Yaz sıcaklarında besin zehirlenmesi riski artıyor: İşte korunmanın 12 kritik yolu

Besin zehirlenmesi, dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen önemli halk sağlığı sorunlarından biri olmayı sürdürüyor. Dünya Sağlık Örgütünün verilerine göre her yıl yaklaşık 866 milyon kişi, başka bir ifadeyle her 9 kişiden biri besin zehirlenmesiyle karşı karşıya kalıyor.

Besin kaynaklı hastalıklar nedeniyle her yıl yaklaşık 1 milyon 520 bin kişinin hayatını kaybettiği belirtiliyor. Zehirlenmelerden en fazla etkilenen grubu ise 5 yaşın altındaki çocuklar oluşturuyor. Verilere göre yaklaşık her üç besin zehirlenmesi vakasından biri bu yaş grubunda görülüyor.

Acıbadem Maslak Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yusuf Emre Uzun, besin zehirlenmelerinin özellikle yaz aylarında daha sık görüldüğünü belirterek, gıdaların hazırlanması, saklanması ve tüketilmesi sırasında alınacak basit önlemlerin ciddi sağlık sorunlarını engelleyebileceğini söyledi.

Sıcak hava mikroorganizmaların çoğalmasını hızlandırıyor

Besin zehirlenmesi; bakteri, virüs, parazit veya bu mikroorganizmaların ürettiği toksinlerle kirlenmiş yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi sonucunda ortaya çıkıyor.

Yaz aylarında hava sıcaklığının yükselmesi, mikroorganizmaların yiyeceklerde çok daha hızlı çoğalmasına neden oluyor. Gıdaların uygun sıcaklıklarda saklanmaması, soğuk zincirin bozulması, kirli su kullanılması ve güvenilir olmayan buzların tüketilmesi zehirlenme riskini artırıyor.

Dr. Yusuf Emre Uzun, yaz mevsiminde artan tehlikeye ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

“Besin zehirlenmesi, bakteri, virüs, parazit veya bu mikroorganizmaların ürettiği toksinlerle kirlenmiş yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi sonucu gelişmektedir. Yaz mevsiminde hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte mikroorganizmaların hızla çoğalması, gıdaların uygun koşullarda saklanmaması, kirli su ve buz tüketimi, bu artışın başlıca nedenleri arasında yer almaktadır.”

Besin zehirlenmesine karşı en önemli üç kural

Besin zehirlenmelerinin büyük bölümünün alınacak önlemlerle engellenebileceğini vurgulayan Dr. Uzun, korunmada üç temel kurala dikkat çekti.

Uzun, “El hijyeninin sağlanması, güvenilir gıda tüketimi ve uygun saklama koşullarına dikkat edilmesi, besin zehirlenmesinden korunmada en etkili üç temel kuraldır.” ifadelerini kullandı.

Uzmanlara göre mutfakta ve yemek tüketimi sırasında dikkat edilmesi gereken 12 kritik kural şöyle:

1. Ellerinizi en az 20 saniye yıkayın

Besin zehirlenmelerinin önemli bir bölümü kirli eller aracılığıyla taşınan mikroorganizmalar nedeniyle gelişiyor. Bu nedenle yemek hazırlamadan önce ve sonra ellerin sabunla yıkanması gerekiyor.

Özellikle çiğ et, tavuk veya balıkla temas ettikten, tuvaleti kullandıktan ve çöplere dokunduktan sonra eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla temizlenmeli.

Dr. Uzun, el hijyeninin enfeksiyon zincirini kırmanın en etkili yollarından biri olduğunu belirterek, “Yemek hazırlamadan önce, özellikle çiğ et veya tavukla temas ettikten sonra ve tuvalet kullanımının ardından ellerinizi en az 20 saniye boyunca sabunla yıkamayı ihmal etmeyin.” uyarısında bulundu.

2. Çiğ ve pişmiş gıdaları birbirinden ayırın

Çiğ gıdalardaki mikroorganizmaların pişmiş veya doğrudan tüketilecek yiyeceklere geçmesi “çapraz bulaşma” olarak adlandırılıyor.

Evlerde yaşanan besin zehirlenmelerinin en sık nedenleri arasında bulunan çapraz bulaşma, aynı kesme tahtası, bıçak veya mutfak ekipmanının farklı ürünlerde kullanılmasıyla ortaya çıkabiliyor.

Çiğ et, tavuk ve balık ürünleri için ayrı kesme tahtası ve mutfak gereçleri kullanılmalı. Bu ürünler buzdolabında da pişmiş yiyeceklerden ayrı bölümlerde saklanmalı.

3. Et, tavuk ve balığı tamamen pişirin

Et, tavuk, kıyma ve balık ürünlerinin yeterli sıcaklıkta pişirilmesi, zararlı mikroorganizmaların etkisiz hale getirilmesini sağlıyor.

Yetersiz pişirilen gıdalarda bakteriler canlı kalabildiği için özellikle tavuk eti ve kıymanın iç kısmının tamamen piştiğinden emin olunması gerekiyor. Dış yüzeyin pişmiş görünmesi, ürünün iç kısmının da güvenli olduğu anlamına gelmiyor.

4. Pişmiş yemekleri oda sıcaklığında bekletmeyin

Yaz aylarında bakteriler, oda sıcaklığında bırakılan yiyeceklerde hızla çoğalabiliyor.

