Fidan, Witkoff ile ABD-İran teknik görüşmelerini değerlendirdi

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye-Mısır-Pakistan-Suudi Arabistan Dışişleri Bakanları Dördüncü Toplantısı için bulunduğu Mısır’ın başkenti Kahire’de gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Fidan, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının uygulanmasına yönelik ilk teknik görüşmelerin İsviçre’de başladığını belirterek, konuyu ABD Başkanı Donald Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile telefonda görüştüğünü söyledi.

Mutabakat zaptında bazı önemli başlıkların 60 günlük süre içinde ele alınmak üzere bırakıldığını ifade eden Fidan, özellikle yaptırımlar ve nükleer doğrulama konularında teknik ekiplerin yoğun çalışma yürütmesi gerektiğini kaydetti.

İki ülke arasında siyasi iradenin ortaya konulduğunu vurgulayan Fidan, önümüzdeki süreçte teknik sorunların aşılabileceğine inandığını dile getirdi. Ancak sürecin kolay olmayabileceğine işaret eden Fidan, “Tartıştıkları konular gerçekten önemli konular. Bunların teknik detaylarını hemen çözümlemek kolay olmayabilir. Zaman zaman tıkanmalar görebiliriz. Buna hazırlıklı olmak lazım.” dedi.

Fidan, bölgede süreci olumsuz etkileyebilecek aktörlere de dikkat çekerek, “Her zaman köşede bekleyen bir İsrail var, fırsatını bulur bulmaz konuları sabote etmeyi bekleyen.” ifadelerini kullandı.

Kahire’de yoğun diplomasi trafiği

Kahire’de iki gündür yoğun temaslarda bulunduklarını belirten Fidan, Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve ABD’nin Libya konusunda önemli bir görüşme gerçekleştirdiğini söyledi.

Görüşmede Libya’nın yanı sıra Akdeniz ve Afrika başlıklarının da ele alındığını aktaran Fidan, dört ülke arasında verimli bir görüş alışverişi yapıldığını ve bazı konularda uzlaşmaya zemin hazırlayan değerlendirmelerde bulunulduğunu ifade etti.

Fidan, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi tarafından da kabul edildiğini belirterek, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın mesaj ve selamlarını ilettiğini söyledi.

Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan dışişleri bakanlarının uzun bir çalışma mesaisi yaptığını belirten Fidan, bu dört ülkenin bölgenin sorunlarına sahip çıkma sorumluluğu taşıdığını vurguladı.

Fidan, bölgenin siyasi, güvenlik ve ekonomik meselelerine çözüm arayışında bölgesel çabaların önemine dikkat çekerek, savaş sonrası düzene ilişkin dışarıdan dayatılan bir vizyon yerine bölge ülkelerinin uluslararası işbirliği içinde kendi vizyonunu ortaya koyması gerektiğini söyledi.

Dışişleri Bakanı Fidan, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati ile de görüştüğünü, görüşmede iki ülke ilişkileri ve ortak gündem başlıklarının ele alındığını bildirdi.

ABD-İran Dolaylı Müzakerelerinde İkinci Tur Tamamlandı

İran ile ABD arasında Umman’ın arabuluculuğunda sürdürülen dolaylı temasların ikinci turu, İsviçre’nin Cenevre kentinde tamamlandı. Görüşmelerin ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, müzakere sürecinde “bundan sonra izlenecek yolu belirleyecek temel/rehber ilkeler” üzerinde genel bir uzlaşıya varıldığını belirterek, bir sonraki aşamanın metin çalışmaları açısından “daha zor ve detaylı” olacağına işaret etti.

ABD kanadından yapılan değerlendirmede ise temaslarda ilerleme sağlandığı, ancak çözüme bağlanması gereken çok sayıda konu ve teknik ayrıntı bulunduğu ifade edildi. Reuters’ın aktardığına göre, İran’ın kalan görüş ayrılıklarına ilişkin iki hafta içinde daha ayrıntılı öneriler sunması bekleniyor.

Heyetler ve gündem

Müzakerelerde İran heyetine Erakçi, ABD tarafına ise ABD Başkanı Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un başkanlık ettiği bildirildi. Reuters, ABD heyetinde Jared Kushner’in de yer aldığını aktardı. Görüşmelerin ana ekseninin, Tahran’ın nükleer programına ilişkin başlıklar ve yaptırımların geleceği olduğu belirtildi.

Bölgesel gerilim ve askeri hareketlilik gölgesi

Görüşmeler, bölgede askeri hareketliliğin arttığı bir dönemde gerçekleşti. Reuters, ABD’nin bölgedeki askeri varlığını güçlendirdiğine dair haber akışını ve taraflar arasındaki sert söylemlerin sürdüğünü not etti.

Sonraki adım ne?

Tarafların, olası bir anlaşma metnine ilişkin taslaklar üzerinde çalışıp karşılıklı paylaşım yapması ve ardından üçüncü tur için takvim oluşturması bekleniyor. Ancak hem Tahran’ın “zenginleştirme hakkı” vurgusu hem de Washington’un kapsam ve denetim başlıklarındaki talepleri nedeniyle, sürecin hızla sonuçlanacağına dair net bir takvim verilmiş değil.

Maskat’taki ABD-İran Temaslarında İlk Açıklama: Umman, “Diplomatik ve Teknik Müzakerelerin Yeniden Başlatılması” Hedefini Duyurdu

Umman’ın başkenti Maskat’ta ABD ile İran arasında yürütülen dolaylı görüşmelerin başladığı bildirildi. Umman Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, taraflar arasındaki temasların, İran’ın nükleer programı dosyasında yeniden müzakere zemini oluşturmayı amaçladığı ve bunun için “uygun koşulların hazırlanmasına” yoğunlaştığı kaydedildi. Açıklamada ayrıca görüşmelerin “sürdürülebilir güvenlik ve istikrara” katkı hedefiyle yürütüldüğü vurgulandı.

Heyetler ve arabuluculuk formatı

Görüşmelere İran adına Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD adına ise Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu özel temsilcisi Steve Witkoff katılıyor. Umman Dışişleri Bakanı Seyyid Bedir bin Hamad el-Busaidi’nin, iki heyetle ayrı ayrı görüşerek arabuluculuk yaptığı belirtildi. Bazı uluslararası haberlerde ABD heyetinde Jared Kushner’ın da yer aldığı aktarıldı.

Masadaki başlık: Nükleer dosya ve yaptırımlar

Taraflar arasındaki ana anlaşmazlığın, uranyum zenginleştirme faaliyetleri, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının akıbeti ve buna karşılık yaptırımların kaldırılması başlıklarında düğümlendiği belirtiliyor. ABD tarafının gündemi balistik füze programı ve bölgesel silahlı gruplarla ilişkiler gibi konularla genişletmek istediği; İran’ın ise müzakerelerin yalnızca nükleer dosya ile sınırlı kalması gerektiğini savunduğu kaydedildi.

“CENTCOM katılımı” iddiası

Öte yandan bazı haberlerde, ABD Merkez Kuvvetler Komutanı Amiral Brad Cooper’ın da heyette yer aldığı ileri sürüldü. Reuters’a konuşan bir İranlı diplomatik kaynak ise ABD’nin askeri yetkililerinin sürece dâhil edilmesine karşı çıkıldığını ve bu tür bir katılımın görüşmeleri zora sokabileceğini söyledi.