Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’de 2026 yılı bitkisel üretim tahminleri, özellikle tahıl ve meyve grubunda yüksek artış beklentisine işaret ediyor.
Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Fehmi Kiraz, TÜİK tarafından açıklanan yılın ikinci bitkisel üretim tahminlerini değerlendirerek, bu sezon yağışların ve hava koşullarının olumlu seyretmesinin üretim rakamlarına da yansıdığını söyledi.
Kiraz’ın verdiği bilgilere göre, tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde geçen yıla göre yüzde 17,3, meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde yüzde 60,8 artış beklenirken, sebze üretiminde yüzde 0,8 azalış öngörülüyor.
Bitkisel üretimde 2026 tahmini
| Ürün grubu | 2026 üretim tahmini | Yıllık değişim |
|---|---|---|
| Tahıllar ve diğer bitkisel ürünler | 78,6 milyon ton | +%17,3 |
| Sebzeler | 33 milyon ton | -%0,8 |
| Meyveler, içecek ve baharat bitkileri | 31,5 milyon ton | +%60,8 |
| Buğday | 24,8 milyon ton | — |
| Arpa | 10 milyon ton | — |
| Zeytin | 4,3 milyon ton | Uzun yıllar ortalamasının üzerinde |
Buğdayda kişi başına 288 kilogramlık üretim
Kiraz, özellikle buğday ve arpa üretimindeki yükselişi önemli bulduklarını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Buna göre, yaklaşık üretim miktarlarının tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde 78,6 milyon ton, sebzelerde 33 milyon ton, meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde ise 31,5 milyon ton olarak gerçekleşeceği öngörüldü. Özellikle buğday üretiminin 24,8 milyon tona, arpa üretiminin ise 10 milyon tona ulaşması sevindirici.”
Kiraz, 24,8 milyon tonluk buğday üretiminin kişi başına yaklaşık 288 kilograma karşılık geldiğini belirterek, bunun Türkiye’nin kişi başına yıllık 250 kilogramlık ihtiyacının üzerine çıktığını söyledi.
“Dolayısıyla 24,8 milyon tonluk buğday üretimi, kişi başı 288 kilogram ile Türkiye’nin 250 kilogramlık yıllık ihtiyacını rahatlıkla karşılamakta ve hatta üzerine çıkmaktadır. Bu durum, hem halkımızın gıda güvenliği hem de hayvan yemi tedariki açısından son derece olumlu bir gelişmedir.”
Buğdayda üretim-ihtiyaç karşılaştırması
| Gösterge | Miktar |
|---|---|
| Toplam buğday üretim tahmini | 24,8 milyon ton |
| Kişi başına üretim | 288 kg |
| Kişi başına yıllık ihtiyaç | 250 kg |
| Üretimin ihtiyacın üzerindeki farkı | 38 kg |
| Kişi başına ihtiyacın aşılma oranı | Yaklaşık %15,2 |
Bu tabloya göre, buğdayda tahmini üretim kişi başına yıllık ihtiyacın yaklaşık 38 kilogram üzerine çıkıyor.
Yağlı tohumlarda dışa bağımlılık sorunu sürüyor
Tahıl üretimindeki olumlu tabloya karşın yağlı tohumlu bitkilerde dış alım ihtiyacının devam etmesi bekleniyor.
Kiraz, yağlı tohumlu bitkiler içerisinde yalnızca ayçiçeğinde yüzde 22 artış görüldüğünü belirterek, bu alandaki açığın halen önemli boyutta olduğunu söyledi.
Kiraz, “Hem gıda yağı hem de hayvan yemi olarak kullanılan, altın değerindeki yağlı tohumlu bitkilerde dış açığımız yine yüzde 50 civarında seyredecek ve yaklaşık 2,5-3 milyar dolarlık dış alım yapmamız gerekecektir” dedi.
Bu nedenle destekleme politikalarında yağlı tohumlu bitkilere daha fazla ağırlık verilmesi gerektiğini belirten Kiraz, üreticinin bu alana yönlendirilmesinin dışa bağımlılığın azaltılması açısından önem taşıdığını ifade etti.
