S-400’lerle ilgili dikkat çeken iddia: “Körfez ülkesine satıldı, bugün açıklanacak”

Hürriyet Gazetesi yazarı Abdülkadir Selvi, Türkiye’nin en çok tartışılan savunma projelerinden biri olan S-400 hava savunma sistemleriyle ilgili dikkat çekici bir iddia ortaya attı.

Selvi, Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerinin Körfez bölgesindeki bir ülkeye satıldığını ileri sürerken, satış işleminin kamuoyuna bugün duyurulabileceğini iddia etti.

Söz konusu iddia, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’da düzenlenen NATO Liderler Zirvesi kapsamında yaptığı açıklamaların ardından gündeme geldi.

“Birleşik Arap Emirlikleri ya da Katar”

Abdülkadir Selvi, sistemlerin hangi ülkeye devredildiğine ilişkin farklı değerlendirmeler bulunduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

“S-400’ler Körfez’deki bir ülkeye gidiyor. Dün son pürüzler üzerinde çalışılıyordu. Gece yarısı son pürüzlerin de giderildiği söylendi. Birleşik Arap Emirlikleri diyen var, Katar’ı işaret eden var. En iyisi resmi açıklamayı beklemek.”

Selvi’nin açıklamalarında satışın hangi ülkeye yapıldığına dair kesin bir bilgi yer almazken, iddiaların resmi makamlar tarafından henüz doğrulanmadığı görüldü.

F-35 sürecinde yeni dönem mi?

S-400 konusu, Türkiye ile ABD arasındaki savunma ilişkilerinin en önemli başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’daki NATO Zirvesi kapsamında yaptığı açıklamada Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını ve F-35 savaş uçaklarının yeniden teslim edileceğini açıklamıştı.

Bu açıklamaların ardından gözler yeniden Türkiye’nin envanterindeki S-400 sistemlerine çevrildi.

Uzun süredir uluslararası basında ve savunma çevrelerinde, Türkiye’nin S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye devretmesinin F-35 programına dönüşün önünü açabileceği yönünde değerlendirmeler yapılıyordu.

Neden S-400 şartı konuşuluyor?

Türkiye, Rusya ile 2017 yılında yaklaşık 2,5 milyar dolar değerinde S-400 hava savunma sistemi anlaşması imzaladı.

İlk sistem parçaları ise 12 Temmuz 2019 tarihinde Türkiye’ye ulaştı.

Bunun ardından ABD yönetimi;

  • Türkiye’yi F-35 ortak üretim programından çıkardı.
  • Türk pilotlarının eğitimini durdurdu.
  • Teslim edilmesi planlanan F-35 uçaklarını vermedi.
  • Aralık 2020’de CAATSA yaptırımlarını uygulamaya koydu.

ABD Kongresi, Türkiye’nin S-400 sistemlerini elinde bulundurduğu sürece F-35 satışının gerçekleştirilemeyeceğini karara bağlamıştı.

Satış için Rusya’nın onayı gerekiyor

Savunma uzmanlarına göre S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye devredilebilmesi için üretici ülke olan Rusya’nın onay vermesi gerekiyor.

Son dönemde uluslararası basında yer alan değerlendirmelerde Moskova’nın prensipte böyle bir satışa karşı çıkmayabileceği öne sürülürken, Körfez ülkelerine olası satış senaryolarının hem Washington hem de Moskova tarafından yakından takip edildiği belirtiliyor.

Ancak bu konuda da taraflardan herhangi bir resmi açıklama yapılmış değil.

Resmi açıklama bekleniyor

Abdülkadir Selvi’nin gündeme taşıdığı S-400 satışına ilişkin iddia, Türkiye’nin savunma politikaları ve F-35 programına olası dönüşü açısından büyük önem taşıyor.

Bununla birlikte, S-400 sistemlerinin satıldığına veya devredildiğine ilişkin Türkiye, Rusya ya da söz konusu olduğu iddia edilen Körfez ülkelerinden henüz resmi bir doğrulama yapılmadı. Gözler, gün içerisinde yapılması beklenen olası açıklamalara çevrilmiş durumda.

Ankara’da tarihi NATO günü: Zirvenin ilk gününe Erdoğan-Trump görüşmesi, F-35, CAATSA ve savunma sanayii damga vurdu

ANKARA – Türkiye, NATO tarihinin en kritik buluşmalarından birine ev sahipliği yapıyor. 36’ncı NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nin ilk gününde Ankara’da yoğun diplomasi trafiği yaşandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenen zirve kapsamında başkent, devlet ve hükümet başkanlarını, dışişleri ve savunma bakanlarını, NATO ve Avrupa Birliği’nin üst düzey temsilcilerini, askeri heyetleri, diplomatları ve savunma sanayii dünyasının önde gelen isimlerini ağırladı.

7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenen zirvenin ana programı Cumhurbaşkanlığı Külliyesi ve ATO Congresium merkezli yürütüldü. NATO’nun resmi programında ilk günün en önemli başlıkları arasında Savunma Sanayii Forumu, Ukrayna gündemli temaslar, NATO-AB görüşmeleri, dışişleri ve savunma bakanlarının programları ile liderler onuruna verilen resepsiyon ve akşam yemeği yer aldı.

Ankara’daki ilk gün, sadece NATO içi savunma ve güvenlik başlıklarıyla değil, Türkiye-ABD ilişkileri açısından da tarihi mesajlara sahne oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın görüşmesi, zirvenin en çok izlenen diplomatik teması oldu. Görüşmede F-35 savaş uçakları ve CAATSA yaptırımları öne çıktı. Erdoğan, F-35 konusunda zirveden “hayırlı bir karar” çıkacağına inandığını belirtirken, Trump CAATSA yaptırımlarına ilişkin “kaldırabileceğimizi söyleyebilirim” mesajını verdi. Bu açıklamalar, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir sayfanın açılıp açılmayacağı sorusunu zirvenin merkezine taşıdı.

Ankara dünya diplomasisinin merkezi oldu

Zirvenin ilk günü başkentte çok yönlü bir diplomasi trafiği yaşandı. NATO üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanları ile ittifakın üst düzey temsilcileri Ankara’ya gelirken, Ukrayna ve Güney Kore gibi ortak ülkelerin liderleri de zirve programında yer aldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirve kapsamında dünya liderlerini ağırlarken, gün boyunca ikili görüşmeler, heyetler arası temaslar, savunma sanayii oturumları, güvenlik panelleri ve resepsiyonlar düzenlendi.

Ankara’daki zirve, Türkiye’nin 2004 İstanbul Zirvesi’nden sonra NATO içinde üstlendiği en önemli ev sahipliklerinden biri olarak kayıtlara geçti. Ancak bu kez gündem çok daha genişti. Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Avrupa güvenliğini yeniden şekillendirdiği, Orta Doğu’da İran-İsrail geriliminin küresel dengeleri etkilediği, ABD’nin NATO müttefiklerinden daha yüksek savunma harcaması talep ettiği ve Avrupa’nın kendi güvenlik kapasitesini artırma arayışında olduğu bir dönemde Ankara, İttifak’ın gelecek vizyonunun konuşulduğu merkez haline geldi.

İlk günün katılım tablosu: Ankara’da hangi düzeyde kimler vardı?

Zirvenin ilk gününde Ankara’ya devlet başkanları, başbakanlar, bakanlar, NATO yöneticileri, AB temsilcileri ve askeri heyetler geldi. Kamuya açık programlarda NATO üyesi 32 ülkenin liderlerinin Ankara’da bir araya geldiği, zirvenin Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlendiği ve ana temasların Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde yapıldığı belirtildi.

Katılım düzeyi Ankara’daki temsil İlk gün öne çıkan çerçeve
NATO üyesi ülkeler 32 ülke İttifakın devlet ve hükümet başkanları Ankara Zirvesi için Türkiye’de bir araya geldi.
Devlet başkanları Çok sayıda ABD, Fransa, Finlandiya, Ukrayna, Güney Kore, Hırvatistan ve Çekya gibi ülkelerden lider düzeyinde katılım öne çıktı.
Başbakanlar / hükümet başkanları Çok sayıda Almanya, İngiltere, Kanada, Estonya, İsveç, Hollanda ve diğer ülkelerden başbakan düzeyinde katılım gerçekleşti.
Bakanlar Geniş katılım Dışişleri ve savunma bakanları zirve programı, forumlar ve ikili temaslarda yer aldı.
NATO yönetimi Üst düzey NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ve NATO Genel Sekreter Yardımcısı Radmila Shekerinska ilk gün konuşmalar yaptı.
Avrupa Birliği Üst düzey AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, NATO ile birlik mesajı verdi.
Askeri heyetler Genelkurmay düzeyi Türk ve ABD askeri heyetleri dahil olmak üzere askeri düzeyde temaslar gerçekleştirildi.
Savunma sanayii temsilcileri Geniş katılım NATO Savunma Sanayii Forumu kapsamında şirketler, kurumlar ve müttefik ülkeler yeni projeleri görüştü.

İlk gün adı öne çıkan liderler ve temsil düzeyleri

Ankara’ya kimler geldi? Zirvede 32 NATO ülkesi, davetli liderler, AB ve bakanlar düzeyinde yoğun katılım

36’ncı NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nin ilk gününde Ankara, dünya diplomasisinin merkezi haline geldi. Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde NATO üyesi 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanlarını ağırlarken; Ukrayna, Güney Kore, Japonya, Avustralya, Yeni Zelanda ve Körfez ülkeleri gibi NATO dışı ortaklardan da üst düzey katılım gerçekleşti. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, zirve kapsamında NATO üyesi 32 ülkenin liderlerinin yanı sıra çok sayıda davetli lider, 100’e yakın bakan, üst düzey diplomat, uluslararası kuruluş temsilcileri ve binlerce yabancı misafirin Ankara’da ağırlandığını duyurmuştu.

NATO’nun resmi programında da zirvenin 7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde Ankara’da yapıldığı, 7 Temmuz’daki programda savunma sanayii forumu, dışişleri ve savunma bakanları düzeyindeki temaslar, NATO-AB görüşmeleri, devlet ve hükümet başkanları ile eşleri onuruna verilen resepsiyon ve akşam yemeğinin yer aldığı görüldü.

Genel katılım bilançosu

Katılım düzeyi Sayı / Kapsam Açıklama
NATO üyesi ülke sayısı 32 ülke İttifakın tüm üyeleri Ankara Zirvesi’nde lider düzeyinde temsil edildi.
NATO üyesi devlet ve hükümet başkanları 32 lider düzeyi temsil Ülkeler yönetim sistemlerine göre cumhurbaşkanı, başbakan veya şansölye düzeyinde yer aldı.
NATO dışı davetli liderler Ukrayna ve Güney Kore başta olmak üzere Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung zirve programında öne çıktı.
AB temsilcileri 2 üst düzey isim AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen Ankara’daki NATO-AB temaslarında yer aldı.
Bakan düzeyi katılım 100’e yakın bakan Dışişleri, savunma ve ilgili bakanlar zirve programı, forumlar ve çalışma yemeklerinde temsil edildi.
Diplomat ve uluslararası kuruluş temsilcileri Çok sayıda NATO, AB, ortak ülkeler ve delegasyonlar Ankara’daki temaslara katıldı.
Yabancı misafir ve heyetler Binlerce kişi Zirve nedeniyle başkentte geniş kapsamlı diplomatik, askeri, medya ve güvenlik trafiği oluştu.

