Kremlin’den S-400 açıklaması: “Türkiye ile temas halindeyiz”

Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini ismi açıklanmayan bir Körfez ülkesine satacağı ya da devredeceği yönündeki iddiaların ardından Kremlin’den dikkat çeken bir açıklama geldi.

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, gazetecilerin konuya ilişkin sorularını yanıtlarken ayrıntıya girmekten kaçındı. Peskov, S-400 sistemlerinin geleceği konusunda Rusya ile Türkiye arasında görüşmelerin devam ettiğini bildirdi.

“Son derece hassas bir mesele”

Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemlerini üçüncü bir ülkeye devretmeye hazırlandığı yönündeki haberlerin hatırlatılması üzerine Peskov, konunun hassasiyetine dikkat çekti.

Ankara’nın olası bir satış ya da devir işlemi için Moskova’dan izin isteyip istemediğine ilişkin soruyu da yanıtlayan Peskov, şu ifadeleri kullandı:

“Bu konuda söyleyebileceğim tek şey, bunun son derece hassas bir mesele olduğudur. Ancak bu konuda Türk tarafıyla temas halindeyiz ve temaslarımızı sürdürmeye devam edeceğiz.”

Peskov’un açıklamasında, S-400 sistemlerinin hangi ülkeye devredilebileceği, görüşmelerin hangi aşamada olduğu ya da Rusya’nın olası bir satışa onay verip vermediğine ilişkin ayrıntı yer almadı.

Körfez ülkesine satış iddiası gündeme gelmişti

Türkiye’nin envanterinde bulunan S-400 hava savunma sistemlerinin ismi açıklanmayan bir Körfez ülkesine satıldığı ya da satış sürecinin tamamlanmak üzere olduğu yönündeki iddialar kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştı.

İddialarda, satış işleminin kısa süre içerisinde kamuoyuna duyurulabileceği öne sürülürken Ankara’dan konuya ilişkin henüz kapsamlı ve resmi bir açıklama yapılmadı.

Kremlin’in açıklaması ise Moskova ile Ankara arasında S-400’lerin geleceğine ilişkin doğrudan bir temas yürütüldüğünü ortaya koyması bakımından önem taşıyor.

Üçüncü ülkeye satış için Rusya’nın onayı gerekiyor mu?

Savunma sanayisi alanında gerçekleştirilen uluslararası silah satışlarında, sistemlerin üçüncü bir ülkeye devredilmesi ihracat lisansları, son kullanıcı belgeleri ve taraflar arasında imzalanan sözleşmeler kapsamında değerlendiriliyor.

Bu nedenle Türkiye’nin S-400 sistemlerini başka bir ülkeye satması ya da devretmesi durumunda, Ankara ile Moskova arasında yapılan anlaşmaların hükümleri önem taşıyor.

Kremlin Sözcüsü Peskov’un konuyu “son derece hassas” olarak nitelendirmesi ve Türk tarafıyla temas halinde olduklarını açıklaması, olası bir devir işleminin iki ülke arasında diplomatik ve teknik görüşmelere konu olduğunu gösteriyor.

S-400 anlaşması Türkiye-ABD ilişkilerinde krize yol açmıştı

Türkiye, hava savunma ihtiyacını karşılamak amacıyla Rusya’dan S-400 sistemi satın alma kararı almış, ilk sistemlerin teslimatı 2019 yılında gerçekleştirilmişti.

Ankara’nın S-400 tedariki, başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere NATO ülkelerinin tepkisine neden olmuştu. Washington yönetimi, Rus yapımı sistemlerin NATO savunma altyapısıyla uyumlu olmadığını ve F-35 savaş uçakları açısından güvenlik riski oluşturabileceğini savunmuştu.

Türkiye ise S-400 sistemlerinin bağımsız şekilde kullanılacağını, NATO sistemleriyle entegre edilmeyeceğini ve başka ülkeler için tehdit oluşturmayacağını açıklamıştı.

