde, 2025 yılında en yüksek yaşlı nüfus oranına sahip ülkelerin sırasıyla yüzde 25,1 ile İtalya, yüzde 24,9 ile Portekiz ve yüzde 24,4 ile Yunanistan olduğu görüldü. En düşük yaşlı nüfus oranına sahip ülkelerin ise sırasıyla yüzde 14,9 ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, yüzde 15,8 ile Lüksemburg, yüzde 16,2 ile İrlanda olduğu belirlendi.

Türkiye’nin yaşlı nüfus oranının yüzde 11,1 ile AB üyesi 27 ülkenin yaşlı nüfus oranlarından daha düşük olduğu kayıtlara geçti.

Türkiye’nin erkek ve kadınlar için doğuşta beklenen yaşam süresinin dünya ortalamasından yüksek olduğu belirlendi.

Buna göre, ülkelerin toplam doğurganlık hızları incelendiğinde, 2025’te en yüksek toplam doğurganlık hızına sahip ülke 5,94 çocukla Çad oldu. Bu ülkeyi, 5,91 çocuk ile Somali ve 5,9 çocuk ile Kongo Demokratik Cumhuriyeti izledi. Toplam doğurganlık hızının en düşük olduğu ülke, 0,75 çocuk ile Güney Kore olarak belirlendi. Bu ülkeyi, 0,96 çocukla Singapur ve 1,00 çocukla Ukrayna takip etti.

Toplam doğurganlık hızı dünya ortalaması, 2025’te 2,24 çocuk oldu. Türkiye’nin toplam doğurganlık hızının, 1,42 çocuk ile dünya ortalamasının altında kaldığı görüldü.

AB üyesi 27 ülkenin toplam doğurganlık hızları incelendiğinde, 2025’te en yüksek toplam doğurganlık hızına sahip olan ülke, 1,74 çocukla Bulgaristan olarak tespit edildi. Bu ülkeyi, 1,71 çocukla Romanya ve 1,64 çocukla Fransa izledi. Toplam doğurganlık hızının en düşük olduğu ülke, 1,11 çocukla Malta oldu. Bu ülkeyi 1,21 çocukla İtalya, 1,22 çocukla Litvanya izledi.

Erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresi en yüksek ülke Monako

Birleşmiş Milletler (BM) dünya nüfus tahminlerine göre, 2025 yılı için doğuşta beklenen yaşam süresinin dünya genelinde 73,5 yıl, erkekler için 70,9 yıl ve kadınlar için 76,2 yıl olduğu görüldü.

Ülkelerin 2025 yılı için doğuşta beklenen yaşam süreleri incelendiğinde, erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu ülke, 84,7 yıl ile Monako olarak kayıtlara geçti. Bu ülkeyi, 84,4 yılla San Marino ve 82,4 yılla Avustralya, Andorra ve Birleşik Arap Emirlikleri izledi.

Erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresinin en düşük olduğu ülke, 53,5 yılla Çad oldu. Bu ülkeyi 54,5 yılla Nijerya ve 54,9 yılla Güney Sudan takip etti.

Türkiye’nin erkekler için 75,5 yıl olan doğuşta beklenen yaşam süresinin dünya ortalamasından yüksek olduğu görüldü.

AB üyesi 27 ülkenin erkekler için doğuşta beklenen yaşam süreleri incelendiğinde, erkekler için 2025 yılı doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu ülke, 81,9 yıl ile İtalya oldu. Bu ülkeyi, 81,8 yıl ile İsveç ve 81,7 yıl ile Malta izledi. Erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresinin en düşük olduğu ülke, 71,6 yıl ile Litvanya olarak belirlendi. Bu ülkenin ardından 71,9 yıl ile Letonya, 72,5 yıl ile Bulgaristan geldi.

Türkiye’nin kadınlar için doğuşta beklenen yaşam süresi dünya ortalamasından yüksek

Ülkelerin 2025’te doğuşta beklenen yaşam süreleri incelendiğinde, kadınlar için doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu ülke, 88,7 yıl ile Monako oldu. Bu ülkeyi, 88 yılla Japonya ve 87,4 yılla Güney Kore takip etti.

Doğuşta beklenen yaşam süresinin en düşük olduğu ülke, 55,1 yılla Nijerya oldu. Bu ülkeyi, 57,4 yılla Çad ve 59,8 yılla Orta Afrika Cumhuriyeti izledi.

Türkiye’nin kadınlar için 80,7 yıl olan doğuşta beklenen yaşam süresinin, dünya ortalamasından yüksek olduğu görüldü.

BM’nin dünya nüfus tahminlerine göre, AB üyesi 27 ülkenin kadınlar için doğuşta beklenen yaşam süreleri incelendiğinde, kadınlar için 2025’te doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu ülke, 86,6 yılla İspanya oldu. Bu ülkeyi, 86,3 yıl ile Fransa, 86 yılla İtalya izledi.

Doğuşta beklenen yaşam süresinin en düşük olduğu ülke, 79,5 yıl ile Bulgaristan olarak belirlendi. Bu ülkeyi 79,8 yılla Romanya ve 80,5 yılla Macaristan takip etti.

AB’nin Google’a verdiği 4,1 milyar avroluk rekabet cezası kesinleşti

Lüksemburg merkezli AB Adalet Divanı, Google ile çatı şirketi Alphabet’in, AB Genel Mahkemesi’nin 2022 yılında verdiği karara yönelik itirazını reddetti.

Mahkeme kararında, Google’a Android işletim sistemi kapsamında hakim durumunu kötüye kullanmasına ilişkin verilen cezanın hukuka uygun olduğu belirtilerek, Google ve Alphabet’in temyiz başvurusunun reddedildiği bildirildi. Böylece Google’a uygulanan 4,1 milyar avroluk para cezası kesinleşti.

AB Komisyonu, 2018 yılında aldığı kararda Google’ın Android işletim sistemi kullanan mobil cihaz üreticilerini çeşitli sözleşmeler ve lisans koşullarıyla Google Arama ve Chrome tarayıcısını cihazlara önceden yüklemeye zorlayarak hakim konumunu kötüye kullandığı sonucuna varmıştı. Bu nedenle Komisyon, Google’a 4,34 milyar avro tutarında rekor para cezası kesmişti.

AB Genel Mahkemesi ise 2022 yılında Komisyonun bazı değerlendirmelerini kısmen iptal etmiş ancak Google’ın rekabet kurallarını ihlal ettiğine hükmederek para cezasını 4,1 milyar avroya indirmişti.

Son kararıyla AB Adalet Divanı, Genel Mahkeme’nin değerlendirmesini hukuka uygun bularak cezanın yeniden belirlenen tutarıyla yürürlükte kalmasına karar verdi.

AB, İsrail’in aşırı sağcı bakanı Ben-Gvir’in “Lübnan yansın” ifadesini şiddetle kınadı

AB Komisyonunun Dış İlişkiler Komisyonu Sözcüsü Anouar el Anouni, günlük basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Ben-Gvir’in Lübnan’a ilişkin ifadelerinin sorulması üzerine el Anouni, “Bu söylemi en güçlü şekilde kınadığımızı açıkça ifade etmek isterim.” dedi.

El Anouni, Ben-Gvir’e yönelik yaptırım konusunun son düzenlenen AB Dışişleri Bakanları Toplantısı’nda gündeme geldiğini ancak oybirliği bulunmadığını anımsatarak, “Bundan sonraki adımlara ilişkin herhangi bir öngörüde bulunmayacağım veya spekülasyon yapmayacağım.” diye konuştu.

AB’nin Lübnan’ın ve halkının yanında olduğunun altını çizen el Anouni, Lübnan’ın seçmediği bir savaşın ağır bedelini ödediğini, halkının çok uzun süredir ve fazlasıyla acı çektiğini dile getirdi.

El Anouni, AB’nin İsrail’e, Lübnan’ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermesi, ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 1701 sayılı kararı doğrultusunda güçlerini Lübnan’dan çekmesi çağrısında bulunduğunu yineledi.

AB’nin Lübnan halkına acil yardım ve destek sağlamayı sürdüreceğini de vurgulayan el Anouni, güvenlik ve savunma alanında da Lübnan’ın güvenliği ve istikrarına olan bağlılıklarını teyit etti.

İsrail’in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Ben-Gvir, Lübnan’da saldırılarını ve işgalini sürdüren İsrail askerlerinin Hizbullah saldırısında öldürülmesinin ardından, ABD-İran mutabakatına rağmen “Lübnan’ın yanması” gerektiğini ve “İsrailli bir annenin döktüğü her gözyaşı için 1000 Lübnanlı annenin ağlaması gerektiğini” savunmuştu.

Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich de 4 İsrail askerinin öldürüldüğünü kaydederek, Lübnan’a saldırıların artırılmasını istemiş, “Cehennemin kapılarını açın.” ifadesini kullanmıştı.

