Nöbetçi Eczaneler
Özellikle gençler arasında kullanımı giderek yaygınlaşan elektronik sigaraların kalp ve damar sistemi üzerindeki bazı olumsuz etkilerinin kullanımdan hemen sonra başlayabildiği belirtiliyor.
Elektronik sigaralar, içerdikleri sıvıyı ısıtarak solunum yoluyla alınan bir aerosol oluşturuyor. Ancak bu aerosol yalnızca su buharından oluşmuyor; nikotin başta olmak üzere çeşitli kimyasal maddeler ve zararlı partiküller de içerebiliyor.
Kalp hızını ve tansiyonu artırabiliyor
Nikotin, vücutta adrenalin gibi stres hormonlarının salınımını artırabiliyor. Bunun sonucunda kalp daha hızlı atarken kan basıncı yükselebiliyor ve damarlar daralabiliyor.
Bu durum bir yandan kalbin oksijen ihtiyacını artırırken diğer yandan kalbe ulaşan kan miktarının azalmasına neden olabiliyor.
Özellikle daha önceden kalp damarlarında darlık bulunan kişilerde bu dengesizliğin çok daha ciddi sonuçlara yol açabileceği belirtiliyor.
Damarların iç yüzeyini etkileyebiliyor
Elektronik sigara aerosolündeki bazı maddelerin, damarların iç yüzeyini kaplayan ve damar sağlığında önemli rol oynayan endotel hücrelerinin işlevini bozabileceğine dikkat çekiliyor.
Uzun dönemde bu değişikliklerin damar sertliği gelişimine katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.
Elektronik sigara kullanımının koroner damarlarda ani kasılmaya, yani koroner spazma yol açabileceğine ilişkin bulgular da bulunuyor. Böyle bir durumda damar geçici olarak ciddi ölçüde daralarak kalp kasına giden kan akışını azaltabiliyor.
Pıhtı oluşumunu kolaylaştırabilir
Bazı deneysel çalışmalar ve küçük ölçekli insan araştırmaları, elektronik sigara kullanımının kanın pıhtılaşmasında görev alan trombositlerin aktivitesini artırabileceğini gösteriyor.
Bu değişikliğin damar içinde pıhtı oluşumunu kolaylaştırabileceği belirtilirken, bazı etkilerin kullanımdan sonraki ilk dakikalarda ortaya çıkabildiğine dikkat çekiliyor.
Koroner damarı kritik ölçüde tıkayan hızlı gelişen bir pıhtı ise kalp krizini tetikleyebiliyor.
Kalp hastalığı olanlarda risk daha yüksek
Kalp ve damar hastalığı bulunan kişilerde elektronik sigaraların oluşturabileceği risk daha fazla önem taşıyor.
Nikotine bağlı kalp hızı ve tansiyon artışı, damarların daralması ve kalbin oksijen ihtiyacındaki yükselme, mevcut kalp hastalığı bulunan kişilerde daha ciddi sonuçlara neden olabiliyor.
Elektronik sigara kullanımı sırasında veya hemen sonrasında kalp krizi gelişmesinin tıbben mümkün olduğu belirtiliyor.
Gençlerde de vakalar bildiriliyor
Kalp krizinin yalnızca ileri yaşlarda görülmediğine dikkat çekilirken, bilimsel yayınlarda elektronik sigara kullanan 20’li yaşlardaki bazı kişilerde kalp damarlarının ciddi şekilde tıkandığı veya ani ritim bozukluklarının geliştiği vakaların bildirildiği belirtiliyor.
Ancak bu vaka bildirimlerinin tek başına elektronik sigara ile kalp krizi arasında kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmaya yeterli olmadığı da özellikle vurgulanıyor.
Buna karşın elektronik sigaraların kalp ve damar sistemi üzerinde oluşturduğu biyolojik etkilerin, ciddi kardiyovasküler olaylara katkıda bulunabileceği değerlendiriliyor.
Ritim bozukluklarını tetikleyebilir
Nikotin, kalbin elektriksel faaliyetlerini de etkileyebiliyor. Kalp hızının yükselmesi ve stres hormonlarının artması çarpıntıya ve ritim bozukluğuna yatkınlığı artırabiliyor.
Bu etkinin kalp hastalığı, kalıtsal ritim bozukluğu veya başka risk faktörleri bulunan kişilerde daha belirgin olabileceği ifade ediliyor.
Ventriküler taşikardi ve ventriküler fibrilasyon gibi ciddi ritim bozuklukları ise ani kalp durmasına yol açabiliyor. Elektronik sigaraların bu tür ritim sorunlarını tetikleyebileceğine ilişkin bulgular bulunmakla birlikte, doğrudan neden-sonuç ilişkisini gösteren klinik veriler henüz sınırlı.
Yüksek nikotin nikotin zehirlenmesine yol açabilir
Kısa sürede yüksek miktarda nikotin alınması, kalp hızında ve tansiyonda ani yükselmeye, damarların hızla daralmasına ve kalbin oksijen ihtiyacının artmasına neden olabiliyor.
Yoğun nikotin alımı ayrıca bulantı, baş dönmesi ve çarpıntıya, ağır durumlarda ise nikotin zehirlenmesine yol açabiliyor.
Özellikle “puff” olarak bilinen renkli ve aromalı elektronik sigaraların yüksek miktarda nikotin içerebildiği ve kısa sürede bağımlılık oluşturabildiği belirtiliyor.
Uzmanlar, elektronik sigaraların geleneksel sigaralara karşı güvenli bir alternatif olarak görülmemesi gerektiğini, genç yaşta başlayan kullanımın hem nikotin bağımlılığı hem de uzun vadeli kalp ve damar sağlığı açısından risk taşıdığını vurguluyor.