Türkiye F-35 programından çıkarıldı

S-400 anlaşmasının ardından Türkiye, üretim ortağı olduğu F-35 savaş uçağı programından çıkarılmıştı.

Türkiye’nin F-35 projesinden çıkarılması savunma sanayisi alanındaki ilişkilerde uzun süreli bir anlaşmazlığa neden olurken, Türkiye için üretilen uçakların teslimatı da gerçekleştirilmemişti.

Ankara, program kapsamında yaptığı ödemelerin ve kazanılmış haklarının korunmasını isterken, ABD yönetimi S-400 sistemlerinin Türkiye’nin envanterinde bulunmasını gerekçe göstermişti.

CAATSA yaptırımları uygulanmıştı

ABD, Aralık 2020’de Türkiye’ye, “Amerika’nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası” olarak bilinen CAATSA kapsamında yaptırım uygulamıştı.

Yaptırımlar, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile bazı Türk yetkilileri hedef almıştı. Türkiye, bir NATO müttefikine CAATSA yaptırımı uygulanmasına sert tepki göstermiş ve kararın ittifak ilişkileriyle bağdaşmadığını açıklamıştı.

S-400 konusu, bu süreçten sonra Türkiye ile ABD arasındaki en önemli savunma ve dış politika başlıklarından biri haline gelmişti.

Ankara-Washington hattındaki görüşmeler yeniden hızlandı

Son dönemde Türkiye ile ABD arasında savunma sanayisi alanında gerçekleştirilen görüşmelerin yeniden hız kazanması, S-400 sistemlerinin geleceğine ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı.

Türkiye’nin F-16 savaş uçaklarının tedariki ve modernizasyonu konusundaki girişimleri, F-35 programına yeniden dönme ihtimali ve savunma sanayisindeki yaptırımların kaldırılması gibi başlıkların görüşmelerde ele alındığı belirtiliyor.

S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye devredilmesi yönündeki iddialar da Ankara-Washington hattındaki bu temaslarla birlikte değerlendiriliyor.

S-400’lerin geleceği merak konusu

Kremlin’in “Türkiye ile temas halindeyiz” açıklaması, S-400 sistemlerine ilişkin diplomatik trafiğin devam ettiğini ortaya koyarken, sürecin nasıl sonuçlanacağı merak konusu oldu.

Türkiye’nin sistemleri kullanmaya devam edip etmeyeceği, depoda tutacağı, üçüncü bir ülkeye devredip devretmeyeceği ya da farklı bir formül üzerinde anlaşma sağlanıp sağlanmayacağına ilişkin henüz resmi bir karar açıklanmadı.

Ankara ve Moskova’dan gelecek yeni açıklamaların, hem Türkiye-Rusya ilişkileri hem de Türkiye’nin ABD ve NATO ile yürüttüğü savunma diplomasisi açısından yakından takip edilmesi bekleniyor.

S-400’lerle ilgili dikkat çeken iddia: “Körfez ülkesine satıldı, bugün açıklanacak”

Hürriyet Gazetesi yazarı Abdülkadir Selvi, Türkiye’nin en çok tartışılan savunma projelerinden biri olan S-400 hava savunma sistemleriyle ilgili dikkat çekici bir iddia ortaya attı.

Selvi, Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerinin Körfez bölgesindeki bir ülkeye satıldığını ileri sürerken, satış işleminin kamuoyuna bugün duyurulabileceğini iddia etti.

Söz konusu iddia, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’da düzenlenen NATO Liderler Zirvesi kapsamında yaptığı açıklamaların ardından gündeme geldi.

“Birleşik Arap Emirlikleri ya da Katar”

Abdülkadir Selvi, sistemlerin hangi ülkeye devredildiğine ilişkin farklı değerlendirmeler bulunduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

“S-400’ler Körfez’deki bir ülkeye gidiyor. Dün son pürüzler üzerinde çalışılıyordu. Gece yarısı son pürüzlerin de giderildiği söylendi. Birleşik Arap Emirlikleri diyen var, Katar’ı işaret eden var. En iyisi resmi açıklamayı beklemek.”