NATO üyesi 32 ülkenin lider düzeyi katılım tablosu

No Ülke / Kurum Ankara’daki lider düzeyi temsil Görevi / Düzeyi Not
1 Türkiye Recep Tayyip Erdoğan Cumhurbaşkanı / Ev sahibi lider Zirveye ev sahipliği yaptı; liderleri Külliye’de ağırladı.
2 ABD Donald Trump Başkan Erdoğan ile görüştü; F-35 ve CAATSA başlığı zirvenin merkezine oturdu.
3 Almanya Friedrich Merz Başbakan / Şansölye Ankara’ya gelen liderler arasında yer aldı.
4 Fransa Emmanuel Macron Cumhurbaşkanı Zirveye katılmak üzere Ankara’ya geldi.
5 İngiltere Keir Starmer Başbakan İngiltere heyetiyle Ankara’ya ulaştı.
6 Kanada Mark Carney Başbakan Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından kabul edildi.
7 Finlandiya Alexander Stubb Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüştü; zirveyi “en önemli NATO zirvelerinden biri” olarak değerlendirdi.
8 İsveç Ulf Kristersson Başbakan NATO’nun GlobalEye kararı ve Ukrayna’ya destek mesajlarıyla öne çıktı.
9 Estonya Kristen Michal Başbakan Türkiye ile savunma sanayii iş birliğine dikkat çekti.
10 Hollanda Rob Jetten Başbakan Finlandiya Cumhurbaşkanı Stubb ile yapay zeka yönetişimi çağrısında bulundu.
11 Çekya Petr Pavel / Andrej Babis Cumhurbaşkanı / Başbakan Hem Cumhurbaşkanı Pavel hem Başbakan Babis zirveye katıldı.
12 Hırvatistan Zoran Milanovic Cumhurbaşkanı Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından Ankara’da karşılandı.
13 İtalya Giorgia Meloni Başbakan NATO üyesi liderler düzeyindeki katılım listesinde yer aldı.
14 İspanya Pedro Sanchez Başbakan NATO lider düzeyi katılımı kapsamında Ankara’da temsil edildi.
15 Portekiz Luis Montenegro Başbakan NATO üyesi ülke liderleri arasında yer aldı.
16 Yunanistan Kyriakos Mitsotakis Başbakan NATO üyesi liderler düzeyindeki katılımda yer aldı.
17 Polonya Karol Nawrocki Cumhurbaşkanı NATO’nun doğu kanadı güvenliği açısından öne çıkan ülkelerden biri olarak temsil edildi.
18 Romanya Nicusor Dan Cumhurbaşkanı Karadeniz güvenliği başlığı nedeniyle zirvenin önemli ülkelerinden biri oldu.
19 Letonya Edgars Rinkevics Cumhurbaşkanı Baltık güvenliği gündemiyle temsil edildi.
20 Litvanya Gitanas Nauseda Cumhurbaşkanı Baltık hattındaki güvenlik başlıklarında yer aldı.
21 Norveç Jonas Gahr Store Başbakan Kuzey Avrupa güvenliği ve savunma harcamaları gündeminde yer aldı.
22 Danimarka Mette Frederiksen Başbakan Kuzey Avrupa ve Baltık güvenliği başlıkları kapsamında temsil edildi.
23 Belçika Bart De Wever Başbakan Belçika ayrıca savunma bakanı düzeyinde de temas yürüttü.
24 Lüksemburg Luc Frieden Başbakan NATO lider düzeyi katılımı kapsamında temsil edildi.
25 İzlanda Kristrun Frostadottir Başbakan İzlanda ayrıca dışişleri bakanı düzeyinde savunma sanayii forumunda öne çıktı.
26 Macaristan Peter Magyar Başbakan NATO lider düzeyi katılımı kapsamında listede yer aldı.
27 Slovakya Peter Pellegrini Cumhurbaşkanı Orta Avrupa güvenlik gündeminde temsil edildi.
28 Slovenya Janez Jansa Başbakan NATO lider düzeyi katılımı kapsamında yer aldı.
29 Bulgaristan Rumen Radev Cumhurbaşkanı Balkanlar ve Karadeniz güvenliği gündeminin parçası olarak temsil edildi.
30 Arnavutluk Edi Rama Başbakan Balkanlar’ın Avrupa-Atlantik entegrasyonu başlığıyla öne çıkan ülkelerden biri oldu.
31 Karadağ Jakov Milatovic Cumhurbaşkanı Karadağ ayrıca dışişleri bakanı düzeyinde de zirveye ilişkin açıklama yaptı.
32 Kuzey Makedonya Gordana Siljanovska-Davkova Cumhurbaşkanı Balkanlar ve NATO genişleme/güvenlik gündemi kapsamında temsil edildi.

NATO dışı davetli liderler, AB ve ortak ülkeler

NATO’nun resmi programında Güney Kore Cumhurbaşkanı, Ukrayna Cumhurbaşkanı, AB Konseyi Başkanı ve AB Komisyonu Başkanı’nın davetli olarak yer aldığı; ayrıca bazı ortak ülkelerin dışişleri veya savunma bakanları düzeyinde programa katıldığı görüldü. Program notlarında Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri dışişleri bakanlarının; Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore’den savunma bakanlarının davet edildiği bilgisi yer aldı.

Ülke / Kurum Katılımcı Düzeyi / Görevi Zirvedeki konumu
NATO Mark Rutte NATO Genel Sekreteri Zirvenin ana programını yöneten isimlerden biri oldu; Savunma Sanayii Forumu’nda konuştu.
NATO Radmila Shekerinska NATO Genel Sekreter Yardımcısı Savunma sanayii, uzay ve gözetleme projelerine ilişkin açıklamalarda bulundu.
Ukrayna Volodimir Zelenskiy Devlet Başkanı Ukrayna’nın NATO’nun kolektif savunmasının parçası olması gerektiğini söyledi.
Güney Kore Lee Jae Myung Devlet Başkanı Zirveye katılmak üzere Ankara’ya geldi; NATO programında davetli liderler arasında yer aldı.
Avrupa Birliği Antonio Costa AB Konseyi Başkanı NATO-AB birlik mesajında yer aldı.
Avrupa Birliği Ursula von der Leyen AB Komisyonu Başkanı NATO Genel Sekreteri Rutte ile birlikte AB-NATO dayanışması mesajı verdi.
Avustralya Pat Conroy Bakan düzeyi NATO ortakları kapsamında savunma/sanayi başlıklarında davetli temsilci olarak yer aldı.
Japonya Koizumi Şinciro Savunma Bakanı Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile ATO Congresium’da görüştü.
Japonya Toshimitsu Motegi Dışişleri Bakanı Ortak ülke dışişleri teması kapsamında listede yer aldı.
Yeni Zelanda Chris Penk Savunma Bakanı NATO’nun Hint-Pasifik ortakları kapsamında davetli temsilciler arasında yer aldı.
Bahreyn Abdullatif bin Rashid Al Zayani Dışişleri Bakanı Körfez ülkeleriyle dışişleri bakanları düzeyindeki temaslara davet edildi.
Kuveyt Şeyh Jarrah Jaber Al-Ahmad Al-Sabah Dışişleri Bakanı Körfez ülkeleriyle yürütülen temaslar kapsamında yer aldı.
Katar Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani Dışişleri Bakanı NATO programındaki davetli dışişleri bakanları arasında yer aldı.
Birleşik Arap Emirlikleri Abdullah bin Zayed Al Nahyan Dışişleri Bakanı Körfez ülkeleriyle yapılan temaslarda davetli bakan düzeyinde temsil edildi.

Zirvenin ilk gününde yalnızca liderler değil, bakanlar, genelkurmay başkanları, ulusal güvenlik danışmanları, istihbarat ve savunma sanayii temsilcileri de Ankara’da temas yürüttü. Canlı gelişmeler akışında Erdoğan-Trump görüşmesi, F-35 ve CAATSA başlıkları, Rutte’nin savunma sanayii mesajları, Zelenskiy’nin Ukrayna vurgusu, AB-NATO birlik açıklaması, Külliye’de liderler yemeği ve bakanlar düzeyindeki temaslar öne çıktı.

İsim Ülke / Kurum Düzeyi / Görevi İlk gün öne çıkan gelişme
Hakan Fidan Türkiye Dışişleri Bakanı Türkiye’nin NATO üyelerini ağırlamaya hazır olduğunu, Ankara Zirvesi’nin İttifak’ın geleceğinde yol gösterici olacağını söyledi.
Yaşar Güler Türkiye Milli Savunma Bakanı Avrupa savunmasının NATO ile rekabet etmemesi, NATO’yu güçlendirmesi gerektiğini vurguladı.
Cevdet Yılmaz Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Türkiye’nin savunma ihracatında dünyada 11’inci sırada olduğunu açıkladı.
İbrahim Kalın Türkiye MİT Başkanı NATO’da güçlü ortaklık ve eşit ilişkinin kritik önemde olduğunu bildirdi.
Selçuk Bayraktaroğlu Türkiye Genelkurmay Başkanı ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine ile görüştü.
Dan Caine ABD Genelkurmay Başkanı Anıtkabir’i ziyaret etti, ardından Türk mevkidaşıyla bir araya geldi.
Yvette Cooper İngiltere Dışişleri Bakanı İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile Ankara’ya geldi.
Radu-Dinel Miruta Romanya Savunma Bakanı Türkiye ile mükemmel ilişkilere sahip olduklarını söyledi.
Theo Francken Belçika Savunma Bakanı Türkiye ile savunma ortaklığının daha da güçleneceğini ifade etti.
Raivis Melnis Letonya Savunma Bakanı Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile görüştü.
David McGuinty Kanada Savunma Bakanı Türkiye ile savunma iş birliğine ilişkin niyet beyanı imzaladı.
Koizumi Şinciro Japonya Savunma Bakanı Yaşar Güler ile görüştü.
Thorgerdur Katrin Gunnarsdottir İzlanda Dışişleri Bakanı Türkiye’nin savunma sektöründeki performansının örnek teşkil ettiğini söyledi.
Ervin İbrahimovic Karadağ Dışişleri Bakanı Zirvenin çok doğru zamanda ve doğru ülkede yapıldığını belirtti.
Baiba Braze Letonya Dışişleri Bakanı Baltık güvenliği panelinde yer aldı.
Tom Berendsen Hollanda Dışişleri Bakanı Ukrayna ve Avrupa güvenliği paneline katıldı.
Maria Malmer Stenergard İsveç Dışişleri Bakanı Ukrayna ve Avrupa güvenliği oturumunda yer aldı.
Andrii Sybiha Ukrayna Dışişleri Bakanı Ukrayna’nın Avrupa güvenlik mimarisine entegrasyonu başlığında programa katıldı.
Akif Çağatay Kılıç Türkiye Cumhurbaşkanı Güvenlik ve Dış Politika Başdanışmanı İsveç Ulusal Güvenlik Danışmanı Niclas Kvarnström ile görüştü.
Niclas Kvarnström İsveç Ulusal Güvenlik Danışmanı Türkiye-İsveç ilişkileri, NATO dayanışması, Rusya-Ukrayna ve İran-İsrail gelişmeleri ele alındı.
Charles Woodburn BAE Systems CEO Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler tarafından kabul edildi.
Micael Johansson Saab CEO İsveç Başbakanı Kristersson’un GlobalEye açıklamalarında yer aldı.

Zirvenin ilk gününde ortaya çıkan tablo, Ankara’nın yalnızca NATO üyesi 32 ülkenin liderlerini değil, aynı zamanda Ukrayna ve Güney Kore gibi davetli liderleri, AB’nin en üst düzey temsilcilerini, Körfez ülkelerinin dışişleri bakanlarını, Hint-Pasifik ortaklarının savunma bakanlarını ve savunma sanayii dünyasının önemli aktörlerini ağırladığını gösterdi.

Bu katılım düzeyi, Ankara Zirvesi’ni klasik bir NATO toplantısının ötesine taşıdı. Zirve; Avrupa-Atlantik güvenliği, Ukrayna’nın savunması, NATO’nun yeni savunma harcaması hedefleri, savunma sanayii üretimi, yapay zeka, uzay ve gözetleme teknolojileri, Türkiye-ABD ilişkileri, F-35 ve CAATSA gibi başlıklarda çok taraflı diplomasinin merkezi haline geldi.

Erdoğan-Trump görüşmesi ilk günün merkezine oturdu

Zirvenin ilk gününe damga vuran en önemli başlık Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın görüşmesi oldu. NATO Ankara Zirvesi öncesi Türkiye’ye resmi ziyaret gerçekleştiren Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından Ankara Havalimanı’nda karşılandı. Ardından iki liderin temasları Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde devam etti.