Pişirilen yemeklerin iki saatten fazla dışarıda bırakılmaması, hava sıcaklığının yüksek olduğu günlerde ise mümkünse bir saat içinde buzdolabına kaldırılması öneriliyor.

Yemeklerin soğuması için saatlerce mutfak tezgâhında bekletilmesi besin zehirlenmesi riskini artırabiliyor.

5. Soğuk zinciri koruyun

Et, süt, süt ürünleri, tavuk ve deniz ürünleri gibi kolay bozulan gıdaların alışverişten sonra mümkün olan en kısa sürede buzdolabına yerleştirilmesi gerekiyor.

Bu ürünlerin sıcak araçlarda veya güneş altında uzun süre tutulması bakterilerin çoğalmasına yol açabiliyor. Alışveriş sırasında soğuk ve donmuş ürünlerin en son alınması da soğuk zincirin korunmasına katkı sağlıyor.

6. Meyve ve sebzeleri bol suyla yıkayın

Meyve ve sebzelere toprak, sulama suyu, taşıma veya depolama sırasında zararlı mikroorganizmalar bulaşabiliyor.

Özellikle çiğ tüketilen sebzeler ve salata malzemeleri, bol akan suyun altında dikkatlice yıkanmalı. Görünürde temiz olan ürünlerin de tüketilmeden önce mutlaka temizlenmesi gerekiyor.

7. Son kullanma tarihlerini kontrol edin

Son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin tüketilmesi enfeksiyon ve zehirlenme riskini artırıyor.

Ancak yalnızca tarihin kontrol edilmesi yeterli olmuyor. Ambalajı şişmiş, kapağı açılmış, sızdıran, kokusu veya görünümü değişmiş ürünlerin son kullanma tarihi geçmemiş olsa bile tüketilmemesi gerekiyor.

Ürünlerin ambalaj üzerinde belirtilen sıcaklık ve saklama koşullarına uygun şekilde muhafaza edilmesi de büyük önem taşıyor.

8. Açıkta satılan yiyeceklerden kaçının

Sokakta veya açık alanlarda uzun süre bekleyen yiyecekler, sıcak havanın etkisiyle kolayca bozulabiliyor.

Özellikle sütlü tatlılar, kremalı ürünler, et yemekleri, tavuk ve deniz ürünleri yüksek risk taşıyor. Bu nedenle üretim ve saklama koşullarından emin olunmayan işletmelerden yiyecek alınmaması öneriliyor.

9. İçeceklere eklenen buza dikkat edin

Görünüşte masum olan buzlar, üretildikleri suyun kirli olması durumunda bakteri, virüs ve parazit taşıyabiliyor.

Özellikle içme suyunun güvenilirliğinden emin olunmayan bölgelerde buzlu içeceklerden kaçınılması gerekiyor. Buzun donmuş olması, içerisindeki bütün mikroorganizmaların yok olduğu anlamına gelmiyor.

Dr. Uzun, tatil bölgelerinde buz tüketimine dikkat edilmesi gerektiğini belirterek, “Özellikle tatil bölgelerinde buzlu içeceklere çok dikkat etmek gerekmektedir. İçecekler mümkünse buz olmadan tüketilmelidir.” dedi.

10. Dondurulmuş gıdaları oda sıcaklığında çözdürmeyin

Dondurulmuş et, tavuk veya diğer ürünlerin mutfak tezgâhında saatlerce bekletilerek çözdürülmesi, bakterilerin hızla çoğalmasına neden olabiliyor.

Çözdürme işleminin buzdolabında veya uygun program kullanılarak mikrodalga fırında yapılması öneriliyor. Çözünen ürünlerin yeniden dondurulması da sağlık açısından risk oluşturabiliyor.

11. Güvenilir kaynaklardan su tüketin

Kirli sular, çok sayıda bakteri, virüs ve paraziti taşıyabiliyor. Bu nedenle içme suyunun güvenilir kaynaklardan temin edilmesi gerekiyor.

Suyun temizliğinden şüphe duyulan bölgelerde kapalı ambalajlı şişe suyu veya uygun yöntemlerle arıtılmış su tercih edilmeli. Yemek hazırlama, sebze yıkama ve buz üretiminde kullanılan suyun da güvenli olması gerekiyor.

12. Tazeliğinden emin olmadığınız ürünleri tüketmeyin

Midye, istiridye ve diğer deniz ürünleri uygun sıcaklıklarda saklanmadığında ciddi zehirlenmelere neden olabiliyor.

Özellikle yaz aylarında tazeliğinden, üretim yerinden ve saklama şartlarından emin olunmayan deniz ürünlerinin tüketilmemesi öneriliyor. Gıdanın tadında, kokusunda veya görünümünde değişiklik varsa risk alınmaması gerekiyor.

Uzmanlar, şüpheli bir ürünün tadına bakılarak kontrol edilmemesi gerektiğini, tereddüt edilen gıdaların doğrudan tüketimden çıkarılmasının en güvenli yöntem olduğunu belirtiyor.

DSÖ: Yaklaşık 3 haftadır yeni vakanın bildirilmediği hantavirüsle ilgili durum istikrarını koruyor

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, Hollanda bandıralı “MV Hondius” yolcu gemisinde tespit edilen hantavirüs vakalarına ilişkin paylaşımda bulundu.