AB’den Instagram ve Facebook’a kural ihlali suçlaması

AB Komisyonu, Meta’nın 13 yaş altı çocukların Instagram ve Facebook kullanımını engelleyemediği gerekçesiyle Dijital Hizmetler Yasası’nı (DSA) ihlal ettiği yönünde ön bulgular tespit edildiğini açıkladı.

Açıklamada, Meta’nın kendi kullanım şartlarında Instagram ve Facebook’a güvenli erişim için asgari yaş sınırı 13 olmasına rağmen, şirketin bu kısıtlamaları uygulamak için aldığı önlemlerin etkili olmadığı ifade edildi.

Meta’nın önlemlerinin 13 yaş altındaki çocukların hizmetlere erişimini yeterince engelleyemediğine işaret edilen açıklamada, platformlara erişim sağlamış olanların da hızlı şekilde tespit edilip çıkarılmadığı kaydedildi.

Açıklamada, 13 yaşın altındaki çocukların kendilerine yanlış bir doğum tarihi girebildiği, beyan edilen doğum tarihinin doğruluğunu kontrol edecek etkili bir sistemin bulunmadığı, Birlik genelinde 13 yaş altı çocukların yaklaşık yüzde 10-12’sinin Instagram veya Facebook’a eriştiği belirtildi.

Bu arada, AB Komisyonunun ön bulgularının teyit edilmesi halinde şirketlere yönelik para cezası kesilmesi ve kurallara uyum emri gönderilmesi söz konusu olacak.

AB’nin teknoloji kuralları kapsamında Avrupa’da faaliyet gösteren büyük şirketler ve dijital platformların kurallara uyması gerekiyor.

AB, kural ihlalinde bulunan dijital platformlara küresel cirolarının yüzde 6’sına varacak seviyede para cezaları uygulayabiliyor.

İhlallerin tekrarı durumunda söz konusu dijital platformların AB’deki faaliyetine son verilebiliyor.

AB’den Türkiye açıklaması: Aday ülke ve önemli ortak

Avrupa Birliği’nde, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in Türkiye’yi Rusya ve Çin ile birlikte anan açıklamaları tartışma yaratırken, AB Komisyonu Sözcülüğü’nden gelen yeni değerlendirme Ankara’nın Avrupa açısından konumuna ilişkin daha net bir çerçeve ortaya koydu. Sözcülük, Türkiye’nin herhangi bir ülkeyle kıyaslanmadığını, aksine jeopolitik ağırlığı ve bölgesel etkisi nedeniyle özel bir yere sahip olduğunu bildirdi.

Von der Leyen’in sözleri tartışma başlattı

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Hamburg’da Die Zeit gazetesinin 80. yıl etkinliğinde yaptığı konuşmada, Avrupa Birliği’nin genişlemesini savunarak Avrupa kıtasının tamamlanması gerektiğini söyledi. Von der Leyen, bu yaklaşımı anlatırken, “Avrupa kıtasını tamamlamayı başarmalıyız ki Rus, Türk veya Çin etkisine girmesin. Daha büyük ve jeopolitik düşünmeliyiz” ifadelerini kullandı.

Bu sözler, özellikle Türkiye’nin AB ile mevcut ilişkileri, aday ülke statüsü ve NATO müttefikliği dikkate alındığında diplomatik ve siyasi çevrelerde tartışmaya yol açtı. Türkiye’nin Rusya ve Çin ile aynı cümlede kullanılması, AB’nin son dönemde Ankara ile yürüttüğü stratejik iş birlikleriyle ne kadar örtüştüğü sorusunu da gündeme taşıdı.

AB Komisyonu Sözcülüğü’nden düzeltme niteliğinde açıklama

Von der Leyen’in sözlerinin ardından AB Komisyonu Sözcülüğü, Anadolu Ajansı muhabirine yaptığı yazılı açıklamada, Türkiye’ye ilişkin değerlendirmelerin yanlış anlaşılmaması gerektiğini belirtti. Açıklamada, Türkiye’nin anılmasının herhangi bir ülkeyle kıyas kurma amacı taşımadığı vurgulandı.

Sözcülük, “Türkiye’nin anılması, özellikle Batı Balkanlar’daki jeopolitik ağırlığı, büyüklüğü ve hedeflerinin bir yansımasıdır. Herhangi bir ülkeyle kıyaslama amacı taşımamaktadır” ifadelerini kullandı.

Bu açıklama, AB tarafının Türkiye’yi dışlayıcı ya da karşıt bir eksende konumlandırmak istemediği, aksine Türkiye’nin bölgedeki etkisini kabul ettiği yönünde yorumlandı.

“Türkiye tartışmasız önemli bir ortak”

AB Komisyonu Sözcülüğü açıklamasında, Türkiye’nin bölgedeki ekonomik ve siyasi rolüne özellikle dikkat çekti. Açıklamada, “Türkiye, bölgede ekonomik ve siyasi açıdan tartışmasız önemli bir ortaktır” denilerek Ankara’nın Avrupa için stratejik önemine açık vurgu yapıldı.

Sözcülüğe göre bu önem yalnızca siyasi söylemle sınırlı değil. Türkiye’nin uzun süredir devam eden iş birlikleri, çeşitli stratejik alanlarda sahada somut biçimde görülüyor. Özellikle bağlantısallık gündemi, ulaştırma ve ticaret hatları ile göç yönetimi başlıkları Türkiye’yi AB açısından vazgeçilmez muhataplardan biri haline getiriyor.

Orta Koridor ve bağlantısallık vurgusu

Açıklamada Türkiye’nin, bölgesel ulaştırma ve ticaret ağlarında da kritik bir konumda bulunduğuna işaret edildi. Bu kapsamda, Trans-Hazar Orta Koridor’un altı çizildi. Avrupa ile Asya arasındaki bağlantı hatlarında Türkiye’nin kilit dayanak noktalarından biri olduğu değerlendirmesi yapıldı.

Bu vurgu, yalnızca coğrafi konumun değil, enerji, lojistik, ticaret ve ulaşım başlıklarında Türkiye’nin oynadığı rolün AB tarafından yakından takip edildiğini gösterdi. Son yıllarda özellikle alternatif ticaret yolları, tedarik zincirleri ve enerji güvenliği konularında Orta Koridor’un daha sık gündeme gelmesi, Türkiye’nin stratejik değerini artıran unsurlar arasında yer alıyor.

Göç yönetiminde süren iş birliği

AB Komisyonu Sözcülüğü’nün açıklamasında dikkat çeken bir diğer başlık da göç yönetimi oldu. Türkiye ile Avrupa Birliği arasında uzun süredir devam eden göç iş birliğinin, iki taraf arasındaki ilişkilerin en önemli alanlarından biri olduğu vurgulandı.

Türkiye, düzensiz göç, sınır güvenliği ve sığınmacı politikaları bakımından Avrupa açısından kritik ülkelerden biri olarak görülüyor. Bu nedenle AB tarafının yaptığı açıklamada göç yönetimi başlığının ayrıca öne çıkarılması, Türkiye ile ilişkilerin yalnızca siyasi değil, pratik ve güvenlik boyutunda da güçlü bir zemine dayandığını ortaya koydu.

NATO müttefikliği ve aday ülke statüsü öne çıkarıldı

Sözcülük, Türkiye’nin aynı zamanda önemli bir NATO müttefiki ve AB aday ülkesi olduğunu da hatırlattı. Açıklamada, “Türkiye, ayrıca önemli bir NATO müttefiki ve AB aday ülkesidir. Bu yönüyle de kilit bir muhatap konumundadır” denildi.

Bu ifade, Türkiye’nin Avrupa güvenlik mimarisi içindeki rolüne doğrudan işaret etti. Özellikle savaş, güvenlik tehdidi, enerji arzı ve bölgesel krizler gibi başlıklarda Türkiye’nin hem NATO içindeki yeri hem de Avrupa ile temas kanallarının canlı tutulmasının AB açısından önem taşıdığı bir kez daha kayda geçirilmiş oldu.

Avrupa Parlamentosu Türkiye Raportörü’nden sert tepki

Von der Leyen’in açıklamalarına tepki yalnızca diplomatik çevrelerle sınırlı kalmadı. Avrupa Parlamentosu Türkiye Raportörü Nacho Sanchez Amor da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda söz konusu yaklaşımın hatalı olduğunu belirtti.

Amor, von der Leyen’in Türkiye’yi Rusya ve Çin ile birlikte Avrupa üzerinde etkide bulunan aktörler arasında göstermesine değinerek, bunun güvenlik ve savunma alanlarında daha güçlü iş birliğine yönelik mesajlarla çeliştiğini savundu.

Türkiye Raportörü, paylaşımında bu yaklaşımın “tamamen tutarsız” olduğunu ve “jeopolitik açıdan hatalı bir analiz” niteliği taşıdığını ifade etti. Amor’un bu çıkışı, AB kurumları içinde de Türkiye’ye ilişkin yaklaşım konusunda ortak ve net bir dil bulunmadığı yorumlarına neden oldu.