Görüşmenin ana gündeminde Türkiye-ABD ilişkilerinin uzun süredir bekleyen başlıkları vardı. Bunların başında F-35 savaş uçakları ve CAATSA yaptırımları geldi. Türkiye’nin F-35 programından çıkarılması ve ABD’nin CAATSA yaptırımları uygulaması, iki ülke ilişkilerinin en kritik sorunlarından biri olarak yıllardır masadaydı. Ankara’daki temasla birlikte bu dosya yeniden en üst düzeyde ele alındı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, F-35 meselesinin Türkiye açısından yeni bir başlık olmadığını belirterek, “F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil ve bunu bizler Amerika ile daha önce görüştük ve biz 5 uçağın da sözünü aldık. İnşallah F-35 konusunda bu Liderler Zirvesi’nden hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum. F-35’le ilgili kendilerinden daha önce aldığımız sözü geleceğe yönelik olumlu şekilde test ettiğimizi biliyorum. Sayın Trump her zaman sözünün arkasındadır.” dedi.

ABD Başkanı Trump ise CAATSA yaptırımlarına ilişkin yaptığı açıklamayla dikkat çekti. Trump, yaptırımlar konusunda “kaldırabileceğimizi söyleyebilirim” ifadesini kullandı. Bu mesaj, Ankara-Washington hattında yeni bir müzakere zemininin oluşabileceği şeklinde değerlendirildi. Uluslararası basında da Trump’ın Türkiye’ye F-35 satışına ve Türkiye’nin programa dönüşüne açık olduğu yönündeki değerlendirmeler öne çıktı.

F-35 ve CAATSA neden kritik?

F-35 ve CAATSA dosyası, yalnızca Türkiye-ABD ilişkilerinin değil, NATO içi uyumun da en hassas başlıklarından biri. Türkiye, NATO’nun en büyük ikinci ordusuna sahip müttefiklerinden biri olarak İttifak içinde stratejik bir konumda bulunuyor. Ancak S-400 hava savunma sistemi alımı sonrası ABD ile yaşanan gerilim, Türkiye’nin F-35 programından çıkarılması ve CAATSA yaptırımlarıyla daha derin bir krize dönüşmüştü.

Ankara’daki zirvede Trump’ın yaptırımların kaldırılabileceğine ilişkin açıklaması, bu nedenle yalnızca ikili ilişkilerde değil, NATO’nun kendi içindeki savunma iş birliği açısından da önemli görüldü. Erdoğan’ın F-35 konusunda olumlu beklenti ortaya koyması ise Ankara’nın bu dosyada somut sonuç beklediğini gösterdi.

Bu yönüyle Ankara Zirvesi’nin ilk günü, Türkiye-ABD savunma ilişkilerinde uzun yıllar sonra en güçlü normalleşme mesajlarından birine sahne oldu.

NATO Savunma Sanayii Forumu ile başladı

Zirvenin ilk günü resmi programın en önemli başlıklarından biri Savunma Sanayii Forumu oldu. ATO Congresium’da düzenlenen forum, NATO tarihinin en geniş kapsamlı sanayi etkinliklerinden biri olarak öne çıktı. NATO’nun resmi programında da ilk günün başlangıcında yüksek düzeyli savunma sanayii duyurularına ve Genel Sekreter Mark Rutte’nin konuşmasına yer verildi.

Forumda NATO’nun savunma üretim kapasitesi, mühimmat tedariki, hava gücü, uzay ve gözetleme kabiliyetleri, savunma harcamalarının artırılması, sanayi altyapısının güçlendirilmesi ve müttefik ülkeler arasında ortak üretim imkanları ele alındı.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, forumda yaptığı değerlendirmede Ankara Zirvesi’nin dönüştürücü niteliğine dikkat çekti. Rutte, “Bugün ve yarın yaşanacaklar gerçekten temel bir dönüşümü ifade ediyor.” mesajını verdi. Rutte ayrıca Türkiye’nin savunma sanayii modeline özel vurgu yaptı. Türkiye’de savunma sanayisinin organize edilme biçiminin birçok müttefik tarafından incelendiğini belirten Rutte, yaklaşık 3 bin savunma sanayii şirketinin küçük, orta ve büyük ölçekli firmalar olarak birbirleriyle yakın iş birliği içinde çalıştığını ifade etti.

Türk savunma sanayii zirvede öne çıktı

Ankara Zirvesi’nin ilk gününde Türkiye’nin savunma sanayii kapasitesi, birçok konuşmanın merkezinde yer aldı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türkiye’nin dünyada savunma ihracatçısı ülkeler arasında 11’inci sırada bulunduğunu belirtti. Yılmaz, savunma ve havacılık ihracatının son bir yıllık dönemde 11 milyar doları aştığını, ihracatın yarıdan fazlasının NATO müttefikleri ve AB ülkelerine yapıldığını söyledi.

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler de Avrupa’nın savunmaya daha güçlü katkı sağlamasını memnuniyetle karşıladıklarını ancak bu katkının NATO ile rekabet etmemesi, NATO’yu güçlendirmesi gerektiğini vurguladı. Güler, Avrupa güvenlik girişimlerinin ilgili kabiliyetlere sahip AB üyesi olmayan NATO müttefiklerine açık olması gerektiğini belirterek, Türkiye’nin dışlanmasının Avrupa’yı daha güvenli hale getirmeyeceğini ifade etti.

Güler’in sözleri, Ankara’nın Avrupa güvenlik mimarisinde Türkiye’nin dışarıda bırakılmasına karşı net tutumunu bir kez daha ortaya koydu. Türkiye, askeri kapasitesi, savunma sanayii, operasyonel tecrübesi ve jeostratejik konumuyla NATO’nun güney, doğu ve Karadeniz güvenliğinde kilit ülke olarak öne çıktı.

Savunma harcamalarında yüzde 5 vurgusu

İlk günün önemli gündemlerinden biri de NATO’nun savunma yatırım taahhütleri oldu. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, NATO’nun yüzde 5 savunma yatırım taahhüdünü önemli gördüklerini belirterek, bu taahhüdün İttifak’ın caydırıcılığını güçlendirme, savunma üretimini ölçeklendirme ve ihtiyaç duyulan kabiliyetleri zamanında sahaya yansıtma iradesinin somut göstergesi olduğunu söyledi.

ABD Başkanı Trump’ın NATO müttefiklerinden daha yüksek savunma harcaması talep ettiği bir dönemde Ankara Zirvesi, külfet paylaşımı tartışmasının da merkezinde yer aldı. Uluslararası basında da zirvenin, Trump’ın savunma harcamaları konusundaki baskısı altında gerçekleştiği, müttefiklerin savunma yatırımlarını artırma taahhütlerinin öne çıktığı değerlendirmeleri yapıldı.

Bu çerçevede Ankara Zirvesi, NATO’nun sadece siyasi dayanışmasını değil, askeri kapasitesini ve üretim gücünü de yeniden tanımladığı bir platforma dönüştü.

Ukrayna dosyası: Zelenskiy Ankara’da güçlü mesaj verdi

Zirvenin ilk gününde Ukrayna gündemi de en önemli başlıklar arasındaydı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, zirve kapsamında Ankara’ya geldi. Havalimanında Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ve yetkililer tarafından karşılanan Zelenskiy, gün içinde NATO Savunma Sanayii Forumu’nda konuştu.

Zelenskiy, Ukrayna’nın NATO’nun kolektif savunmasının bir parçası olması gerektiğini belirterek, bunun tüm tarafları daha güçlü yapacağını söyledi. Ukrayna’nın modern savaş alanında elde ettiği tecrübeye dikkat çeken Zelenskiy, Ukrayna savunma şirketlerinin ve kabiliyetlerinin Avrupa’daki en güçlü kabiliyetlerden biri olduğunu vurguladı.

Zelenskiy ayrıca Patriot hava savunma sistemlerinde kullanılan PAC-2 ve PAC-3 füzelerinin en kısa sürede temin edilmesinin öncelikleri arasında bulunduğunu açıkladı. Bu konuyu ABD Başkanı Trump ile yapacağı görüşmede ele alacağını söyledi.

Ankara’daki Ukrayna oturumlarında, Ukrayna’nın yalnızca yardım alan bir ülke değil, Avrupa güvenliğine katkı sunan bir güvenlik sağlayıcısı olarak konumlanması gerektiği mesajı öne çıktı.

NATO-AB hattından birlik mesajı

Zirvenin ilk gününde NATO ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkiler de gündemin önemli başlıklarından biriydi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Ankara’da birlik mesajı verdi.

Bu mesaj, Avrupa güvenliğinin sadece AB içinde değil, NATO çerçevesinde ve daha geniş bir stratejik anlayışla ele alınması gerektiği tartışmalarının yoğunlaştığı bir döneme denk geldi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Avrupa güvenliğinin sadece Avrupa Birliği’ne indirgenemeyeceğini, daha bütüncül bir yaklaşım gerektiğini belirterek Türkiye’nin merkezi rolüne dikkat çekti.

Fidan, Ankara Zirvesi’nin İttifak’ın yapılarını karşı karşıya olduğu dünyaya uyumlu hale getirmesinde yol gösterici olacağını söyledi. Türkiye’nin hedefinin daha tutarlı, daha yetenekli ve daha dayanıklı bir İttifak olduğunu ifade etti.

İlk günün bakan ve askeri temasları

Zirvenin ilk gününde yalnızca liderler değil, bakanlar ve askeri heyetler de yoğun temas yürüttü.

İsim Ülke / Kurum Düzeyi İlk günkü gündem
Hakan Fidan Türkiye Dışişleri Bakanı Türkiye’nin NATO’nun geleceğini şekillendirecek bu önemli anda müttefikleri ağırlamaya hazır olduğunu söyledi.
Yaşar Güler Türkiye Milli Savunma Bakanı Avrupa savunmasının NATO’yu güçlendirmesi gerektiğini vurguladı; çok sayıda mevkidaşıyla görüştü.
Cevdet Yılmaz Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Türkiye’nin savunma ihracatında dünyada 11’inci sırada olduğunu açıkladı.
İbrahim Kalın Türkiye MİT Başkanı NATO’da güçlü ortaklık ve eşit ilişkinin kritik önem taşıdığını söyledi.
Selçuk Bayraktaroğlu Türkiye Genelkurmay Başkanı ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine ile görüştü.
Dan Caine ABD Genelkurmay Başkanı Anıtkabir’i ziyaret etti; Türk mevkidaşıyla bir araya geldi.
Radu-Dinel Miruta Romanya Savunma Bakanı Türkiye ile mükemmel ilişkilere sahip olduklarını söyledi.
Theo Francken Belçika Savunma Bakanı Türkiye ile savunma ortaklığının daha da güçleneceğini belirtti.
Raivis Melnis Letonya Savunma Bakanı Yaşar Güler ile görüştü.
David McGuinty Kanada Savunma Bakanı Yaşar Güler ile görüştü, savunma iş birliği niyet beyanı imzalandı.
Koizumi Şinciro Japonya Savunma Bakanı ATO Congresium’da Yaşar Güler ile bir araya geldi.
Ervin İbrahimovic Karadağ Dışişleri Bakanı Zirvenin doğru zamanda, doğru ülkede yapıldığını söyledi.
Thorgerdur Katrin Gunnarsdottir İzlanda Dışişleri Bakanı Türkiye’nin savunma sektöründeki performansının örnek olduğunu belirtti.

Milli Savunma Bakanı Güler’in Letonya ve Kanada savunma bakanlarıyla görüşmesi, Türkiye-Kanada hattında savunma iş birliğine ilişkin niyet beyanı imzalanması, BAE Systems CEO’su Charles Woodburn ile yapılan görüşme ve Japonya Savunma Bakanı Koizumi Şinciro ile temaslar, Ankara’daki zirvenin savunma sanayii boyutunu güçlendirdi.