DSÖ’ye bildirilen vaka sayısının 13 olarak kaldığını belirten Ghebreyesus, “Yaklaşık 3 haftadır yeni vaka bildirilmedi. Ölü sayısı 3’te kaldı ve bir aydan fazla süredir yeni can kaybı bildirilmedi.” ifadelerini kullandı.

Ghebreyesus, hantavirüsle ilgili genel durumun istikrarlı kalmaya devam ettiğini kaydetti.

Hantavirüs

Hantavirüsün çoğunlukla kemirgenlerden bulaştığı biliniyor.

Kemirgenlerin kurumuş dışkı, idrar ve salyalarının karıştığı havanın solunması, bazen de kemirgen tarafından ısırılma ya da tırmalanmayla bulaşan virüs, ateş, yorgunluk ve kas ağrısı gibi semptomlara yol açıyor.

Solunum yetmezliğine de sebep olabilen hastalık, bazı durumlarda iç kanama ve böbrek yetmezliği şeklinde seyrediyor.

Bilim dünyasına göre, yaşam tarzı ve insan hareketliliği hayvanlardan bulaşan hastalıkları artırıyor

Zoonotik hastalıklar olarak bilinen ve genellikle fare, yarasa, kuş, inek ve koyun gibi hayvanlarda görülen bu hastalıklar, bazı durumlarda insanlara da bulaşarak geniş çaplı salgılara yol açabiliyor.

Son dönemlerde Ebola, Hantavirüs, Kovid-19, M çiçeği (mpox), Nipah gibi hastalıkların yol açtığı salgınların bölgesel ve küresel ölçekte yayılım göstermesi yalnızca sağlık sistemleri açısından değil, ekonomik ve toplumsal yaşam ile uluslararası ilişkilerde de çok boyutlu sonuçlar doğuruyor.

Dünya Sağlık Örgütüne (DSÖ) göre, bilinen 200’den fazla zoonotik hastalık bulunuyor ve kuduz gibi bazı zoonotik hastalıklar aşılama vb. yöntemlerle tamamen önlenebiliyor.

1970’ten bu yana 1500’den fazla patojenin (enfeksiyona ve hastalığa yol açan her türlü mikroskobik canlı veya etken) keşfedildiği, bunların yaklaşık yüzde 70’inin hayvan kaynaklı olduğu biliniyor.

Bu hastalıkların hepsi halk sağlığı için büyük risk oluşturmasa da yakın zamanda ortaya çıkan Kovid-19, Ebola veya 35 yıl içinde yaklaşık 70 milyon kişiyi enfekte eden HIV gibi bazı türler küresel ölçekte öne çıkıyor.

“Yolcu gemisinde görülen virüs salgınının nedeni turizm”

DSÖ Başbilim İnsanı Dr. Sylvie Briand, AA muhabirine yaptığı açıklamada, insanların yaşam tarzı ve hareket şekillerindeki değişikliklerin zoonotik hastalık riskini artırdığına işaret etti.

Bu hastalıkların yaygınlaşmasının ilk nedeninin, insan ve hayvan arasındaki ilişkinin değişmesi olduğunu belirten Briand, arazi kullanımındaki değişiklikler ve ormansızlaşma gibi gelişmelerin insanlar ile hayvanların temas şekillerini değiştirdiğini söyledi.

Briand, bu hastalıkların yaygınlaşmasının arkasındaki ikinci faktörün ise insan hareketliliği olduğuna dikkati çekerek özellikle hava yollarındaki gelişmeler sayesinde insanların daha hızlı hareket edebildiğini ve dünyanın farklı yerleri arasında daha fazla bağlantı olduğunu vurguladı.

İnsanlar hareket ettiğinde virüslerin yayılma kapasitesinin de arttığına işaret eden Briand, şunları kaydetti:

“Örneğin, yakın zamanda yolcu gemisinde görülen Hantavirüs salgınının nedeni turizm. İnsanlar, Güney Amerika’da, enfekte kemirgenlerin bulunduğu bazı yerlere turistik amaçlı gidiyor. Kendi ülkelerinde kalsalardı enfekte olmazlardı ancak oraya gittiler, kuşları gözlemlediler ve doğayla daha fazla temas ettiler. Sonuç olarak hastalığa yakalandılar ve ardından onu kendi ülkelerine geri taşıdılar.”

Briand, gıda tüketimi ve hayvancılık ile tarım modellerinin değişmesinin de yeni hastalıkların ortaya çıkma riskini artırdığına işaret ederek bu durumu kuş gribi üzerinden örneklendirdi.

Sorunun kümes hayvanlarının yetiştirilme şekli olduğunu anlatan Briand, “Yoğun hayvan sürüleri olduğunda virüslerin yayılması kolaylaşıyor.” dedi.

“Kovid-19 2020’deki haline göre daha az ölümcül formda”

Briand, zoonotik virüslerin hayvanlara uyum sağlamış virüsler olduğunu ve insanlara bulaşması halinde ya insanın ölümüne yol açabileceğini ya da insan popülasyonuna uyum sağlayarak daha az ölümcül hale gelebileceğini söyledi.