Selvi’nin açıklamalarında satışın hangi ülkeye yapıldığına dair kesin bir bilgi yer almazken, iddiaların resmi makamlar tarafından henüz doğrulanmadığı görüldü.

F-35 sürecinde yeni dönem mi?

S-400 konusu, Türkiye ile ABD arasındaki savunma ilişkilerinin en önemli başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’daki NATO Zirvesi kapsamında yaptığı açıklamada Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını ve F-35 savaş uçaklarının yeniden teslim edileceğini açıklamıştı.

Bu açıklamaların ardından gözler yeniden Türkiye’nin envanterindeki S-400 sistemlerine çevrildi.

Uzun süredir uluslararası basında ve savunma çevrelerinde, Türkiye’nin S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye devretmesinin F-35 programına dönüşün önünü açabileceği yönünde değerlendirmeler yapılıyordu.

Neden S-400 şartı konuşuluyor?

Türkiye, Rusya ile 2017 yılında yaklaşık 2,5 milyar dolar değerinde S-400 hava savunma sistemi anlaşması imzaladı.

İlk sistem parçaları ise 12 Temmuz 2019 tarihinde Türkiye’ye ulaştı.

Bunun ardından ABD yönetimi;

  • Türkiye’yi F-35 ortak üretim programından çıkardı.
  • Türk pilotlarının eğitimini durdurdu.
  • Teslim edilmesi planlanan F-35 uçaklarını vermedi.
  • Aralık 2020’de CAATSA yaptırımlarını uygulamaya koydu.

ABD Kongresi, Türkiye’nin S-400 sistemlerini elinde bulundurduğu sürece F-35 satışının gerçekleştirilemeyeceğini karara bağlamıştı.

Satış için Rusya’nın onayı gerekiyor

Savunma uzmanlarına göre S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye devredilebilmesi için üretici ülke olan Rusya’nın onay vermesi gerekiyor.

Son dönemde uluslararası basında yer alan değerlendirmelerde Moskova’nın prensipte böyle bir satışa karşı çıkmayabileceği öne sürülürken, Körfez ülkelerine olası satış senaryolarının hem Washington hem de Moskova tarafından yakından takip edildiği belirtiliyor.

Ancak bu konuda da taraflardan herhangi bir resmi açıklama yapılmış değil.

Resmi açıklama bekleniyor

Abdülkadir Selvi’nin gündeme taşıdığı S-400 satışına ilişkin iddia, Türkiye’nin savunma politikaları ve F-35 programına olası dönüşü açısından büyük önem taşıyor.

Bununla birlikte, S-400 sistemlerinin satıldığına veya devredildiğine ilişkin Türkiye, Rusya ya da söz konusu olduğu iddia edilen Körfez ülkelerinden henüz resmi bir doğrulama yapılmadı. Gözler, gün içerisinde yapılması beklenen olası açıklamalara çevrilmiş durumda.

Trump: Erdoğan’a duyduğum saygı sayesinde NATO Zirvesi’ne gidiyorum

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’da yapılacak NATO Zirvesi öncesi Türkiye’ye yönelik dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Beyaz Saray’da NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile bir araya gelen Trump, gazetecilerin soruları üzerine 7-8 Temmuz’da Ankara’da gerçekleştirilecek zirveye katılım kararını değerlendirdi.

Trump, NATO Zirvesi’nin Türkiye dışında başka bir ülkede yapılması halinde katılmayı düşünmeyeceğini belirterek, Ankara’ya gitme kararında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a duyduğu saygının etkili olduğunu söyledi.

ABD Başkanı Trump, açıklamasında, “Erdoğan’a duyduğum saygı sayesinde gidiyorum” ifadelerini kullandı. Trump’ın bu sözleri, zirve öncesinde Washington-Ankara hattındaki diplomatik temasların ve liderler düzeyindeki ilişkinin önemini bir kez daha gündeme taşıdı.

