Nöbetçi Eczaneler
Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen diyabet, yalnızca ileri yaşlarda değil, değişen yaşam alışkanlıkları nedeniyle gençlerde de giderek daha fazla önem kazanan sağlık sorunları arasında yer alıyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Dahiliye Uzmanı Dr. Selçuk Gündoğar, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, diyabetin erken belirtileri, risk faktörleri ve korunma yöntemleri hakkında önemli bilgiler paylaştı.
Diyabetin pankreasın yeterli insülin üretememesi veya vücudun üretilen insülini etkili şekilde kullanamaması sonucu kan şekerinin yükselmesiyle ortaya çıktığını belirten Gündoğar, hastalığın erken dönemde fark edilmesinin hayati önem taşıdığını söyledi.
Tip 2 diyabet genç yaşlarda da görülebiliyor
Diyabetin Tip 1 ve Tip 2 olmak üzere iki temel türünün bulunduğunu belirten Dr. Gündoğar, Tip 1 diyabetin genellikle çocukluk veya gençlik döneminde ortaya çıktığını ve yaşam boyu insülin tedavisi gerektirdiğini ifade etti.
Tip 2 diyabetin ise vücudun insüline karşı direnç geliştirmesi veya yeterli insülin üretememesiyle ortaya çıktığını anlatan Gündoğar, şunları söyledi:
“Vücudun ürettiği insüline karşı direnç geliştirmesi veya yeterli insülin üretememesiyle karakterizedir. Genellikle yetişkinlikte başlasa da, günümüzde artan hareketsizlik ve kötü beslenme alışkanlıkları nedeniyle daha erken yaşlarda da görülebilir.”
Bu belirtileri sıradan yorgunluk sanmayın
Diyabetin bazı kişilerde belirgin şikâyetler oluşturmadan ilerleyebildiğine dikkat çeken Dr. Gündoğar, günlük yaşamda sık karşılaşılan bazı belirtilerin hastalığın habercisi olabileceğini söyledi.
“Günlük koşturmacanın, stresin, yoğun iş temposunun veya yorgunluğun ardına saklanan belirtiler; aslında vücudumuzun imdat çağrıları olabilir.” diyen Gündoğar, dikkat edilmesi gereken belirtileri sıraladı.
Diyabetin erken belirtileri
| Belirti | Nasıl ortaya çıkabilir? |
|---|---|
| Sürekli susama | Ağız kuruluğu ve normalden fazla su içme ihtiyacı |
| Sık idrara çıkma | Özellikle geceleri tuvalete gitme ihtiyacının artması |
| Sürekli yorgunluk | Dinlenmeye rağmen devam eden halsizlik ve bitkinlik |
| Açıklanamayan kilo kaybı | Yeterli beslenmeye rağmen kilo verme |
| İştah değişiklikleri | Ani iştah artışı ve sık acıkma |
| Bulanık görme | Görme netliğinde değişiklik ve odaklanma sorunu |
| Geç iyileşen yaralar | Kesik ve yaraların normalden geç iyileşmesi |
| Sık enfeksiyon | Tekrarlayan enfeksiyonlar |
| El ve ayaklarda uyuşma | Karıncalanma ve his değişiklikleri |
Bu belirtilerin tek başına diyabet tanısı anlamına gelmediğini belirten uzmanlar, şikâyetlerin görülmesi halinde hekim değerlendirmesi ve gerekli kan testlerinin yapılmasının önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Genetik yatkınlık tek başına belirleyici değil
Tip 2 diyabetin gelişiminde aile öyküsünün önemli bir risk faktörü olduğunu belirten Dr. Gündoğar, yaşam tarzının da hastalığın ortaya çıkmasında etkili olduğunu söyledi.
“Ancak genler tek başına kader değildir.” ifadelerini kullanan Gündoğar, sağlıksız beslenme, hareketsizlik, fazla kilo ve stresin diyabet riskini artırabileceğine dikkat çekti.
İşlenmiş gıdalar, ilave şeker içeren içecekler, beyaz un ve doymuş yağlardan zengin beslenmenin insülin direncini tetikleyebileceğini belirten Gündoğar, özellikle karın bölgesindeki yağlanmanın önemli bir risk faktörü olduğunu vurguladı.
Masa başında uzun süre geçirilen zamanın ve düzenli egzersiz yapılmamasının da kan şekeri kontrolünü olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.
Erken teşhis kalp, böbrek ve göz sağlığını koruyabilir
Diyabetin erken tanı ve uygun tedaviyle kontrol altında tutulabilen bir hastalık olduğunu belirten Dr. Gündoğar, kan şekeri kontrollerinin ihmal edilmemesi gerektiğini söyledi.
Açlık kan şekeri ve HbA1c testlerinin diyabetin tanı ve takibinde önemli olduğunu ifade eden Gündoğar, düzenli kontroller sayesinde kalp-damar hastalıkları, böbrek sorunları ve görme kaybı gibi komplikasyonların önlenmesi veya geciktirilmesine katkı sağlanabileceğini belirtti.
Özellikle ailesinde diyabet öyküsü bulunan kişilerin doktor kontrollerini aksatmaması gerektiğini vurguladı. Kontrol sıklığının kişinin yaşı, belirtileri ve risk durumuna göre hekim tarafından belirlenmesi önem taşıyor.
Diyabetten korunmak için 5 önemli öneri
Dr. Selçuk Gündoğar, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının Tip 2 diyabet riskini azaltmada etkili olabileceğini belirterek şu önerilerde bulundu:
-
Sağlıklı beslenin: Lifli gıdalar, taze sebzeler, tam tahıllar ve kaliteli proteinleri tercih edin.
-
Hareket edin: Düzenli egzersiz yapın. Günlük 30 dakikalık tempolu yürüyüşü alışkanlık haline getirin.
-
Su tüketimini ihmal etmeyin: Günlük sıvı ihtiyacınızı karşılamaya özen gösterin.
-
Kilo kontrolüne dikkat edin: Özellikle karın bölgesindeki fazla yağlanmayı azaltmaya yönelik sağlıklı alışkanlıklar geliştirin.
-
Kan şekeri kontrollerinizi yaptırın: Ailenizde diyabet öyküsü varsa hekiminizin önerdiği tarama ve takip programına uyun.
“Sağlığımıza gösterdiğimiz özen, yarınlarımıza en güzel yatırımdır”
Dünya Diyabet Günü dolayısıyla vatandaşlara sağlıklı yaşam çağrısında bulunan Dr. Selçuk Gündoğar, sözlerini şöyle tamamladı:
“Tabağınızı renklendirin; lifli gıdalar, taze sebzeler, tam tahıllar ve kaliteli proteinleri hayatınıza dahil edin. Hareketi alışkanlık haline getirin. Her gün tempolu bir 30 dakikalık yürüyüş bile insülin duyarlılığını ciddi oranda artırır. Günlük su ihtiyacınızı ihmal etmeyin. Ailenizde diyabet öyküsü varsa doktor kontrollerini aksatmayın.
Unutmayın; vücudumuzun sesini duymak bir zayıflık değil, kendimize duyduğumuz saygının ve sevginin en somut göstergesidir. Sağlığımıza gösterdiğimiz özen, yarınlarımıza ve sevdiklerimize yapabileceğimiz en güzel yatırımdır.”