Dr. Sylvie Briand, “Kovid-19 sırasında, ilk vakalar veya ilk varyant çok ölümcüldü. Bu yüzden birçok insan hayatını kaybetti ancak zamanla virüs insandan insana bulaştı ve evrimleşerek daha az ölümcül ancak daha bulaşıcı hale geldi. Dolayısıyla şu anda Kovid-19 dünyanın tüm ülkelerinde var ancak 2020’deki haline göre daha az ölümcül bir formda.” değerlendirmesinde bulundu.

Zoonotik hastalıkları küresel ölçekte önemli bir risk olarak tanımlayan Briand, bunun tıpkı Kovid-19’da olduğu gibi yaşlı, obez veya ikincil hastalıkları olan kişiler için tehlikeli olabileceğine vurgu yaptı.

“İklim değişikliği hastalıkların coğrafyasını değiştirecek”

Briand, çevresel değişimlerin insan ile doğa arasındaki ilişkiyi dönüştürerek hastalıkların ortaya çıkma riskini artırdığını belirtti.

İnsanların daha önce temas etmediği hayvanlar, bitkiler ve virüslerle karşı karşıya kalabildiğini ifade eden Briand, bunun yeni salgınların ortaya çıkmasına zemin hazırladığını bildirdi.

İklim değişikliğinin ise hastalıkların coğrafi dağılımını değiştirdiğine dikkati çeken Briand, hava sıcaklıklarının artmasıyla sivrisineklerin daha önce yaşayamadıkları bölgelere yayılabildiğini kaydetti.

Dr. Sylvie Briand, dang humması ve sıtma gibi sivrisinek kaynaklı hastalıkların geçmişte yalnızca tropikal bölgelerde görüldüğünü ancak artık Avrupa’nın güneyi gibi bölgelerde de vakaların ortaya çıktığını aktardı.

İklim değişikliğinin gelecekte bazı bölgeleri yeni salgınlarla karşı karşıya bırakabileceğini belirten Briand, “İklim değişikliği hastalıkların coğrafyasını değiştirecek. Daha önce bazı hastalıkların görülmediği yerler, gelecekte salgınlara sahne olabilir.” ifadelerini kullandı.

Hükümetler ve bireylerin alabileceği önlemler

Briand, hükümetlerin sağlık sistemlerine yatırım yapması gerektiğinin altını çizerek güçlü sağlık altyapısının hastaların daha iyi tedavi edilmesini sağlayacağını ve ölüm oranlarını azaltabileceği yorumunu yaptı.

Hükümetlerin ayrıca olası salgınlara karşı hazırlık planları oluşturması, bütçe ayırması ve acil durumlar için lojistik kapasite geliştirmesi gerektiğini kaydeden Briand, “Bir sonraki Kovid-19 ya da grip salgınına hazırlanmak istiyorsanız maske, oksijen ve teşhis araçları gibi imkanlara sahip olmanız gerekiyor.” dedi.

Bireyler açısından alınacak önlemlerin hastalığa göre değiştiğini dile getiren Briand, Ebola, maymun çiçeği, Kovid-19, sarı humma, kolera ve veba gibi hastalıklarda farklı korunma yöntemlerinin uygulandığını söyledi.

Kovid günlerini hatırlatan gemi alarmı: Hantavirüs yolcuları karantinaya alınıyor

Hantavirüs vakalarının tespit edildiği Hollanda bandıralı MV Hondius gemisinde yolcuların tahliye süreci başladı.

İspanya’ya bağlı Kanarya Adaları’nın Tenerife kentindeki Granadilla de Abona Limanı’na gelen gemide yaşananlar, Kovid-19 pandemisi dönemindeki görüntüleri hatırlattı.

Yolcular ülkelerine gönderiliyor

Gemide bulunan yolcuların sağlık kontrollerinin ardından limandan havalimanına sevk edildiği bildirildi. Yolcuların ülkelerine gönderilerek karantinaya alınacağı belirtildi.

İspanya sağlık ekipleri gemiye koruyucu kıyafet, bone ve FFP2 maske ile giriş yaptı. Sağlık kontrolünden geçirilen yolcular gruplar halinde gemiden indirildi.

Türkiye 3 vatandaşını karantinaya alacak

Sağlık Bakanlığı, gemide bulunan 3 Türk vatandaşının Türkiye’ye getirileceğini açıkladı.

Bakanlık, vatandaşlarda herhangi bir semptom ya da hastalık bulgusu bulunmadığını bildirirken, Türkiye’ye dönüşlerinin ardından karantinaya alınacaklarını duyurdu.

Açıklamada, “Ülkemize ulaştıkları andan itibaren karantinaya alınacak ve sağlık süreçleri Bakanlığımızca titizlikle yürütülecektir” ifadelerine yer verildi.

DSÖ yolcuları yüksek riskli temaslı olarak izliyor

Dünya Sağlık Örgütü, gemide bulunan yolcuları “yüksek riskli temaslı” olarak değerlendirdi.

DSÖ Başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesus’un da tahliye sürecini yerinde takip etmek üzere Tenerife’de bulunduğu belirtildi.

Yolcular için 42 günlük aktif takip süreci başlatılırken, hastalığın kuluçka süresinin 6 haftaya kadar uzayabileceği ifade edildi.

