Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından açıklanan 2026 yılı hububat müdahale alım fiyatları, üretici cephesinde memnuniyetsizlik oluşturdu. Piyasada tüccar, sanayici ve un fabrikaları açısından fiyatların alım-satım dengesi bakımından olumlu karşılandığı değerlendirilirken, üretimin asıl yükünü çeken çiftçiler buğday ve arpa fiyatlarının artan maliyetler karşısında yetersiz kaldığını belirtiyor.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, TMO tarafından açıklanan 2026 yılı hububat müdahale alım fiyatlarını yazılı basın açıklamasıyla değerlendirdi. Bayraktar, açıklanan fiyatların üreticilerin beklentilerini karşılamadığını belirterek, hububat alım fiyatlarının üretim maliyetleri, enflasyon ve çiftçilerin gelir beklentileri dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Buğday 16 bin 500 lira, arpa 12 bin 750 lira oldu
Bayraktar açıklamasında, “Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından 2026 yılı hububat müdahale alım fiyatları açıklandı. Açıklanan fiyatlara göre, 2025 yılında prim hariç ton başına 13 bin 500 lira olarak belirlenen kırmızı/beyaz sert ekmeklik buğday ile makarnalık buğday alım fiyatı, 2026 yılında yüzde 22,22 oranında artırılarak ton başına 16 bin 500 liraya yükseltildi” ifadelerini kullandı.
Arpa alım fiyatına da değinen Bayraktar, “Arpa alım fiyatı ise 2025 yılında prim hariç ton başına 11 bin lira iken, 2026 yılında yüzde 15,9 oranında artırılarak ton başına 12 bin 750 lira olarak açıklandı” bilgisini paylaştı.
Açıklanan rakamlar, piyasada tüccar ve sanayici açısından hesap yapılabilir bir zemin oluştururken, tarlada üretim yapan çiftçiler için aynı tablo memnuniyet yaratmadı. Üretici, buğday ve arpa fiyatlarındaki artışın mazot, gübre, ilaç, tohum, işçilik ve kredi maliyetlerindeki yükselişi karşılamadığını dile getiriyor.
Artış oranları enflasyonun altında kaldı
Bayraktar, açıklanan alım fiyatlarındaki artış oranlarının 2026 yılı Nisan ayında yüzde 32,37 olarak gerçekleşen enflasyon oranının altında kaldığını belirtti.
Bu durumun üreticiler açısından gelir kaybı anlamına geldiğine dikkat çeken Bayraktar, “Ancak açıklanan alım fiyatlarındaki artış oranları, 2026 yılı Nisan ayında yüzde 32,37 olarak gerçekleşen enflasyon oranının altında kaldı. Bu durum, üreticilerimizin artan girdi maliyetleri karşısında gelir kaybı yaşayacağını ortaya koyuyor” değerlendirmesinde bulundu.
TZOB’a ve Ziraat Odalarına ulaşan taleplerde de açıklanan fiyatın çiftçilerin beklentisini karşılamadığının görüldüğünü aktaran Bayraktar, üreticinin maliyet baskısı altında ezildiğini ifade etti.
Çiftçi maliyet altında eziliyor
Hububat üreticisi açısından sorun yalnızca açıklanan alım fiyatının düşük bulunmasıyla sınırlı kalmıyor. Hasat dönemine kadar tarlasında aylarca emek veren çiftçi; mazot, gübre, ilaç, tohum, sulama, işçilik ve finansman maliyetleriyle üretimi sürdürüyor. Ancak açıklanan alım fiyatları, üreticinin hem mevcut borçlarını kapatması hem ailesinin geçimini sağlaması hem de yeni üretim sezonuna hazırlanması için yeterli görülmüyor.
Bu nedenle hububat üreticileri, açıklanan fiyatların üreticiyi değil daha çok piyasadaki alıcı tarafı rahatlattığını savunuyor. Tüccar ve sanayici için alım imkânı oluşturan fiyatlar, çiftçi açısından emeğin ve maliyetin karşılığı olarak değerlendirilmiyor.
Destekler her üretici için fiili gelire dönüşmüyor
Bayraktar, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılan destek açıklamasına da dikkat çekti. Açıklamada, temel destek, planlı üretim desteği ve sertifikalı tohum kullanım desteği kapsamında üreticilere toplam dekara 979 lira 60 kuruş destek ödemesi yapılacağının belirtildiğini aktardı.
Ortalama verim dikkate alındığında bu desteklerin ton başına yaklaşık 3 bin 14 lira olarak hesaplandığını ifade eden Bayraktar, 2026 yılı destek kalemlerini şöyle sıraladı:
Temel destek dekar başına 403 lira, planlı üretim desteği dekar başına 403 lira, sertifikalı tohum kullanım desteği ise dekar başına 173 lira 60 kuruş olarak belirlendi.
