Yine çiftçi çalıştı marketçi kazandı | Martta üretici-market makası karnabaharda yüzde 275,8’e çıktı

Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin mart ayına ilişkin değerlendirmesi, üretici ile market fiyatları arasındaki farkın birçok üründe yüksek seyrini sürdürdüğünü ortaya koydu. TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar’ın açıkladığı verilere göre mart ayında üretici ve market arasındaki en yüksek fiyat farkı yüzde 275,8 ile karnabaharda görüldü. Karnabaharı yüzde 265 ile portakal, yüzde 239,6 ile pırasa, yüzde 205,1 ile limon ve yüzde 187,2 ile maydanoz izledi. Verilere göre üreticide 23 lira 76 kuruş olan karnabahar markette 89 lira 29 kuruşa, 13 lira 71 kuruş olan portakal 50 lira 4 kuruşa, 16 lira 64 kuruş olan pırasa 56 lira 51 kuruşa, 31 lira 87 kuruş olan limon ise 97 lira 23 kuruşa satıldı.

Açıklamada, mart ayında fiyatı en fazla artan ürünün markette karnabahar, üreticide ise sivri biber olduğu bildirildi. En fazla fiyat düşüşü ise hem markette hem de üreticide kabakta gerçekleşti. Bayraktar, markette 41 ürünün 33’ünde fiyat artışı, 8’inde fiyat azalışı görüldüğünü; üreticide ise 32 ürünün 14’ünde artış, 9’unda düşüş yaşandığını, 9 üründe ise fiyat değişimi olmadığını açıkladı.

Markette en sert artış karnabaharda

Mart ayında markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 119,1 ile karnabahar oldu. Bu ürünü yüzde 91,3 ile sivri biber, yüzde 75,2 ile domates, yüzde 61,2 ile patlıcan ve yüzde 48,7 ile marul takip etti. Havuçta yüzde 26,4, patateste yüzde 23, büyük lahanada yüzde 21,6, kuru soğanda yüzde 20,2, ıspanakta ise yüzde 18,7 oranında artış kaydedildi. Tavuk eti ve mısırözü yağı fiyatları yüzde 14,7 yükselirken, portakal yüzde 10,6, maydanoz yüzde 10,5 ve pırasa yüzde 9,5 artış gösterdi.

Markette fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 50,4 ile kabak oldu. Kabaktaki gerilemeyi yüzde 18,3 ile salatalık, yüzde 6,5 ile iç fındık, yüzde 5,8 ile yumurta ve yüzde 4,6 ile yeşil soğan izledi. Limon fiyatı yüzde 3,4, Antep fıstığı fiyatı ise yüzde 2,5 geriledi. Ayçiçek yağında sınırlı bir düşüş yaşanırken, mandalina fiyatı ise yataya yakın seyretti.

Üreticide en yüksek artış sivri biberde görüldü

Üretici fiyatlarında mart ayının en yüksek artışı yüzde 93,1 ile sivri biberde gerçekleşti. Sivri biberi yüzde 92,2 ile karnabahar, yüzde 70,9 ile marul, yüzde 64,3 ile domates ve yüzde 45 ile kuru soğan izledi. Havuç, büyük lahana, ıspanak, maydanoz, patates ve yeşil soğanda da artış yaşandı. Buna karşılık üreticide en sert düşüş yüzde 55,1 ile kabakta görüldü. Kabaktaki gerilemeyi yüzde 49 ile salatalık, yüzde 29,2 ile limon, yüzde 23 ile portakal ve yüzde 14,5 ile elma takip etti. Yumurta, fındık, zeytinyağı ve pirinçte de düşüş kaydedildi.

Üretici, hal, pazar ve market fiyatlarını içeren tabloda ürün bazında makasın birçok kalemde yüksek seviyede kaldığı görüldü. Karnabaharda market fiyatı üretici fiyatının yaklaşık 3,8 katına, portakalda 3,6 katına, pırasada 3,4 katına, limonda 3,1 katına çıktı. Maydanoz, marul, ıspanak, elma, kuru soğan ve patates gibi ürünlerde de market fiyatı üreticiye göre yüzde 160’ın üzerinde arttı. Salatalık, patlıcan ve bakliyat kalemlerinde de dikkat çeken farklar oluştu.