“Pandemi riski düşük”

Uzmanlara göre hantavirüsün yayılma şekli Kovid-19’dan farklı. DSÖ yetkilileri, virüsün Kovid-19 gibi hızlı ve yaygın şekilde hava yoluyla bulaşmadığını, Andes varyantında insandan insana bulaşın ancak yakın ve uzun süreli temasla mümkün olabildiğini belirtiyor.

Bu nedenle mevcut tabloya rağmen pandemi riskinin düşük olduğu değerlendiriliyor.

Gemide 3 kişi hayatını kaybetti

MV Hondius, 1 Nisan’da Arjantin Ushuaia’dan 23 ulustan 150 yolcu ve mürettebatla Antarktika turuna başladı.

Gemide ilk belirtilerin Hollandalı yolcu Leo Schilperoord’da görüldüğü, Schilperoord’un hayatını kaybettiği bildirildi. Daha sonra eşinin de rahatsızlanarak yaşamını yitirdiği aktarıldı.

Gemide hantavirüs nedeniyle toplam 3 kişinin hayatını kaybettiği belirtildi. Gemiden daha önce ayrılan bazı yolcular için de uluslararası takip süreci başlatıldı.

Hantavirüs vakalarının görüldüğü gemiden tahliye edilen yolcular ülkelerine gönderiliyor

Liman girişine demir atan gemideki 23 ulustan yaklaşık 150 kadar yolcu ve mürettebatın tahliye işlemleri devam ediyor.

Yerel saat ile sabah 09.30’da (TSİ 11.30) başlayan tahliye işlemlerinde 14 İspanyol yolcu ile Capo Verde’de gemiye binen Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) için çalışan bir epidemiyoloji uzmanı gemiden ayrılan ilk grup oldu.

MV Hondius karaya bağlanmadığından Liman Müdürlüğüne ait bir tekne ile gruplar halinde gemiden alınan 15 kişi limandan karaya çıkartılıp, Askeri Acil Müdahale (UCM) birimine bağlı otobüsle havalimanına götürüldü.

İspanyollar ve DSÖ temsilcisi, Savunma Bakanlığına ait bir uçakla Madrid’deki askeri havalimanına oradan da otobüsle Gomez Ulla askeri hastanesine götürülerek karantinaya alındı.

Sağlık Bakanlığından verilen bilgilerde, ilk grubun ardından gemideki Fransız (5) ve Kanadalı (4) yolcuların da uçakla ülkelerine gönderildikleri bildirildi.

Bakanlık yetkilileri, Hollandalı (11), Türk (3), İngiliz (23), İrlandalı (2) ve ABD’li (17) yolcuların da bu akşama kadar ülkelerine gitmek üzere uçaklarının Tenerife havalimanından ayrılacağını duyurdu.

Yolcuların çok büyük bir bölümünün bugün Tenerife’den ayrılması öngörülürken, açıklanan program gereği yarın Avustralyalı ve Yeni Zelandalı yolcular için Avustralya’ya bir uçağın gideceği, uçuş bulamayan diğer yolcuların ise geminin Hollanda bandıralı olmasından dolayı bu ülkeden gelecek ikinci bir uçakla gönderileceği bilgisi paylaşıldı.

Ayrıca tahliye operasyonuna katılan tüm askeri, sivil personel ve yolcular olası bir virüs bulaşma riskine karşı koruma kıyafetleri giydiriliyor.

Tahliye işlemlerinin bitmesinin ardından MV Hondius lüks yolcu gemisinin Tenerife’den ayrılarak, sınırlı bir mürettebat ile Hollanda’nın Rotterdam Limanı’na doğru hareket etmesi planlanıyor.

“Bu, benzeri görülmemiş, karışık bir operasyon”

Diğer yandan Tenerife’de olan İspanya Sağlık Bakanı Monica Garcia, basına yaptığı açıklamada, “Operasyon devam ediyor. Karşılaştığımız tüm zorluklara rağmen herhangi bir olay yaşanmadan ilerliyor ve bu tahliye operasyonunun başarısını sağlamak için çalışmaya devam etmekten bizi hiçbir şey alıkoyamaz. Bu, benzeri görülmemiş, karışık bir operasyon. İspanya’nın buna liderlik etmesinden gurur duyuyorum.” dedi.

Bölgede bulunan DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesu, gemideki yolcuların tahliyesinden olası bir hantavirüs bulaşma riskinin düşük olduğunu ve yolcuların gönderildiği tüm ülkelerin de önlemler aldığını vurguladı.

Gemideki hantavirüs vakaları

Hollanda bandralı lüks yolcu gemisi MV Hondius, 1 Nisan’da Arjantin’in Ushuaia limanından hareket etmişti.

Gemide, 11 Nisan’da 70 yaşındaki bir Hollandalı hayatını kaybetmiş, 13-16 Nisan’da Afrika’nın batısındaki Tristan da Cunha, Erişilmez Ada ve Bülbül Adası ziyaretlerinde 6 yolcunun daha gemiye binmesiyle bu tarihlerdeki kayıtlara göre toplamda 180 yolcu ve mürettebat olduğu belirtilmişti.

Gemi Santa Elena’ya geldiğinde 30 kadar yolcu burada inmiş, hayatını kaybeden yolcunun cesedi ve semptomu bulunan Hollandalı eşi de gemiden ayrılmıştı.