Kanada ile STA ve savunma iş birliği başlığı

İlk günün diplomatik trafiğinde Kanada özel bir başlık olarak öne çıktı. Kanada Başbakanı Mark Carney Ankara’ya geldi ve Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından kabul edildi. Türkiye ile Kanada arasındaki ekonomik ve savunma iş birliği, zirve marjındaki temaslarla yeni bir ivme kazandı.

Aynı gün Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in Kanadalı mevkidaşı David McGuinty ile görüşmesi ve savunma iş birliğine ilişkin niyet beyanı imzalanması, Ankara-Ottawa hattında savunma ve teknoloji alanında yeni imkanların konuşulduğunu gösterdi.

Türkiye ile Kanada arasında Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerinin başlatılması yönündeki irade de bu diplomatik atmosferin ekonomi boyutunu oluşturdu. Böylece Ankara Zirvesi, sadece askeri ve siyasi güvenlik gündemiyle değil, ekonomik ortaklıkların genişletilmesi açısından da sonuç üreten bir platforma dönüştü.

Baltıklar, Balkanlar ve Güney Kanat masadaydı

Zirvenin ilk gününde düzenlenen panellerde NATO’nun farklı coğrafyalardaki güvenlik başlıkları da ele alındı. Baltık güvenliği, Balkanlar’ın Avrupa-Atlantik entegrasyonu, NATO’nun Güney Kanadı, Akdeniz’de güvenlik ve iş birliği, Doğu Akdeniz enerji güvenliği, Kuzey Afrika ve Sahel’deki istikrarsızlıklar gün boyunca tartışılan konular arasında yer aldı.

Estonya Başbakanı Kristen Michal, Türkiye ile savunma sanayii alanındaki iş birliklerine dikkat çekerek, ülkesinin Türk zırhlı araçlarından memnun olduğunu söyledi. Michal, Estonya’nın İskandinav ve Baltık coğrafyasında Türkiye için en iyi ortaklardan biri olduğunu ifade etti.

Karadağ Dışişleri Bakanı Ervin İbrahimovic ise zirvenin “çok doğru bir zamanda, çok doğru bir ülkede” yapıldığını belirtti. Bu açıklamalar, Türkiye’nin yalnızca NATO’nun güney kanadında değil, Balkanlar’dan Baltıklar’a uzanan geniş güvenlik hattında da önemli bir aktör olarak görüldüğünü ortaya koydu.

Yapay zeka, uzay ve yeni savaş teknolojileri gündeme geldi

Ankara’daki NATO gündemi yalnızca klasik askeri başlıklardan ibaret değildi. İlk gün düzenlenen oturumlarda yapay zeka yönetişimi, kişisel verilerin korunması, uzay ve gözetleme teknolojileri, havadan erken uyarı sistemleri, uydu ağları ve savunma sanayiinde toplumun bütününü kapsayan üretim yaklaşımı da ele alındı.

Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Hollanda Başbakanı Rob Jetten, yapay zekanın regüle edilmesi ve kişisel verilerin muhafazası için küresel veya AB bünyesinde merkezler kurulması çağrısı yaptı.

NATO Genel Sekreter Yardımcısı Radmila Shekerinska ise NATO’nun “Uzay ve Gözetleme” alanındaki projelerine dikkat çekti. Uzay tabanlı kabiliyetler olmadan orduların bugün etkin biçimde faaliyet gösteremeyeceğini belirten Shekerinska, müttefiklerin ek savunma harcamalarını kritik alanlarda yetkinlik sağlamak için kullanmaya başladığını söyledi.

İsveç Başbakanı Ulf Kristersson da NATO’nun İsveçli Saab şirketi tarafından geliştirilen GlobalEye havadan erken ihbar ve kontrol sistemini seçmesinin hem İsveç hem de İttifak açısından önemli bir gelişme olduğunu ifade etti.

Ankara’da zirve güvenliği: HİK uçakları 60 saat görevde

Zirvenin ilk gününde güvenlik tedbirleri de geniş kapsamlı olarak uygulandı. Ankara Valiliği, zirve kapsamında güvenliğin sağlanması, kamu düzeninin korunması ve vatandaşların huzurunun sürdürülmesi amacıyla trafik ve güvenlik tedbirleri alındığını duyurmuştu.

Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki Havadan İhbar Kontrol uçakları da NATO Zirvesi’nin güvenliği için kritik görev üstlendi. Konya’daki 3’üncü Ana Jet Üs Komutanlığı’nda konuşlu HİK uçaklarının zirve kapsamında 60 saat kesintisiz uçuş yapacağı bildirildi. Bu uçaklar, 360 derece tarama yapabilen radar sistemleriyle hava ve deniz sahasında çok sayıda hedefi tespit edebiliyor.

Bu yönüyle zirve güvenliği yalnızca Ankara merkezli kara tedbirleriyle değil, hava sahasının kesintisiz izlenmesiyle de desteklendi.

ABD Genelkurmay Başkanı Anıtkabir’de

Zirvenin ilk gününde dikkat çeken sembolik temaslardan biri de ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine’in Anıtkabir ziyareti oldu. Caine ve beraberindeki heyet, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün mozolesine çelenk bıraktı ve saygı duruşunda bulundu.

Caine, Anıtkabir Özel Defteri’ne yazdığı mesajda Atatürk’e duyduğu saygı ve hayranlığı ifade etti. Daha sonra Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu ile resmi törenle bir araya gelen Caine, basına kapalı görüşme gerçekleştirdi.

Bu temas, Erdoğan-Trump görüşmesiyle birlikte Türkiye-ABD hattında siyasi ve askeri düzeyde yoğun bir gün yaşandığını gösterdi.

Külliye’de liderler onuruna akşam yemeği

Zirvenin ilk günü, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan’ın devlet ve hükümet başkanları ile eşleri onuruna verdiği akşam yemeğiyle tamamlandı. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki yemekte liderler ve eşleri ağırlandı.

Erdoğan çifti, zirveye katılan devlet ve hükümet başkanları ile eşlerini Cumhurbaşkanlığı Ana Binası merdivenlerinde karşıladı. Davetlilerle ayrı ayrı fotoğraf çektirildi. Liderlerin Külliye’ye gelişinin ardından yemek programına geçildi.

NATO’nun resmi programında da ilk gün akşam saatlerinde devlet ve hükümet başkanları ile eşleri için sosyal resepsiyon ve akşam yemeğinin Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Emine Erdoğan’ın ev sahipliğinde Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenleneceği yer aldı.

Bu program, gün boyunca süren siyasi ve askeri gündemin ardından liderler arasında daha geniş diplomatik temaslara zemin hazırladı.

İlk günün kronolojisi

Zaman dilimi Gelişme Önemi
Sabah saatleri Savunma Sanayii Forumu başladı NATO tarihinin en kapsamlı sanayi etkinliklerinden biri Ankara’da yapıldı.
Gün içinde NATO Genel Sekreteri Rutte konuştu Zirvenin dönüştürücü niteliğine ve savunma sanayii kapasitesine dikkat çekti.
Gün içinde Zelenskiy Ankara’ya geldi Ukrayna’nın NATO güvenlik mimarisindeki yeri yeniden gündeme taşındı.
Gün içinde Kanada, Finlandiya, Almanya, İngiltere, Fransa, Güney Kore ve diğer ülkelerden liderler Ankara’ya ulaştı Başkentte yoğun lider trafiği yaşandı.
Gün içinde Erdoğan, Kanada Başbakanı Carney ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Stubb ile görüştü Türkiye’nin ikili diplomasi trafiği hızlandı.
Öğleden sonra / akşamüstü Erdoğan, ABD Başkanı Trump’ı karşıladı Türkiye-ABD ilişkilerinin kritik zirvesi başladı.
Külliye temasları Erdoğan-Trump görüşmesinde F-35 ve CAATSA öne çıktı İki ülke ilişkilerinde yeni dönem mesajları verildi.
Akşam NATO-AB birlik mesajı verildi Rutte, von der Leyen ve Costa, İttifak-AB koordinasyonunu vurguladı.
Akşam Liderler onuruna Külliye’de resepsiyon ve yemek verildi İlk gün diplomatik temaslarla tamamlandı.

Zirvenin ilk gününden çıkan ana mesajlar

Ankara Zirvesi’nin ilk gününde birkaç başlık açık biçimde öne çıktı.

Birincisi, Türkiye’nin NATO içindeki stratejik rolü yeniden güçlü şekilde vurgulandı. Türkiye, Karadeniz, Orta Doğu, Balkanlar, Kafkasya ve Akdeniz hattındaki jeopolitik konumuyla İttifak’ın vazgeçilmez ülkelerinden biri olduğunu Ankara’daki ev sahipliğiyle bir kez daha gösterdi.

İkincisi, Türk savunma sanayii NATO gündeminde özel bir yer edindi. NATO Genel Sekreteri Rutte’nin Türkiye modeline yaptığı vurgu, Türkiye’nin artık yalnızca güvenlik tüketen değil, güvenlik üreten ve savunma teknolojisi ihraç eden bir müttefik olarak görüldüğünü ortaya koydu.

Üçüncüsü, Türkiye-ABD ilişkilerinde F-35 ve CAATSA başlığı yeniden en üst düzeyde masaya geldi. Erdoğan’ın F-35 beklentisi ve Trump’ın yaptırımları kaldırma mesajı, Ankara-Washington hattında kritik bir eşiğe işaret etti.

Dördüncüsü, Ukrayna’nın güvenliği NATO’nun temel gündemlerinden biri olmayı sürdürdü. Zelenskiy’nin Ankara’daki açıklamaları, Ukrayna’nın NATO’ya entegrasyon hedefini ve hava savunma ihtiyacını bir kez daha dünya gündemine taşıdı.

Beşincisi, Avrupa güvenlik mimarisi tartışmalarında Türkiye’nin dışlanamayacağı mesajı verildi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in açıklamaları, Türkiye’nin AB üyesi olmayan ancak Avrupa güvenliğinde kilit rol oynayan NATO müttefiki kimliğini öne çıkardı.

Tarihi günün ardından: Ankara Zirvesi yeni dönemin işaret fişeği oldu

NATO Ankara Zirvesi’nin ilk günü, klasik bir diplomatik açılışın ötesine geçti. Başkent Ankara, küresel güvenlik düzeninin yeniden konuşulduğu, NATO’nun savunma kapasitesinin masaya yatırıldığı, Ukrayna savaşının geleceğinin tartışıldığı, Avrupa güvenlik mimarisinin sorgulandığı ve Türkiye-ABD ilişkilerinde yıllardır bekleyen dosyaların yeniden hareketlendiği tarihi bir güne sahne oldu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ev sahipliğinde gerçekleşen temaslar, Türkiye’nin NATO içindeki merkezi konumunu görünür kıldı. ABD Başkanı Trump’ın Ankara’ya gelişi, Erdoğan ile yaptığı görüşme, F-35 ve CAATSA mesajları ise zirvenin ilk gününü Türkiye açısından ayrı bir diplomatik ağırlığa taşıdı.

Savunma sanayii forumundan çıkan mesajlar, Türk savunma sanayiine yapılan vurgular, müttefiklerin üretim kapasitesi arayışı, NATO’nun yeni projeleri ve yüzde 5 savunma yatırım taahhüdü, Ankara Zirvesi’nin sadece siyasi değil, aynı zamanda askeri ve endüstriyel bir dönüşüm zirvesi olduğunu gösterdi.

İlk günün sonunda Külliye’de liderler onuruna verilen akşam yemeğiyle diplomasi trafiği daha geniş bir zemine taşınırken, zirvenin ikinci gününde liderlerin ana oturumları, ortak kararlar ve sonuç bildirisi merakla beklenmeye başlandı.

Ankara, tarihi zirvenin ilk gününde verdiği mesajla yalnızca ev sahibi ülke değil, NATO’nun yeni dönem güvenlik mimarisinin şekillenmesinde söz sahibi olan merkez ülkelerden biri olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Trump görüşmesi mesajı: “Güçlü ilişkilerimiz sayesinde hayırlı neticelere ulaşacağız”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO Ankara Zirvesi vesilesiyle Türkiye’ye resmî ziyaret gerçekleştiren ABD Başkanı Donald Trump’ı ağırlamaktan memnuniyet duyduğunu belirterek, gündemdeki meselelerin dayanışma ve güçlü ilişkiler sayesinde çözüme kavuşacağına inandığını söyledi. Ankara-Washington hattında görüşmenin en kritik başlıklarından biri ise Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımları oldu.