Ankara-Brüksel hattında hassas denge

Yaşanan gelişme, Türkiye-AB ilişkilerinde dil ve yaklaşımın ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösterdi. Bir yanda üyelik süreci, göç iş birliği, güvenlik ve ticaret başlıklarıyla süren yoğun temaslar bulunurken, diğer yanda siyasi açıklamaların iki taraf arasında yeni gerilim başlıkları oluşturabildiği görüldü.

AB Komisyonu Sözcülüğü’nün son açıklaması ise bu tartışmayı yumuşatmaya dönük bir adım olarak değerlendirildi. Açıklamanın genel çerçevesi, Türkiye’nin Avrupa için dışlanacak değil, konuşulacak ve iş birliği yapılacak aktörlerden biri olduğu mesajını öne çıkardı.

Türkiye’nin konumu yeniden hatırlatıldı

Son açıklamalarla birlikte AB cephesinden verilen temel mesaj, Türkiye’nin hem bölgesel hem de kurumsal düzeyde Avrupa için önemini koruduğu yönünde oldu. Batı Balkanlar’dan Orta Koridor’a, göç yönetiminden NATO güvenliğine kadar uzanan geniş alanda Türkiye’nin etkili bir ortak olduğu vurgulandı.

Von der Leyen’in sözleriyle başlayan tartışma, AB Komisyonu Sözcülüğü ve Avrupa Parlamentosu Türkiye Raportörü’nden gelen değerlendirmelerle daha geniş bir siyasi çerçeveye taşındı. Böylece Türkiye’nin Avrupa denklemindeki yerinin yalnızca tartışma konusu değil, aynı zamanda stratejik gerçeklik olarak görüldüğü bir kez daha ortaya çıktı.

AB’de jet yakıtı tedariki endişesi büyüyor

Itkonen, Brüksel’de düzenlenen günlük basın toplantısında, Avrupa Uluslararası Havalimanları Konseyi (ACI Europe)​​​​​​​ üç hafta içinde jet yakıtı tedarikinde kıtlık yaşanabileceği uyarısına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Şu anda AB’de jet yakıtı sıkıntısı olduğuna dair herhangi bir kanıt bulunmadığını ifade eden Itkonen, “Ancak yakın gelecekte özellikle jet yakıtı konusunda tedarik sorunları yaşanabilir.” dedi. Itkonen, üye ülkelerin sektörle çok yakın koordinasyon içinde olduğunu belirtti.

Geçen hafta yapılan toplantıda AB rafinerilerinde ham petrol tedarikinin istikrarlı olduğunun ve ek stok salımına gerek olmadığının teyit edildiğini vurgulayan Itkonen, “Ancak jet yakıtı durumuna gelince, bu şu anda birincil endişemiz olmaya devam ediyor.” diye konuştu.

AB’de rafinerilerin jet yakıtı tüketiminin yaklaşık yüzde 70’ini karşıladığına işaret eden Itkonen, geri kalan jet yakıtı ihtiyacının ithalata bağımlı olduğunu anımsattı.

Itkonen, durum hakkında gerçek zamanlı bilgi toplamaya ve koordinasyonu sağlamaya odaklandıklarını belirterek, bu kapsamda haftalık petrol ve doğal gaz koordinasyon grubu toplantıları düzenlediklerini, rafineri kapasitesi ve alternatif ithalat yolları konusunda bilgi alışverişinde bulunulduğunu söyledi.

Jet yakıtı fiyatları rekor seviyeye ulaştı

Geçen hafta, ACI Europe, Hürmüz Boğazı’nda ticaret akışının tamamen açılmaması halinde Avrupa havalimanlarının üç hafta içinde jet yakıtı kısıtıyla karşılaşabileceği uyarısında bulunmuştu.

Arz kısıtları nedeniyle Avrupa ülkelerinde jet yakıtı fiyatları, savaş öncesine kıyasla yüzde 100 artarak rekor seviyelere çıktı.

Özellikle Avrupa gibi Basra Körfezi’nden jet yakıtı arzına büyük ölçüde bağımlı bölgeler, tedarik aksaklıkları karşısında en kırılgan bölgeler arasında yer alıyor.

Söz konusu arzın kesilmesi nedeniyle İtalya’daki bazı havalimanlarında jet yakıtına kısıtlar getirilirken bazı hava yolu firmaları savaşın devam etmesi halinde Avrupa genelinde yaz dönemi uçuşlarının risk altında olacağı uyarısında bulundu.

Bakan Hakan Fidan: Sorun İsrail’in barış istememesi

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni kapsayan bölge turuna ilişkin gazetecilere yaptığı açıklamalarda, İsrail-ABD ve İran arasında süren savaşın kısa vadede sona ermeyebileceğine işaret etti. Bölgedeki temaslar ve Riyad’daki toplantının ortaya koyduğu tabloyu değerlendiren Fidan, savaşın seyrinden Körfez güvenliğine, Türkiye’nin diplomatik tutumundan Avrupa Birliği ile ilişkilere kadar birçok başlıkta dikkat çeken mesajlar verdi.

Savaşın uzama ihtimali güçleniyor

Savaşın ne kadar daha sürebileceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Fidan, Körfez ülkelerinde çatışmaların birkaç hafta daha devam edebileceği yönünde bir kanaat oluştuğunu aktardı. Bakan Fidan, ABD’nin tutumunun belirleyici olacağını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:

“Körfez ülkelerinde savaşın iki üç hafta daha süreceği değerlendirmesi yapılıyor. Tabii burada belirleyici olan ABD’nin tutumu olacak. İsrail, ABD üzerinde etkili olmaya çalışacak ve ateşkes veya kısa sürede bir barışa ulaşılmasını engellemek isteyecektir. ABD ve İsrail’in başlangıç pozisyonlarının birbirinden uzaklaştığı yönündeki değerlendirmeler arttı. Bu da savaşın daha uzaması sonucunu doğurabilir.”

Fidan, mevcut savaş ortamında doğrudan müzakerenin zayıf bir ihtimal olarak görüldüğünü, ancak kısa süreli bir ateşkes sonrasında tarafların masaya dönmesinin teorik olarak mümkün olabileceğini dile getirdi.

“Sorun İsrail’in barış istememesi”

Dışişleri Bakanı Fidan, çatışmanın çıkış noktası ve çözüm ihtimali konusunda en net değerlendirmesini ise İsrail’in tutumuna ilişkin yaptı. İsrail’in savaşı mümkün olduğunca uzatmayı tercih edebileceğini belirten Fidan, Avrupa Birliği’nin bu süreçte alacağı tavrın önem taşıdığını söyledi.

Bakan Fidan, şu değerlendirmede bulundu:

“İsrail, savaş mümkün olduğunca uzasın, İran’a daha fazla zarar verelim gibi bir politika da izleyebilir. Bu yaklaşım karşısında AB’nin alacağı tutum önem kazanacak. İsrail kendileri için önemli olan askeri ve sanayi hedeflerini ortadan kaldırmadan (savaşı) durdurmayacağı izlenimini veriyor. Suikastlar devam ediyor.”

Ardından çatışmanın siyasi özüne işaret eden Fidan, şu ifadeleri kullandı:

“Bu savaşı İsrail’in başlattığını” kaydeden Fidan, “Sorun, savaşı bitirmeye yönelik planlar olmaması değil. Sorun İsrail’in barış istememesi. Bu gerçeği her yerde, her fırsatta vurguluyoruz.” ifadesini kullandı.

Savaş sonrası Körfez’de yeni denklem

Fidan, savaş sonrası dönemde Körfez ülkelerinde güvenlik ve savunma eksenli yeni arayışların öne çıkabileceğini belirtti. Bölgedeki ülkelerin savunma sanayii alanında farklı arayışlara yönelebileceğini söyleyen Fidan, İran ile ilişkilerin de yeni şartlara bağlanabileceğini ifade etti.

“Savaşın sona ermesinin ardından Körfez ülkeleri İran’dan beklentilerini açıkça ortaya koyup, bazı şartlar yerine getirildiği takdirde ekonomik iş birliği üzerine yoğunlaşılabilir. İran da Körfez’deki ABD üsleri konusunda bazı taleplerle ortaya çıkabilir.” diyen Fidan, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen enerji hatlarının küresel ekonomi açısından taşıdığı öneme de dikkat çekti.

“Türkiye’ye olan güvenin arttığını görüyoruz”

Bölgesel kriz karşısında Türkiye’nin başından beri net ve ilkeli bir tutum sergilediğini vurgulayan Fidan, Ankara’nın ikircikli bir siyaset izlemediğini söyledi. Türkiye’nin tüm taraflara yanlış gördüğü adımları açık biçimde söylediğini dile getiren Fidan, şu açıklamayı yaptı:

“Bu savaşın ardından Türkiye’ye olan güvenin arttığını görüyoruz. Başından beri ikircikli bir tavır takınmadık. Yapılan yanlışları tüm taraflara açıkça söylediğimizi herkes görüyor. İran’a yapılanın da Körfez ülkelerine yapılanın da yanlış olduğunu en güçlü ve net şekilde gündeme getiriyoruz.”

