Türkiye’nin ihracatı eylülde yüzde 15,3 arttı: Dış ticaret açığı 5,2 milyar dolara geriledi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Ticaret Bakanlığı iş birliğinde hazırlanan Eylül 2026 Dış Ticaret İstatistikleri, Türkiye’nin ihracatında güçlü bir aylık performans yaşandığını, buna karşılık yılın dokuz aylık döneminde dış ticaret açığının büyümeye devam ettiğini ortaya koydu.

28 Ekim 2026 tarihinde açıklanan geçici verilere göre, eylül ayında ihracat artış hızı ithalatın oldukça üzerinde gerçekleşti. İhracatın ithalatı karşılama oranı geçen yılın aynı ayındaki yüzde 76,4 seviyesinden yüzde 83,4’e yükseldi.

Böylece eylül ayında dış ticaret dengesinde belirgin bir iyileşme kaydedildi. Bununla birlikte Ocak-Eylül döneminde ithalatın ihracattan daha yüksek seviyede gerçekleşmesi, yıl genelindeki dış ticaret açığının devam etmesine yol açtı.

Eylül 2026 dış ticaret verileri

Gösterge Eylül 2025 Eylül 2026 Değişim
İhracat 22,514 milyar $ 25,967 milyar $ %+15,3
İthalat 29,471 milyar $ 31,130 milyar $ %+5,6
Dış ticaret açığı 6,957 milyar $ 5,163 milyar $ %-25,8
İhracatın ithalatı karşılama oranı %76,4 %83,4 +7,0 puan

Eylül ayında ihracatın geçen yılın aynı ayına göre yaklaşık 3,45 milyar dolar artmasına karşılık ithalattaki yükseliş yaklaşık 1,66 milyar dolar oldu.

Bu gelişme sonucunda aylık dış ticaret açığı yaklaşık 1,8 milyar dolar daraldı. İhracatın ithalatı karşılama oranındaki 7 puanlık yükseliş de dış ticaret dengesindeki iyileşmeyi destekledi.

İlk dokuz ayda dış ticaret açığı 71 milyar dolara yaklaştı

Eylül ayındaki iyileşmeye rağmen 2026 yılının Ocak-Eylül dönemine ilişkin veriler, dış ticaret açığının geçen yılın aynı dönemine göre büyüdüğünü gösterdi.

Yılın ilk dokuz ayında Türkiye’nin toplam ihracatı yüzde 5,2 artışla 210 milyar 952 milyon dolara, ithalatı ise yüzde 5,3 artışla 281 milyar 919 milyon dolara ulaştı.

Dış ticaret açığı yüzde 5,7 artarak 67 milyar 163 milyon dolardan 70 milyar 967 milyon dolara yükseldi.

Gösterge Ocak-Eylül 2025 Ocak-Eylül 2026 Değişim
İhracat 200,480 milyar $ 210,952 milyar $ %+5,2
İthalat 267,643 milyar $ 281,919 milyar $ %+5,3
Dış ticaret açığı 67,163 milyar $ 70,967 milyar $ %+5,7
Karşılama oranı %74,9 %74,8 -0,1 puan

Dokuz aylık dönemde ihracat yaklaşık 10,5 milyar dolar artarken, ithalattaki artış 14,3 milyar dolara yaklaştı.

Bu tablo, eylül ayındaki güçlü ihracat performansına karşın yılın tamamı açısından dış ticaret dengesindeki iyileşmenin henüz kalıcı bir görünüm kazanmadığını ortaya koydu.

Enerji ve altın hariç dış ticarette açık 541 milyon dolar

Dış ticaret verilerinde enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç göstergeler de dikkat çekti.

Eylül ayında enerji ve altın hariç ihracat yüzde 10,5 artarak 21 milyar 167 milyon dolardan 23 milyar 385 milyon dolara yükseldi.

Aynı kapsamda ithalat yüzde 6,7 artışla 22 milyar 430 milyon dolardan 23 milyar 926 milyon dolara çıktı.

Gösterge Eylül 2026
Enerji ve altın hariç ihracat 23,385 milyar $
Enerji ve altın hariç ithalat 23,926 milyar $
Dış ticaret açığı 541 milyon $
Dış ticaret hacmi 47,310 milyar $
İhracatın ithalatı karşılama oranı %97,7

Enerji ve altın hariç dış ticarette ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 97,7’ye ulaşması, bu iki kalemin dışlandığı ticarette ihracat ve ithalatın birbirine oldukça yaklaştığını gösterdi.

Buna karşılık toplam dış ticarette 5,2 milyar dolarlık açık bulunması, enerji ve altın kalemlerinin dış ticaret dengesi açısından taşıdığı önemi ortaya koydu.

İhracatın yüzde 93,4’ünü imalat sanayisi gerçekleştirdi

Türkiye’nin ihracatında imalat sanayisi ağırlığını korudu. Eylül ayında toplam ihracatın yüzde 93,4’ü imalat sanayisi ürünlerinden oluştu.

Tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı yüzde 3,5, madencilik ve taşocakçılığının payı ise yüzde 2,2 olarak gerçekleşti.

Sektörel veriler, geçen yılın aynı ayına göre en yüksek ihracat artışının yüzde 40,5 ile madencilik ve taşocakçılığında yaşandığını gösterdi. Tarım, ormancılık ve balıkçılık ihracatı yüzde 35,6 artarken, imalat sanayisindeki yükseliş yüzde 13,9 oldu.

İhracat sektörü Eylül 2025 (milyon $) Eylül 2026 (milyon $) Değişim
İmalat sanayisi 21.282 24.247 %+13,9
Tarım, ormancılık ve balıkçılık 671 909 %+35,6
Madencilik ve taşocakçılığı 406 570 %+40,5
Diğer 155 240 %+54,7
Toplam 22.514 25.967 %+15,3

Ocak-Eylül döneminde de imalat sanayisinin toplam ihracattaki payı yüzde 93,8 seviyesinde gerçekleşti. Dokuz aylık imalat sanayisi ihracatı 197 milyar 862 milyon dolara ulaştı.

Bu durum, Türkiye’nin dış satışlarının büyük ölçüde sanayi üretimine dayandığını gösterirken, tarım ve madencilik sektörlerindeki yüksek artış oranları da eylül ayının dikkat çeken gelişmeleri arasında yer aldı.

İthalatın yaklaşık yüzde 70’i ara mallarından oluştu

Eylül ayında Türkiye’nin ithalatında en büyük payı üretimde kullanılan ara malları aldı.

Toplam ithalatın yüzde 69,9’unu ara malları, yüzde 15,4’ünü sermaye malları, yüzde 14,6’sını ise tüketim malları oluşturdu.

Ara malı ithalatındaki yüksek pay, Türkiye’nin üretim süreçlerinde ithal girdilerin önemli bir yer tuttuğunu gösteriyor.

İthalat grubu Eylül 2025 (milyon $) Eylül 2026 (milyon $) Değişim
Ara malları 20.371 21.753 %+6,8
Sermaye (yatırım) malları 4.378 4.795 %+9,5
Tüketim malları 4.556 4.534 %-0,5
Diğer 166 49 %-70,6
Toplam 29.471 31.130 %+5,6

Sermaye malları ithalatında yüzde 9,5’lik artış yaşanırken, tüketim malları ithalatı yüzde 0,5 geriledi.

Ocak-Eylül döneminde ara mallarının toplam ithalattaki payı yüzde 71,0, sermaye mallarının payı yüzde 14,1 ve tüketim mallarının payı yüzde 14,5 oldu.

En fazla ihracat Almanya’ya, en fazla ithalat Çin’den

Türkiye’nin eylül ayındaki dış ticaretinde ülkelere göre dağılımda Almanya ve Çin ilk sıralardaki yerlerini korudu.

Almanya’ya gerçekleştirilen ihracat 2 milyar 46 milyon dolara ulaşırken, ABD 1 milyar 913 milyon dolarla ikinci sırada yer aldı. Birleşik Krallık, Irak ve İtalya da en fazla ihracat yapılan ilk beş ülke arasında bulundu.

Eylül ayında en fazla ihracat yapılan 5 ülke

Sıra Ülke İhracat (milyon $)
1 Almanya 2.046
2 ABD 1.913
3 Birleşik Krallık 1.442
4 Irak 1.186
5 İtalya 1.128
İlk 5 ülkenin toplam payı %29,7

İlk beş ülkenin toplam ihracattaki payı yüzde 29,7 olarak hesaplandı. Bu oran, Türkiye’nin ihracatının yaklaşık yüzde 70’inin diğer ülkelere yapıldığını gösterdi.

Eylül ayında en fazla ithalat yapılan 5 ülke

Sıra Ülke İthalat (milyon $)
1 Çin 5.264
2 Almanya 2.246
3 Rusya 1.848
4 ABD 1.776
5 İtalya 1.136
İlk 5 ülkenin toplam payı %39,4

İthalatta Çin’in belirgin üstünlüğü dikkat çekti. Çin’den yapılan 5 milyar 264 milyon dolarlık ithalat, Almanya’dan gerçekleştirilen ithalatın iki katından fazla oldu.

Çin’in toplam ithalattaki payı yüzde 16,9’a ulaşırken, ilk beş ülkeden yapılan ithalat toplamın yüzde 39,4’ünü oluşturdu.

Dokuz aylık dönemde de Almanya ve Çin ilk sırada

Ocak-Eylül 2026 döneminde Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı ülke 17 milyar 89 milyon dolarla Almanya oldu.

Almanya’yı 13 milyar 798 milyon dolarla ABD, 12 milyar 131 milyon dolarla Birleşik Krallık izledi.

İhracat yapılan ülke Ocak-Eylül 2026 (milyon $)
Almanya 17.089
ABD 13.798
Birleşik Krallık 12.131
İtalya 10.309
İspanya 8.446

İthalatta ise Çin 41 milyar 319 milyon dolarla ilk sırada bulunurken, Rusya 27 milyar 956 milyon dolarla ikinci, Almanya 20 milyar 317 milyon dolarla üçüncü sırada yer aldı.

İthalat yapılan ülke Ocak-Eylül 2026 (milyon $)
Çin 41.319
Rusya 27.956
Almanya 20.317
ABD 15.147
İtalya 11.313

İlk beş ülkenin dokuz aylık ihracattaki toplam payı yüzde 29,3, ithalattaki payı ise yüzde 41,2 olarak gerçekleşti.