Erdoğan’dan Trump mesajı: “Güçlü ilişkilerimiz sayesinde hayırlı neticeye ulaştıracağız”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO Ankara Zirvesi kapsamında Türkiye’ye resmî ziyaret gerçekleştiren ABD Başkanı Donald Trump ile yapılan temasların ardından sosyal medya hesabından açıklamada bulundu.

Erdoğan mesajında, “NATO Ankara Zirvesi vesilesiyle ülkemize resmî bir ziyaret gerçekleştiren ABD Başkanı, değerli dostum Sayın Donald Trump’ı ağırlamaktan memnuniyet duydum; gündemimizdeki pek çok meseleyi, inanıyorum ki Sayın Başkan’la dayanışmamız ve güçlü ilişkilerimiz sayesinde hayırlı bir neticeye ulaştıracağız.” ifadelerini kullandı.

Erdoğan’ın bu mesajı, Ankara-Washington hattında yeni döneme ilişkin diplomatik bir iyimserlik olarak değerlendirilirken, iki liderin temasında Türkiye-ABD ilişkilerinin geleceğini doğrudan etkileyen kritik başlıkların ele alındığı belirtildi.

Türkiye-ABD ilişkilerinin kilit başlığı: CAATSA yaptırımları

Görüşmenin en önemli gündem maddelerinden biri, Türkiye’ye S-400 hava savunma sistemi alımı gerekçesiyle uygulanan CAATSA yaptırımları oldu. ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası olarak bilinen CAATSA, Türkiye’nin savunma sanayii alanındaki bazı kurum ve yetkililerine yönelik kısıtlamalar getirmiş, aynı süreçte Türkiye F-35 savaş uçağı programından da çıkarılmıştı.

Ankara, uzun süredir bu yaptırımların kaldırılmasını, Türkiye’nin F-35 sürecindeki haklarının yeniden ele alınmasını ve iki ülke arasındaki savunma sanayii iş birliğinin normalleşmesini talep ediyor.

CAATSA çözülürse birçok dosyada yeni sayfa açılabilir

Türkiye açısından CAATSA yalnızca bir yaptırım başlığı değil; F-35 programı, savunma sanayii tedariki, ortak üretim süreçleri, motor ve teknoloji iş birlikleri ile NATO içindeki stratejik uyum açısından da belirleyici bir dosya olarak görülüyor.

Bu nedenle Ankara-Washington hattında CAATSA’nın kaldırılması ya da esnetilmesi, iki ülke arasındaki birçok sorunun çözümü için anahtar adım olarak değerlendiriliyor. Trump’ın Ankara’daki temaslarda CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasına yönelik olumlu mesajlar verdiği ve F-35 satışlarının yeniden gündeme gelebileceği yönündeki değerlendirmeler de görüşmenin önemini artırdı.

F-35, KAAN motorları ve savunma sanayii gündemde

CAATSA dosyasının çözümü, Türkiye’nin F-35 programındaki durumunun yeniden değerlendirilmesi açısından da kritik önem taşıyor. Türkiye, programdan çıkarılmadan önce hem alıcı hem de üretici ortaklardan biri konumundaydı. Sürecin yeniden açılması, sadece savaş uçağı tedariki açısından değil, savunma sanayii tedarik zinciri ve teknoloji iş birliği bakımından da yeni bir dönem anlamına gelebilir.

Görüşmede ayrıca Türkiye’nin millî muharip uçağı KAAN için motor tedariki, savunma sanayiindeki kısıtlamalar, NATO çerçevesindeki savunma yükümlülükleri ve bölgesel güvenlik konularının da ele alındığı değerlendiriliyor.

Bölgesel dosyalar: Suriye, Gazze, İran ve Ukrayna

Erdoğan-Trump görüşmesinde savunma sanayii ve yaptırım başlıklarının yanı sıra bölgesel krizler de gündemin önemli bölümünü oluşturdu.

Suriye’de güvenlik dengeleri, terörle mücadele, Gazze’de ateşkes ve insani kriz, İran merkezli gerilimler ile Rusya-Ukrayna savaşı gibi başlıkların liderler düzeyinde ele alındığı belirtildi. NATO Ankara Zirvesi’nin de bu başlıklar nedeniyle yalnızca ittifak içi bir toplantı değil, aynı zamanda küresel diplomasi açısından kritik bir platform haline geldiği ifade ediliyor.

Ankara-Washington hattında yeni dönem beklentisi

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın paylaşımındaki “dayanışma” ve “güçlü ilişkiler” vurgusu, Türkiye ile ABD arasında son yıllarda yaşanan gerilimli başlıkların diplomasi yoluyla aşılabileceğine yönelik bir mesaj olarak yorumlandı.

Özellikle CAATSA yaptırımları konusunda atılacak olası bir adımın, F-35 sürecinden savunma sanayii iş birliğine, NATO içi koordinasyondan bölgesel krizlerde ortak hareket kabiliyetine kadar birçok alanda yeni bir sayfa açabileceği değerlendiriliyor.

Haberin öne çıkan başlıkları

Başlık Detay
Görüşme Erdoğan-Trump teması
Yer Ankara
Ana gündem NATO Zirvesi ve Türkiye-ABD ilişkileri
En kritik dosya CAATSA yaptırımları
Bağlantılı başlıklar F-35, S-400, KAAN motorları, savunma sanayii
Bölgesel gündem Suriye, Gazze, İran, Ukrayna
Erdoğan’ın mesajı Dayanışma ve güçlü ilişkilerle sorunların çözümü

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’dan CAATSA mesajı: “Gereken adımları atıyoruz”

ANKARA – Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye-ABD ilişkilerinin gündemindeki kritik başlıkları değerlendirdi. CNN Türk’te Hande Fırat’ın sorularını yanıtlayan Fidan, ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası olarak bilinen CAATSA yaptırımları, F-35 süreci, KAAN için motor tedariki, NATO Ankara Zirvesi ve bölgesel dosyalara ilişkin önemli mesajlar verdi.

Dışişleri Bakanı Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump’ın, ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası’nın (CAATSA) kaldırılması yönünde güçlü iradesi olduğunu vurgulayarak, bu konuda gereken adımları attıklarını bildirdi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın, ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası’nın (CAATSA) kaldırılması yönünde güçlü iradesi olduğunu vurgulayarak, bu konuda gereken adımları attıklarını bildirdi.

Dışişleri Bakanı Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump’ın, ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası’nın (CAATSA) kaldırılması yönünde güçlü iradesi olduğunu vurgulayarak, bu konuda gereken adımları attıklarını bildirdi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın, ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası’nın (CAATSA) kaldırılması yönünde güçlü iradesi olduğunu vurgulayarak, bu konuda gereken adımları attıklarını bildirdi.

Bakan Fidan, CNN Türk televizyonunda Hande Fırat’ın sorularını yanıtladı.

Fidan, ABD Başkanı Trump’ın NATO Ankara Zirvesi’ne katılımının teyit edildiğini hatırlatarak, “Bu aslında başlı başına NATO topluluğu için önemli ve olumlu bir haber. Arkasına da bir şey eklediler, ‘Sayın Trump buna katılıyor çünkü davet eden Sayın Erdoğan. Eğer Sayın Erdoğan davet eden olmasaydı, buna katılmayacaktı.’ Bu artık gerçekten çok büyük bir stratejik denklem oldu.” ifadesini kullandı.

Mevcut meydan okumalar, çatışmalar, sıkıntılar, İttifaktaki kaymalar ve yeniden ayarlamaları göz önünde bulundurulduğunda bu denklemin hayati rol oynadığını vurgulayan Fidan, “Burada tabii Cumhurbaşkanımızın yıllar içerisinde ortaya koyduğu küresel liderlik vizyonu, geliştirdiği ilişkiler ağı ve oluşturduğu güven, insanların nazarındaki prestij ve Türkiye’nin geldiği nokta tabii fevkalade önemli.” değerlendirmesinde bulundu.

Fidan, ABD ile ilişkilerde yıllar içerisinde inişli çıkışlı konular gözlemlendiğine işaret ederek, ticaret, ekonomi, insandan insana ilişki, eğitim ve teknoloji alanlarının çok iyi ilerlediğini söyledi.

Bakan Fidan, “Özellikle jeopolitik konular… (Eski ABD Başkanı Barrack) Obama döneminde başlayan Suriye’deki Amerikan politika değişikliği, Beşşar Esed’e ve rejime karşı olan mücadelenin birden DEAŞ’a karşı mücadeleye dönmesi, YPG’nin desteklenmesi sürecinde Türkiye’nin milli güvenliğine tehdit oluşturan bir politika konusu vardı. Trump’ın ikinci döneminde, bu politika terk edildi resmi olarak.” ifadesini kullanarak, bunun iki ülke arasındaki en büyük sorun alanını ortadan kaldırdığının altını çizdi.

Ukrayna’daki savaşın bitmesi, Suriye’deki ve Irak’ın istikrara kavuşması konularında Trump’ın politikalarıyla Türkiye’nin stratejik hedeflerinin örtüştüğüne dikkati çeken Fidan, “Lübnan’daki barışın sağlanması konusu önemli. Gazze Barış Planı’nda yine bir noktaya kadar beraber çalışma imkanımız oldu, savaşın durdurulması. Belli konularda Türkiye-Amerika ilişkileri gerçekten iyi olduğu zaman bölgedeki istikrarı da etkiler durumda, olumlu yönde.” diye konuştu.

Fidan, Türkiye’nin hedefleri doğrultusunda bilinçli tercih ve müzakerelerde bulunduğunun altını çizerek, ABD Kongresi üzerinden çözülememiş CAATSA gibi konular bulunduğunu ifade etti.

“Türkiye ile ilgili spesifik kararlar alınabiliyor zaman zaman ama kurumsal olarak kalıcılığı olan tek negatif husus şu anda, rahatsız edici konu CAATSA yaptırımları.” diyen Fidan, birçok ülkenin Türkiye’ye yönelik yaptırımlarının son 3-4 yılda kaldırıldığına dikkati çekti.

Fidan, bu yaptırımların çoğunun “legal değil, idari olduğunu” dile getirerek, şöyle devam etti:

“Bir bu kalmıştı. Bu konuda da biz gereken adımları atıyoruz. Çünkü hem Sayın Cumhurbaşkanımız hem Sayın Trump’ta bunu kaldırma yönünde güçlü bir irade var. Geçen sene eylülde Washington’da bir araya geldiğinde iki lider, bu konuda irade beyanında bulundular ve biz bakanlara da bu sorunu çözmemiz için talimat verildi. Savunma Bakanımız ve ben, bu noktada yoğun bir çalışma içindeyiz. Ama genel hatlarıyla iyi giden bir ilişki var.”

CAATSA yaptırımlarının kalkıp kalkmayacağıyla ilgili soru üzerine Fidan, “Bunun belli adımları var. Bu yönde yürüyen çalışmalar var. Bunlar hayata geçtikçe kamuoyumuz da bunu görecek zaten.” dedi.

Fidan, bunun yakın bir tarihte olabileceğini dile getirerek, “Çünkü işlemlerin yerine getirilmesiyle, Kongre’de yasal sürecin tamamlanması her zaman aynı olmayabiliyor. Ama idari manada, irade olarak bir sıkıntı yok yönetimlerde. Ama Amerikan Kongresi’nde süreç nasıl gidecek, ona bakarız.” ifadelerini kullandı.