Körfez ülkelerinden askeri karşılık uyarısı

Körfez ülkelerinin İran’a askeri karşılık verme ihtimaline ilişkin soruları da yanıtlayan Bakan Fidan, bölge ülkelerinin yoğun saldırı altında bulunduğunu ve bunun ciddi bir güvenlik baskısı oluşturduğunu söyledi.

Fidan, Körfez ülkelerinin kendilerini neden hedef alındığını sorguladığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

“(Körfez ülkeleri) Bizim bu savaşın çıkışıyla bir ilgimiz yok, o başka bir konu diyorlar. Bize yapılan saldırı haksız bir saldırı ve bu saldırıya karşı cevap vermemiz gerekiyor diyorlar.”

Körfez ülkelerinin, hava sahalarını ve kendi topraklarındaki üsleri İran’a karşı kullandırmayacaklarını en baştan açıkladıklarını hatırlatan Fidan, buna rağmen İran’ın sivil altyapı ve ekonomik hedefleri de hedef alan saldırılar düzenlediğinin aktarıldığını söyledi.

Bakan Fidan, bu başlıkta şu uyarıyı yaptı:

“Biz başından beri uyarıyoruz. Körfez ülkeleri mevcut durumun devam etmesi halinde karşı önlem almak zorunda kalacaklarını söylüyorlar. Bu toplantıda biraz da bu konudaki son uyarılarını yaptılar. Son yoğun saldırılar da bunu tetikledi. Risk arttı.”

Fidan, Türkiye’nin hiçbir şekilde tüm bölgeyi içine çekecek uzun süreli bir savaşı istemediğini belirterek, diplomatik girişimlerin süreceğini ifade etti:

“Savaşın bir an önce sona ermesi için dün Riyad’da yapılan toplantı gibi başta bölgesel girişimler olmak üzere tüm diplomatik zeminleri kullanmaya devam edeceğiz.”

Riyad toplantısı: “Ortak bir akıl araması amaçlıydı”

Suudi Arabistan’ın ev sahipliğinde 19 Mart’ta Riyad’da düzenlenen toplantının içeriğine de değinen Fidan, bu toplantının temel amacının İran’ın bölge ülkelerine yönelik saldırıları karşısında ortak bir değerlendirme zemini oluşturmak olduğunu söyledi.

Bakan Fidan, toplantıyı şu sözlerle anlattı:

“Körfez ülkeleri bu toplantıyı tek bir gündemle organize ettiler. İran’ın bu ülkelere gerçekleştirdiği saldırılar konusunda bölge ülkelerinin değerlendirmelerini almak için yapıldı toplantı. Savaştan doğrudan veya dolaylı olarak etkilenen bütün bölge ülkeleri masa etrafındaydı. Ortak bir akıl araması amaçlıydı.”

Fidan, toplantının İran gündemiyle düzenlenmiş olmasına rağmen Türkiye’nin İsrail’in savaşın ortaya çıkmasındaki rolünü de güçlü biçimde gündeme taşıdığını söyledi. Bu çerçevede şu açıklamayı yaptı:

“Biz ilkesel tutumumuzu sürdürüyoruz. Hem İsrail’in saldırganlığına ve yayılmacılığına hem de İran’ın savaşı bölgeye yaymaya yönelik eylemlerine karşı çıkıyoruz. Nitekim yalnızca İran gündemiyle organize edilmiş olsa da Riyad’daki toplantıda, İsrail’in bu savaşın ortaya çıkmasındaki rolünü vurguladık. Dahası İsrail’in bölgedeki yayılmacılığının yarattığı tehdide ortak açıklamada değinilmesini sağladık.”

Arabuluculukta “istikrar arayışı” vurgusu

Arabuluculuk tartışmalarına ilişkin de konuşan Fidan, Türkiye’nin yaklaşımının istikrarı önceleyen ve sahici verilere dayanan bir çizgi olduğunu belirtti. Tarafların zafer ve üstünlük arayışıyla hareket ettiği durumlarda, diplomatik görüşmelerin çoğu zaman gerçek çözüm üretmekten uzaklaştığını söyledi.

Fidan, bu konuda şu ifadeleri kullandı:

“Şimdi burada bizim durduğumuz yerden getirdiğimiz teklifler aslında bir istikrar arayışı, herkesin menfaatine olan. Ama tarafların arasında istikrardan ziyade bir kazancı, bir zaferi, bir dominasyonu önceleyen bakış açıları olduğu zaman bu başka bir noktaya gidiyor. Bu sefer konuşma, konuşmuş olmak için yapılıyor. Ana gündemi daha da farklı şekilde ilerletmek için yapılıyor. Biz o konuda yorumlar alıyoruz.”

Türkiye’nin iki temel hususu öne çıkardığını belirten Fidan, bunları şöyle sıraladı:

“Birincisi gerçekten konuya odaklanarak sahici, doğru, profesyonel tespiti yapmak, verilere dayalı. İkincisi de çizgimizi hiç değiştirmeden güçlü bir ülke olmaya devam ederek yapıcı bir etki kullanmak. Çünkü bizim şimdi teşhislerimiz de kıymetli, tekliflerimiz de kıymetli.”

AB ile ilişkilerde “istikrar” mesajı

Bakan Fidan, Avrupa Birliği ile ilişkiler konusunda da Türkiye’nin hedefinde bir değişiklik olmadığını belirtti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu konuda net bir tutum ortaya koyduğunu ifade eden Fidan, Avrupa tarafında üyelik sürecini sürdürecek siyasi iradenin oluşmasının beklendiğini söyledi.

Fidan, “Ancak Avrupa’da bizimle üyelik sürecini yürütecek siyasi bir iradenin ortaya çıkmasını da bekliyoruz.” derken, Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve vize serbestisi başlıklarının önemini koruduğunu dile getirdi.

Bu çerçevede şu değerlendirmeyi yaptı:

“İlişkilerde belli bir istikrarı koruyoruz, kötüye gitmiyor, daha iyiye de gidebilir.”

Ayrıca Avrupa’nın yasa dışı göç, terörle mücadele ve tahliye operasyonları gibi başlıklarda Türkiye’ye ihtiyaç duyduğunu belirten Fidan, “Gerek vatandaşlarının İran’dan, Orta Doğu’dan vesaire tahliye olması gibi konularda da sürekli kapımızı çalıyorlar. Bu konularda da gerekli desteği veriyoruz. Zaten askeri imkanlarımız da ortada.” dedi.

Son olarak vize serbestisi sürecine de değinen Bakan Fidan, “Vize serbestisi konusunda geriye kalan altı madde üzerinde de ilgili kurumların çalışmaları sürüyor.” bilgisini paylaştı.

 

Orta Doğu gerilimi Avrupa’da akaryakıt fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı

Orta Doğu’da tırmanan savaşın enerji ve lojistik hatları üzerindeki etkisi, Avrupa’da akaryakıt fiyatlarını sert biçimde yukarı taşıdı. Özellikle dizel piyasasında yaşanan baskı, birçok ülkede pompaya doğrudan yansırken, fiyat artışlarının son haftalarda daha görünür hale geldiği değerlendiriliyor. Reuters’ın 10 Mart tarihli değerlendirmesinde de Orta Doğu’daki savaşın dizel arzı ve sanayi yakıtı maliyetleri üzerinde küresel baskı yarattığı vurgulandı.

Avrupa Komisyonu’nun 19 Mart 2026 tarihli Haftalık Petrol Bülteni’ne göre Avrupa’da fiyat farklılıkları ülkelere göre belirgin biçimde açılmış durumda. Metindeki verilere göre Hollanda, hem benzin hem de dizelde en pahalı ülkeler arasında ilk sırada yer alırken, Danimarka da yüksek fiyat seviyesiyle öne çıkıyor. Buna karşılık Bulgaristan benzinde, Malta ise motorinde daha düşük fiyatlı ülkeler arasında dikkat çekiyor. Avrupa Komisyonu, bu haftaya ait benzin ve motorin fiyat tablolarını ülke bazında yayımladı.

Dizelde baskı daha belirgin

Akaryakıt piyasasında en dikkat çekici gelişme, dizel fiyatlarındaki hızlı yükseliş oldu. Bunun arkasında yalnızca ham petrol fiyatlarındaki artış değil, aynı zamanda taşımacılık ve lojistik maliyetlerindeki yükseliş de bulunuyor. Reuters, Orta Doğu’daki savaşın özellikle dizel tedariki üzerinde baskı oluşturduğunu ve bu durumun küresel ekonomik aktivite açısından risk yarattığını bildirdi.