Trump’tan Erdoğan’a övgü

Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a ilişkin değerlendirmesinde dostluk ve liderlik vurgusu yaptı. Erdoğan’ı “güçlü bir lider” olarak nitelendiren Trump, Türkiye’nin savunma kapasitesine de ayrıca dikkat çekti.

ABD Başkanı, “Erdoğan iyi bir arkadaşım. Çok iyi bir lider, harika bir ordu kurdu” dedi.

Trump, Türkiye’nin askeri gücünün uluslararası kamuoyunda yeterince fark edilmediğini savunarak, “İnsanlar Türkiye’nin askeri açıdan ne kadar büyük ve güçlü bir ülke olduğunun farkında değil” ifadelerini kullandı.

Bu açıklamalar, Ankara’da yapılacak zirvenin yalnızca NATO gündemi açısından değil, Türkiye-ABD ilişkileri bakımından da kritik bir diplomatik başlık haline geldiğini gösterdi.

Ankara’daki zirve öncesi kritik temas

Türkiye, Temmuz ayında NATO liderlerini Ankara’da ağırlamaya hazırlanıyor. Zirve öncesinde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Washington ziyareti, ittifakın geleceği, savunma harcamaları, Avrupa güvenliği ve ABD’nin NATO içindeki rolüne ilişkin tartışmaların yoğunlaştığı bir döneme denk geldi.

Trump ile Rutte’nin Beyaz Saray’daki görüşmesinde de NATO’nun gündemindeki temel başlıkların ele alındığı belirtildi. Görüşmenin ardından gazetecilerin karşısına geçen Trump, zirveye katılımını Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan üzerinden değerlendirdi.

Trump’ın “başka bir ülkede olsa gitmezdim” anlamına gelen açıklaması, Ankara’daki NATO Zirvesi’nin ABD yönetimi açısından özel bir siyasi ve diplomatik anlam taşıdığı şeklinde yorumlandı.

Türkiye’ye jet motoru ve F-35 mesajı

Trump’ın açıklamalarında öne çıkan bir diğer başlık ise savunma sanayii oldu. ABD Başkanı, Türkiye’nin uzun süredir gündeminde olan F-35 savaş uçakları ve jet motorları konusuna ilişkin olumlu mesajlar verdi.

Trump, F-35 ve jet motorlarıyla ilgili olarak, “Türkiye’yi memnun edecek bir şeyler yapacağım” dedi. ABD Başkanı, satış sürecinin Türkiye’nin beklentileri doğrultusunda ilerleyebileceği yönünde de değerlendirmede bulundu.

Gazetecilerin, “Türkiye’ye büyük bir hediye paketi ile mi gidiyorsunuz?” sorusuna Trump’ın “Sanırım” yanıtını vermesi, Ankara ziyareti öncesi savunma alanında yeni bir adım atılabileceği ihtimalini güçlendirdi.

Bu açıklama, Türkiye’nin ABD’den savunma tedariki konusundaki beklentilerinin yeniden diplomatik gündemin üst sıralarına taşındığını gösterdi.

S-400 dosyası yeniden gündemde

Türkiye-ABD savunma ilişkilerinin en kritik başlıklarından biri olan S-400 meselesi de açıklamalarda yeniden gündeme geldi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD’li yetkililerin Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemi nedeniyle gündeme gelen ABD yasalarına uyum durumunu incelediğini söyledi.

S-400 meselesi, geçmiş yıllarda Türkiye’nin F-35 programından çıkarılması ve iki ülke arasında savunma sanayii alanındaki iş birliğinin sınırlanmasıyla sonuçlanan en önemli anlaşmazlık başlıklarından biri olmuştu.

Trump yönetiminin, Kongre’deki itirazlara rağmen Türkiye’ye jet motoru satış sürecini ilerletmeye hazırlandığına ilişkin haberler de Washington’daki tartışmaların sürdüğünü ortaya koydu.