ABD-Türkiye ilişkilerinin seyri

Fidan, Trump’ın “sürpriz” olarak nitelendirdiği meselenin, Türkiye’nin Milli Muharip Uçak KAAN için ABD’den talep edilen jet motorlarının satışı konusu olup olmadığı sorusu üzerine şunları söyledi:

“Biz genel manada Türkiye’ye yönelik yaptırımların ortadan kaldırılması için ciddi çalışıyoruz. CAATSA konusunun yasaya bakan tarafı var. Ama diğer konulardaki yaptırımları kaldırmak için çok sistemli bir çalışmamız oldu. Bu konunun da etkilerini görüyoruz. Bir taraftan Halkbank davası, bir taraftan Türkiye’nin talep ettiği diğer konulardaki engellerin kaldırılması ve daha rasyonel bir ilişkiye dönülmesi.”

NATO üyesi olmayan, Amerika’yla bu kadar ortak çıkar alanı olmayan birçok ülkeye ticari gerekçelerle inanılmaz silah ve mühimmat satılırken Türkiye’ye satılmamasının Trump yönetimi nezdinde izah edilebilir bir perspektifi olmadığını belirten Fidan, yıllar içerisinde oluşmuş birtakım Türkiye aleyhindeki siyasi düşüncelerin etkilerini bu türden olaylarda gördüklerini ve bu meseleyi çözmek için çalıştıklarını vurguladı.

Fidan, Trump’ın ne açıklayacağı konusunda ABD adına konuşmak istemediğini söyleyerek, “Türkiye ile Amerika arasında kötü olmayı gerektirecek hiçbir konu yok, ikili ilişkiler açısından.” dedi.

Bölgesel konularda anlaşmazlık noktaları bulunduğunu ancak bunları da görüşebildiklerini aktaran Fidan, “Her iki tarafı da bu kadar besleyecek büyük bir ilişki alanı varken bunu ilerletmemek, bunu kimlik politikalarının, ters ideolojinin kurbanı yapmak da rasyonel aktörlerin kafasının aldığı bir konu değil.” diye konuştu.

Fidan, “Türkiye’nin F-35 programına dönüşü gerçekçi bir ihtimal mi?” sorusuna, “Orada bir ayrıma gitmek lazım. F-35 satış yasağının kaldırılmasıyla, almış olduklarımızın alınması ve daha sonraki alacaklarımızın, istersek tabi, alınmasıyla programa üretici ortaklardan biri olarak geri dönmek iki ayrı konu.” yanıtını verdi.

Satış yasağının kaldırılması meselesinin daha kolay bir konu olduğunu belirten Fidan, “Bu idari bir karar. CAATSA’dan sonra bu olur diye düşünüyorum.” diye konuştu.

Fidan, F-35 programına geri dönme meselesinin, konsorsiyumun tekrar oturup alacağı yeni bir kararla ilgili olduğuna işaret ederek, konsorsiyumun ortaklarının geçmiş yıllarda Türkiye’yi program dışı bırakan bir karar aldığını anımsattı.

“Türkiye’nin çok büyük bir gücü var. Bürokrasimizin çok güçlü bir tecrübesi var”

Batı ülkeleriyle ilişkilerde sınırlamaların nasıl kaldırıldığıyla ilgili soruyu cevaplayan Fidan, bu noktaya sistemli çalışarak gelindiğini dile getirdi.

Fidan, “Cumhurbaşkanımızın çok ciddi bir siyasi karizması ve etkisi var. Türkiye’nin çok büyük bir gücü var. Bürokrasimizin çok güçlü bir tecrübesi var.” diyerek Dışişleri Bakanlığı görevine geldiğinde hangi ülkelerin ne gerekçelerle Türkiye’ye yönelik yaptırım uyguladığını incelediğini aktardı.

Hakan Fidan, marketle ilgili kısıtlamaların anlaşılabilir olduğunu söyleyerek Avrupa Güvenlik Eylemi (SAFE) meselesinin marketle ilgili olduğu değerlendirmesinde bulundu.

“Bizim parasını verip almak istediğimiz bir şeyi bize vermemek, bu daha farklı bir husus. Bu, bir tavırdır. Bu tavrın da sebepleri var.” diyen Fidan, bunların üzerinde metodik olarak çalışıldığını ifade etti.

Fidan, kısıtlamaların bazılarının, Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya giriş süreçlerinde, diğerlerinin başka yollardan sessizce çözüldüğünü kaydetti.

Genelde iki tarafın da menfaatine olabilecek bir perspektif ortaya koydukları bilgisini paylaşan Fidan, “Şu anda çok şükür Kanada da dahil birçok ülkeyle bu sorun ortadan kalkmış durumda, NATO üyesi ülkelerle. Hatta bunu daha ileriye nasıl taşıyabiliriz, şu anda onun arayışı var.” ifadelerini kullandı.

Değişen küresel şartlarda Türkiye’nin çıkarları

ABD’nin Türkiye’yi bölgede nasıl tanımladığıyla ve iki ülke ilişkilerinin dengeli olup olmadığıyla ilgili soruyu cevaplayan Fidan, “Bu ilişkinin değişken tarafı olan bir boyutu var, bir de sabit bir tarafı var.” diye konuştu.

Dışişleri Bakanı Fidan, iki ülkenin aynı güvenlik ittifakı içerisinde omuz omuza durmasının ilişkinin kalıcı tarafı olduğunu belirterek ilişkinin değişken tarafının ise ülkelerin bölge ve dünyadaki çıkarlarının değişmesi olduğunu kaydetti.

“Transatlantik bağlantıda Avrupa’nın çıkarı değişiyor, Amerika’nın çıkarı değişiyor. Avrupa’nın içerisinde Avrupa’nın içerisindeki aktörler kendi arasında bölünüyor. Türkiye ile Amerika ilişkisinde de buna benzer durumlar var.” diye konuşan Fidan, yönetimden yönetime ve konjonktürden konjonktüre bunun değiştiğini belirtti.

Fidan; Ukrayna, Gazze, Suriye, İran, Körfez, enerji hatları, ve bağlantısallık gibi birçok konuda Türkiye’nin ne kadar yapıcı ve istikrarlaştırıcı rol oynadığını herkesin gördüğüne işaret ederek “Bu rol aslında Amerika gibi gerçekten küresel manada kendisine gereğinden fazla yük alan bir ülkenin belli noktalarda Türkiye gibi ortaklara güvenmesi için birçok neden ortaya çıkıyor.” ifadelerini kullandı.

Her ülkenin kendi milli stratejisi çerçevesinde başka ülkeleri ve aktörleri bir yere konumlandırdığını söyleyen Fidan, Türkiye’nin kendi milli egemenlik anlayışıyla ve iradesiyle ne istediğine odaklandığını anlattı.

Fidan, “Ben Amerika’nın küresel rekabette yeni bir aşamaya geldiğini görüyorum. Çin’le ilgili konularda çok ciddi yeniden bir politika değişikliğine gitmesi lazım. Trump yönetiminin ortaya koyduğu milli güvenlik siyaset belgesine baktığınız zaman aslında çok radikal, devrimci bir yeniden tanımlama var, bütün bir uluslararası ilişkileri tanımlama var.” diyerek, ABD’nin bütün müttefikleriyle alakalı yeniden okuma içerisinde olduğunu söyledi.

ABD’nin diğer ülkelerle ilişkilerinde ortaya çıkan etkileşimin Türkiye için oluşturduğu duruma bakılması gerektiğini anlatan Fidan, “Kanada, Türkiye ve aynı ligde olan ülkelerle çok ciddi bir stratejik ilişki açılımı içerisinde. Bunu da rasyonel zeminde rasyonel araçlar kullanarak götürmeye çalışıyor. Savunma sanayisi, ticaret vesaire gibi. Şimdi serbest ticaret anlaşmasının ilerletilmesi söz konusu. Liderlerin bunu açıklaması bekleniyor.” dedi.

Hakan Fidan, Kanada ile nükleer enerji konusunda çok ciddi bir işbirliği alanı potansiyeli bulunduğuna, savunma sanayisindeki engellerin kaldırıldığına ve Kanada’daki Türk topluluğunun giderek daha etkili hale geldiğine işaret ederek, ABD-Kanada ilişkilerinin yeniden tanımlanmasının Türkiye’yi bu şekilde etkilediğini kaydetti.

Güney Kore ile ilişkilerin de amaca özel olmaktan daha yapısal ve devamlılığı olan hale gelmesiyle ilgili çalışmalar yürüttükleri bilgisini paylaşan Fidan, Türkiye’nin bu profesyonel yaklaşımına Güney Kore’nin de ciddi cevap verdiğini belirtti.

NATO Zirvesi kapsamında yapılacak görüşmeler

ABD ile Türkiye liderlerinin heyetler arası ve baş başa görüşmenin yanı sıra ortak basın toplantısı düzenleme ihtimaline ilişkin soruyu cevaplayan Fidan, çok fazla alternatifin masada olduğunu söyledi.

Bakan Fidan, dün Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde konuyla ilgili yetkililerle bir araya geldiklerini ve hazırlıklarla ilgili rapor sunulan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kendi talimatlarını verdiğini aktararak, “Yapacağı ikili görüşmeler var. Sadece Amerika’yla değil; İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya ve diğer ülkeler geliyor. Birçoğunun Cumhurbaşkanımızla görüşme talebi var. Türkiye’de masada olan konularımız var. Herkes bunu fırsat bulmuşken ilerletmek istiyor.” ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Trump’ın CAATSA’nın kalkmasını istediğini yineleyen Fidan, bunun ilerletilmesi sürecinde olduklarını vurguladı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşı

Türkiye’nin ABD-İsrail ve İran savaşındaki arabuluculuk rolüne ilişkin soruyu cevaplayan Fidan, bu süreci savaşın yaygınlaşma riski göstermesi nedeniyle “yoğun, kritik ve riske açık” olarak nitelendirdi.

Hakan Fidan, söz konusu dönemde savaşı durdurmak için zamanla yarıştıklarını belirterek bu durumlarda her iki taraf nezdinde de güvenilir aktörlerin sesinin duyulmasının vazgeçilmez bir ihtiyaç olduğunu kaydetti.

Türkiye’nin taraflar arasındaki gerilim boyunca diplomatik çabalarını aralıksız sürdürdüğünü ifade eden Fidan, “Cumhurbaşkanımızın (Recep Tayyip Erdoğan) yıllardır ortaya koyduğu o tutarlı, vizyoner çizgide oluşturduğu emin kişi, güvenilir, dürüst ortak profili burada çok ciddi rol oynadı.” değerlendirmesinde bulundu.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Pakistan, Katar ve Türkiye’nin bu kapsamda ortaya koyduğu arabuluculuk faaliyetlerinin çok profesyonel ve koordineli olduğuna dikkati çekerek “Rusya-Ukrayna Savaşı’nda olay bir türlü bir yere gidemiyor ama Amerika-İran Savaşı’nda bu kadar kısa sürede, bu kadar yoğunluğu çok yüksek olan bir savaşın en azından ateşkesinin sağlanması mümkün oldu. Şu anda kalıcı çözüme ulaşmak için temel müzakereler devam ediyor. İnşallah orada da bir şeye ulaşırlar.” dedi.

İsrail’in bölgede yürüttüğü politikalar

İran-ABD arasındaki görüşmelerde İsrail’in etkisine ilişkin soruya Fidan, “İsrail, uluslararası toplumun istisnasız tanımlamasıyla bir düzen bozucu, ‘irritant’ dediğimiz, her yere istikrarsızlık, zulüm, kan, katliam getiren, gözü dönmüş çetenin yönettiği bir ülke maalesef.” yanıtını verdi.

Fidan, uluslararası toplumda İsrail’in izlediği politikaların niteliği konusunda büyük ölçüde görüş birliği bulunduğunu buna karşın yıllar içinde oluşturulan “İsrail algısının” birçok ülkenin gerçek tabloyu görmesini uzun süre zorlaştırdığını belirtti.