Yüksek teknolojili ürünlerin ihracattaki payı arttı

Dış ticaret verilerinin dikkat çeken bölümlerinden birini teknoloji yoğunluğuna göre yapılan sınıflandırma oluşturdu.

Eylül ayında yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayisi ihracatı içindeki payı yüzde 4,1’e yükseldi. Geçen yılın aynı ayında bu oran yüzde 3,1 seviyesindeydi.

Yüksek teknolojili ürün ihracatı yüzde 49,9 artarak 668 milyon dolardan yaklaşık 1 milyar dolara ulaştı.

Teknoloji düzeyi Eylül 2025 (milyon $) Eylül 2026 (milyon $) Değişim
Yüksek teknoloji 668 1.000 %+49,9
Orta-yüksek teknoloji 8.561 9.797 %+14,4
Orta-düşük teknoloji 5.732 7.140 %+24,6
Düşük teknoloji 6.321 6.310 %-0,2
Toplam imalat sanayisi 21.282 24.247 %+13,9

Teknoloji yoğunluğu verileri, yüksek teknolojili ihracatta güçlü bir yıllık artışa işaret ediyor. Bununla birlikte yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayisi ihracatındaki payının henüz yüzde 4,1 seviyesinde bulunması, ihracatın teknoloji kompozisyonunda gelişme alanı bulunduğunu ortaya koyuyor.

İthalat tarafında ise yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayisi ithalatı içindeki payı yüzde 12,7 oldu.

Bu fark, Türkiye’nin yüksek teknolojili ürün ithalatının toplam imalat sanayisi ithalatı içindeki ağırlığının, aynı ürünlerin ihracattaki ağırlığından daha yüksek olduğunu gösteriyor.

Mevsim etkilerinden arındırılmış ihracatta yüzde 2,1 artış

TÜİK’in mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilerine göre, eylül ayında ihracat bir önceki aya kıyasla yüzde 2,1, ithalat ise yüzde 2,8 arttı.

Takvim etkilerinden arındırılmış yıllık karşılaştırmada ihracat yüzde 15,6, ithalat yüzde 5,6 yükseldi.

Bu sonuçlar, ihracattaki yıllık güçlü artışın yanı sıra aylık bazda da yükseliş yaşandığını ortaya koydu. Bununla birlikte arındırılmış seride ithalatın aylık artış hızının ihracattan daha yüksek olması dikkat çekti.

Özel ticaret sistemine göre de dış ticaret açığı geriledi

TÜİK’in genel ticaret sisteminin yanı sıra yayımladığı özel ticaret sistemi verileri de eylül ayında dış ticaret dengesinde iyileşme yaşandığını gösterdi.

Özel ticaret sistemine göre ihracat yüzde 14,8 artarak 23 milyar 506 milyon dolara, ithalat yüzde 3 artarak 28 milyar 852 milyon dolara yükseldi.

Dış ticaret açığı yüzde 29,2 azalışla 5 milyar 347 milyon dolara gerilerken, ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 73’ten yüzde 81,5’e çıktı.

Gösterge Eylül 2026 Ocak-Eylül 2026
İhracat 23,506 milyar $ 192,105 milyar $
İthalat 28,852 milyar $ 264,676 milyar $
Dış ticaret açığı 5,347 milyar $ 72,571 milyar $
İhracat artışı %+14,8 %+5,6
İthalat artışı %+3,0 %+5,5
Dış ticaret açığındaki değişim %-29,2 %+5,3
İhracatın ithalatı karşılama oranı %81,5 %72,6

Genel ticaret sistemi, serbest bölgeleri ve gümrük antrepolarını da kapsarken özel ticaret sistemi daha dar bir kapsamda hesaplanıyor. Bu nedenle iki sistemin rakamları arasında farklılık bulunuyor.

Konya ekonomisi açısından dış ticaret verileri ne söylüyor?

Türkiye’nin önemli sanayi, tarım ve ihracat merkezlerinden Konya açısından eylül ayı dış ticaret verilerinde özellikle üç gelişme öne çıkıyor.

İlk olarak imalat sanayisinin toplam ihracattaki yüzde 93,4’lük payı, üretim gücünün dış ticaretteki belirleyici rolünü gösteriyor. Makine, otomotiv yan sanayi, tarım makineleri ve çeşitli sanayi ürünlerinin üretildiği Konya açısından ulusal sanayi ihracatındaki artış önemli bir gösterge niteliği taşıyor.

İkinci olarak ara mallarının toplam ithalattaki yüzde 69,9’luk payı, üretimde kullanılan ithal girdilerin önemini ortaya koyuyor. Konya’daki sanayi işletmeleri açısından da ithal hammadde, ara malı ve ekipman maliyetleri, dış ticaret koşullarıyla bağlantılı önemli unsurlar arasında bulunuyor.

Üçüncü olarak Almanya, ABD, Birleşik Krallık ve İtalya gibi pazarların Türkiye ihracatındaki ağırlığı, Konya’nın dış pazarlara yönelik üretim ve ihracat faaliyetlerinin değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken bir tablo oluşturuyor.

Ancak Türkiye genelindeki ihracat artışının Konya’ya ne ölçüde yansıdığının belirlenmesi için il bazındaki ihracat ve ithalat rakamlarının ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor. Açıklanan ulusal veriler tek başına Konya’nın eylül ayındaki ihracat artışını göstermiyor.

Eylül ayında iyileşme, dokuz aylık dönemde açık devam ediyor

Eylül 2026 dış ticaret verileri, Türkiye’nin ihracat performansında güçlü bir yükselişe ve aylık dış ticaret açığında önemli bir daralmaya işaret etti.

İhracatın yüzde 15,3 artması, dış ticaret açığının yüzde 25,8 küçülmesi ve ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 83,4’e ulaşması ayın olumlu göstergeleri arasında yer aldı.

Buna karşılık yılın ilk dokuz ayında dış ticaret açığının yaklaşık 71 milyar dolara yükselmesi, dış ticaret dengesindeki yapısal sorunların devam ettiğini gösteriyor.

Özellikle ara malı ithalatının yüksek payı, yüksek teknolojili ürün ihracatının toplam sanayi ihracatı içindeki sınırlı ağırlığı ve bazı ülkelerden yapılan ithalatın yoğunluğu, Türkiye’nin dış ticaret yapısında öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.

Önümüzdeki aylarda ihracat artışının korunması, ithalattaki gelişmeler ve enerji fiyatlarının seyri, dış ticaret dengesinin yönü açısından belirleyici olacak.

TÜİK’in ekim ayına ilişkin dış ticaret istatistikleri 30 Kasım 2026 tarihinde açıklanacak.

TÜİK açıkladı: İhracat ve ithalat birim değer endeksleri temmuzda yükseldi

TÜİK, 2026 yılı temmuz ayına ilişkin dış ticaret endekslerini açıkladı. Veriler, dış ticarette birim değerlerin yükseldiğini ancak miktar tarafında gerileme yaşandığını ortaya koydu.

İhracat birim değer endeksi yüzde 8,2 arttı

İhracat birim değer endeksi, temmuz ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,2 yükseldi.

Sektörlere göre yıllık değişimler şöyle gerçekleşti:

İhracat birim değer endeksi Yıllık değişim
Genel +%8,2
Gıda, içecek ve tütün +%6,5
Ham maddeler (yakıt hariç) +%10,0
Yakıtlar +%39,4
İmalat sanayisi +%6,1

İhracat birim değerindeki en yüksek artış, yüzde 39,4 ile yakıtlarda görüldü.

İthalat birim değer endeksi yüzde 12,8 yükseldi

İthalat birim değer endeksi de yıllık bazda yüzde 12,8 arttı.

İthalat birim değer endeksi Yıllık değişim
Genel +%12,8
Gıda, içecek ve tütün -%3,3
Ham maddeler (yakıt hariç) +%11,6
Yakıtlar +%23,7
İmalat sanayisi +%9,1

İthalatta gıda, içecek ve tütün grubunda birim değer düşerken, yakıtlardaki artış yüzde 23,7’ye ulaştı.

İhracat miktarı yüzde 4,9 azaldı

İhracat miktar endeksi temmuzda yıllık bazda yüzde 4,9 geriledi.

İhracat miktar endeksi Yıllık değişim
Genel -%4,9
Gıda, içecek ve tütün +%2,9
Ham maddeler (yakıt hariç) +%6,4
Yakıtlar -%30,2
İmalat sanayisi -%4,2

Özellikle yakıt ihracat miktarındaki yüzde 30,2’lik düşüş dikkat çekti.

İthalat miktarı yüzde 6,9 düştü

İthalat miktar endeksi ise temmuzda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6,9 azaldı.

İthalat miktar endeksi Yıllık değişim
Genel -%6,9
Gıda, içecek ve tütün +%24,4
Ham maddeler (yakıt hariç) +%11,3
Yakıtlar -%8,6
İmalat sanayisi -%7,7

Gıda, içecek ve tütün ithalat miktarında yüzde 24,4’lük artış görülürken, imalat sanayisinde yüzde 7,7 gerileme kaydedildi.

Mevsim etkisinden arındırılmış veriler ne gösteriyor?

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre ihracat miktar endeksi haziranda 139,6 iken temmuzda yüzde 2,7 artarak 143,3’e yükseldi.

İthalat miktar endeksi ise hazirandaki 125,7 seviyesinden yüzde 8,7 düşüşle 114,7’ye geriledi.

Gösterge Haziran 2026 Temmuz 2026 Değişim
İhracat miktar endeksi 139,6 143,3 +%2,7
İthalat miktar endeksi 125,7 114,7 -%8,7

Takvim etkisinden arındırılmış verilere göre ihracat miktar endeksi Temmuz 2025’te 149,4 iken Temmuz 2026’da 142,1’e, ithalat miktar endeksi ise 129,2’den 120,3’e geriledi.

Dış ticaret haddi 91,3’e düştü

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan dış ticaret haddi, Temmuz 2025’te 95,3 seviyesindeydi.

Bu gösterge Temmuz 2026’da 4 puan azalarak 91,3’e geriledi.

Dış ticaret haddinin 100’ün altında kalması, ithalat birim değerlerinin ihracat birim değerlerine göre daha yüksek seyrettiğine işaret ediyor.