Hollanda ve Danimarka zirvede

Metindeki rakamlara göre Hollanda, bin litre bazında yaklaşık 2 bin 262 euroyla benzinde, 2 bin 264 euroyla da dizelde en pahalı ülkeler arasında yer alıyor. Danimarka ise hem benzin hem motorinde Hollanda’nın hemen ardından geliyor. Almanya’da da fiyatlar yüksek seyrederken, Polonya, Çekya, Lüksemburg ve Belçika gibi ülkelerde vergi avantajları nedeniyle nispeten daha düşük seviyeler korunuyor. Avrupa Komisyonu’nun bülteni, üye ülkeler arasındaki bu fiyat farklarının vergi yapıları ve ulusal maliyet unsurlarıyla yakından bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.

En düşük fiyatlı ülkeler Bulgaristan ve Malta

Avrupa’da en düşük akaryakıt fiyatlarının görüldüğü ülkeler arasında Bulgaristan ve Malta öne çıkıyor. Haberde yer alan verilere göre Bulgaristan benzinde, Malta ise dizelde en düşük seviyelerin görüldüğü ülkeler arasında bulunuyor. Polonya ve Romanya’nın da Avrupa ortalamasının altında kalan fiyatlarıyla daha erişilebilir pazarlar arasında yer aldığı belirtiliyor. Bu tablo, Avrupa’da akaryakıt fiyatlarının yalnızca küresel petrol fiyatlarına değil, vergi yükü ve ulusal enerji politikalarına da bağlı olarak şekillendiğini gösteriyor.

Almanya yeni önlem arayışında

Fiyat oynaklığının artması, Almanya’da da yeni düzenleme arayışlarını gündeme taşıdı. Haberde “Avusturya Modeli” olarak anılan öneriyle, akaryakıt istasyonlarının fiyatları gün içinde yalnızca belirli bir zaman diliminde artırabilmesi, indirimlerin ise günün farklı saatlerinde yapılabilmesi planlanıyor. Bu adımla, tüketici açısından daha öngörülebilir bir fiyat yapısının oluşturulması hedefleniyor.

Savaşın etkisi pompaya yansıyor

28 Şubat’tan bu yana Orta Doğu’daki gerilim enerji piyasalarında sadece ham petrolü değil, rafine ürünleri de etkiliyor. Reuters, Hürmüz Boğazı’ndaki aksama ve bölgedeki saldırılar nedeniyle petrol, gaz ve türev enerji ürünlerinde küresel fiyat baskısının arttığını aktardı. Bu durum, Avrupa’da özellikle ulaştırma ve lojistik sektörünün temel yakıtı olan dizelde daha sert hissediliyor.

Genel tablo, Avrupa’da akaryakıt fiyatlarının kısa vadede yalnızca ekonomik değil, jeopolitik gelişmelere de son derece duyarlı olmaya devam edeceğini gösteriyor. Özellikle savaşın seyrine bağlı olarak pompada yeni fiyat rekorlarının gündeme gelmesi ihtimali güçlü görülüyor.

Macron: Fransa, Hürmüz Boğazı operasyonlarına katılmayacak

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İran ve Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin yaptığı açıklamada, Fransa’nın Hürmüz Boğazı’nda yürütülebilecek askeri operasyonlara katılmayacağını söyledi. ABD Başkanı Donald Trump’ın boğazın güvenliğinin sağlanması için koalisyon oluşturma girişimlerinin gündemde olduğu bir dönemde konuşan Macron, Fransa’nın bu savaşın tarafı olmadığını vurguladı.

Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Toplantısı öncesinde basın mensuplarına değerlendirmelerde bulunan Macron, sözlerine 13 Mart’ta Irak’ın Erbil kenti yakınlarında düzenlenen saldırıda hayatını kaybeden Fransız askeri için taziye dileklerini ileterek başladı. Aynı saldırıda yaralanan ve Fransa’ya getirilen askerlere de geçmiş olsun mesajı verdi.

“Fransa bu savaşı seçmedi”

Macron, ABD ve İsrail’in bölgede yürüttüğü askeri operasyonlar ile İran’ın buna karşılık olarak gerçekleştirdiği misillemelerin sonuçlarını yakından izlediklerini belirtti. Fransa’nın çatışmanın bir parçası olmadığını söyleyen Macron, ülkesinin bölgede yalnızca vatandaşlarını, üslerini ve müttefiklerini korumaya dönük savunma pozisyonunda bulunduğunu ifade etti.

Fransa’nın önceliğinin bölgedeki vatandaşlarının ve askeri unsurlarının güvenliğini sağlamak olduğunu kaydeden Macron, aynı zamanda çatışmanın coğrafi olarak daha geniş bir alana yayılmasını engellemeyi hedeflediklerini dile getirdi.

Hürmüz Boğazı için net mesaj

Macron, Hürmüz Boğazı konusunda Fransa’nın pozisyonunu açık ifadelerle ortaya koydu. Mevcut bağlamda Fransa’nın boğazın açılması veya özgürleştirilmesine yönelik operasyonlara kesinlikle katılmayacağını belirten Macron, bunun temel gerekçesinin Fransa’nın çatışmanın tarafı olmaması olduğunu söyledi.

Fransa Cumhurbaşkanı, buna karşın bölgede tansiyonun düşmesi ve çatışmaların sona ermesi halinde, uluslararası deniz trafiğinin güvenliği kapsamında Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere refakat edilmesi gibi sorumlulukları diğer ülkelerle birlikte değerlendirebileceklerini ifade etti.

AB misyonu genişletilmeyecek

Macron, Orta Doğu’da seyrüsefer özgürlüğünün sağlanmasının ve deniz güvenliğinin garanti altına alınmasının Fransa açısından önemli olduğunu vurguladı. Bu çerçevede Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’nın güvenliği için Avrupa Birliği bünyesinde sürdürülen Aspides misyonuna bağlılıklarını yineledi.

Aspides misyonunun son yıllarda yararlı faaliyetler yürüttüğünü belirten Macron, ancak bu yapının kapsamının başka operasyonları içine alacak şekilde genişletilmemesi gerektiğini söyledi. Böylece Paris yönetimi, mevcut AB misyonunu desteklerken Hürmüz Boğazı’na yönelik yeni bir askeri angajmana kapıyı kapatmış oldu.

Lübnan ve bölgesel istikrar vurgusu

Macron, açıklamasında Lübnan başlığına da değinerek, ülkesinin Lübnan’ın toprak bütünlüğünün korunması ve Hizbullah’a karşı yürüttüğü mücadelede Lübnanlı yetkililerle temas halinde olduğunu belirtti. Fransa’nın bölgesel krizlerde temel yaklaşımının, istikrarı korumak ve çatışmaları sınırlandırmak olduğunu söyledi.

Trump’ın koalisyon çağrısı gündemde

Macron’un bu açıklaması, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın güvenliği için uluslararası bir koalisyon arayışında olduğu dönemde geldi. Trump, boğazın güvenliğinin sağlanması için çeşitli ülkelerle görüşmeler yürüttüklerini açıklamış, enerji sevkiyatı açısından kritik önemdeki bu bölgede uluslararası desteğin önemine dikkat çekmişti.

Fransa’nın son açıklamasıyla birlikte, Paris yönetimi Washington’ın çağrısına mesafeli durduğunu net biçimde ortaya koydu. Macron’un sözleri, Avrupa içinde de Hürmüz Boğazı’na yönelik olası askeri girişimlere ilişkin temkinli yaklaşımın sürdüğüne işaret etti.

Otomotivde 2026 Rekoru, Atılacak Stratejik Adımlara Bağlı

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) Başkanı Baran Çelik, Türk otomotiv sektörünün 2026 yılında yeni bir ihracat rekoruna ulaşmasının, atılacak stratejik adımlara bağlı olduğunu söyledi. Çelik, mevcut ivmenin korunabilmesi için yalnızca üretim gücünün değil, dış pazarlarda rekabet şartlarını belirleyen ticaret politikalarının da yakından izlenmesi gerektiğini vurguladı.

Türk otomotiv endüstrisi 2025 yılını yüzde 11,6 artışla 41,5 milyar dolar ihracatla tamamladı. Sektör, bu performansla Türkiye’nin ihracat lideri olurken, son 20 yılda 19’uncu kez ihracat şampiyonu oldu. Türkiye İhracatçılar Meclisi verileri de otomotivin 2025’te 41,5 milyar dolarla en fazla ihracat yapan sektör olduğunu ortaya koydu.

Çelik’in değerlendirmesinde öne çıkan başlıklardan biri pazar ve ürün çeşitlendirmesi oldu. Küresel talepteki dalgalanmalar, elektrikli araç dönüşümü ve tedarik zincirindeki değişimlerin sektör üzerinde doğrudan etkili olduğuna dikkat çekilirken, ihracatta sürdürülebilir büyüme için yeni pazarlara açılım ve katma değerli ürün yapısının güçlendirilmesi gerektiği mesajı verildi. Bu yaklaşım, OİB’in önceki dönem açıklamalarında da sektörün dönüşümden uzak kalamayacağı ve alternatif pazarlarda etkinliğin artırılması gerektiği yönündeki vurgularla örtüşüyor.