ABD siyasi karar alma mekanizmalarının son derece karmaşık bir yapıya sahip olduğunu belirten Fidan, “(ABD) İçerideki siyasi mekanizmaların nasıl oluştuğunu herkes biliyor. Çok kompleks yapısal mekanizmalar var. (Yahudiler) Onlar marifetiyle oluşturulan bir manipülatif sistem var. O sistem içerisinden çıkıp gelen bir adam, o sistemde kalmasını devam ettirmesi için, sistemin gerekleri olan siyonizmin belli hedeflerine hizmet etme konusunda faaliyetini göstermesi gerekiyor. Bunlar kendi aralarında çözmesi gereken sistemik problem.” diye konuştu.

Fidan, ABD ve İsrail arasındaki ilişkiye işaret ederek “Bakın Amerika’daki siyasetçiler, kendi çıkarlarına hizmet ettikleri sürece İsrail’i desteklerler ama çıkar bu süreçte o kadar uzun süre gitmiş ki, İsrail’in desteklenmesiyle çıkarın örtüşmesi bir kalıcılık kabulü haline dönüşmüş.” değerlendirmesinde bulundu.

ABD ile İsrail arasındaki ilişkinin danışıklı dövüş olup olmadığına ilişkin soruyu yanıtlayan Fidan, şöyle devam etti:

“Hiç kimse kendi aleyhine olacak bir şeyin devamlılığını istemez. Dolayısıyla ben burada yani danışıklı dövüş vesaire falan demiyorum. Yani olaya o açıdan bakmıyorum. Lehine işliyorsa bir noktaya kadar gidiyor. Aleyhine işlemeye başladığı noktadan sonra mecburen denklem dışına çıkması lazım. Bakın Hürmüz Boğazı olayında da yani İran Hürmüz Boğazı’nı kestikten sonra bizim burada aslında ateşkese ulaşmamızdaki en önemli pratik neden, hem İran üzerinde hem Amerika üzerinde uluslararası aktörlerin, biz de dahil olmak üzere Hürmüz Boğazı’ndan dolayı oluşturduğu muazzam bir baskı olmasıydı. Çünkü o, enerjiyi, ekonomileri, gıda güvenliğini birçok şeyi etkiler hale gelmişti. Şimdi bu kadar etki katsayısı yüksek bir olayı hisseden bir yönetim ara seçimlere giderken Amerika da diyor ki benim bunu durdurmam lazım. Çünkü hem müttefiklerim benden bunu istiyor hem bendeki enerji fiyatları arttığı için halkımın aleyhine. Dolayısıyla İsrail’e burada söz geçirme dışında bir şey yok. Bu, artık İsrail’in denklemi değil, Amerika’nın kendi çıkarlarıyla alakalı bir konu.”

Fidan, İsrail’in bölgedeki politikasının değişmeyeceği kanaatinde olduğunu vurgulayarak “(İsrail Başbakanı Binyamin) Netanyahu ve çetesi orada olduğu sürece ben bu politik duruşun değişeceğine inanmıyorum. Bunların inandığı bu. Bunlar yıllardır kendilerini şuna koşullandırmışlar: Biz bölgede bölge ülkelerini rahatsız etmediğimiz, bölmediğimiz, zayıflatmadığımız ve insan öldürmediğimiz sürece başarılı olma şansımız yok. Adam buna inandırmış kendini ve bu noktada gidiyor.” ifadelerini kullandı.

“İsrail sadece benim değil, dünyanın sorunu”

Bakan Fidan, dünya genelinde üniversite kampüslerinden gazetelere kadar her noktada İsrail düşmanlığının arttığını aktararak “Adamlar göz göre göre katliam yapıyorlar. Göz göre göre her yerde istikrarsızlaştırıcı rol oynuyorlar. Bu kadar istikrarsızlaştırıcı rolü oynamayı, eskiden bir iki basit medya hamlesiyle gizleyebiliyorlardı. Şimdi bunu gizleyemiyorlar da.” diye konuştu.

Tel Aviv yönetiminin yıpranan imajını değiştirmek amacıyla yeni bir düşman arayışı içinde olduğunu kaydeden Fidan, “İsrail veya herhangi bir aktör, milli, bölgesel çıkarlarımızla çakıştığı sürece kimseden korkacak, çekinecek, geri adım açacak halimiz yok. Bize bir sıkıntı yok. Kavga bizim işimiz, hiç problem değil. Problem ne? Problem, İsrail sadece benim değil, dünyanın sorunu.” ifadelerini kullandı.

Hakan Fidan, İsrail’in yalnızca Türkiye’nin değil, tüm uluslararası toplumun ortak sorunu haline geldiğini vurgulayarak sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu adamlar insanlığın artık taşıyamadığı bir yük haline geldiler. Bu politikalarıyla, bu kafalarıyla insanlık bunu taşıyamıyor. İnsanlık vicdanı bunu taşıyamıyor, siyasal sistemler, ekonomik sistemler taşıyamıyor. Hangi sistemden yaklaşırsanız yaklaşın bu adamları taşıyacak bir parametre yok. Dolayısıyla biz, uluslararası topluma bana sordukları zaman hep diyoruz ki, ‘niye sadece benim problemim yapıyorsunuz?’ Ben buna karşı çıkan yüksek sesle konuşabilen tek ülke olabilirim ama bu sorun, hepinizin problemi. İstiyorsanız ki; hepinizin problemini sizin aranızda tek başına ben çözeyim, o zaman herkes gelecek, elini taşın altına koyacak, diplomatik tavrını alacak ve o adamlara gerekli yaptırımları koyacak.”

Bu kapsamda Türkiye’nin İsrail ile yaklaşık 10 milyar dolarlık ticaret hacmini durdurma kararı aldığını hatırlatan Fidan, bu adımın İsrail ekonomisini doğrudan çökertmekten ziyade güçlü bir siyasi mesaj verme amacı taşıdığını vurguladı.

Bakan Fidan, Avrupa ülkelerinin tarihte ilk defa İsrail’e silah satışına sınırlama getirdiğine dikkati çekerek şu ifadeleri kullandı:

“Bu, ilk defa oluyor. Yahudi soykırımı nedeniyle İsrail, Avrupa’nın vicdanında bir yük gibiydi ve bunu da İsrail sonuna kadar sömürdü. Onun için İsrail’e karşı sonsuz tolerans vardı. Şimdi o toleransın kalktığını görüyoruz. İsrail’de radikal politikacılara, özellikle Batı Şeria’da uyguladıkları politika için artık seyahat yasakları getiriliyor, tutuklama kararları getiriliyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi, Netanyahu ve arkadaşlarıyla ilgili tutuklama kararı verdi yani insanlık, uluslararası toplum elinden geleni aslında bir noktada koyuyor.”

Avrupa Birliği (AB) içinde de İsrail’e yönelik daha sert tutum alınması konusunda yoğun tartışmalar yaşandığına işaret eden Hakan Fidan, “Ben bundan sonra işlerinin bu kadar kolay olacağını zannetmiyorum. Artık bu kadar kolay gidecek durumda değiller. Kendi gelecekleri yerin sonuna geldiler. İsrail kendi ayağına sıktı. Biz hepsi bunu söylüyoruz. Ve Netanyahu, kendi toplumuna yapacağı en büyük kötülüğü de yaptı.” dedi.

Türkiye’nin bölgesel sahiplenme vizyonu

Bakan Fidan, Türkiye’nin uzun süredir savunduğu bölgesel sahiplenme vizyonunun giderek daha fazla karşılık bulduğunu belirterek bölge sorunlarının bölge ülkeleri tarafından çözülmesi gerektiğinin altını çizdi.

Gazze sürecinde kurulan 8 ülkeli temas grubunun Arap ve Arap olmayan Müslüman ülkelerin ilk kez ortak bir bölgesel inisiyatif geliştirmesine imkan sağladığını belirten Fidan, 8 Aralık 2024’te Suriye’de yaşanan gelişmelerin ardından bölge ülkelerinin sergilediği ortak tutumun da bu anlayışın başarılı bir örneği olduğuna işaret etti.

Dışişleri Bakanı Fidan; Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan’ın oluşturduğu dörtlü mekanizma kapsamında çalışmalar yürüttüklerini belirterek bu ülkelerin ilişkilerini geliştirmeyi, bölgesel istikrarı güçlendirmeyi ve ortak sorunlara birlikte çözüm üretmeyi hedeflediklerini söyledi.

Söz konusu 4 ülkenin farklı coğrafyalarda önemli jeopolitik ağırlığa sahip olduğunu vurgulayan Fidan, tüm tarafların ekonomik kalkınma, istikrar ve bölgesel barışa ihtiyaç duyduğu konusunda ortak bir anlayışa sahip olduğunun altını çizdi.

Fidan, ülke liderlerinin bu yönde prensipte mutabakata vardığını ve dışişleri bakanlarına çalışmaları ilerletme görevi verdiğini kaydederek dörtlü mekanizmanın bugüne kadar bu amaç doğrultusunda 4 kez toplandığını aktardı.

ABD ile İran arasında kalıcı bir anlaşma sağlanması halinde bölgenin yeni güvenlik ve düzen mimarisinin nasıl şekilleneceğinin de ele alındığını dile getiren Fidan, bu tartışmayı ilk başlatan ülkenin Türkiye olduğuna dikkati çekti.

Hakan Fidan, bölge ülkelerinin önceliğinin, ekonomik kalkınma ve refah olduğunu vurgulayarak, buna karşın terörizm, İsrail’in yayılmacı politikaları ve diğer bölgesel krizlerin istikrarsızlık üreten başlıca sorunlar olmaya devam ettiğini söyledi.

Dörtlü mekanizmanın yalnızca bu 4 ülkeyi değil, etki alanlarında bulunan diğer bölge ülkelerini de dolaylı olarak temsil ettiğini belirten Fidan, şu ifadeleri kullandı:

“Bu 4 ülkenin bir araya gelip bir konuyla ilgili konuşması bile başlı başına siyasal sembolizm açısından önemli bir aşama teşkil ediyor. Ben, bu aşamanın giderek daha stratejik bir netice verici mekanizmaya evrileceğine inanıyorum açıkçası. Cumhurbaşkanımızın da vizyonu o yönde ama biz hep şunu yapıyoruz; birçok şey meyve vermeden, nihayete ermeden, sonuçlanmadan da çok büyük bir deklarasyonda bulunmak istemiyoruz ama bu yönde çalışmak bizim boynumuzun borcu, bizim en büyük vizyonumuz.”

Fidan, Türkiye’nin bölgesel sahiplenme anlayışını yalnızca Orta Doğu ile sınırlı tutmadığına dikkati çekerek “Kafkaslar’da da 3+3’ü hayata geçirerek veya 3 ülkeyle çalışarak aynı şeyi yapıyoruz. Balkanlar’da aynı şeyi yapıyoruz, Afrika’da aynı şeyi yapmaya çalışıyoruz. Bu, bizim bulunduğumuz stratejik havzalardaki bütün sorunlara yaklaşımımız.” değerlendirmesinde bulundu.

“NATO tarihinin en büyük zirvesi olacak”

Fidan, Ankara’da düzenlenecek NATO zirvesine ilişkin bunun “düzenlenecek olmasının” önemine atıfta bulunarak “Zirve her halükarda yapılacaktı da tabii burada NATO’nun kurucusu, yönlendiricisi ve taşıyıcısı durumda olan Amerika’nın ve Sayın Trump’ın zirveye gelecek olması, bunu açıklaması başlı başına en büyük şey.” ifadesini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın, zirvenin Türkiye’de yapılması ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde olması nedeniyle zirveye gelme kararına değinen Fidan, ABD’nin dünyadaki rolünü Trump döneminde yeniden tanımlaması ve bununla transatlantik ilişkinin değişmesi ve Avrupa’nın kendisini 2. Dünya Savaşı’ndan beri, “bu derece büyük bir tehdit altında” hissetmediği değerlendirmesini yaptı.

Hakan Fidan, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırıları, ABD’nin kendini yeniden tanımlaması, ticaret savaşları ve diğer aktörleri örnek olarak gösterirken “Çin, artık durdurulamaz bir süper güç.” diye konuştu.