Temmuz verilerinin özeti

Gösterge Yıllık değişim / seviye
İhracat birim değer endeksi +%8,2
İthalat birim değer endeksi +%12,8
İhracat miktar endeksi -%4,9
İthalat miktar endeksi -%6,9
Dış ticaret haddi 91,3
Dış ticaret haddindeki yıllık değişim -4 puan

Temmuz verileri, dış ticarette fiyatların yükseldiği ancak fiziksel ticaret miktarının geçen yılın aynı dönemine göre gerilediği bir tabloya işaret etti.

Dış ticaret endekslerinde Haziran yükselişi: ihracat ve ithalatta birim değerler çift haneli arttı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Haziran 2026 dönemine ilişkin dış ticaret endekslerini açıkladı. Veriler, geçen yılın aynı ayına göre hem ihracat hem de ithalat tarafında birim değer ve miktar endekslerinin yükseldiğini gösterdi. İhracat birim değer endeksi yıllık %12,6 artarken, ihracat miktar endeksindeki artış %8,1 oldu. İthalat tarafında ise birim değer endeksi %12,9, miktar endeksi %9 yükseldi.
Bültenin sektör kırılımları incelendiğinde özellikle yakıtlardaki birim değer artışları dikkat çekti. İhracat yakıt birim değer endeksi %40,7, ithalat yakıt birim değer endeksi %39,3 yükseldi. Miktar endekslerinde ise tam tersi bir tablo oluştu; yakıt ihracat miktar endeksi %29,6, ithalat miktar endeksi %7,5 geriledi.
Haziran 2026 dış ticaret endekslerinde genel görünüm

Gösterge Haziran 2025 Haziran 2026 Yıllık değişim
İhracat birim değer endeksi 120,1 135,3 %12,6
İhracat miktar endeksi 135,4 146,4 %8,1
İthalat birim değer endeksi 133,1 150,2 %12,9
İthalat miktar endeksi 121,1 132,0 %9,0

Endekslerin baz yılı 2015=100 olarak kullanılıyor. TÜİK’in tablosunda ihracat birim değer endeksinin Haziran 2025’te 120,1 olan seviyesinin Haziran 2026’da 135,3’e, ithalat birim değer endeksinin ise 133,1’den 150,2’ye yükseldiği görülüyor.

İhracat birim değer endeksi %12,6 yükseldi

İhracat birim değer endeksi Haziran ayında geçen yılın aynı ayına göre %12,6 arttı. Alt sektörlerde en güçlü yükseliş yakıtlarda yaşandı.

Gıda, içecek ve tütünde ihracat birim değer endeksi %5,9 artarken, yakıt hariç hammaddelerde artış %4,8 oldu. Yakıtlarda %40,7’lik yükseliş kaydedilirken, gıda, içecek ve tütün hariç imalat sanayinde artış %11,6 olarak gerçekleşti.

İhracat birim değer endeksleri

Sektör Haziran 2025 Haziran 2026 Değişim
Genel 120,1 135,3 %12,6
Gıda, içecek ve tütün 116,4 123,2 %5,9
Hammaddeler, yakıt hariç 127,2 133,4 %4,8
Yakıtlar 127,4 179,3 %40,7
İmalat, gıda-içecek-tütün hariç 119,8 133,7 %11,6
SITC’de başka yerde sınıflandırılamayan mallar 265,7 372,9 %40,4

Uluslararası Standart Ticaret Sınıflaması’nın (SITC Rev.4) sektör detaylarına göre yakıtların yanı sıra başka yerde sınıflandırılamayan mallarda da ihracat birim değer endeksi %40’ın üzerinde yükseldi.

İhracatta miktar endeksi %8,1 arttı

Haziran ayında ihracat miktar endeksi geçen yılın aynı ayına göre %8,1 artarak 135,4’ten 146,4’e çıktı.

Sektörler arasında yakıt hariç hammaddeler %25,8 ile miktar bazında en güçlü artışlardan birini kaydetti. Gıda, içecek ve tütün ihracat miktar endeksi %19,1, imalat sanayi miktar endeksi %9,7 arttı.

Yakıt ihracatında ise farklı bir görünüm ortaya çıktı. Yakıtların birim değer endeksindeki %40,7’lik yükselişe karşın ihracat miktar endeksi %29,6 azaldı.

İhracat miktar endeksleri

Sektör Haziran 2025 Haziran 2026 Değişim
Genel 135,4 146,4 %8,1
Gıda, içecek ve tütün 120,4 143,4 %19,1
Hammaddeler, yakıt hariç 155,0 195,1 %25,8
Yakıtlar 262,1 184,7 %-29,6
İmalat, gıda-içecek-tütün hariç 138,5 151,9 %9,7
SITC’de başka yerde sınıflandırılamayan mallar 9,6 10,0 %4,0

SITC’de başka yerde sınıflandırılamayan malların ihracat miktar endeksi ise 9,6’dan 10,0’a çıkarak %4 yükseldi.
İthalat birim değer endeksi ihracatın üzerinde arttı

İthalat birim değer endeksi Haziran 2026’da yıllık bazda %12,9 yükseldi. Bu oran ihracat birim değer endeksindeki %12,6’lık artışın 0,3 puan üzerinde gerçekleşti.

Sektör bazında yakıt ithalatının birim değer endeksi %39,3 arttı. Yakıt hariç hammaddelerde %9,1, gıda, içecek ve tütün hariç imalat sanayinde %6,6 yükseliş yaşandı.

Gıda, içecek ve tütün ise ithalat birim değer endeksinin düştüğü sektör oldu. Bu grupta endeks geçen yılın aynı ayına göre %3 azaldı.

İthalat birim değer endeksleri

Sektör Haziran 2025 Haziran 2026 Değişim
Genel 133,1 150,2 %12,9
Gıda, içecek ve tütün 133,2 129,2 %-3,0
Hammaddeler, yakıt hariç 128,9 140,6 %9,1
Yakıtlar 144,5 201,4 %39,3
İmalat, gıda-içecek-tütün hariç 116,9 124,6 %6,6
SITC’de başka yerde sınıflandırılamayan mallar 299,7 418,8 %39,7

Başka yerde sınıflandırılamayan malların ithalat birim değer endeksi de 299,7’den 418,8’e çıkarak %39,7 arttı.

İthalat miktarında en güçlü yükseliş gıda grubunda

İthalat miktar endeksi Haziran ayında yıllık %9 artarak 121,1’den 132,0’a yükseldi.

Sektörel değişimlerde en dikkat çekici artış gıda, içecek ve tütünde görüldü. Bu grupta ithalat miktar endeksi 164,2’den 241,2’ye çıkarak %46,8 arttı.

Yakıt hariç hammaddelerde artış %25,9, gıda, içecek ve tütün hariç imalat sanayinde %13,9 oldu. Yakıt ithalat miktar endeksi ise %7,5 geriledi.

İthalat miktar endeksleri

Sektör Haziran 2025 Haziran 2026 Değişim
Genel 121,1 132,0 %9,0
Gıda, içecek ve tütün 164,2 241,2 %46,8
Hammaddeler, yakıt hariç 122,7 154,4 %25,9
Yakıtlar 98,7 91,2 %-7,5
İmalat, gıda-içecek-tütün hariç 132,1 150,4 %13,9
SITC’de başka yerde sınıflandırılamayan mallar 169,0 105,4 %-37,6

Başka yerde sınıflandırılamayan mallarda ithalat miktar endeksi 169,0’dan 105,4’e düşerek %37,6 geriledi.
Haziran verilerinde sektörlerin yıllık değişim tablosu

Sektör İhracat birim değer İhracat miktar İthalat birim değer İthalat miktar
Genel %12,6 %8,1 %12,9 %9,0
Gıda, içecek ve tütün %5,9 %19,1 %-3,0 %46,8
Hammaddeler, yakıt hariç %4,8 %25,8 %9,1 %25,9
Yakıtlar %40,7 %-29,6 %39,3 %-7,5
İmalat, gıda-içecek-tütün hariç %11,6 %9,7 %6,6 %13,9
Başka yerde sınıflandırılamayan mallar %40,4 %4,0 %39,7 %-37,6

Tablo, Haziran ayının en belirgin ayrışmasının yakıtlarda yaşandığını gösteriyor. Yakıtların hem ihracat hem ithalat birim değerleri yaklaşık %40 artarken, miktar endeksleri her iki tarafta da düştü. Buna karşılık gıda, içecek ve tütün ithalatında birim değer %3 gerilerken miktar endeksi %46,8 arttı.

İhracat grafiğinde birim değer ve miktar endeksleri

Bültenin 1. sayfasındaki grafik, Haziran 2024-Haziran 2026 döneminde ihracat birim değer ve miktar endekslerinin aylık seyrini gösteriyor. Grafikte işaretlenen temel dönemler tabloya dönüştürüldüğünde şu görünüm ortaya çıkıyor:

Dönem İhracat birim değer endeksi İhracat miktar endeksi
Haziran 2024 115,9 130,4
Haziran 2025 120,1 135,4
Mayıs 2026 136,2 131,1
Haziran 2026 135,3 146,4

Grafiğe göre Haziran 2026’da ihracat miktar endeksi bir önceki aya göre belirgin biçimde yükselirken, birim değer endeksi Mayıs seviyesinin hafif altında kaldı. Yıllık karşılaştırmada ise her iki endeks de Haziran 2025’in üzerinde bulunuyor.

İthalat grafiğinde Haziran ayında miktar endeksi sıçradı

Bültenin 2. sayfasında yer alan ithalat birim değer ve miktar endeksleri grafiğinde de Haziran 2024-Haziran 2026 dönemi gösteriliyor.

Grafikte öne çıkarılan değerler şöyle:

Dönem İthalat birim değer endeksi İthalat miktar endeksi
Haziran 2024 130,1 107,5
Haziran 2025 133,1 121,1
Mayıs 2026 152,0 103,7
Haziran 2026 150,2 132,0

Grafik, Mayıs 2026’dan Haziran 2026’ya geçilirken ithalat miktar endeksinin 103,7’den 132,0’a yükseldiğini, birim değer endeksinin ise 152,0’dan 150,2’ye indiğini gösteriyor.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktarı %5,5 azaldı

TÜİK’in mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış serisine göre ihracat miktar endeksi Mayıs 2026’da 147,5 iken Haziran ayında %5,5 azalarak 139,5’e geriledi.

Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise ihracat miktar endeksi Haziran 2025’te 148,9 iken Haziran 2026’da %5,7 düşüşle 140,5 oldu.