Johannesburg’a giden Hollandalı kadın 26 Nisan’da ölmüştü.

İngiliz vatandaşı olan ve semptom gösteren bir erkek yolcu da yanındaki ABD’li arkadaşı ile birlikte 27 Nisan’da gemiden indirilmişti.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2 Mayıs’ta MV Hondius’un Cabo Verde’de (Yeşil Burun Adaları) olduğu sırada hantavirüs vakalarının gemide görüldüğünü açıklamış ve 3 Mayıs’ta bir Alman kadın yolcunun hayatını kaybetmesiyle bu gemide seyahat edip virüsten ölenlerin sayısı 3’e çıkmıştı.

Capo Verde yetkililerinin geminin yanaşmasına ve herhangi bir kişinin inmesine izin vermemesi üzerine DSÖ ve İspanya arasında yapılan görüşmeler sonrasında 5 Mayıs’ta yolcuların indirilmesi için MV Hondius’un Tenerife’ye getirilmesine karar verilmişti.

Hantavirüs

Hantavirüs, çoğunlukla kemirgenlerden bulaşan bir hastalık olarak biliniyor.

Kemirgenlerin kurumuş dışkı, idrar ve salyalarının karıştığı havanın solunması, bazen de kemirgen tarafından ısırılma ya da tırmalanmayla bulaşan virüs, ateş, yorgunluk ve kas ağrısı gibi semptomlar gösteriyor.

Solunum yetmezliğine de sebep olabilen virüs, bazı durumlarda iç kanama ve böbrek yetmezliği şeklinde seyrediyor.

Hantavirüs nedir, belirtileri nedir? Türkiye’de görüldü mü?

Dünya genelinde endişeye yol açan Hantavirüs vakaları yeniden gündemin merkezine yerleşti. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Atlas Okyanusu’nda seyir halindeki bir yolcu gemisinde görülen vakaları yakından takip ettiği belirtilirken, “MV Hondius” isimli gemide enfekte olduğu belirlenen kişiler nedeniyle yaşanan ölümler dikkat çekti. Gelişmeler sonrası “Hantavirüs nedir, belirtileri nelerdir ve nasıl bulaşır?” soruları en çok araştırılan başlıklar arasına girdi.

İlk vakalar gemide görüldü

Atlas Okyanusu’nda Arjantin’den Cabo Verde’ye doğru ilerleyen “MV Hondius” adlı yolcu gemisinde görülen hantavirüs vakaları uluslararası sağlık alarmını yeniden gündeme taşıdı. Dünya Sağlık Örgütü, gemide görülen vakaların ardından virüsü küresel nüfus için “düşük riskli” olarak değerlendirdiğini ancak süreci yakından izlediğini açıkladı.

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Arjantin’den yola çıkan gemide bildirilen vakalardan bazılarının hantavirüs olarak doğrulandığını, diğer şüpheli vakalar için incelemelerin sürdüğünü belirtti.

CDC vakaları takibe aldı

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) de hantavirüs vakaları nedeniyle Acil Durum Operasyonları Merkezi’ni devreye aldığı öne sürüldü. Vakaların “3. seviye acil durum” koduyla takip edildiği iddia edilirken, bunun halk için riskin düşük olduğu ancak durumun aktif şekilde izlendiği anlamına geldiği ifade edildi.

Ruhi Çenet o gemide seyahat etmişti

YouTuber Ruhi Çenet, hantavirüs nedeniyle ölümlerin yaşandığı gemide günlerce seyahat ettiğini açıkladı. Çenet, yayımladığı videoda “Bir aylık okyanus yolculuğumda çok kötü şeyler oldu” ifadelerini kullandı.

Gemide ilk başta yaşanan ölümün okyanus koşullarından kaynaklandığını düşündüklerini söyleyen Çenet, sonrasında durumun daha ciddi olduğunun ortaya çıktığını belirtti. Çenet, gemiden indikten sonra başka ölümlerin yaşandığını ve virüsün hantavirüs olduğunun belirlendiğini aktardı.

Sağlık durumuyla ilgili de açıklama yapan Çenet, gerekli kan testlerini yaptırdığını ve durumunun iyi olduğunu söyledi.

Hantavirüs Türkiye’de görüldü mü?

Türkiye’de hantavirüs vakaları geçmiş yıllarda sınırlı sayıda görüldü. Özellikle Karadeniz Bölgesi’nde bazı vakalar tespit edilmişti. Ancak uzmanlar, Türkiye’de şu an için yaygın bir salgın durumunun bulunmadığını belirtiyor.

Hantavirüs nedir?

Bunyaviridae ailesinden RNA virüsü olan Hantavirüs, adını ilk izole edildiği Güney Kore’deki Hantaan Nehri’nden alıyor. Virüsün neden olduğu hastalıklar genel olarak iki ana tablo halinde görülüyor:

  • Kanamalı Ateşle Seyreden Renal Sendrom (HFRS)
  • Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS)

HFRS daha çok Avrupa ve Asya’da görülürken, HPS vakaları genellikle Amerika kıtasında ortaya çıkıyor.

Hantavirüs nasıl bulaşır?