Fiyat hareketlerinin nedenleri açıklandı

TZOB değerlendirmesinde mart ayındaki fiyat değişimlerinin nedenlerine de yer verildi. Buna göre, geçen ay yaşanan sel ve su baskınları nedeniyle domates, sivri biber ve marulda arz azaldı ve bu durum fiyatların yükselmesine yol açtı. Kuru soğanda ihracata verilecek teşvik beklentisinin üretici fiyatlarını bir miktar artırdığı belirtilirken, karnabaharda arzdaki azalmanın fiyatları yukarı çektiği kaydedildi. Son günlerde hava koşullarının iyi gitmesiyle daha sık hasat edilebilen salatalık ve kabakta arz artışı yaşandığı, bunun da fiyatları aşağı çektiği bildirildi. Portakalda sezon sonuna yaklaşılmasıyla talebin azalması, limonda ithalat rejimi kararının piyasa fiyatlarını etkilemesi, elmada ise talep düşüşü fiyat gerilemesinde etkili oldu.

Girdi maliyetlerinde gübre ve mazot öne çıktı

Mart ayı verileri, tarımsal üretimde girdi maliyetlerindeki yükselişin de sürdüğünü gösterdi. Şubat ayına göre amonyum nitrat gübresi yüzde 26,5, amonyum sülfat gübresi yüzde 23,3, üre gübresi yüzde 19,5, DAP gübresi yüzde 9,6 ve 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 8,3 arttı. Aynı dönemde mazot fiyatı aylık bazda yüzde 22,3 yükseldi. Süt yemi yüzde 4,7, besi yemi ise yüzde 4 artış gösterdi. Tarım ilacı ve elektrikte aylık artış görülmezken yıllık bazda yükseliş devam etti.

Yıllık değişimlere bakıldığında ise gübrede daha belirgin artışlar kaydedildi. Mart 2025’e göre üre gübresi yüzde 62,1, amonyum sülfat gübresi yüzde 62, amonyum nitrat gübresi yüzde 57,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 48,4 ve DAP gübresi yüzde 47,9 arttı. Mazot fiyatındaki yıllık yükseliş yüzde 57,9’a ulaşırken, besi yeminde yüzde 37,3, süt yeminde yüzde 34,1, tarım ilacında yüzde 27,8 ve elektrikte yüzde 12,8 artış gerçekleşti.

Açıklamadaki not bölümünde, hal, pazar ve market verilerinin Ankara, İzmir, İstanbul, Mersin, Antalya ve Bursa illerinden derlenen ortalama fiyatlar olduğu belirtildi. Üretici fiyatlarının ise ürünlere göre önemli üretim merkezlerinden toplandığı kaydedildi. Pirinç, kuru fasulye, nohut, kırmızı ve yeşil mercimek için verilen hal fiyatlarının toptan satış fiyatları olduğu; dana eti, kuzu eti, Antep fıstığı ve fındıkta serbest piyasa fiyatlarının esas alındığı; yumurta üretici fiyatlarının ise Başmakçı ve Kaytaş verilerinin ortalamasından derlendiği bilgisi paylaşıldı.

Mart verilerine göre üretici-market zincirinde en yüksek fiyat farkı karnabaharda oluştu. Markette en sert artış yine karnabaharda görülürken, üreticide sivri biber ilk sırada yer aldı. Hem markette hem üreticide en güçlü düşüş kabakta kaydedildi. Aynı dönemde gübre, mazot ve yem fiyatlarındaki artış, tarımsal üretim maliyetleri üzerindeki baskının sürdüğünü ortaya koydu.