Arındırılmış ihracat miktar endeksi

Karşılaştırma İlk değer Son değer Değişim
Mayıs 2026 → Haziran 2026, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış 147,5 139,5 %-5,5
Haziran 2025 → Haziran 2026, takvim etkilerinden arındırılmış 148,9 140,5 %-5,7

Ham ihracat miktar endeksi yıllık bazda %8,1 artarken, takvim etkilerinden arındırılmış yıllık seride %5,7 düşüş görülmesi, bültendeki en dikkat çekici farklılaşmalardan biri oldu.
Arındırılmış ithalat miktar endeksi aylık %8,3 arttı

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ithalat miktar endeksi Mayıs 2026’da 116,3 seviyesindeyken Haziran ayında %8,3 artarak 126,0’a yükseldi.

Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise Haziran 2025’te 130,9 olan ithalat miktar endeksi Haziran 2026’da %2,5 azalarak 127,6’ya geriledi.

Arındırılmış ithalat miktar endeksi

Karşılaştırma İlk değer Son değer Değişim
Mayıs 2026 → Haziran 2026, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış 116,3 126,0 %8,3
Haziran 2025 → Haziran 2026, takvim etkilerinden arındırılmış 130,9 127,6 %-2,5

Arındırılmış dış ticaret grafiğinin temel değerleri

Bültenin 3. sayfasındaki mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış dış ticaret miktar endeksleri grafiğinde, Mayıs ve Haziran 2026 değerleri açık biçimde öne çıkarılıyor:

Dönem İhracat miktar endeksi İthalat miktar endeksi
Mayıs 2026 147,5 116,3
Haziran 2026 139,5 126,0
Aylık değişim %-5,5 %8,3

Haziranda mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi gerilerken ithalat miktar endeksinin yükselmesi, aylık görünümde ihracat ve ithalatın ters yönlü hareket ettiğini ortaya koydu.

Dış ticaret haddi 90,1 oldu

Haziran ayının önemli göstergelerinden biri de dış ticaret haddi oldu. İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan dış ticaret haddi, Haziran 2025’te 90,3 iken Haziran 2026’da 90,1’e geriledi.

Böylece dış ticaret haddinde yıllık bazda 0,2 puanlık azalış gerçekleşti.

Dış ticaret haddi grafiğinin öne çıkan değerleri

Bültenin 4. sayfasındaki grafikte Haziran 2024-Haziran 2026 arasındaki dış ticaret haddi seyri gösteriliyor. Grafikte işaretlenen temel değerler şöyle:

Dönem Dış ticaret haddi
Haziran 2024 89,0
Haziran 2025 90,3
Mayıs 2026 89,6
Haziran 2026 90,1

Grafik, dış ticaret haddinin Mayıs 2026’daki 89,6 seviyesinden Haziran ayında 90,1’e çıktığını, ancak geçen yılın aynı ayındaki 90,3 seviyesinin 0,2 puan altında kaldığını gösteriyor.

Haziran dış ticaret endekslerinin öne çıkan göstergeleri

Gösterge Sonuç
İhracat birim değer endeksi yıllık değişimi %12,6 artış
İhracat miktar endeksi yıllık değişimi %8,1 artış
İthalat birim değer endeksi yıllık değişimi %12,9 artış
İthalat miktar endeksi yıllık değişimi %9,0 artış
İhracatta en yüksek birim değer artışı Yakıtlar, %40,7
İthalatta en yüksek birim değer artışı Başka yerde sınıflandırılamayan mallar, %39,7
İhracatta en yüksek miktar artışı Hammaddeler, %25,8
İthalatta en yüksek miktar artışı Gıda, içecek ve tütün, %46,8
İhracat yakıt miktar değişimi %-29,6
İthalat yakıt miktar değişimi %-7,5
Arındırılmış ihracat miktarı aylık değişimi %-5,5
Arındırılmış ithalat miktarı aylık değişimi %8,3
Dış ticaret haddi 90,1
Dış ticaret haddinde yıllık değişim -0,2 puan

Birim değerlerde yakıt etkisi öne çıktı

Haziran verilerinde ihracat ve ithalatın genel birim değer endeksleri birbirine yakın oranlarda yükseldi. İhracatta artış %12,6, ithalatta %12,9 olarak kaydedildi.

Sektör detayları ise bu artışlarda yakıtların güçlü etkisini ortaya koydu. Yakıt ihracat birim değer endeksi %40,7, ithalat birim değer endeksi %39,3 artarken, miktar endekslerinin iki tarafta da gerilemesi dikkat çekti.

Gıda, içecek ve tütün grubunda ise ithalat cephesinde farklı bir tablo oluştu. Bu grupta ithalat birim değer endeksi %3 düşmesine rağmen miktar endeksi %46,8 yükseldi.

Ham ve arındırılmış ihracat miktar verileri farklı yönlere işaret etti

Bültenin önemli ayrıntılarından biri ham seri ile arındırılmış seriler arasındaki farklılaşma oldu. Haziran ayında ham ihracat miktar endeksi geçen yılın aynı ayına göre %8,1 artarken, takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi yıllık %5,7 geriledi.

Aylık bazda mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi %5,5 düşerken, ithalat miktar endeksi %8,3 arttı. Bu nedenle Haziran verileri değerlendirilirken ham endekslerle arındırılmış serilerin ayrı ayrı izlenmesi önem taşıyor.

Yeni dış ticaret endeksleri 14 Eylül’de açıklanacak

Türkiye İstatistik Kurumu, dış ticaret endekslerine ilişkin bir sonraki haber bülteninin 14 Eylül 2026 tarihinde yayımlanacağını açıkladı.

Haziranda dış ticaret açığı 10,4 milyar dolar oldu

Türkiye İstatistik Kurumu ile Ticaret Bakanlığı işbirliğinde hazırlanan Haziran 2026 dönemine ilişkin geçici dış ticaret istatistikleri açıklandı.

Genel Ticaret Sistemi kapsamında Türkiye’nin ihracatı, haziranda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 21,7 artarak 24 milyar 915 milyon dolara yükseldi. Aynı dönemde ithalat ise yüzde 23 artışla 35 milyar 285 milyon dolar olarak gerçekleşti.

İthalattaki artışın ihracatın üzerinde kalması, dış ticaret açığındaki yükselişi de beraberinde getirdi.

Dış ticaret açığı yüzde 26,2 büyüdü

Haziran 2025’te 8 milyar 218 milyon dolar olan dış ticaret açığı, Haziran 2026’da yüzde 26,2 artarak 10 milyar 370 milyon dolara çıktı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı da geriledi. Haziran 2025’te yüzde 71,4 olan karşılama oranı, Haziran 2026’da yüzde 70,6’ya düştü.

Buna göre Türkiye, haziranda gerçekleştirdiği her 100 dolarlık ithalatın 70,6 dolarlık bölümünü ihracat gelirleriyle karşıladı.

İlk 6 ayda ihracat 135,9 milyar doları aştı

Ocak-Haziran 2026 döneminde ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,5 artarak 135 milyar 980 milyon dolara ulaştı.

İthalat ise aynı dönemde yüzde 4,6 yükselerek 189 milyar 120 milyon dolar olarak hesaplandı.

Yılın ilk yarısında ithalattaki artışın ihracat artışından daha yüksek gerçekleşmesi nedeniyle dış ticaret açığı genişledi.

Ocak-Haziran 2025 döneminde 49 milyar 460 milyon dolar olan dış ticaret açığı, bu yılın aynı döneminde yüzde 7,4 artışla 53 milyar 140 milyon dolara çıktı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı da geçen yılın ilk yarısındaki yüzde 72,6 seviyesinden yüzde 71,9’a geriledi.

Enerji ve altın hariç ihracat yüzde 23,2 arttı

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç tutulduğunda, haziran ayında ihracatta güçlü artış kaydedildi.

Enerji ve altın hariç ihracat, geçen yılın aynı ayındaki 18 milyar 907 milyon dolar seviyesinden yüzde 23,2 artışla 23 milyar 302 milyon dolara yükseldi.

Aynı kapsamda ithalat ise yüzde 24,3 artarak 22 milyar 541 milyon dolardan 28 milyar 16 milyon dolara çıktı.

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dış ticaret açığı haziranda 4 milyar 713 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Bu kalemlerde toplam dış ticaret hacmi, yıllık bazda yüzde 23,8 artarak 51 milyar 318 milyon dolara ulaştı.

Enerji ve altın hariç ihracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 83,2 olarak belirlendi.

Haziran ayı dış ticaret verileri

Gösterge Haziran 2026 Yıllık değişim
İhracat 24 milyar 915 milyon dolar Yüzde 21,7 artış
İthalat 35 milyar 285 milyon dolar Yüzde 23 artış
Dış ticaret açığı 10 milyar 370 milyon dolar Yüzde 26,2 artış
İhracatın ithalatı karşılama oranı Yüzde 70,6 0,8 puan düşüş
Enerji ve altın hariç dış ticaret hacmi 51 milyar 318 milyon dolar Yüzde 23,8 artış
Enerji ve altın hariç karşılama oranı Yüzde 83,2 —

Ocak-Haziran dönemi dış ticaret verileri

Gösterge Ocak-Haziran 2026 Yıllık değişim
İhracat 135 milyar 980 milyon dolar Yüzde 3,5 artış
İthalat 189 milyar 120 milyon dolar Yüzde 4,6 artış
Dış ticaret açığı 53 milyar 140 milyon dolar Yüzde 7,4 artış
İhracatın ithalatı karşılama oranı Yüzde 71,9 0,7 puan düşüş

Türkiye’nin petrol ithalatı mayısta yüzde 2,97 arttı

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) “Mayıs 2026 Petrol Piyasası Sektör Raporu”na göre, Türkiye’nin toplam petrol ithalatı içinde en büyük kalemi oluşturan ham petrol ithalatı yüzde 7,29 artarak 2 milyon 665 bin 665 ton olarak gerçekleşti.

Bu dönemde motorin türlerinin ithalatı ise yüzde 27 azalarak 845 bin 903 ton oldu. İthalatın kalan kısmını havacılık ve denizcilik yakıtları ile diğer ürünler oluşturdu.

Böylece toplam ithalat, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,97 artarak 4 milyon 85 bin 229 ton olarak kayıtlara geçti.

En fazla ham petrol ve petrol ürünleri ithalatı, 1 milyon 650 bin 193 tonla Rusya’dan yapılırken, bu ülkeyi 515 bin 691 tonla Kazakistan ve 348 bin 879 tonla ABD izledi.