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne göre insanlar genellikle enfeksiyonu fare ve sıçan gibi kemirgenlerle temas sonucu kapıyor. Özellikle kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve tükürüğüyle kirlenen ortam havasının solunması en önemli bulaşma yolu olarak gösteriliyor.

Kemirgen ısırığıyla bulaş oldukça nadir görülüyor. Hantavirüsün insandan insana temas yoluyla yayılmadığı belirtiliyor. Ayrıca araştırmalar virüsün kan transfüzyonuyla bulaşmadığını ortaya koyuyor.

Uzmanlara göre kedi, köpek, inek veya tavuk gibi hayvanlar doğrudan taşıyıcı değil ancak kemirgenlerle temas etmeleri durumunda dolaylı şekilde bulaş riskine aracılık edebiliyor.

Hantavirüs belirtileri neler?

Hantavirüs enfeksiyonları damar çeperlerinde hasara neden olan ciddi viral hastalıklar arasında yer alıyor. Hastalık erken ve geç dönem belirtilerle ortaya çıkabiliyor.

Erken belirtiler

  • Yorgunluk
  • Ateş
  • Kas ağrıları
  • Baş ağrısı
  • Baş dönmesi
  • Karın ağrısı
  • Bulantı
  • Kusma
  • İshal

Geç belirtiler

  • Öksürük
  • Nefes darlığı
  • Akciğer ödemi
  • Böbrek yetmezliği
  • İdrar miktarında azalma
  • Şok tablosu

Uzmanlar özellikle nefes darlığı ve yüksek ateş gibi belirtilerin görülmesi halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşlarına başvurulması gerektiğini belirtiyor.

Hantavirüs tedavisi var mı?

Hantavirüs enfeksiyonları için günümüzde özel bir aşı veya kesin tedavi yöntemi bulunmuyor. Tedavi daha çok hastanın hayati fonksiyonlarını korumaya yönelik destek uygulamalarından oluşuyor.

Akciğer tutulumu görülen hastalarda yoğun bakım desteği, oksijen tedavisi ve solunum cihazı uygulanabiliyor. Böbrek yetmezliği gelişen vakalarda ise diyaliz hayat kurtarıcı rol oynuyor.

Uzmanlar, kemirgenlerle temas riskinin azaltılması ve hijyen önlemlerinin artırılmasının hantavirüse karşı en önemli korunma yöntemi olduğunu vurguluyor.

CHP’li Barış Bektaş’tan Hantavirüs uyarısı: Sağlık Bakanlığı vakit kaybetmeden harekete geçmeli

CHP Konya Milletvekili Barış Bektaş, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yaptığı gündem dışı konuşmada Hantavirüs vakalarına dikkat çekti. Atlantik Okyanusu’nda seyreden bir yolcu gemisinde ortaya çıkan vakaların tüm dünyada ciddi endişe yarattığını söyleyen Bektaş, Sağlık Bakanlığı’nın 86 milyon yurttaşın sağlığını korumak için vakit kaybetmeden harekete geçmesi gerektiğini ifade etti.

Dünya Sağlık Örgütü, MV Hondius adlı yolcu gemisiyle bağlantılı Hantavirüs vakalarına ilişkin yaptığı açıklamada 8 vakanın bildirildiğini, bunlardan 5’inin doğrulandığını ve 3 ölüm yaşandığını duyurdu. DSÖ, olayın ciddi olduğunu ancak mevcut aşamada genel halk sağlığı riskini düşük değerlendirdiğini bildirdi.

“Tüm dünyada ciddi endişe yaratmaktadır”

Bektaş, TBMM’deki konuşmasında şunları söyledi:

“Atlantik Okyanusu’nda seyreden bir yolcu gemisinde ortaya çıkan Hantavirüs vakaları tüm dünyada ciddi endişe yaratmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü ve birçok ülke gelişmeleri yakından takip ederken, gemide bulunan bir vatandaşımızın da Türkiye’ye dönüş yaptığı bilgisi kamuoyuna yansımıştır.

Kemirgenler aracılığıyla da bulaşabilen ve ağır solunum yetmezliği ve böbrek yetmezliği gibi sonuçlara yol açan bu virüs nedeniyle can kayıplarının yaşandığını uluslararası haber ajanslarından takip ediyoruz.

86 milyon yurttaşımızın sağlığını korumak adına Sağlık Bakanlığı acilen kapsamlı önlemler almalıdır. Sınır kapıları ve havalimanlarındaki sağlık taramaları güçlendirilmeli. Gemide bulunup Türkiye’ye dönen vatandaşımız titizlikle takip edilmelidir. Sağlık Bakanlığı vakit kaybetmeden harekete geçmelidir. Saygılarımla.”

Bektaş’tan üç başlıkta çağrı

CHP’li Bektaş’ın TBMM’deki konuşmasında Sağlık Bakanlığı’na yönelik çağrısı üç başlıkta öne çıktı.

İlk olarak, Hantavirüs vakalarıyla ilgili kamuoyuna açık ve güncel bilgilendirme yapılması gerektiğini vurguladı. İkinci olarak, sınır kapıları ve havalimanlarındaki sağlık taramalarının güçlendirilmesini istedi. Üçüncü olarak ise gemide bulunup Türkiye’ye döndüğü belirtilen vatandaşın titizlikle takip edilmesi gerektiğini ifade etti.