Yağlı tohumlarda öne çıkan tablo
| Başlık | Beklenti |
|---|---|
| Ayçiçeği üretimindeki artış | %22 |
| Yağlı tohumlarda dış açık | Yaklaşık %50 |
| Tahmini dış alım ihtiyacı | 2,5-3 milyar dolar |
Meyve üretiminde yüzde 60,8 artış bekleniyor
Meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde üretimin geçen yıla göre yüzde 60,8 artarak 31,5 milyon tona ulaşması bekleniyor.
Ancak üretimdeki artışın fiyatlara aynı yönde yansımadığına dikkat çeken Kiraz, bazı meyvelerde fiyatların üreticinin beklentisinin altında kaldığını söyledi.
“Halen hasadı devam eden elma ve zeytinde müdahale alımlarının güçlendirilmesi, fiyat dengesinin oluşmasında kritik rol oynayacaktır” diyen Kiraz, üretim artışının çiftçinin gelirine de yansıması gerektiğini vurguladı.
Zeytinde üretimin 4,3 milyon tona çıkması bekleniyor
Zeytin üretiminde ise dikkat çekici bir artış öngörülüyor.
Kiraz, Türkiye’de uzun yıllar ortalama zeytin üretiminin yaklaşık 2 milyon ton seviyesinde bulunduğunu, bu yıl ise üretimin 4,3 milyon tona ulaşmasının beklendiğini söyledi.
Bu tahmin gerçekleşirse zeytin üretimi uzun yıllar ortalamasının iki katından fazla seviyeye çıkacak.
Zeytin üretimi karşılaştırması
| Dönem | Üretim |
|---|---|
| Uzun yıllar ortalaması | Yaklaşık 2 milyon ton |
| 2026 tahmini | 4,3 milyon ton |
| Tahmini artış | Yaklaşık 2,3 milyon ton |
| Uzun yıllar ortalamasına göre artış | Yaklaşık %115 |
“Müdahale alımları zamanında ve daha yüksek hacimde yapılmalı”
Yüksek üretimin fiyatlarda üretici aleyhine baskı oluşturmaması gerektiğini vurgulayan Kiraz, çiftçinin üretimden vazgeçmemesi için müdahale alımlarının güçlendirilmesini istedi.
Kiraz şu önerileri sıraladı:
“Müdahale alımları bu yıl zamanında ve çok daha yüksek hacimde gerçekleştirilmeli, çiftçimizin kazancı güvence altına alınmalıdır. İhracat kanalları ve teşvikleri bu yıla özel artırılmalıdır. Kişi başı ortalama 2 kilogram olan yıllık tüketim, tüketici destekleri de sağlanarak iki katına çıkarılmalıdır. Zeytinyağı üretimindeki teşvikler ve tüketimi artırıcı politikalar güçlendirilmelidir.”
Buna göre zeytin ve zeytinyağında yalnızca üretimin artırılması değil, iç tüketimin ve ihracatın da aynı ölçüde güçlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Yaklaşık 100 milyon kişinin gıda ihtiyacı vurgusu
Kiraz, Türkiye’nin yalnızca kendi vatandaşlarının değil, turistlerin ve ülkede bulunan misafirlerin de gıda ihtiyacını karşılamak durumunda olduğuna dikkat çekti.
“86 milyon vatandaşımız ile 15 milyon turist ve misafirimiz olmak üzere yaklaşık 100 milyon insanın gıda güvenliğini bu kadim Anadolu topraklarında sağlamak, doğrudan milli güvenliğimiz ve beka meselemizdir” diyen Kiraz, tarımsal üretimin stratejik önemine vurgu yaptı.
Genel tablo, 2026’da özellikle buğday, arpa, meyve ve zeytin üretiminde güçlü artış beklendiğini, buna karşılık yağlı tohumlarda dışa bağımlılığın önemli bir sorun olmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.