Yurt içi benzin satışları mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 11,43 artarak 521 bin 965 ton oldu. Toplam petrol ürünü satışları yüzde 10,49 azalarak 2 milyon 625 bin 231 ton, motorin satışları ise yüzde 15,73 azalarak 1 milyon 960 bin 637 ton olarak gerçekleşti.

Petrol piyasasında ihracat yüzde 1,07 azaldı

Aynı dönemde petrol piyasasında toplam ihracat yüzde 1,07 azalışla 1 milyon 267 bin 339 ton oldu.

Türkiye’nin denizcilik yakıtları ihracatı yüzde 45,20 artarak 130 bin 503 ton olarak belirlenirken, motorin türleri ihracatı yüzde 36,37 azalarak 226 bin 464 ton olarak kaydedildi.

Havacılık yakıtları ihracatı yüzde 33,73 artarak 691 bin 981 ton, benzin türleri ihracatı ise yüzde 63,11 artarak 12 bin 255 ton oldu.

Aynı dönemde toplam rafineri petrol ürünleri üretimi yüzde 1,94 azalışla 3 milyon 293 bin 733 ton olarak gerçekleşti.

Havacılık yakıtları üretimi mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6,47 azalarak 571 bin 563 ton, benzin türleri üretimi yüzde 6,97 artarak 500 bin 111 ton oldu. Motorin türlerinin üretimi ise yüzde 3,53 artarak 1 milyon 468 bin 603 ton olarak kaydedildi.

Çin rekabetine karşı vergi seddi: Tarım ve sanayi ithalatında kapsamlı değişiklik

Türkiye, bir yandan özellikle Çin kaynaklı düşük fiyatlı ithalatın yerli sanayi üzerindeki baskısını azaltmaya, diğer yandan iç piyasada fiyatı hızla yükselen bazı tarım ürünlerinde arzı artırmaya yönelik yeni bir dış ticaret paketi uygulamaya koydu.

Resmi Gazete’de yayımlanan 3 Cumhurbaşkanı Kararı ve 22 ayrı tebliğle birçok sanayi ve tarım ürününün ithalatında gümrük vergileri, ek mali yükümlülükler, gözetim fiyatları ve tarife kontenjanları yeniden düzenlendi.

Düzenlemeler kapsamında 82 ürüne yeni ek mali yükümlülük getirilirken, 42 üründe uygulanan yükümlülükler kaldırıldı. Daha önce gözetim uygulamasında bulunan 97 ürünün gümrük vergisine esas referans fiyatı artırıldı, 11 ürün için ise ilk kez referans fiyat belirlendi.

Ticaret Bakanlığı, düzenlemelerin yerli üretimin korunması, haksız rekabetin önlenmesi, istihdamın artırılması ve cari açığın azaltılması amacıyla hazırlandığını bildirdi.

Sanayi ürünlerinde koruma tedbirleri artırıldı

İthalat Rejimi Kararı’nda yapılan değişiklikle otomotiv yedek parçaları, makine ve sanayi ekipmanları, elektrik-elektronik ürünleri, lityum bataryalar, plastik, kauçuk ve metal ürünleri başta olmak üzere çok sayıda kalemde ek gümrük vergisi ve mali yükümlülük uygulanmaya başlandı.

Yeni düzenleme özellikle bitmiş ürün ithalatının kontrol altına alınmasına odaklandı. Yerli üreticilerin, düşük fiyatlı ve yoğun şekilde sübvanse edildiği belirtilen Çin ürünleri karşısındaki rekabet gücünün korunması hedeflendi.

Ek mali yükümlülük getirilen ürünler arasında vites kutuları, bakır borular, valfler, yağ keçeleri, elektrik izolatörleri, araç aydınlatma cihazları, sayaçlar, hız göstergeleri, oyuncaklar, cerrahi diş iğneleri, değirmen taşları ve alaşımlı çelik ürünleri bulunuyor.

82 ürüne ek mali yükümlülük getirildi

Yeni listeye toplam 82 ürün dahil edildi. Bu ürünlerden bazıları şöyle sıralandı:

  • Bakır borular
  • Alaşımlı çelik külçeler
  • Adi metalden kilitler
  • Hava basınçlı püskürtücüler
  • Valfler
  • Yağ keçeleri
  • Elektrik izolatörleri
  • Motorlu taşıt aydınlatma cihazları
  • Vites kutuları
  • Cerrahi diş iğneleri
  • Sayaç ve hız göstergeleri
  • Oyuncak bebek arabaları
  • Elektrikli trenler ve oyuncak bebekler
  • Değirmen ve bileği taşları
  • İnorganik maddelerle sıvanmış kağıt ve kartonlar

Bazı ürünlerde ek mali yükümlülük oranlarının yüzde 30’a kadar çıktığı belirtildi.

Kuru soğanda vergi yüzde 5’e indirildi

Sanayi ürünlerinde koruma duvarı yükseltilirken, fiyatı iç piyasada hızla artan bazı tarımsal ürünlerde ithalatı kolaylaştırıcı adımlar atıldı.

Semt pazarlarında kilogram fiyatı 50 lirayı aşan kuru soğanda gümrük vergisi önemli ölçüde düşürüldü. 0703.10.19.00.11 GTİP numaralı kuru soğan ithalatında yüzde 49,5 olarak uygulanan gümrük vergisi yüzde 5’e indirildi.

İndirimli vergi oranı 26 Ağustos 2026 tarihine kadar geçerli olacak. Düzenlemeyle iç piyasaya ek ürün girişi sağlanarak fiyatların kontrol altına alınması amaçlanıyor.

Tarım sektöründe daha önce de yüksek fiyatların önüne geçmek amacıyla benzer şekilde ithalat vergilerinin geçici olarak düşürülmesi yöntemi kullanılmıştı.

Ceviz ithalatında mali yükümlülük yükseltildi

Kuru soğanın aksine kabuklu ve kabuksuz ceviz ithalatında koruma tedbirleri artırıldı.

Kabuklu ceviz ithalatında ton başına 451 dolar olarak uygulanan ek mali yükümlülük 738 dolara çıkarıldı. Kabuksuz cevizde ise ton başına 1158 dolar olan ek mali yükümlülük 1772 dolara yükseltildi.

Bu düzenlemeyle yerli ceviz üreticisinin ithal ürünler karşısında korunması hedefleniyor.

Kurutulmuş tatlı biberde vergi yüzde 41 oldu

0904.21.10.00.00 GTİP numaralı kurutulmuş tatlı biber ithalatında yüzde 19,5 olan gümrük vergisi yüzde 41’e çıkarıldı.

Poliesterden sentetik devamsız liflerin Dünya Ticaret Örgütü üyesi olmayan ülkelerden ithalatında uygulanan yüzde 3,2 ile yüzde 4 arasındaki gümrük vergisi de 21 Eylül’den itibaren yüzde 20 olarak uygulanacak.

Plastik baskılı propilen polimer ürünlerinin DTÖ üyesi olmayan ülkelerden ithalatında ise ton başına 328 dolar ek mali yükümlülük getirildi.

Makarna ithalatındaki ek yükümlülük kaldırıldı

Cumhurbaşkanı Kararı ile 42 üründe uygulanan ek mali yükümlülük sona erdirildi. Bu ürünler arasında en dikkat çekici kalemlerden biri makarna oldu.

Makarna ithalatında uygulanan ek mali yükümlülük kaldırılırken, otomobil üretiminde kullanılacak kapı kilitlerinin ithalatında uygulanan yüzde 20’lik ilave gümrük vergisinin de alınmamasına karar verildi.

Lityum iyon akü ithalatında da geçici bir istisna getirildi. 8507.60.00.00.21 GTİP numaralı lityum iyon akülerden 2026 yılı sonuna kadar ilave gümrük vergisi alınmayacak.

Bu kararın, özellikle elektrikli araç ve enerji depolama sektörlerinde üretim maliyetlerini azaltmaya katkı sağlaması bekleniyor.

Gıda ambalajında yerli üreticiye koruma

Tek kullanımlık içecek şişeleri, gıda ambalajları ve sentetik tekstil elyafı üretiminde kullanılan yüksek viskoziteli polietilen tereftalat, diğer adıyla PET Resin, ithalatında da ek mali yükümlülük uygulanacak.

Yerli üreticilerin başvurusu üzerine alınan karara göre söz konusu üründe:

  • 19 Temmuz-30 Aralık 2026 döneminde ton başına 120 dolar,
  • 31 Aralık 2027’ye kadar ton başına 115 dolar,
  • 30 Aralık 2028’e kadar ton başına 110 dolar

ek mali yükümlülük alınacak.

Bununla birlikte Güney Amerika ülkeleri ile Türk Cumhuriyetlerinin de aralarında bulunduğu bazı ülkeler için toplam 36 bin tonluk gümrük vergisiz tarife kontenjanı açıldı.

97 üründe referans fiyat yükseltildi

İthalatta Gözetim Uygulamaları kapsamında yayımlanan 9 ayrı tebliğle akıllı saat, lastik, oyuncak, cam, seramik, telefon sistemi ve otomotiv parçaları gibi 97 ürünün gümrük vergisine esas referans fiyatları artırıldı.

Gözetim uygulaması kapsamında ithal edilen ürünün beyan edilen fiyatı daha düşük olsa bile gümrük vergisi, devlet tarafından belirlenen referans fiyat üzerinden hesaplanıyor. Böylece düşük bedelli ithalat beyanlarının ve damping etkisinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Akıllı saatte referans fiyat 250 dolara çıktı

Akıllı saatlerin “diğerleri” kategorisinde daha önce adet başına 200 dolar olarak uygulanan referans fiyat 250 dolara yükseltildi.

Korna, görüntülü telefon ve kapalı devre konuşma sistemlerinde referans fiyat aralığı 10-40 dolardan 25-100 dolara çıkarıldı.

Debriyaj ve baskı komplelerinde referans fiyat üst sınırı 9 dolardan 10 dolara yükseltilirken, asansör fotoselleri ve kılavuz raylarında alt sınır 1 dolardan 2 dolara çıkarıldı.

Oyuncaklarda referans fiyat aralığının üst sınırı 30 bin dolardan 50 bin dolara yükseltildi.

Cam ve emniyet camlarında kilogram başına 0,5-0,7 dolar olan referans fiyatlar, ürünün niteliğine göre 0,7 ile 4,5 dolar arasına çıkarıldı.