Ankara-Washington hattında yeni dönem mesajı

Trump’ın Erdoğan’a yönelik övgü dolu ifadeleri ve Ankara’daki NATO Zirvesi’ne katılım kararını doğrudan Cumhurbaşkanı Erdoğan’a duyduğu saygıyla ilişkilendirmesi, iki ülke ilişkilerinde liderler diplomasisinin yeniden öne çıkabileceğine işaret etti.

Özellikle savunma sanayii, NATO içindeki yük paylaşımı, bölgesel güvenlik, Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu’daki gelişmeler ve ittifakın geleceği gibi başlıkların Ankara’daki zirvede masaya gelmesi bekleniyor.

Trump’ın açıklamaları, Türkiye’nin NATO içindeki konumunun ve askeri kapasitesinin ABD yönetimi tarafından güçlü biçimde vurgulandığı bir döneme denk geldi.

Zirvede ikili görüşme beklentisi

Ankara’daki NATO Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında ikili bir görüşme yapılması bekleniyor. Bu görüşmede savunma sanayii dosyaları, F-35 süreci, jet motoru satışı, S-400 meselesi, bölgesel krizler ve NATO’nun yeni dönem stratejisinin ele alınabileceği değerlendiriliyor.

Trump’ın zirve öncesi yaptığı açıklamalar, Ankara’daki temasların yalnızca NATO gündemiyle sınırlı kalmayacağını, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir diplomatik sayfa açılabileceğini de gösterdi.

ABD Başkanı’nın, “Erdoğan’a duyduğum saygı sayesinde gidiyorum” sözleri ise zirve öncesi en dikkat çeken siyasi mesajlardan biri oldu.

ABD Büyükelçisi Barrack: Türkiye’nin F-35 programına dönüşü NATO’yu güçlendirir

ABD’nin Ankara Büyükelçisi Barrack, Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2026’daki konuşmasında değindiği konulara ilişkin Fox News Digital’e yazılı mülakat verdi.

ADF’de dile getirdiği konuları hatırlatan Barrack, ABD Başkanı Donald Trump’ın dış politika yaklaşımına ve Türk-Amerikan ilişkilerine dair görüşlerini paylaştı.

Türkiye’nin Rusya’dan S-400 satın alması ve bu süreçte F-35 programından çıkarılması konusundaki tavrını vurgulayan ABD’li Büyükelçi, Ankara’nın F-35 programına dönmesini istediklerini yineledi.

Tom Barrack, “Türkiye, kritik ABD varlıklarına ev sahipliği yapan, NATO misyonlarına katkıda bulunan ve ortak tehditlere karşı koyan hayati bir müttefiktir. S-400 alımının tetiklediği yaptırımlar ve F-35 programından dışlanma, ilişkileri gereksiz yere gerginleştirirken, Rusya bu durumdan faydalanmaktadır.” değerlendirmesini yaptı.

S-400 meselesinin çözümüne ilişkin önceki ifadelerine atıf yapan Barrack, “S-400 sorunu, Başkan Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki güçlü kişisel ilişki temelinde, Bakan (Marco) Rubio’nun hassas diplomasisi yoluyla birkaç ay içinde çözülebilir ve çözülmelidir.” ifadesini kullandı.

ABD’li Büyükelçi, 2020 yılının Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nın (NDAA) 1245. maddesine atıfta bulunarak, “Rus S-400 sisteminin mülkiyet ve işlevselliğinin doğrulanabilir şekilde sona erdirilebileceğini” ve bu durumun ABD Savunma Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı tarafından Kongre’ye sunulacak “F-35 teknolojisinin tehlikede olmadığını teyit eden” resmi belgelerle tescil edilebileceğini belirtti.

Ankara’nın F-35 programına dönmesinin Amerikan savunma teknolojilerinden taviz anlamına gelmediğini vurgulayan Barrack, “Söylediğim şey, gerçek bir başarının yakın olduğudur, Türkiye’nin F-35 ekosistemindeki rolünün yeniden tesis edilmesi, NATO’nun birlikte çalışabilirliğinin güçlendirilmesi, ABD sanayisinin canlandırılması ve Rusya’nın etkisinin ortadan kaldırılmasıdır.” değerlendirmesinde bulundu.