Baran Çelik, özellikle Avrupa Birliği’nin üçüncü ülkelerle imzaladığı serbest ticaret anlaşmalarının Türk otomotiv sektörü açısından oluşturduğu rekabet baskısına da dikkat çekti. Sektör temsilcileri, Türkiye’nin Gümrük Birliği ilişkisi nedeniyle bazı pazarlarda eşitsiz koşullarla karşı karşıya kaldığını, bu sorunların çözülmesinin 2026 hedefleri açısından kritik önemde olduğunu değerlendiriyor. Bu çerçevede 2026’da yeni rekor ihtimali, sadece üretim ve ihracat performansına değil, uluslararası ticaret alanındaki yapısal sorunların giderilmesine de bağlanıyor.

Öte yandan otomotiv sektörü 2026’nın ilk aylarında da ihracattaki liderliğini koruyor. Şubat ayında 3,5 milyar dolarlık ihracatla yine ilk sırada yer alan sektör, yılın geri kalanında da güçlü seyrini sürdürmesi halinde yeni bir rekor eşiğine yaklaşabilecek. Ancak sektörün 2026 performansında Avrupa pazarındaki talep görünümü, ticaret anlaşmalarının etkisi ve dönüşüm yatırımlarının seviyesi belirleyici olacak.

Türkiye “Made in EU” kapsamına dahil edildi: AB taslağında kritik adım, iş dünyasında heyecan yarattı

Avrupa Birliği’nin (AB) “AB Ürünü / Made in EU” yaklaşımı, kamu alımlarında ve stratejik sektörlerde üretimi “AB içinde” tutmayı hedefleyen yeni sanayi politikasının merkezinde yer alıyor. Bugün yayımlanan taslak metindeki kritik düzenleme ise Türkiye açısından yeni bir sayfa açtı: Taslağa göre Türkiye dâhil Gümrük Birliği ülkelerinde üretilen ürünler Avrupa’da üretilmiş kabul edilecek.

Bu gelişme yalnızca bir “etiket” meselesi olarak görülmüyor. Çünkü “Made in EU / Made in Europe” şartı, AB’de özellikle kamu alımları, teşvikler ve stratejik tedarik kanallarında giderek daha fazla bir uygunluk kriteri niteliği kazanıyor. Türkiye’nin bu çerçevede tanınması; başta otomotiv, batarya/yenilenebilir enerji ve enerji yoğun sanayi alanlarında üretim yapan şirketlerde pazara erişim ve rekabet eşitliği beklentisini güçlendirdi.

Gelişmenin ardından Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat, sürecin “yakın diyalog” ve istişarelerle şekillendiğini belirten kapsamlı bir açıklama yaptı.

Konuya ilişkin Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat açıklama yaptı. Bakan Bolat’ın açıklaması şöyle:

“Avrupa Birliği ile son dönemde karşılıklı anlayış temelinde ekonomik ve ticari konulardaki yürüttüğümüz yoğun ve yapıcı diplomasi trafiğinin olumlu sonuçlar vermesinden memnuniyet duyuyoruz. Bunun son örneği olarak, AB’nin hazırlıklarını sürdürdüğü ve bugün taslağı yayımlanan Sanayi Hızlandırma Yasası ve “AB Ürünü-Made in EU” politikası çerçevesinde, yakın diyaloğumuzun sonucunda Türkiye ile mevcut Gümrük Birliğinin anılan politika çerçevesi içinde tanınması, her iki tarafın yatırımları ve girişimlerinin devamlılığı ve Avrupa değer zincirlerinin rekabetçiliği açısından olumlu ve yapıcı bir karar olmuştur.

AB ile gerçekleştirilen istişareler neticesinde, son yayımlanan Taslakta “AB menşei” şartının gümrük birliği çerçevesinde ilke olarak ülkemizi de kapsamasını sağlayan yasal zeminin Sanayi Hızlandırma Yasası ile teyit edilmiş olması, ticari ilişkilerimiz açısından önemli bir adım teşkil etmektedir.
Türkiye, başta otomotiv sektörü olmak üzere birçok kritik ürün grubunda Avrupa değer zincirlerinin ayrılmaz ve güvenilir bir parçasıdır. Bu gelişmenin, Türkiye ile AB arasındaki sektörel entegrasyonu daha da derinleştirmesi, değer zincirlerimizin yeşil ve dijital dönüşümünü hızlandırması beklenmektedir.

Önümüzdeki dönemde mütekabiliyet esasına dayalı olarak kamu alımları piyasalarında karşılıklı açılımın sağlanması, bağlantısallık (connectivity) ve yeşil dönüşüm gibi vizyoner alanlarda AB ile yakın temasımızı kararlılıkla sürdürmeye ve ekonomik ortaklığımızı derinleştirerek daha da güçlendirmeye devam edeceğiz.”

İş dünyasından ilk değerlendirme: “Sanayimize ivme kazandıracak”

Konya ilişkin bir açıklama yayınlayan, Vizyoner İşadamları Derneği (VİAD) Genel Başkanı Atilla Sinacı da, kararın çok önemli olduğunu ve iş dünyasında memnuniyetle karşılandığını ifade etti.

Başkan Sinacı, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Sayın Ticaret Bakanımız Prof. Dr. Ömer Bolat’ın, Avrupa Birliği ile son dönemde karşılıklı anlayış temelinde yürütülen yoğun ve yapıcı diplomasi trafiğinin somut sonuçlar verdiğine ilişkin açıklamasını büyük bir memnuniyet ve heyecanla karşıladığımızı ifade etmek isterim. Bakanımızın, AB’nin hazırlıklarını sürdürdüğü ve taslağı yayımlanan Sanayi Hızlandırma Yasası ile “AB Ürünü / Made in EU” politikası çerçevesinde Türkiye’nin mevcut Gümrük Birliği kapsamında tanınmasının, yatırımların ve girişimlerin sürekliliği ile Avrupa değer zincirlerinin rekabetçiliği açısından olumlu ve yapıcı bir karar olduğuna yönelik değerlendirmesi, iş dünyamız adına son derece kıymetlidir.

Bu adımla birlikte Türkiye’de üretilen ürünlerin “AB ürünü” kapsamında değerlendirilmesi ve Avrupa pazarında “Made in EU” etiketiyle daha güçlü bir konum elde etmesi, sanayimiz için önemli bir ivme potansiyeli taşımaktadır. Uluslararası rekabetin yoğunlaştığı bir dönemde, bu gelişmenin üretim ve ihracat kapasitemizi artırarak firmalarımızın pazara erişimini güçlendireceğine inanıyoruz.

Konya özelinde bakıldığında ise üreticilerimizin uzun yıllardır AB standartlarında üretim yaptığı bilinen bir gerçektir. Önümüzdeki dönemde Yeşil Dönüşüm adımlarının da kararlılıkla tamamlanmasıyla, sadece Avrupa ülkelerine değil; yakın ve Uzak Asya ile Kuzey ve Güney Amerika pazarlarına da daha yüksek katma değerli ürünlerle erişimin kolaylaşacağı kanaatindeyiz.

Bu vesileyle, sürece katkı sunan başta Sayın Bakanımız Prof. Dr. Ömer Bolat olmak üzere emeği geçen tüm paydaşlara teşekkür ediyor; söz konusu kararın sanayicimize, ticaretimize ve ülkemize hayırlı olmasını diliyorum.”

Gümrük Birliği: Türkiye–AB entegrasyonunun omurgası

Türkiye–AB Gümrük Birliği, yalnızca bir ekonomik entegrasyon modeli değil; Türkiye’nin AB ile bütünleşme hedefi bakımından ortaklık ilişkisinin kritik aşamalarından biri olarak kabul ediliyor. 1963 tarihli Ankara Anlaşması ortaklığın nihai hedefini üyelik olarak tanımlarken, Gümrük Birliği’nin çerçevesi Ankara Anlaşması ile çizildi; ayrıntılar ise 1973 tarihli Katma Protokol ile belirlendi.

Ankara Anlaşması ve üç aşamalı model

Ankara Anlaşması 12 Eylül 1963’te imzalandı ve 1 Aralık 1964’te yürürlüğe girdi. Anlaşma üç aşamalı bir bütünleşme modeli öngördü:

1) Hazırlık Dönemi

Bu dönemde Türkiye’nin herhangi bir yükümlülüğü bulunmadı. Topluluk, Türk ekonomisinin kalkınmasına katkı sunacak şekilde ticaret kolaylıkları ve mali destek mekanizmaları sağladı.

2) Geçiş Dönemi

1 Ocak 1973’te yürürlüğe giren Katma Protokol ile ikinci aşamanın koşulları belirlendi. Türkiye, 12–22 yıllık bir takvim içinde AB kaynaklı ürünlere uyguladığı gümrük vergilerini sıfırlamayı ve AB’nin üçüncü ülkelere uyguladığı Ortak Gümrük Tarifesi’ne uyumu üstlendi.