Seçilmiş Ürünlerde 27 Mart Üretici, Hal, Pazar ve Market Fiyatları (TL/kg)
ÜRÜNLER	Fiyat (TL/kg)				Fiyat Farkı (Yüzde)
	Üretici	Hal	Pazar	Market	Hal/ Üretici	Pazar/ Üretici	Market/ Üretici
Karnabahar	23,76	34,00	67,00	89,29	43,10	181,99	275,8
Portakal	13,71	32,00	41,67	50,04	133,41	203,91	265,0
Pırasa	16,64	28,00	45,00	56,51	68,27	170,43	239,6
Limon	31,87	59,50	94,50	97,23	86,70	196,52	205,1
Maydanoz (adet)	8,56	11,20	16,67	24,57	30,90	94,80	187,2
Marul (adet)	27,84	47,50	60,00	79,10	70,62	115,52	184,1
Ispanak	28,28	40,00	52,50	77,45	41,44	85,64	173,9
Elma	35,50	60,00	74,58	96,83	69,01	110,09	172,8
Kuru Soğan	5,80	10,70	15,00	15,53	84,48	158,62	167,7
Patates	8,40	15,70	22,00	22,28	86,90	161,90	165,3
Salatalık	39,50	45,90	76,67	102,97	16,20	94,09	160,7
Havuç	18,00	22,25	36,67	46,89	23,61	103,70	160,5
Patlıcan	68,75	99,50	121,67	178,99	44,73	76,97	160,4
Kuru İncir	250,00		635,00	638,66		154,00	155,5
Fındık (iç)	460,00		1160,00	1163,28		152,17	152,9
Kuru Kayısı	350,00		575,00	830,29		64,29	137,2
Yeşil Soğan (Demet)	17,44	23,67	40,00	40,97	35,70	129,36	134,9
Kabak	27,50	31,10	60,00	63,98	13,09	118,18	132,6
Nohut	36,78	65,00	80,00	83,38	76,73	117,51	126,7
Antep Fıstığı	650,00		1435,00	1440,92		120,77	121,7
Kuru Fasulye	39,86	65,00	85,00	86,17	63,07	113,25	116,2
B. Lahana	12,56	24,30	25,00	27,09	93,47	99,04	115,7
Kuru Üzüm	110,00		230,00	236,68		109,09	115,2
Domates	57,50	95,50	109,17	123,46	66,09	89,86	114,7
Yeşil Mercimek	39,43	65,00	80,00	81,03	64,85	102,89	105,5
Sivri Biber	112,50	177,00	200,00	225,52	57,33	77,78	100,5
Pirinç	51,75	72,00	80,00	94,43	39,13	54,59	82,5
Kırmızı Mercimek	45,88	70,00	80,00	81,54	52,57	74,37	77,7
Kuzu Eti	654,76			1149,76		-100,00	75,6
Yumurta	3,63		5,50	5,96		51,52	64,2
Dana Eti	633,51			985,45		-100,00	55,6
Zeytinyağı	271,25			321,78		-100,00	18,6
Beyaz peynir				373,00
Kaşar peyniri				494,66
Yoğurt				84,21
Tereyağı				612,75
Mısırözü yağı				120,14
Ayçiçek  yağı				105,36
Tavuk Eti				141,31
Toz şeker				47,85

Not: Hal, pazar ve market verileri Ankara, İzmir, İstanbul, Mersin, Antalya ve Bursa illerinden derlenen ortalama fiyatlardır. Üretici fiyatları ise ürünlere göre önemli üretim merkezlerinden derlenmektedir. Pirinç (Osmancık), kuru fasulye, nohut, kırmızı ve yeşil mercimek için belirtilen hal fiyatları toptan satış fiyatlarıdır. Dana eti, kuzu eti, Antep fıstığı ve fındık fiyatı serbest piyasa fiyatıdır. Yumurta üretici fiyatları Başmakçı ve Kaytaş verilerinin ortalaması alınarak derlenmektedir.