ABD’nin Ankara Büyükelçisi Barrack, “Güç yoluyla barışa, gerçeklerin samimi şekilde değerlendirilmesine ve Amerika’yı sonsuz çatışmalara sürüklemeden ABD’nin çıkarlarını koruyan sonuçlar elde etmeye inanıyoruz. Türkiye gibi kilit ortaklarla pragmatik işbirliği ve istikrarsız bir bölgede daha fazla istikrara giden net bir yol istiyoruz.” ifadelerini kullandı.

Hizbullah ve İsrail

Büyükelçi Barrack, İsrail’i Hizbullah ile eşdeğer gördüğü yorumları üzerine gelen tepkilere karşı çıkarak, sözlerinin sadece sahadaki “gerçekçiliği” yansıttığını ve ABD politikasında bir değişiklik olmadığını savundu.

Barrack, “İsrail-Hizbullah ateşkesini bir mola olarak tanımladığımda ve herkesin eşit derecede güvenilmez olduğunu söylediğimde, sadece sahadaki bariz gerçeği ifade ediyordum. Bu bir gerçekçiliktir, herhangi bir tarafı eleştirmek değildir.” değerlendirmesinde bulundu.

Kasım 2024’teki ve Nisan 2026’daki ateşkes süreçlerinin, sahadaki durumun “çok kırılgan” olduğunu kanıtladığına dikkati çeken Barrack, ihlaller, yeniden silahlanma ve vekalet savaşlarının “karşılıklı güvensizliğin” temelini oluşturduğunu savundu.

ABD’li diplomat, “İşte bu karşılıklı güvensizlik, bu yönetimin ateşkes anlaşmasını ilk etapta arabuluculuk yoluyla sağlamasının tam da asıl nedenidir, anlamsız katliamları durdurmak, nefes alma imkanı yaratmak ve Lübnan’ın egemenliğini ve İsrail’in güvenliğini güçlendirecek, denetlenebilir ve uygulanabilir bir yol çizmek.” ifadelerini kullandı.

Hizbullah ile ilgili ifadelerinin bir “yumuşaklık” anlamına gelmediğini kaydeden Barrack, “Onlara hiçbir zaman güvenmedik. Lübnan içinde, Hizbullah siyasi partisinin, Lübnan hükümetinde parlamento koltuklarına sahip olan terör örgütü Hizbullah’tan farklı olduğunu kabul ediyoruz. Bu konudaki siyasi güvenin kazanılması gerekecek.” dedi.

“Hedefin Hizbullah’ı yok etmek olmadığı konusundaki sözlerimin arkasındayım.” diyen Barrack, sorunun köküne inmeleri ve İran’ın Hizbullah’a desteğini kesmeleri gerektiğini belirtti.

Öte yandan Barrack, ADF’de dile getirdiği “güçlü liderlik rejimleri” ifadesine ilişkin tartışmalara da değinerek, bu konuda ideolojik değil sahadaki gözlemlerine dayanarak konuştuğunu kaydetti.

ABD Büyükelçisi, “Güçlü liderlik rejimlerinin Orta Doğu’da gerçekten işe yarayan tek yapı olduğunu söylediğimde, ideolojiden değil, onlarca yıllık zorlu gözlemlerden yola çıkarak konuşuyordum.” değerlendirmesini yaptı.

Barrack, Arap Baharı’ndan sonra Batı tarzı demokrasiyi hızla benimsemeye çalışan ülkelerin büyük ölçüde başarısız olduğunu ve çoğu zaman kaosa sürüklendiğini, aynı süreçte “Körfez monarşilerinin” ise istikrar, sonuç odaklı liderlik, güvenlik ve ekonomik büyüme sayesinde gerçek iyileşmeler gösterdiğini savundu.