3) Son Dönem

Türkiye’nin yükümlülüklerini yerine getirmesiyle gerekli koşullar oluştu ve 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı (OKK) ile Gümrük Birliği tamamlanarak 1 Ocak 1996 tarihinde işlerlik kazandı.

Gümrük Birliği hangi alanları kapsıyor?

Gümrük Birliği, sanayi malları ve işlenmiş tarım ürünlerinin serbest dolaşımını içerirken, Türkiye’ye mevzuat uyumu bakımından da kapsamlı yükümlülükler getirdi. Başlıca alanlar özetle şöyle:

  • Malların serbest dolaşımı: gümrük vergileri ve miktar kısıtlamalarının kaldırılması, gümrük mevzuatına uyum
  • Ortak Ticaret Politikası: Ortak Gümrük Tarifesi, tercihli ticaret düzenlemeleri ve otonom rejimler
  • Ticarette teknik engellerin kaldırılması: teknik mevzuat uyumu
  • Yasal düzenlemeler: rekabet kuralları, fikri-sınai mülkiyet hakları, kamu alımları
  • Kurumsal iş birliği: ortaklık kurumlarının işleyişi

“Made in EU” gündemi, AB’nin yeni sanayi stratejisi içinde özellikle 2025 sonu–2026 başında hız kazandı. Türkiye’de otomotiv sektörü ve sanayi çevreleri, Türkiye’nin bu tanımın dışında kalmasının ihracat ve yatırım açısından risk yaratacağına dair tartışmaları daha önce gündeme taşımıştı.

AB tarafında ise “Industrial Accelerator Act” metni, “Made in Europe” kuralları nedeniyle iç tartışmalar ve takvim kaymaları ile anıldı; Brüksel’de yoğun bir müzakere/lobi trafiği yaşandığı da haberleştirildi. Bugün gelinen noktada Bakan Bolat’ın ifadesiyle “yakın diyalog ve istişareler” sonucunda taslakta Türkiye’nin Gümrük Birliği çerçevesinde tanınmasına dönük bir zemin oluştu.

Analiz: Bu karar Türkiye için ne anlama gelir?

1) Pazara erişimde yeni eşik: “AB içi üretim” kriterine takılmamak

“Made in EU” yaklaşımı, AB’nin stratejik sektörlerinde kamu kaynaklarının ve tedarik tercihlerinin nereye yönleneceğini belirleyen bir çerçeveye dönüşüyor. Türkiye’nin bu kapsamda sayılması, ihracatta ve tedarik zinciri tercihinde Türk üreticinin elini güçlendirebilir.

2) Otomotiv–batarya–enerji yoğun sanayide rekabet eşitliği

AB’nin konuştuğu içerik/eşik kriterleri (bazı ürünlerde yerel içerik oranları gibi) otomotiv ve temiz teknoloji hatlarında oyunu değiştirebiliyor. Türkiye’nin bu hatta “AB ürünü” yaklaşımı içinde konumlanması, yatırım kararları ve üretim planları açısından kritik.

3) Yatırım çekme etkisi: “Türkiye üzerinden Avrupa” anlatısı güçlenebilir

Türkiye’de üretip AB’de “AB ürünü” çerçevesinde sayılabilmek, Avrupa’ya satış hedefleyen yatırımcılar için Türkiye’yi daha cazip bir üretim üssü haline getirebilir. Ancak burada belirleyici unsur, taslağın yasalaşma sürecinde kapsamın daralıp daralmayacağı ve uygulama detaylarının nasıl netleşeceği olacak.

Bir sonraki başlık: “mütekabiliyet” ve kamu alımları pazarı

Bakan Bolat’ın açıklamasında öne çıkan stratejik vurgu “mütekabiliyet” ve “kamu alımları piyasalarında karşılıklı açılım”. Bu, sürecin yalnızca menşe/etiket boyutunda kalmayıp, AB’nin kamu alımı rejimiyle daha geniş bir ekonomik pazarlık alanına uzanabileceğine işaret ediyor.

 

 

AB Komiseri Kos: “Çok girişli vizeler arttı, bekleme süreleri kısalıyor”

Avrupa Birliği’nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, göreve başladıktan sonra Türkiye’ye yaptığı ilk resmî ziyaret kapsamında Ankara’da temaslarda bulundu. Kos; Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile iş dünyası temsilcileriyle görüşmeler gerçekleştirdi.

“Türkiye olmadan olmaz”

Kos, Avrupa’nın hem doğu hem batı ekseninde yeni bir jeopolitik döneme girdiğini belirterek Türkiye ile ilişkilerin stratejik önemine dikkat çekti. Güvenlikten ekonomiye, bölgesel işbirliğinden tedarik zincirlerine uzanan başlıklarda Türkiye’nin “önemli bir ortak” olduğunu vurgulayan Kos, özellikle Kafkaslar ve Orta Asya ile AB arasındaki yeni işbirliği ihtimallerinde Türkiye’nin rolünü öne çıkardı.

Vize mesajı: “Kademeli sistem, ilk sonuçlar görünüyor”

Görüşmelerin en çok konuşulan başlıklarından birinin vize olduğunu kaydeden Kos, kademeli bir sistemle ilerlediklerini ve çok girişli vizelerin artmasının bekleme sürelerine olumlu yansıdığını ifade etti. Kos, bunun “ilk adım” olduğunu belirtirken, vize serbestisi için Türkiye’nin tamamlaması gereken kriterler bulunduğunu; bu başlıklarda ilerleme sağlanması halinde daha somut gelişmelerin mümkün olabileceğini dile getirdi.

“Made in Europe” ve kamu ihaleleri

Kos, “Made in Europe” girişiminin serbest ticaret anlaşmalarıyla karıştırılmaması gerektiğini, bunun daha geniş bir vizyonun parçası olduğunu söyledi. Türkiye’nin dışlanmasının gündemde olmadığını vurgulayan Kos, Türk ve Avrupa iş dünyasının kamu ihalelerine erişim ve ihale sistemlerinin uyumu konularında karşılıklı beklentileri bulunduğunu, bu alanlarda ortak bir zeminde ilerlenebileceğini ifade etti.

Avrupa Yatırım Bankası: “İki projeye imza”

Kos’un verdiği bilgiye göre Avrupa Yatırım Bankası, Türkiye’deki faaliyetlerine “büyük adımlarla geri dönüyor.” Bu kapsamda her biri 100 milyon avro fonlu iki proje için imzaların atıldığı, ayrıca Türkiye’ye ayrılmış fon kaleminde kalan kaynakların da ilerleyen dönemde değerlendirileceği aktarıldı.

Günlük hayatı etkileyen başlıklar: SEPA ve roaming

Temaslarda vatandaşların günlük yaşamını kolaylaştırabilecek adımların da ele alındığını belirten Kos, SEPA sisteminin Türkiye’ye uygulanabilmesi halinde para transfer maliyetlerinin ciddi biçimde düşebileceğini; mobil hatlarda serbest dolaşım (roaming) anlaşmalarının da benzer şekilde geniş kitlelere fayda sağlayacağını kaydetti.

Gümrük Birliği: “Brüksel’e önerilerim olacak”

Kos, Gümrük Birliği’nin modernizasyonu konusunun da masada olduğunu belirterek Türkiye-AB ticaret hacminin 210 milyar avro düzeyinde bulunduğunu, iş dünyasının bu hacmin iki katına çıkarılabileceğini dile getirdiğini aktardı. Ankara temasları sonrası Brüksel’e döndüğünde, bu konuda Komisyon ve üye ülkelerle “somut adımları” görüşeceğini söyledi.

AB, TikTok’u İnceliyor: Bağımlılık Şüphesi

Avrupa Komisyonu’nun açıklamasında, TikTok’un söz konusu tasarım özelliklerinin kullanıcıların fiziksel ve ruhsal sağlığı üzerindeki etkilerini “yeterince değerlendirmediği” ve risk azaltıcı tedbirlerin yetersiz kaldığı vurgulandı. Komisyon, bu yapının özellikle reşit olmayan kullanıcılar açısından kompulsif kullanım (kontrolü zor, tekrar eden kullanım) riskini artırabileceğine dikkat çekti.

“Gece Yarısından Sonra En Çok Kullanılan Platform” Verisi

Komisyon Sözcüsü Thomas Regnier, Brüksel’de yaptığı değerlendirmede TikTok’un AB’de 13–18 yaş grubunda gece yarısından sonra en çok kullanılan platform olduğunu söyledi. Regnier ayrıca 12–15 yaş grubundaki çocukların %7’sinin günde 4–5 saat TikTok’ta vakit geçirdiğine dair verileri paylaştı.

Uyum Sağlanmazsa “Küresel Ciroya Kadar” Ceza Gündemde

Süreçte TikTok’un Komisyon’un ön değerlendirmesine karşı savunma sunabileceği, ancak ihlalin teyit edilmesi halinde platforma küresel yıllık cirosunun %6’sına kadar para cezası uygulanabileceği belirtildi.