Ancak Bayraktar’a göre açıklanan bu toplam destek tutarı, her üretici açısından fiilen elde edilebilen bir gelir unsuru olarak değerlendirilemiyor. Çünkü tarla bitkilerinde verim kaybını önlemek amacıyla sertifikalı tohumun en az üç yılda bir yenilenmesi tavsiye ediliyor. Dolayısıyla her üretici her yıl sertifikalı tohum kullanmıyor ve sertifikalı tohum desteğinden düzenli olarak yararlanmıyor.
Bayraktar, buğday ve arpa üreticisinin aldığı temel ve planlı üretim desteğinin dekar başına 806 lira olduğunu belirterek, açıklanan toplam destek tutarının tüm üreticiler için doğrudan gelir gibi sunulmasının doğru olmayacağını kaydetti.
“Kilogram başına 3 lira prim desteği verilmeli”
Bayraktar, üretimin sürdürülebilirliği, çiftçilerin gelir güvencesinin sağlanması ve Türkiye’nin gıda arz güvenliğinin korunabilmesi için müdahale alım fiyatlarının yeniden ele alınması gerektiğini söyledi.
Üretim maliyetleri, enflasyon oranları ve çiftçilerin makul gelir beklentileri dikkate alınmadan açıklanan fiyatların üreticiyi korumayacağını belirten Bayraktar, kilogram başına 3 lira prim desteği verilmesinin büyük önem taşıdığını vurguladı.
Bayraktar, bu talebi Tarım ve Orman Bakanlığına ilettiklerini belirterek, hububat üreticisinin desteklenmemesi halinde üretimin sürdürülebilirliği açısından risk oluşabileceğine dikkat çekti.
45 günlük ödeme süresine tepki
Bayraktar’ın en sert eleştirilerinden biri de ürün bedellerinin 45 gün içerisinde ödenecek olmasına yönelik oldu. Bayraktar, 45 günlük ödeme süresinin kabul edilebilir olmadığını belirtti.
Hasatla birlikte çiftçinin borçlarının kapıya dayandığını vurgulayan Bayraktar, “Çiftçilerimizin mazot, gübre, ilaç, tohum, işçilik ve kredi borçları hasatla birlikte kapıya dayanırken, üreticilerimizden parasını 45 gün beklemesi isteniyor ve üreticilerimiz emeğinin karşılığını zamanında alamıyor” dedi.
Bayraktar, ürün bedelinin en az yüzde 50’sinin teslimat anında, kalan kısmının ise en geç 15 gün içerisinde üreticilerin hesabına yatırılması gerektiğini ifade etti.
“Çiftçi düşük fiyatla da geç ödemeyle de mağdur ediliyor”
Yüksek enflasyon koşullarında 45 günlük bekleme süresinin açıklanan alım fiyatlarının reel değerini aşındıracağını belirten Bayraktar, bu durumun üreticilerin gelir kaybını daha da artıracağını söyledi.
Bayraktar, “Aksi halde yüksek enflasyon koşullarında 45 günlük bekleme süresi, açıklanan alım fiyatlarının reel değerini önemli ölçüde aşındıracak ve üreticilerimizin gelir kaybını daha da artıracaktır. Çiftçilerimiz sadece düşük fiyatla değil, geç ödeme nedeniyle de mağdur edilmemelidir” ifadelerini kullandı.
Yük yine Anadolu çiftçisinin omzunda kaldı
Neticede 2026 yılı hububat alım fiyatları üreticinin beklediği rahatlamayı sağlamadı. Açıklanan rakamlarla tüccar, sanayici ve un fabrikaları açısından piyasa dengesi korunurken, Anadolu çiftçisi için aynı tablo geçim sıkıntısı, borç baskısı ve üretim maliyetleri anlamına geliyor.
Türkiye’nin gıda arz güvenliği için üretmeye devam eden Anadolu çiftçisi, bu yıl da beklediği karşılığı alamadı. Mazottan gübreye, tohumdan ilaca, işçilikten kredi borçlarına kadar her kalemde maliyet artarken, açıklanan fiyatlarla yine fedakârlık üreticiden beklenmiş oldu.
Ülkenin sofrasını ayakta tutan çiftçinin emeği, düşük alım fiyatı ve geç ödeme baskısı altında bırakılırken, üretimin yükü bir kez daha Anadolu’nun alın teriyle toprağa tutunan çiftçisinin omuzlarına yüklendi.
Üretici temsilcileri, hububat fiyatlarının yeniden değerlendirilmesini, kilogram başına 3 lira prim desteği verilmesini ve ödeme takviminin çiftçinin nakit ihtiyacına göre düzenlenmesini istiyor. Aksi halde üreticinin gelir kaybının derinleşeceği, bunun da uzun vadede üretimden kopuş riskini artırabileceği belirtiliyor.