Otomobil lastiklerinde ise 3-6 dolarlık alt ve üst sınırlar korunurken, ara kademelerdeki referans fiyatlar artırıldı.

Seramik ve mozaiklerde büyük artış

Mozaik küp ve seramik ürünlerinde 700 ile 2 bin 500 dolar arasında değişen referans fiyatlar, yeni düzenlemeyle 1000 ile 5 bin dolar arasına yükseltildi.

Bakalit ve aseptik kağıtlarda da kilogram başına 1,5-1,75 dolar olan gözetim fiyatları, ürün türüne göre 1,5 ile 5 dolar arasında yeniden belirlendi.

Bu uygulamalarla düşük fiyatlı ithalatın yerli cam, seramik, ambalaj ve plastik sanayisi üzerindeki baskısının azaltılması amaçlanıyor.

11 ürün için ilk kez referans fiyat belirlendi

Yeni düzenlemeyle 11 üründe ilk kez gözetim fiyatı uygulanmaya başlandı.

Bu ürünlerden bazıları ve belirlenen referans fiyatlar şöyle:

  • Serum ampulleri: Kilogram başına 10 dolar
  • Kaplanmış tel: Kilogram başına 1,8 dolar
  • İskele ve beton kaplama malzemesi: Kilogram başına 4 dolar
  • Paslanmaz çelik lavabo: Kilogram başına 13 dolar
  • Makas: Kilogram başına 20 dolar
  • Pistonlar: Kilogram başına 25 dolar
  • Biçerdöver zıpkını: Kilogram başına 15 dolar
  • Rot ve rot başı ürünleri: Kilogram başına 10 dolar

Yeni referans fiyatlarla özellikle metal, otomotiv, sağlık ve tarım makineleri sektörlerinde düşük bedelli ithalatın sınırlandırılması hedefleniyor.

Geçiş süresi 30 gün olarak belirlendi

Ek mali yükümlülük getirilen veya mevcut yükümlülüğü artırılan ürünlerde geçiş süresi de tanındı.

Kararın yürürlüğe girmesinden önce sevk edilmiş olan ve ithalat beyannamesi 30 gün içinde tescil edilen ürünlerde eski ek mali yükümlülükler uygulanacak.

Böylece karar öncesinde siparişi verilmiş veya sevkiyatı başlatılmış ürünlerin yeni maliyetlerden doğrudan etkilenmemesi amaçlanıyor.

“Düşük kur ithalatı cazip hale getiriyor”

Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı Mustafa Gültepe, düzenlemenin ağırlıklı olarak bitmiş ürün ithalatını kapsadığını belirtti.

Çin’in çok düşük fiyatlarla ürün sunabilmesinin iç piyasadaki yerli üreticiler üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu ifade eden Gültepe, kur baskısının devam etmesi halinde ithalatın üretimden daha cazip hale geldiğini söyledi.

Gültepe, bazı firmaların üretim yapmak yerine ithalatı tercih edebildiğine dikkati çekerek, yerli üretimi ve sanayiciyi koruyacak tedbirleri doğru bulduklarını kaydetti.

Düzenlemenin ihracat üzerinde önemli bir olumsuzluk oluşturmasını beklemediklerini belirten Gültepe, ihracata yönelik üretimde kullanılan ara malların Dahilde İşleme Rejimi kapsamında temin edilebildiğini vurguladı.

“Çinli şirketler 3 ila 8 kat daha fazla destekleniyor”

Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz da Çinli şirketlerin ucuz kredi, vergi muafiyeti ve hibelerle rakiplerine kıyasla çok daha fazla desteklendiğini söyledi.

OECD bulgularına göre Çinli firmaların, OECD ülkelerindeki rakiplerinden 3 ila 8 kat daha fazla sübvanse edildiğini belirten Yılmaz, bu durumun küresel pazarlarda haksız rekabete yol açtığını ifade etti.

Yılmaz, Çinli şirketlerin son 20 yıldaki küresel pazar payı artışının yaklaşık yüzde 60’ının bu destek politikalarıyla bağlantılı olduğunu dile getirdi.

Çin’den makine ithalatı 5,5 milyar dolara ulaştı

2026 yılının ilk 5 ayında Türkiye’nin Çin’den gerçekleştirdiği makine ithalatı yüzde 3,9 artarak 5,5 milyar dolara ulaştı.

Çin’in Türkiye’nin toplam makine ithalatındaki payı ise yüzde 30’a yaklaştı.

Makine sektörünün tek başına bu ölçekteki sübvansiyonlu rekabetle mücadele edemeyeceğini belirten sektör temsilcileri, Dünya Ticaret Örgütünün daha aktif rol alması gerektiğini savunuyor.

Küresel bir çözüm bulunana kadar Türkiye’nin kendi pazarını koruyacak savunmacı tedbirler uygulamasının gerekli olduğu belirtiliyor.

Otomotiv sektörü ihracatta olumsuzluk beklemiyor

Türkiye İhracatçılar Meclisi Otomotiv Endüstrisi Sektör Konseyi Başkanı ve Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Baran Çelik, alınan kararların ihracatı doğrudan etkilemeyeceğini söyledi.

İhracatta kullanılacak ara mamullerin Dahilde İşleme Rejimi kapsamında vergisiz veya avantajlı şekilde temin edilebildiğini belirten Çelik, düzenlemenin daha çok iç pazarda Çin kaynaklı haksız rekabeti azaltmaya yönelik olduğunu ifade etti.

Çin’e karşı acil önlemlere ihtiyaç bulunduğunu vurgulayan Çelik, açıklanan tedbirlerin beklenen ve doğru yönde atılan adımlar olduğunu kaydetti.

İki yönlü dış ticaret politikası

Yeni düzenlemeler Türkiye’nin dış ticarette iki yönlü bir politika izlediğini ortaya koydu.

Sanayi ürünlerinde ek vergi, mali yükümlülük ve gözetim fiyatlarıyla yerli üreticilerin korunması hedeflenirken, fiyatı hızla yükselen kuru soğan gibi tarım ürünlerinde ithalat vergileri düşürülerek iç piyasanın dengelenmesi amaçlandı.

Ekonomi çevreleri, alınan tedbirlerin yerli üretim, tüketici fiyatları, ithalat miktarı ve cari açık üzerindeki etkilerinin önümüzdeki aylarda daha net görüleceğini belirtiyor.

Tohumculukta ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 141’e yükseldi

ANTALYA – Türkiye tohumculuk sektöründe dış ticaret performansını güçlendirdi. Türkiye Tohumcular Birliği Başkanı M. Kayhan Yıldırım, Türkiye’nin tohum ihracatında önemli bir gelişme kaydettiğini belirterek, ihracatın ithalatı karşılama oranının 2025’te yüzde 141’e yükseldiğini açıkladı.

Yıldırım, tohum ve tohumculuk sektörünün artık yalnızca tarımsal üretimin bir girdisi değil, ülkelerin gıda güvenliği ve milli güvenlik stratejileri açısından kritik bir alan haline geldiğini söyledi. Küresel ölçekte yaşanan iklim değişikliği, nüfus artışı, kuraklık, gıda arzı riskleri ve tarımsal verimlilik arayışlarının tohumculuğu daha stratejik bir noktaya taşıdığını belirten Yıldırım, Türkiye’nin bu alanda önemli bir mesafe aldığını vurguladı.

Tohumculuk milli güvenlik alanı haline geldi

TÜRKTOB Başkanı Yıldırım, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, küresel gıda güvenliğinin temel yapı taşının tohum olduğunu ifade etti. Tohumculuk sektörünün 21. yüzyılın stratejik öneme sahip endüstrilerinden biri haline geldiğini dile getiren Yıldırım, bu alanın birçok ülkede milli güvenlik konsepti içinde değerlendirildiğine dikkat çekti.

Yıldırım, güçlü tohumculuk altyapısına sahip ülkelerin tarımsal üretimde daha bağımsız, dış şoklara karşı daha dirençli ve küresel pazarda daha rekabetçi hale geldiğini belirtti. Türkiye’nin de son yıllarda bu bilinçle hareket ederek sektörde önemli bir dönüşüm yaşadığını kaydetti.

Geleneksel yapıdan AR-GE odaklı üretime geçildi

Türk tohumculuk sektörünün tarihsel süreç içerisinde geleneksel tedarik yöntemlerinden sıyrıldığını belirten Yıldırım, sektörün artık ileri teknolojiye dayalı, AR-GE odaklı ve dış ticaret fazlası veren bir yapıya ulaştığını söyledi.

Yıldırım, 2000’li yıllarda tohumculuk kanununun ardından kamu ve özel sektör işbirliğiyle AR-GE çalışmalarının hızlandığını, bu dönemin sektör açısından önemli bir kırılma noktası olduğunu ifade etti.

Tohumculuk alanında yapılan yasal düzenlemeler, sertifikalı üretim uygulamaları, özel sektör yatırımları ve araştırma geliştirme faaliyetlerinin sektöre ivme kazandırdığını belirten Yıldırım, Türkiye’nin artık uluslararası pazarlarda daha görünür bir oyuncu olduğunu dile getirdi.

İhracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 141 oldu

Sektörün uluslararası alanda daha aktif rol almaya başladığını vurgulayan Yıldırım, Türkiye’nin 2018’den bu yana tohumculukta ciddi şekilde ihracatçı ülke konumuna geldiğini söyledi.

Yıldırım, “2018’den beri ülkemiz ciddi bir şekilde ihracatçı ülke konumunda. 2018’de yüzde 108’lik bir ihracatın ithalatı karşılama oranı vardı. 2025’te bu oran yüzde 141’e çıkmış durumda.” dedi.

Bu oran, Türkiye’nin tohumculukta ithal ettiğinden daha fazla ihracat yapan bir yapıya kavuştuğunu gösterdi. Sektör temsilcilerine göre bu gelişme, Türkiye’nin tohumculukta dışa bağımlılığını azaltırken aynı zamanda küresel pazarlardaki rekabet gücünü de artırıyor.

Türkiye dış ticaret fazlası veren küresel aktör oldu

Yıldırım’ın verdiği bilgilere göre Türkiye, tohumculukta yalnızca üretim kapasitesini değil, ihracat kabiliyetini de artırdı. Sektör, AR-GE, çeşit geliştirme, sertifikalı üretim ve uluslararası pazarlama faaliyetleri sayesinde dış ticaret fazlası veren bir konuma yükseldi.

