Nöbetçi Eczaneler
İstanbul Bilgi Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğrencileri, sosyal medyada yemek içerikli videoların yeme davranışları ve beden algısı üzerindeki etkilerini araştırdı.
Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğrencileri Aslı Başak Toprak, Tuğbanur Sarıtaş, İpek Arslan ve Zeynep Özgen tarafından, Dr. Öğr. Üyesi Emre Batuhan Kenger danışmanlığında gerçekleştirilen araştırmaya Türkiye’nin farklı illerinde yaşayan 364 yetişkin katıldı.
Araştırmada, sosyal medyada yemek içerikli videolara ayrılan süre arttıkça kontrolsüz ve duygusal yeme eğilimlerinin yükseldiği, beden memnuniyetinin ise azaldığı belirlendi.
Bulgular, yeme davranışları ve beden algısı üzerinde sosyal medyada geçirilen toplam süreden ziyade, kullanıcıların maruz kaldıkları içeriklerin niteliğinin etkili olabileceğini gösterdi.
Katılımcılar en çok yemek tarifi videolarını izliyor
Araştırmaya katılanların yüzde 37,9’u sosyal medyada en sık yemek tarifi videolarını izlediğini belirtti.
Katılımcıların yüzde 31,6’sı restoran ve yemek incelemelerini takip ederken, spor ve diyet içeriklerini izleyenlerin oranı yüzde 18,7 olarak kaydedildi.
Mukbang ve tadım videolarını en sık izlediğini belirten katılımcıların oranı ise yüzde 11,8’de kaldı.
İzleme süresi arttıkça yeme davranışları değişiyor
Araştırma bulgularına göre yemek içerikli videolara ayrılan sürenin artmasıyla katılımcıların kontrolsüz yeme, bilişsel kısıtlama ve duygusal yeme eğilimlerinde de artış görüldü.
Özellikle günde 2-4 saat ve 4 saatin üzerinde yemek içerikli video izleyen katılımcıların yeme davranışlarına ilişkin puanlarının daha yüksek olduğu belirlendi.
Video izleme süresi uzadıkça beden memnuniyeti puanlarının ise kademeli olarak gerilediği tespit edildi. Yemek içerikli videoları en uzun süre izleyen katılımcıların beden memnuniyeti puanlarının araştırmadaki en düşük düzeyde olduğu kaydedildi.
Kadınların duygusal yeme puanları daha yüksek
Araştırmada kadın katılımcıların duygusal yeme puanlarının erkek katılımcılara kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlendi.
Beden kitle indeksi yükseldikçe beden memnuniyetinin azaldığı da araştırmada ortaya çıkan sonuçlar arasında yer aldı.
Çalışmada ayrıca 31 yaş ve üzerindeki bireylerin beslenme davranışlarını daha kontrollü şekilde sürdürme eğiliminde oldukları tespit edildi.
TikTok kullanıcılarında kontrolsüz yeme puanı öne çıktı
Araştırmada sosyal medya platformlarına göre yeme davranışlarında görülen farklılıklar da incelendi.
En sık TikTok kullandığını belirten katılımcıların, araştırmadaki en yüksek kontrolsüz yeme puanı ortalamasına sahip olduğu belirlendi.
Beden memnuniyeti puanının en yüksek olduğu grubun ise Instagram kullanıcılarından oluştuğu kaydedildi.
“Medya ve beslenme okuryazarlığının güçlendirilmesi kritik”
Araştırmanın danışmanı İstanbul Bilgi Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Emre Batuhan Kenger, sosyal medyadaki yemek içeriklerinin bireylerin beslenme davranışları üzerinde giderek daha etkili hale geldiğine dikkati çekti.
Kenger, araştırma sonuçlarına ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“Sosyal medyada yemek içerikleri artık yalnızca tarif ya da eğlence içeriği olmaktan çıkıp, bireylerin yeme davranışlarını ve beden algısını etkileyebilen güçlü bir dijital uyarana dönüşmüş durumda. Çalışmamız, özellikle yemek videosu izleme süresi arttıkça kontrolsüz ve duygusal yeme eğilimlerinin yükseldiğini, beden beğenisinin ise azaldığını gösteriyor. Bu nedenle sosyal medyayı tamamen olumsuzlamak yerine, kullanıcıların hangi içeriklere, ne kadar süreyle ve nasıl maruz kaldığını dikkate almak gerekiyor. Genç yetişkinlerde medya ve beslenme okuryazarlığının güçlendirilmesi bu açıdan kritik görünüyor.”
Araştırma sonuçlarının, özellikle genç yetişkinlerde sosyal medya kullanımı ile beslenme davranışları arasındaki ilişkinin daha yakından değerlendirilmesi ve medya ile beslenme okuryazarlığının geliştirilmesi gerektiğine işaret ettiği belirtildi.