Ay Sonu Market Fiyatları
MARKET	Market Fiyatı (TL/kg)		Değişim (Yüzde)
ÜRÜNLER	25 Şubat 2026	27 Mart 2026	25 Şubat 2026/ 27 Mart 2026
Karnabahar	40,75	89,29	119,1
Sivri Biber	117,88	225,52	91,3
Domates	70,46	123,46	75,2
Patlıcan	111,06	178,99	61,2
Marul (adet)	53,20	79,10	48,7
Havuç	37,09	46,89	26,4
Patates	18,11	22,28	23,0
B. Lahana	22,28	27,09	21,6
Kuru Soğan	12,92	15,53	20,2
Ispanak	65,24	77,45	18,7
Tavuk Eti	123,16	141,31	14,7
Mısırözü yağı	104,77	120,14	14,7
Portakal	45,24	50,04	10,6
Maydanoz (adet)	22,24	24,57	10,5
Pırasa	51,58	56,51	9,5
Yeşil Mercimek	74,20	81,03	9,2
Kuru Kayısı	762,76	830,29	8,9
Yoğurt	78,52	84,21	7,2
Kırmızı Mercimek	76,13	81,54	7,1
Pirinç	89,91	94,43	5,0
Tereyağı	584,33	612,75	4,9
Kuzu Eti	1097,41	1149,76	4,8
Kaşar peyniri	474,91	494,66	4,2
Dana Eti	954,55	985,45	3,2
Kuru Fasulye	83,68	86,17	3,0
Zeytinyağı	313,12	321,78	2,8
Beyaz peynir	363,24	373,00	2,7
Kuru Üzüm	231,45	236,68	2,3
Toz şeker	46,89	47,85	2,0
Nohut	82,31	83,38	1,3
Kuru İncir	631,59	638,66	1,1
Elma	95,94	96,83	0,9
Mandalina	46,34	46,55	0,4
Ayçiçek  yağı	105,47	105,36	-0,1
Antep Fıstığı	1478,09	1440,92	-2,5
Limon	100,66	97,23	-3,4
Yeşil Soğan (Demet)	42,93	40,97	-4,6
Yumurta (adet)	6,33	5,96	-5,8
Fındık (iç)	1243,74	1163,28	-6,5
Salatalık	126,08	102,97	-18,3
Kabak	129,04	63,98	-50,4

 

Ay Sonu Üretici Fiyatları
ÜRETİCİ	Ay Sonu Üretici Fiyatı (TL/kg)		Değişim (Yüzde)
ÜRÜNLER	25 Şubat 2026	27 Mart 2026	25 Şubat 2026/ 27 Mart 2026
Sivri Biber	58,25	112,50	93,1
Karnabahar	12,36	23,76	92,2
Marul (adet)	16,29	27,84	70,9
Domates	35,00	57,50	64,3
Kuru soğan	4,00	5,80	45,0
Havuç	12,90	18,00	39,5
B. Lahana	9,97	12,56	26,0
Ispanak	23,36	28,28	21,1
Maydanoz (adet)	7,34	8,56	16,5
Patates	7,80	8,40	7,7
Yeşil Soğan (Demet)	16,20	17,44	7,7
Kuzu Eti	629,51	654,76	4,0
Pırasa	16,18	16,64	2,8
Dana Eti	621,04	633,51	2,0
Patlıcan	68,75	68,75	0,0
Kuru Fasulye	39,86	39,86	0,0
Nohut	36,78	36,78	0,0
Kırmızı Mercimek	45,88	45,88	0,0
Yeşil Mercimek	39,43	39,43	0,0
Kuru Kayısı	350,00	350,00	0,0
Kuru Üzüm	110,00	110,00	0,0
Kuru İncir	250,00	250,00	0,0
Antep Fıstığı	650,00	650,00	0,0
Pirinç	52,77	51,75	-1,9
Zeytinyağı	285,31	271,25	-4,9
Fındık (iç)	500,00	460,00	-8,0
Yumurta (adet)	4,18	3,63	-13,2
Elma	41,50	35,50	-14,5
Portakal	17,80	13,71	-23,0
Limon	45,00	31,87	-29,2
Salatalık	77,50	39,50	-49,0
Kabak	61,25	27,50	-55,1

 

GİRDİ FİYATLARI	2025 Mart	2026 Şubat	2026 Mart	Şubat 2026- Mart 2026 Değişim (%)	Mart 2025-Mart 2026 Değişim (%)
Amonyum sülfat %21 (TL/ton)	10.767	14.145	17.439	23,3	62
Amonyum nitrat %26 (TL/ton)	12.871	16.048	20.295	26,5	57,7
ÜRE (TL/ton)	19.200	26.037	31.124	19,5	62,1
DAP (TL/ton)	26.329	35.541	38.943	9,6	47,9
20.20.0 (TL/ton)	17.440	23.900	25.888	8,3	48,4
Mazot (TL/Litre)	47,57	61,41	75,12	22,3	57,9
Besi yemi (TL/ton)	12.435	16.411	17.070	4	37,3
Süt yemi (TL/ton)	13.580	17.383	18.205	4,7	34,1
Deltametrin EC (25g/L)	900	1150	1150	0	27,8
Elektrik (krş/kwh)	334,48	377,21	377,21	0	12,8