Bu tablo, Türk tohumculuğunun bölgesel pazarların ötesine geçerek küresel rekabet içinde daha güçlü bir yer edinmeye başladığını ortaya koydu. Türkiye’nin sahip olduğu iklim çeşitliliği, farklı tarımsal üretim bölgeleri ve geniş ürün deseni de sektörün ihracat potansiyelini destekleyen unsurlar arasında yer aldı.

Uluslararası Asya Tohumculuk Kongresi Antalya’da yapılacak

Yıldırım, sektör olarak ihracatı artırmak amacıyla önemli çalışmalar yürüttüklerini belirtti. Bu kapsamda 1-5 Aralık’ta Antalya’da düzenlenecek Uluslararası Asya Tohumculuk Kongresi’nin büyük önem taşıdığını söyledi.

Asya Pasifik ülkelerinin dünya tohum pazarının yüzde 30’una hakim olduğunu ifade eden Yıldırım, Antalya’daki organizasyonun Türkiye’nin tohum ticaretine önemli katkı sağlayacağını bildirdi.

Kongrenin, Türkiye’deki firmalar ile uluslararası alıcıları, üreticileri, araştırmacıları ve sektör temsilcilerini bir araya getirmesi bekleniyor. Organizasyonun aynı zamanda Türkiye’nin tohumculuk alanındaki üretim gücünü ve ihracat potansiyelini tanıtması açısından da önemli bir vitrin olması hedefleniyor.

Dünya tohum ticaretinde hedef ilk 5

Küresel tohum ticaretinde ABD’nin ilk sırada yer aldığını belirten Yıldırım, Çin’in ikinci, Fransa’nın üçüncü, Brezilya’nın ise dördüncü sırada bulunduğunu söyledi. Türkiye’nin dünya tohum ticaretinde 10. sırada olduğunu ifade eden Yıldırım, hedefin önümüzdeki yıllarda ilk 5’e girmek olduğunu kaydetti.

Yıldırım, “Çin ikinci, Fransa üçüncü sırada. Arkasından Brezilya geliyor. Ülkemiz de 10. sırada. Hedefimiz önümüzdeki yıllarda ilk 5’e çıkarmak. Bunun için milli tarım, milli AR-GE, daha çok uzun vadeli AR-GE planlamaları yapmamız gerekiyor. Çeşitli organizasyonlarla, ekstra çalışmalarla başarılı olacağımıza inanıyorum.” ifadelerini kullandı.

Bu hedef doğrultusunda sektörün daha fazla AR-GE yatırımı yapması, yeni çeşit geliştirme kapasitesini artırması, uluslararası sertifikasyon süreçlerini güçlendirmesi ve pazarlama ağlarını genişletmesi gerektiği vurgulanıyor.

Milli tarım ve milli AR-GE vurgusu

TÜRKTOB Başkanı Yıldırım, Türkiye’nin tohumculukta ilk 5 hedefi için milli tarım ve milli AR-GE yaklaşımının kritik önemde olduğunu söyledi.

Uzun vadeli AR-GE planlamalarının sektörün geleceğini belirleyeceğini ifade eden Yıldırım, yeni çeşit geliştirme, verimlilik, iklim değişikliğine dayanıklı tohumlar, hastalıklara dirençli türler ve yerli genetik kaynakların korunması gibi başlıkların stratejik öncelik olması gerektiğine işaret etti.

Tohumculukta kalıcı başarı için sadece üretim miktarının değil, teknoloji, bilgi birikimi ve çeşit geliştirme kabiliyetinin de güçlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

117 ülkeye tohum ihracatı yapılıyor

Türkiye’nin tohumculukta ihracat pazarını genişlettiğini aktaran Yıldırım, yalnızca tohum olarak 117 ülkeye ihracat gerçekleştirildiğini söyledi.

Yıldırım, “117 ülkeye ihracat gerçekleştiriyoruz, sadece tohum olarak. Ama fidan ve süs bitkisi de eklendiğinde bu 130 ülkeye çıkıyor. Bu da ciddi bir ülke sayısı. Mevcut ülkelerdeki potansiyelimizin daha da artacağını düşünüyorum.” dedi.

Bu rakamlar, Türkiye’nin tohumculuk alanında geniş bir dış pazar ağına ulaştığını gösteriyor. Fidan ve süs bitkileriyle birlikte ihracat yapılan ülke sayısının 130’a çıkması, sektörün yalnızca tarla bitkileri değil, bahçecilik ve peyzaj alanlarında da uluslararası pazarlarda yer aldığını ortaya koyuyor.

Hububat, mısır ve ayçiçeği ihracatta öne çıkıyor

Yıldırım, Türkiye’nin tohum ihracatında en fazla hububat grupları, mısır ve ayçiçeğinde öne çıktığını belirtti. Bununla birlikte sebze tohumculuğunda da ihracat yapan güçlü firmaların bulunduğunu söyledi.

Türkiye’nin farklı iklim kuşaklarına sahip olması, çok sayıda ürün grubunda tohum geliştirme ve üretme imkanı sağlıyor. Bu çeşitlilik, sektöre hem iç pazarda hem de dış pazarda avantaj sunuyor.

Özellikle hububat, mısır ve ayçiçeği gibi stratejik ürünlerdeki ihracat kapasitesi, Türkiye’nin gıda arz güvenliği açısından önemli ürünlerde teknoloji ve üretim gücünü artırdığını gösteriyor.

Konya Ovası sertifikalı tohumda önemli rol üstleniyor

Türkiye’nin sertifikalı tohum üretiminde önemli merkezlerinden biri de Konya Ovası olarak öne çıkıyor. Geniş tarım alanları, üretim tecrübesi ve iklim özellikleriyle Konya, sertifikalı tohum üretiminde ülkenin yükünü taşıyan bölgeler arasında yer alıyor.

Sertifikalı tohum üretiminin artması, tarımsal verimlilik, kalite standardı ve üretici gelirleri açısından büyük önem taşıyor. Konya Ovası’nın bu alandaki rolü, Türkiye’nin tohumculukta dış ticaret fazlası veren yapısına katkı sağlayan önemli unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Tohumculukta yeni hedef katma değerli büyüme

Türkiye’nin tohumculukta ihracatın ithalatı karşılama oranını yüzde 141’e çıkarması, sektörün son yıllarda yakaladığı büyümenin önemli göstergelerinden biri oldu. Ancak sektör temsilcilerine göre bundan sonraki süreçte hedef yalnızca daha fazla ihracat yapmak değil, katma değeri yüksek, AR-GE’ye dayalı ve markalaşmış ürünlerle küresel pazarda daha üst sıralara çıkmak olacak.

TÜRKTOB Başkanı Yıldırım’ın açıklamaları, Türkiye’nin tohumculukta stratejik bir eşiğe geldiğini ortaya koydu. Sektör, kamu-özel sektör işbirliği, uzun vadeli AR-GE yatırımları, uluslararası organizasyonlar ve yeni pazar çalışmalarıyla dünya tohum ticaretinde ilk 5 ülke arasına girmeyi hedefliyor.

Türkiye’nin 117 ülkeye tohum, fidan ve süs bitkileriyle birlikte 130 ülkeye ihracat yapması, sektörün küresel ölçekte büyüme potansiyelinin güçlü olduğunu gösteriyor. Önümüzdeki dönemde Antalya’da düzenlenecek Uluslararası Asya Tohumculuk Kongresi’nin de bu hedefe katkı sunması bekleniyor.

TMO’dan yeni ithalat hamlesi: 175 bin ton arpa, 280 bin ton yemlik mısır için ihale

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), hububat piyasasına yönelik ithalat programına iki yeni ihale daha ekledi. Buna göre TMO, 13 Mart 2026 tarihinde 175 bin ton yemlik arpa, 16 Mart 2026 tarihinde ise 280 bin ton yemlik mısır ithalatı için ihale gerçekleştirecek.

Paylaşılan ithalat programına göre 175 bin tonluk yemlik arpa alımı; İskenderun, Adana (Yumurtalık), Mersin, İzmir ve Bandırma’ya 25’er bin ton, Tekirdağ’a 10 bin ton, Samsun’a 20 bin ton ve Trabzon’a 20 bin ton olmak üzere planlandı. Böylece toplam miktar 175 bin ton olarak belirlendi.

16 Mart’ta yapılacak 280 bin tonluk yemlik mısır ithalat ihalesinde ise dağılım İzmir’e 100 bin ton, Bandırma’ya 75 bin ton, Samsun’a 25 bin ton ve Karasu-Derince hattına 80 bin ton olarak yer aldı. İthalat programında toplam miktar 280 bin ton olarak gösterildi.

TMO’nun son haftalarda yem amaçlı hububat ithalatında art arda adım atması dikkat çekti. Kurum, 26 Şubat’ta da 350 bin ton yemlik mısır ithalatı için ihale düzenlemişti. Böylece kısa süre içinde açıklanan yemlik mısır ithalat miktarı 630 bin tona, arpa ile birlikte toplam ithalat hacmi ise 805 bin tona ulaştı.

Söz konusu adımlar, yem piyasasında arzın güçlendirilmesi ve iç piyasadaki fiyat dengesinin korunmasına yönelik bir müdahale olarak değerlendiriliyor. Özellikle hayvancılık ve yem sanayisinde kullanılan hammaddelerde tedarik güvenliğinin sağlanması açısından TMO’nun ithalat takvimi yakından izleniyor.

Dünya Bakliyat Günü: Türkiye üretimde güç kaybediyor, ithalatla denge arıyor

Birleşmiş Milletler, 2016’yı “Uluslararası Bakliyat Yılı” ilan ederek bakliyatın gıda güvenliği ve sürdürülebilir tarımdaki rolüne dikkat çekti; bu ivmenin devamında 10 Şubat, BM Genel Kurulu tarafından “Dünya Bakliyat Günü” olarak takvime alındı.

Türkiye’nin 2025 yılı bakliyat üretimi ve dış ticaret verileri, yapısal bir kırılmaya işaret ediyor. TÜİK Genel Ticaret Sistemi verilerine göre toplam bakliyat üretimi 953 bin 129 ton ile 1 milyon tonun altında kalırken; ithalat 1 milyon 512 bin ton, ihracat ise 1 milyon 195 bin ton düzeyinde gerçekleşti. Rakamlar, Türkiye’nin bakliyatta net ithalatçı konumunun pekiştiğini ortaya koydu.