TikTok: “Temelsiz” Diyerek İtiraz Sinyali Verdi

TikTok ise Komisyon’un ön bulgularını “temelsiz/yanlış bir tasvir” olarak nitelendirerek karara karşı mevcut tüm yollarla itiraz edeceğini duyurdu.

AB Komiseri Kos: Türkiye ile ilişkilerde “yeni bir bakış” gerekli

BRÜKSEL – Avrupa Komisyonu’nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ilişkilerinin “taze gözlerle” yeniden ele alınması gerektiğini belirterek, daha güçlü ortaklıkların “her iki taraf için de kazan-kazan” olacağını söyledi. Kos’un açıklamaları, 5-6 Şubat’ta Ankara’ya gerçekleştirmesi beklenen ziyaret öncesinde Anadolu Ajansı’na verdiği mülakatta geldi.

Kos, AB ile Türkiye arasında “ayrıştıran unsurlardan çok birleştiren unsurlar” bulunduğunu savunarak, özellikle ekonomi ve göç başlıklarında karşılıklı bağımlılığın ilişkilere stratejik bir nitelik kazandırdığını vurguladı.

Jeopolitik kırılmalar ve “güven” vurgusu

Kos, uluslararası sistemde sert güç rekabetinin yeniden yükseldiğini, Çin, Rusya ve ABD’nin “etki alanlarını agresif biçimde inşa ettiğini” ifade ederek, bu iklimde güvenilir ortaklıkların öneminin arttığını dile getirdi. Ankara ziyaretinin ana hedeflerinden birinin de güven inşası olacağını söyleyen Kos, “büyük değişimlerin” kısa vadede mümkün olmayacağını, ilerlemenin güven zemini güçlendikçe geleceğini kaydetti.

Kos ayrıca, olası bir Ukrayna barış anlaşmasının Karadeniz havzasındaki dengeleri etkileyebileceğini; bu çerçevede Türkiye’yi Karadeniz’de “çok önemli bir ortak” olarak gördüğünü belirtti.

Ankara gündemi: bağlantısallık, enerji finansmanı ve Gümrük Birliği

Kos’un “yeni bakış” çağrısının somut ayaklarından biri, AB’nin ulaşım–enerji–dijital hatlar ve insan hareketliliğini birlikte ele alan “bağlantısallık” yaklaşımı. Kos, Türkiye’yi AB’nin bağlantısallık stratejisinin “kalbi” olarak tanımlayarak, Avrupa’yı Orta Asya’ya bağlamayı hedefleyen Orta Koridorun güçlendirilmesinde Ankara’nın vazgeçilmez olduğunu savundu: “Bunu Türkiye olmadan yapamayız.”

Bu çerçevede Kos, Avrupa Yatırım Bankası’nın (EIB) Türkiye’de yeniden devreye girmesinden memnuniyet duyduğunu; Ankara ziyaretinde her biri 100 milyon avro değerinde iki projenin imzalanmasının öngörüldüğünü açıkladı. Kos, söz konusu iki yeni paketin yenilenebilir enerji odaklı olduğunu, devamında EIB’nin yanı sıra Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ve Dünya Bankası’nın da yenilenebilir enerji ve bağlantısallık projelerinde rol oynayabileceğini söyledi.

EIB’nin Türkiye’deki uzun dönemli varlığına ilişkin veriler de dikkat çekici: Banka, 1965’ten bu yana Türkiye’de çeşitli alanlarda 263 projeyi finanse ettiğini ve toplam finansmanın 30,86 milyar avroya ulaştığını belirtiyor.

Kos, ticaret başlığında ise AB’nin Mercosur ve Hindistan’la imzaladığı anlaşmaların etkisine dair soruyu yanıtlarken, AB–Türkiye ticaret hacminin AB–Mercosur ticaretinin neredeyse iki katı olduğuna işaret etti; Gümrük Birliği’nin işleyişinin iyileştirilmesi ve mevcut engellerin kaldırılması gerektiğini söyledi.

İş dünyasının “paradigma değişimi” çağrısıyla kesişen mesaj

Kos’un mülakatında atıf yaptığı unsurlardan biri de Türk iş dünyasının AB liderlerine gönderdiği açık mektup oldu. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) koordinasyonunda hazırlandığı belirtilen ve Financial Times’ta da yayımlandığı aktarılan mektupta, üyelik sürecinin tıkandığı mevcut yöntemin gözden geçirilmesi, Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve iş birliğinin güçlendirilmesi çağrıları öne çıkıyor.

DEİK kanadından yapılan açıklamalarda, vize sorunları ve AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması gibi yeni başlıkların da “yeni bir duvar” etkisi yaratabileceği; Gümrük Birliği modernizasyonunun bu nedenle daha da kritik hale geldiği vurgulandı.

“Standstill” gerçeği: üyelik süreci neden donmuş durumda?

Kos, Türkiye’nin AB üyelik perspektifine ilişkin soruya, 2018’den bu yana müzakere/katılım sürecinde “durgunluk” bulunduğunu kabul ederek yanıt verdi; buna karşın AB’nin Türkiye’yi hâlâ “aday ülke” olarak gördüğünü söyledi.

AB Konseyi’nin Türkiye sayfasında da bu tablo net biçimde yer alıyor: Türkiye’nin 1999’da aday statüsü aldığı, 2005’te müzakerelerin başladığı, müzakerelerin ise Haziran 2018’den bu yana “askıda/standstill” olduğu belirtiliyor.

Avrupa Komisyonu’nun Türkiye sayfası da 2018’de, demokrasi, temel haklar ve yargı bağımsızlığı gibi alanlardaki gerileme nedeniyle Konsey’in müzakerelerin durgunluğa girdiğine karar verdiğini hatırlatıyor.

Kos, son genişleme raporlarının Türkiye açısından “özellikle hukukun üstünlüğü ve demokrasi” alanında AB standartlarından uzaklaşma tespitleri içerdiğini; buna rağmen Türkiye’nin “uzun bir demokratik geleneği” ve “güçlü bir sivil toplumu” bulunduğunu ifade ederek, bu alanların güçlenmesinin karşılıklı güveni besleyeceğini savundu.

Kıbrıs ve savunma iş birliği: düğüm noktaları

Kos, ilerlemenin yalnızca teknik başlıklara değil, ikili siyasi dinamiklere de bağlı olduğunu; Kıbrıs meselesi ve yeni çözüm görüşmelerinin “büyük bir fırsat” oluşturabileceğini söyledi.

Savunma alanında ise Kos, Türkiye’yi NATO içinde “önemli ve güvenilir” bir ortak olarak niteledi; Ukrayna savaşının başında Türk SİHA’larının etkisine dikkat çekerek, Türkiye’nin Avrupa için “doğal bir ortak” olduğunu dile getirdi. Türk şirketlerinin belirli koşullar altında Avrupa’daki yeniden silahlanma programlarıyla iş birliği yapabildiğini de ekledi.

“Yeni bakış” neye işaret ediyor?

Kos’un çerçevesi, tam üyelik müzakereleri donmuş olsa bile ilişkiyi “sektörel/işlevsel” dosyalar üzerinden yeniden canlandırma arayışına işaret ediyor. Bu yaklaşım, AB’nin Türkiye ile “kademeli, orantılı ve geri döndürülebilir” biçimde iş birliğini artırmaya hazır olduğu yönündeki daha geniş Konsey çizgisiyle de uyumlu.

Akademik-politika literatüründe de benzer bir tartışma var: Avrupa Politika Merkezi (EPC), jeopolitik sarsıntılar döneminde Türkiye–AB ilişkisinin kalıcı değerinin “daha güçlü ve yenilikçi bir angajman” gerektirdiğini; 2018’deki durgunluğun karşılıklı güvensizlik ve demokratik gerileme tartışmalarıyla beslendiğini not ediyor.

Benzer biçimde IstanPol’un 2025 tarihli değerlendirmesinde, kısa vadede tam üyelik patikasına dönüş zor görünse de “tam kopuşun” maliyetli olacağı; bunun yerine “düşük asılı meyveler” diye tarif edilen pratik adımlarla güveni yeniden üretmenin mümkün olabileceği savunuluyor.

Ankara’da kimlerle görüşecek?

Kos, Ankara temaslarında Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ve Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile görüşmeyi planladığını; son dönemde ekonomi, ticaret, göç, güvenlik, araştırma-inovasyon ve tarım başlıklarında üst düzey diyalogların yeniden canlandığını söyledi.

Arka plan notu: Kos’un portföyü Türkiye dosyasını nasıl konumluyor?

Avrupa Komisyonu’nun resmi biyografisinde Kos’un (2024-2029 dönemi) “Genişleme Komiseri” olarak görev yaptığı ve sorumluluk alanları arasında “Türkiye ile siyasi, ekonomik ve ticari konularda iş birliğini geliştirmek üzere temasları sürdürme” ile AB’nin Karadeniz Stratejisine katkı da bulunduğu belirtiliyor.