Teknoloji, yapay zeka, marketler ve sermaye gibi konuların yeniden dağılımı ve güç değişimine işaret eden Fidan, “İnsanlık tarihinin belki en başarılı güvenlik ittifaklarından birinin bu tarihi dönemeçte, eşikte, bu kadar belirsizliğin olduğu bir dönemde bir araya geliyor olması bence tarihte görülen NATO tarihinin en büyük zirvesi olacak.” dedi.

Fidan, bugüne kadar bu kadar büyük problemli alanın aynı anda kesiştiği başka bir dönemeç olmadığı tespitini yaparak bunun, bir daha olmamasını diledi.

Bakan Fidan şunları kaydetti:

“Türkiye’nin bu olayların merkezinde olması, bunu yönetmesi ve bunu taşıma sorununu sırtına alması, tabii ki kendiliğinden böyle kolay olan bir şey değil. Hep söylüyorum, Cumhurbaşkanımızın uzun erimli liderliğini, uluslararası bütün sorunları sonuna kadar yaşamış olması, hissetmiş olması, bunlardan geçmiş olması, içeride ve dışarıda girdiği bütün mücadeleler ve bunun neticesinde aslında, dünyanın nereye gittiğine ve nereye gitmesi gerektiğine ilişkin bir sahici vizyonun olması. Bu nadir bulunan bir konu. Çünkü birçok lider, bu pozisyonda olamayabiliyor. Bakın, bir idrak ve vizyon gelişmesi liderler için bir süreç. Yani bu bir günde, iki günde, 3 yılda 4 yılda olmuyor. Orada çok uzun zaman kalıp o kavgayı vermeniz gerekiyor, büyük bir gücün başında. Böyle de lider fazla yok. Halkından tekrar tekrar bunu alarak.”

Türkiye’deki gibi kadroların da fazla olmadığını vurgulayan Fidan, “Dolayısıyla Türkiye’nin bu kadar kritik bir zamanda dünya barışı için ve kendi bölgesel güvenliğimiz için böylesine kritik bir rol üstlenmesini ben çok kıymetli buluyorum.” diye konuştu.

NATO ittifakındaki durum

Dışişleri Bakanı Fidan, NATO’da, ABD’nin kendi başına bir grup olduğunu, ikinci grup olarak Avrupa Birliği üyesi ülkeleri ve üçüncü grupta ülkeleri de bunun dışındakilerin oluşturduğunu söyledi.

“Bu ülkelerin farklı coğrafyalarda farklı tehditleri görerek farklı ekonomik kalkınma süreçlerini şu anda yöneterek ve birbirleri arasındaki ilişkileri yeniden tanımlama süreçleri içerisinde oldukları bir dönemde Ankara’da bir araya gelip farklı perspektifleri uyumlaştırma çalışmalarını araması önemli.” diyen Fidan, Ankara’nın NATO 3.0’ın tanımlandığı ve kabul edildiği yer olacağını bildirdi.

Fidan, ittifakın yeni dönemini anlatarak İkinci Dünya Savaşı’ndan, 2026’ya kadar oluşturulmuş külfet paylaşım sisteminin artık aynı olmadığını belirtti.

“Bu değişiyor, Amerika’nın baskın, yük taşıyıcı olduğu Avrupa Güvenliği Sistemi’ni artık değiştiriyoruz. Bu tek başına Amerika’nın zorladığı, dayattığı bir karar olmanın da ötesinde, oradaki ülkelerin hep beraber bu kararı, ya bu mantıklı, bizim de böyle yapmamız lazım, bağımlılığı azaltmamız lazım, kendi yükümüzü kendimizin taşıması lazım dediği bir konu.” diye konuşan Fidan, yüzde 5 savunma harcamaları meselesinin önemli olduğunu aktardı.

Hakan Fidan, bütün ülkelerin istisnasız bunu kabul ediyor olması ve bundan sonra da buna göre hareket edecek olmasının fevkalade önemli olduğuna işaret ederek, külfet paylaşımı konusuna yönelik değerlendirmeler yaptı.

Ankara’daki zirvenin “tarihi” olarak nitelendirilmesinin sebeplerinden birinin, ilk defa Savunma Sanayi Forumu’nun, NATO’nun resmi programının bir parçası olması ve ilk kez bu kadar büyük ölçekte bir forum düzenlenmesi olduğunu dile getiren Fidan, bunun savunma sanayisi konusunun genel savunma stratejilerinde esas ayaklarından biri olduğunu gösterdiğini aktardı.

Yeni dönemde güvenlik

Dışişleri Bakanı Fidan, bunun strateji ve mantık değişikliği açısından da fevkalade önemli olduğunun altını çizerek bunun, zirvenin temel çıktılarından olduğunu bildirdi.

Yeni dönemde Türkiye için nasıl bir değişiklik olacağının da evrilen bir süreç olduğunu söyleyen Fidan, “Çünkü dediğim gibi şu anda politik tartışmalar var, pratikteki değişmeler daha geriden geliyor ama savunma sanayisi alanında muazzam bir işbirliği alanı açılacak, onu görüyoruz ama bununla beraber büyük bir rekabet alanı da açılacak. Bu işbirliğini ve rekabeti bir paralel şekilde götürmemiz gerekiyor. Diğer taraftan sınamaların, tehditlerin çeşidi de değişecek. Buna uygun da hareket etmek gerekiyor.” diye konuştu.

Fidan, perspektifin önemli olduğunun altını çizerek AB içerisinde dahi işbirliği yapılırken birisi domine etmeye mi çalışıyor sorusunun her zaman yer aldığını, savunma stratejilerinde bir numaralı sorunun mutlak güven olduğu değerlendirmesini yaptı.

Güvenliği başkasının eline bırakmamak meselesi gündeme geldiğinde bütün savunma yükünü kendinizin geliştirmesi gerektiğini aktaran Fidan, “İşbirliği içerisinde savunma yükünü beraber dağıtalım, beraber paylaşalım dediğiniz zaman da o zaman burada kime ne kadar yetenek gidecek ona bakmanız gerekiyor. Şimdi tarih boyunca savaşmış olan Avrupa ülkeleri bundan sonra Amerika’nın yokluğunda bir savunma işbirliği düzeni geliştirirken şimdi burada detayına girmeyeyim, kendi aralarında da yani kamuoyunda dillendirmedikleri çok fazla hassas konu oluyor.” ifadelerini kullandı.

Fidan, Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan açısından bölgesel güvenliği sağlama konusunda aktif rol oynama iradesinde sorun olmadığını bildirdi.

Avrupalıların bunun siyasetini kurgulamada ve bu siyaseti bir stratejiye dönüştürmede, stratejiye uygulanabilir taktik politikalara dönüştürmede farklı düşünceleri olduğunu ve AB’li yetkililerle de bunu görüştüklerini aktaran Fidan, Avrupa Güvenlik Eylemi’nin (SAFE) yanı sıra Made in Europe gibi konularda Avrupa’nın artan bir şekilde korumacılıkla hareket ettiğini gördüklerini belirtti.

Hakan Fidan, AB’nin bu konudaki yöntemini anlatarak bunun iyi tarafının paranın içeride kalması kötü tarafının ise rekabetin azalması olduğunu kaydetti.

Avrupa’nın korumacılık yapmadığı alanda Çin gibi aktörlerle rekabet edecek durumda olmadığını söyleyen Fidan, korumacılığın ise uzun vadede tersine dönebileceğine işaret etti.

Fidan, AB yetkililerine, Ankara ile ekonomik ortaklık halinde 500 milyon nüfusa sahip bir market oluşabileceğini söylediğini aktardı.

Buna ilişkin detaylar veren Fidan, “Kısa vadede Avrupa Birliği’nin içe kapanıcı, korumacı politikalarla belli sektörleri koruyabileceğini düşünüyorum ama uzun vadede bu çok fazla etkili olmayabilir. Çünkü Çin’in ucuz üretim, sübvansiyel üretim gücüyle, Batı ekonomilerinin nasıl rekabet edeceklerinin bir reçetesi yok. Şu anda herkes bunu yönetmeye çalışıyor, bunu siyasal seçim yoluyla iktidara gelmiş partiler halklarına yansıtmamaya çalışıyorlar ama gene bu konuda en iyi karar alma yeteneği olan kurumların başında Avrupa Birliği geliyor.” ifadelerini kullandı.

Bakan Fidan, AB’nin topluluk ülkeleri adına karar alan tarafının gündelik siyasetle çok fazla ilgisi olmadığı ve bürokratların olduğu, ulusal yapılarla ilgilenmeyen, ulus üstü, daha teknokrat, daha soğuk ve realist bakabilen bir yapı olduğunu anımsattı.

Transatlantik yapıdaki son durum

Fidan, transatlantik ilişkilerde ABD yönetimiyle, Avrupa’daki aktörlerin “kavga etmemesinin” önemli olduğuna değinerek ihtilaf potansiyelinin sürekli ortada olduğunu aktardı.

Süreci ve tartışmaları özetleyen Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bütün liderler nezdindeki güven telkin eden güvenilir ve akil adam olma durumuna dikkati çekti.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “Son zamanlarda Avrupa’da, Batı’da söylenen bir şey var, odadaki tek yetişkin Türkiye meselesi.” diyerek Türkiye’nin bu role gelmiş olmasının sürekli barışı, istikrarı, işbirliğini, yatıştırıcılığı teşvik eden bir aktör olmasının önemine vurgu yaptı.

Müttefikler arasındaki sahici ve gerçekçi tartışmaların her zaman sağlıklı olduğuna işaret eden Fidan, “Kimsenin kendi içindekini saklamaması lazım. Tartışsınlar yani kapılar kapandıktan sonra ama çıktığı zaman da birlik mesajı verilmeye devam etsin. Biz bunu teşvik edeceğiz. Bütün stratejimiz bunun üzerine.” ifadelerini kullandı.

Özgür Özel’in açıklamaları

CHP Grup Başkanı Özgür Özel’in ifadelerine Fidan, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Esasında Sayın Özel’in sadece bu yazısında değil, bütün uluslararası çağrılarına baktığınız zaman şunu görüyorsunuz: ‘Ben burada siyaseten zor durumdayım, gelip bana niye yardım etmiyorsunuz?’ Aslında söylemeye çalıştığı şey bu. Kendi içinde birtakım siyasi açmazlar var, çatışmalar var, sıkıntılar var. Şunu tanımlamak aslında belli ayrımları yapmamak oluyor. Şimdi NATO üyesi ülkeler, liderler veya diğer ülkeler, Cumhurbaşkanımızla ilişkiye geçtiği zaman Türkiye ile ilişki kurdukları Türkiye Cumhuriyeti Devleti, onun cumhurbaşkanı, onun bakanları… Her devlet, her devletle kendi milli çıkarı üzerinden ilişki kurar ve yürütür. Bu son derece uluslararası ilişkilerin bir numaralı kuralı. Şimdi bunu şöyle ifade ediyor: ‘Siz aslında Türkiye Cumhuriyeti devletiyle değil AK Parti ile ilişki kuruyorsunuz.’ zaten getirmeye çalışıyor. Şimdi bu aslında mantık olarak da kendi içerisinde çok tutarlı değil. Bu, bizim açıkçası çok fazla üzerinde durduğumuz, ciddiye aldığımız bir konuda değil. Burada kendi içinde siyasal bir feryat var.”

Özel’in her yere her türlü şikayeti yaptığını söyleyen Fidan, “Aslında kendi içinde de ideolojik ironiye de düşüyor. Zaman zaman, anti-NATO olmakla inanılmaz derecede övünen siyasal söylemin sahibi, daha sonra şimdi geliyor ki NATO’yu o koruyamaz, ben koruyabilirim demeye getirir, bir noktaya gidiyor. Artık bu eklektik düşünce, bu tezatları ben dile getirmek bile istemiyorum.” dedi.

Bakan Fidan, bunun stratejik seviyede bakıldığı zaman devlet aktörlerinin “ciddiye aldığı bir konu olmadığını ” kaydederek “Uluslararası ilişkiler böyle işlemiyor, jeostrateji konular böyle işlemiyor. Başka türlü işliyor.” diyerek bakış açısının değiştirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.