Türkiye’nin tabloyu tersine çevirmesi neden zorlaştı?

Türkiye, 1980’ler ve 1990’ların ortasına kadar mercimek ve nohutta güçlü üretim kapasitesiyle öne çıkarken, son yıllarda üretim–tüketim dengesi belirgin biçimde zayıfladı. Tarım ve Orman Bakanlığı/Tarım Ekonomisi ve Politika Geliştirme Enstitüsü (TEPGE) raporuna göre TÜİK verileri, 2024’te bakliyat üretiminin 1,3 milyon ton düzeyinde gerçekleştiğini gösteriyor.

Sektör temsilcilerinin bazı değerlendirmeleri ise 2025’te özellikle nohut ve kırmızı mercimekteki gerileme beklentisiyle toplam üretimin 1 milyon tonun altına inebileceğine işaret ediyor.

Üretimde nohut ve mercimek önde, ancak denge bozuluyor

Üretimde en yüksek pay nohutta (%43) görülürken, kuru fasulye ve kırmızı mercimek %26’şar payla ikinci sırayı paylaştı. Yeşil mercimek (%3) ve bezelye (%1) ise sınırlı üretim hacimleriyle dikkat çekti. Toplam üretimin 1980’ler–1990’lar dönemindeki 2–2,5 milyon ton seviyelerinin oldukça gerisinde kalması, arz tarafındaki zayıflığın kalıcılaştığını gösteriyor.

İhracatta mercimek, ithalatta yine mercimek

İhracat kompozisyonunda kırmızı mercimek açık ara öne çıktı: 456 bin 924 ton ihracatla toplam ihracatın %38’i ve 397,8 milyon dolar değerle %40’ı bu üründen geldi. Nohut ihracatta %26, bezelye ise %20 pay aldı.

İthalat tarafında da tablo benzer: kırmızı mercimek, 674 bin 776 ton ile toplam ithalatın %45’ini, 367,5 milyon dolar ile değer bazında %38’ini oluşturdu. Nohut ithalatı 330 bin 737 ton (%22) ile ikinci sırada yer aldı. Bu yapı, mercimekte yüksek hacimli çift yönlü ticaretin (ithalat–ihracat) sürdüğünü, ancak iç üretimin bu dengeyi taşımakta zorlandığını gösteriyor.

İhracattan ithalata: “DİR” etkisi ve tüketicide menşe değişimi

Üretimdeki zayıflama, Türkiye’yi hem iç tüketim hem de Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında ihracat için hammadde temininde ithalata daha bağımlı bir çizgiye itiyor.

Veriler, Dahilde İşleme Rejimi kapsamında yapılan ithalatın ihracatla birlikte arttığını ortaya koyuyor. İç üretimin yetersizliği, hem sanayiyi hem de tüketiciyi ithal hammaddeye daha bağımlı hale getiriyor. Bu durum, perakende raflarında Kanada menşeli mercimek gibi ürünlerin payının artmasıyla somutlaşıyor.

Kanada modeli: tedarikçi ülke stratejisi

Küresel bakliyat ticaretinde Kanada, özellikle mercimek ve bezelyede güçlü ihracat kapasitesiyle “tedarikçi ülke” konumunu derinleştiren bir hat izliyor. Kanada bakliyat sektörünün, mercimek ve bezelye başta olmak üzere dünya pazarında büyük ölçekli ihracatçı rolüne vurgu yapan sektör kaynakları, bu stratejik pozisyonun yıllar içinde kurumsallaştığını gösteriyor.

Değer–miktar makası uyarıyor

Toplamda ithalat değeri 958,6 milyon dolar, ihracat değeri 997,5 milyon dolar seviyesinde. Değer bazında ihracat hâlâ yüksek görünse de, miktar bazında ithalatın ihracatı aşması, fiyat oynaklığına ve tedarik risklerine karşı kırılganlığı artırıyor.

Soru: Türkiye’nin stratejisi ne olmalı?

Dünya Bakliyat Günü’nün işaret ettiği ana eksen, bakliyatın uygun fiyatlı protein, toprak verimliliği ve iklim dostu üretim açısından kritik bir ürün grubu olması.
Türkiye açısından ise tartışma, “ithalatla dengeleme” çizgisinden çıkıp; verimlilik, kalite, sözleşmeli üretim ve menşe markalaması gibi başlıklarda uzun vadeli bir bakliyat stratejisi kurup kuramayacağı sorusuna düğümleniyor.

2025 verileri, Türkiye’nin bakliyatta ticaret hacmi yüksek, ancak üretim ayağı zayıf bir dengeye sıkıştığını gösteriyor. Uzmanlara göre tabloyu tersine çevirmek için;

  • verimlilik odaklı destekler,
  • sözleşmeli üretim,
  • yerli tohum ve menşe markalaması,
  • sulama ve girdi maliyetlerini düşüren politikalar
    kritik önem taşıyor.

Sonuç: Dünya Bakliyat Günü’nün hatırlattığı gıda güvenliği perspektifinden bakıldığında, 2025 rakamları Türkiye için net bir uyarı veriyor: Bakliyatta ticaret güçlü kalsa da üretim güçlenmeden sürdürülebilirlik sağlanamıyor.

Ediz Ün: Tarımda Dış Ticaret Açığı 2025’te Yüzde 134 Arttı

Ün, 2025’te 7 milyar dolarlık tarımsal ihracata karşılık 12,7 milyar dolarlık ithalat yapıldığını belirterek, ihracatın bir yılda yüzde 2, ithalatın ise yüzde 36 yükseldiğini ifade etti. Açıklamasında, “2024 yılında tarımda dış ticaret açığımız 2,4 milyar dolardı. 2025’te bu rakam 5,7 milyar dolara çıktı” değerlendirmesine yer verdi.

Son 23 yıla ilişkin kümülatif tabloya da dikkat çeken Ün, bu dönemde 89,3 milyar dolarlık tarımsal ihracata karşılık 148,5 milyar dolarlık ithalat yapıldığını, toplam dış ticaret açığının 59,2 milyar dolar seviyesine ulaştığını savundu. Ün, ulusal ve uzun vadeli bir tarım politikasına ihtiyaç olduğunu belirterek, “günübirlik” yaklaşımların özellikle hayvancılık ve bitkisel üretimde kalıcı sorunlar oluşturduğunu dile getirdi.

Öte yandan, tarımın daha geniş bir kapsamla ele alındığı “tarım, gıda ve içecek” sektörüne ilişkin yayımlanan bazı sektör verilerinde 2025’te ihracatın 27,79 milyar dolar, ithalatın 22,88 milyar dolar olduğu ve sektörün 4,91 milyar dolar dış ticaret fazlası verdiği bildiriliyor.

Ticaret Bakanlığı: Ocak 2026’da ihracat geriledi, dış ticaret açığı büyüdü

Türkiye’nin Ocak 2026 dış ticaret verileri açıklandı. Bakanlığın 2 Şubat 2026 tarihli duyurusuna göre ihracat, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 3,9 düşüşle 20 milyar 328 milyon dolar olurken; ithalat yüzde 0,03 artışla 28 milyar 681 milyon dolara çıktı. Dış ticaret hacmi ise yüzde 1,7 azalarak 49 milyar 9 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.

Ocak ayı dengesi: Açık 841 milyon dolar arttı

Ocak 2025’te 7 milyar 511 milyon dolar olan dış ticaret açığı, Ocak 2026’da 8 milyar 352 milyon dolara yükseldi (yüzde 11,2 artış). Aynı dönemde ihracatın ithalatı karşılama oranı 2,9 puan gerileyerek yüzde 70,9’a indi.

Dönem İhracat (milyon $) İthalat (milyon $) Hacim (milyon $) Denge (milyon $) Karşılama (%)
Ocak 2025 21.161 28.671 49.832 -7.511 73,8
Ocak 2026 20.328 28.681 49.009 -8.352 70,9

Enerji hariç tutulduğunda karşılama oranı yüzde 82,3’e, enerji ve altın hariç tutulduğunda ise yüzde 87,3’e gerilerken; her iki göstergede de belirgin düşüş kaydedildi.

Son 12 ay: İhracat arttı, ithalat daha hızlı yükseldi

2025 Şubat–2026 Ocak döneminde (yıllıklandırılmış) ihracat yüzde 3,7 artışla 272 milyar 529 milyon dolara çıktı. Aynı dönemde ithalat yüzde 5,5 artarak 365 milyar 379 milyon dolar oldu. Dış ticaret açığı 92 milyar 850 milyon dolara yükselirken, karşılama oranı yüzde 74,6 olarak kaydedildi.

Ülke bazında: İlk sırada Almanya, ithalatta Çin

Ocak ayında en fazla ihracat yapılan ülkeler; Almanya (1 milyar 780 milyon dolar), ABD (1 milyar 224 milyon dolar) ve İngiltere (1 milyar 205 milyon dolar) oldu. İhracatta ilk 10 ülkenin toplam payı yüzde 47,8 olarak hesaplandı.

İthalatta ise ilk sırayı Çin (4 milyar 283 milyon dolar) alırken, Rusya (2 milyar 942 milyon dolar) ve ABD (2 milyar 871 milyon dolar) onu izledi. İthalatta ilk 10 ülkenin toplam payı yüzde 59,3 olarak kaydedildi.

Ülke grupları ve ürün kompozisyonu

Ocakta ihracatta en yüksek paya sahip ülke grubu Avrupa Birliği (AB-27) olurken (8 milyar 776 milyon dolar), ithalatta Asya ülkeleri öne çıktı (8 milyar 139 milyon dolar).

Geniş Ekonomik Gruplar (BEC) sınıflamasında ihracatta en büyük kalem “hammadde/ara malları” (10 milyar 236 milyon dolar) olurken, ithalatta da “hammadde/ara malları” 20 milyar 676 milyon dolar ile ilk sırada yer aldı. Sektörel dağılımda ihracatın yüzde 92,7’si imalat sanayinden (18 milyar 851 milyon dolar) gelirken; ithalatın yüzde 78,3’ü imalat sanayi kaynaklı (22 milyar 451 milyon dolar) gerçekleşti.

Bültende yer alan verilerin “Genel Ticaret Sistemi” esas alınarak hazırlandığı; Ocak 2026 verilerinin Bakanlık idari kayıtlarından, diğer dönemlerin ise Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile ortak çalışmayla derlendiği belirtildi.