Nöbetçi Eczaneler
Yeme davranışı her zaman fiziksel açlıktan kaynaklanmayabiliyor. Zor bir günün ardından, can sıkıntısı sırasında ya da stresli dönemlerde kişi tok olsa bile yemek yeme isteği duyabiliyor.
Uzmanlara göre fiziksel açlık genellikle yavaş gelişiyor, mide kazınması ve halsizlik gibi bedensel belirtilerle kendini gösteriyor ve yemek sonrasında doyum hissi oluşuyor. Duygusal açlıkta ise yeme isteği çoğunlukla aniden ortaya çıkıyor ve belirli yiyeceklere karşı yoğun bir istek hissedilebiliyor.
Kaygı ve üzüntü yağlı yiyeceklere yöneltebiliyor
Yeme davranışının yalnızca enerji ihtiyacıyla şekillenmediği belirtiliyor. Enerji ihtiyacından kaynaklanan açlık “homeostatik açlık”, enerji ihtiyacı olmadığı halde haz ve ödül amacıyla ortaya çıkan yeme davranışı ise “hedonik açlık” olarak tanımlanıyor.
Stres, kaygı, öfke, yalnızlık ve üzüntü gibi duygular bazı kişilerde özellikle yağ ve karbonhidrat içeriği yüksek yiyeceklere yönelimi artırabiliyor. Öfke ise daha hızlı ve kontrolsüz yemeyi tetikleyebiliyor.
Kısa süreli rahatlama, ardından pişmanlık
Duygusal yeme kısa süreli rahatlama sağlayabiliyor ancak sonrasında suçluluk, pişmanlık, memnuniyetsizlik ve kendini eleştirme gibi olumsuz duygular ortaya çıkabiliyor.
Kişi yeniden benzer duygular yaşadığında tekrar yemeğe yönelirse bu durum zamanla tekrarlayan bir döngüye dönüşebiliyor.
Bu döngünün fark edilmesinde, yeme isteğinin hangi duygunun ardından ortaya çıktığını gözlemlemek önem taşıyor.
Öğün atlamak kontrolsüz yeme isteğini artırabilir
Uzun süre aç kalmak ve öğün atlamak da kontrolsüz yeme isteğini artırabiliyor.
Duygusal yeme isteği geldiğinde su içmek, kısa yürüyüş yapmak veya hareket etmek dikkati başka yöne çevirmeye yardımcı olabiliyor. Ancak asıl önemli olan kişinin hangi duyguyla baş etmekte zorlandığını fark etmesi.
Yalnızlık, değersizlik, dışlanmışlık ve reddedilme hissi de kişiyi yemeğe yöneltebilirken, yiyeceklerin görünümü, kokusu, kolay ulaşılabilir olması ve reklamlar gibi çevresel etkenler de fiziksel açlık olmadığı halde yeme isteğini artırabiliyor.
Kontrol zorlaşıyorsa destek alınmalı
Yeme ataklarını kontrol etmekte zorlanılması, yemek sonrasında yoğun suçluluk veya çaresizlik yaşanması ve bu durumun günlük hayatı olumsuz etkilemesi halinde profesyonel destek alınması öneriliyor.
Özellikle ergenlik döneminde bilinçsiz diyetler ile sağlıksız kilo verme veya alma girişimlerinin fiziksel ve psikolojik sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.