Bektaş’ın açıklaması, DSÖ’nün gemi bağlantılı vakalara ilişkin uluslararası temaslı takibi yürüttüğü ve gemiden ayrılan yolcuların bulunduğu ülkelerin bilgilendirildiği bir dönemde geldi. Türk basınına yansıyan haberlerde de DSÖ’nün Türkiye dahil bazı ülkeleri bilgilendirdiği aktarıldı.

Hantavirüs neden gündemde?

Hantavirüs, genellikle enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle temas sonucu insanlara bulaşabilen bir virüs grubu olarak biliniyor. DSÖ ve bölgesel sağlık kuruluşları, Atlantik’teki yolcu gemisiyle bağlantılı vakalarda uluslararası koordinasyon yürütüldüğünü, temaslı takibi ve teknik bilgi paylaşımının sürdüğünü açıkladı. Pan Amerikan Sağlık Örgütü de gemi bağlantılı Hantavirüs pulmoner sendromu vakalarına ilişkin uluslararası yanıta destek verdiğini duyurdu.

Sağlık otoriteleri, mevcut olayın Covid-19 benzeri yaygın bir pandemi başlangıcı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtirken, Andes türü Hantavirüsün bazı durumlarda yakın ve uzun süreli temasla insandan insana bulaşabildiğine dikkat çekiyor. DSÖ’nün açıklamasında, mevcut halk sağlığı riskinin düşük görüldüğü ancak izleme çalışmalarının sürdüğü vurgulandı.

DSÖ duyurdu: Hantavirüs vaka sayısı 7’ye yükseldi

Dünya Sağlık Örgütü, Atlantik Okyanusu’nda seyreden MV Hondius adlı gemiyle bağlantılı Hantavirüs vakalarının 7’ye yükseldiğini açıkladı.

DSÖ’nün 4 Mayıs verilerine göre vakalardan 2’si laboratuvar testleriyle doğrulandı, 5’i ise şüpheli olarak değerlendiriliyor. Vakalar arasında 3 ölüm, 1 kritik hasta ve hafif semptom gösteren 3 kişi bulunuyor.

Güney Afrika Sağlık Bakanlığı da gemiyle bağlantılı nadir bir Hantavirüs vakasının ülkede doğrulandığını duyurarak kamuoyuna sakin olunması çağrısı yaptı.

Belirtilere dikkat

Hantavirüs, çoğunlukla kemirgenlerle temas sonucu bulaşan nadir ancak ağır seyirli enfeksiyonlara neden olabiliyor. Hastalarda ateş, mide-bağırsak şikayetleri, zatürre, akut solunum sıkıntısı ve şok gibi tablolar görülebildiği bildirildi.

DSÖ, vakaların başlangıç tarihlerinin 6-28 Nisan arasında değiştiğini, genetik analiz ve epidemiyolojik incelemelerin sürdüğünü açıkladı.

Sağlık otoriteleri, gemideki yolcu ve mürettebata yönelik tıbbi destek ve temaslı takibi çalışmalarını sürdürüyor.

Orta Doğu’da Gerilim Tırmanıyor: Brent Petrolün Varili 85 Doları Aştı

Uluslararası vadeli piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı, Orta Doğu’da büyüyen jeopolitik gerilimlerin etkisiyle 85 dolar seviyesini aştı. Reuters’ın piyasa kapanış verilerine göre Brent, günü yaklaşık yüzde 5 yükselişle 85 dolar bandında tamamlarken; ABD tipi ham petrol (WTI) de 81 dolar seviyelerine çıktı.

Fiyatlardaki sert yükselişte, bölgedeki çatışmanın enerji arzı ve sevkiyatına dönük risk algısını büyütmesi belirleyici oldu. Analistler, özellikle Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktalarında deniz güvenliğine ilişkin belirsizliklerin fiyat oynaklığını artırdığına dikkat çekiyor.

Körfez’de Enerji Altyapısı ve Tanker Güvenliği Gündemde

Bölgeden gelen haber akışı, enerji altyapılarının da hedef olabildiğini gösteriyor. Bahreyn İçişleri Bakanlığı, El-Meamir bölgesindeki ulusal petrol şirketine ait bir tesiste çıkan yangının kontrol altına alındığını duyurdu.

Irak’ın Basra kıyıları yakınındaki Hor el-Zubair Limanı bölgesinde ise Bahamalar bayraklı ham petrol tankerinin yakınında meydana gelen patlamaya ilişkin, gemi işletmecisi Sonangol Marine Services temsilcileri gövdede hasar ihtimalinin değerlendirildiğini bildirdi.

Nükleer Tesis Riski Uyarısı

Uluslararası kurumlar da çatışmanın tırmanmasının, nükleer tesislerin etkilenme ihtimali dahil olmak üzere daha geniş ölçekli sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, nükleer tesislerin etkilenmesi riskinin “endişe verici” olduğunu belirterek nükleer güvenliğe dönük herhangi bir zafiyetin ciddi halk sağlığı sonuçları yaratabileceğine işaret etti.

Uzmanlara göre çatışmanın petrol üretim alanlarına veya ana nakil hatlarına sıçraması, küresel piyasalarda daha sert dalgalanmalara kapı aralayabilir.