Nöbetçi Eczaneler
Okulların açılmasıyla birlikte kırtasiye, çanta ve matara alışverişi hız kazanırken, uzmanlar çocukların doğrudan temas ettiği ürünlerin içeriğine dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Doç. Dr. Müge Ensari Özay, her kırtasiye ürününün tehlikeli olmadığını ancak riskin ürünün hangi maddeden üretildiğine, bu maddelerin miktarına, kullanım şekline ve maruziyet süresine bağlı olduğunu belirtti.
Çocuklarda üç temel maruziyet yolu var
Özay, kırtasiye ürünlerindeki kimyasallara çocukların üç farklı yolla maruz kalabileceğini söyledi:
- Deri teması
- Solunum yoluyla maruziyet
- Ürünün ağıza götürülmesi veya yutulması
Özellikle küçük çocukların kalem, silgi ve boya gibi ürünleri ağızlarına götürebildiğine dikkat çeken Özay, bu nedenle ürün içeriğinin daha da önemli hale geldiğini ifade etti.
Fitalat ve ağır metal uyarısı
PVC gibi plastiklere esneklik kazandırmak amacıyla kullanılan bazı fitalatların özellikle silgi gibi ürünlerde bulunabileceğini belirten Özay, bu maddelerin çocukların gelişim ve endokrin sistemi açısından risk oluşturabileceğini söyledi.
Bazı kırtasiye ürünlerinde kurşun, kadmiyum ve krom gibi ağır metallerin de bulunabildiğini kaydeden Özay, bu maddelerin boya veya ürün içeriğinden temas yoluyla çocuğa geçebileceğine dikkat çekti.
Yapıştırıcı ve boyalarda uçucu maddeler bulunabiliyor
Özay, yapıştırıcı ve boyalarda kullanılan bazı solventlerin uçucu organik bileşikler içerebildiğini belirterek, bunların solunum yolları, göz ve ağızda tahrişe veya alerjik reaksiyonlara yol açabileceğini ifade etti.
Bazı ürünlerde formaldehit ve koruyucu maddelerin de bulunabildiğini belirten Özay, bu nedenle ürün seçiminde etiket bilgilerinin dikkatle incelenmesi gerektiğini söyledi.
“Kimyasalsız, zehirsiz” ibaresi yeterli değil
Özay, özellikle internet üzerinden yapılan alışverişlerde “kimyasalsız”, “zehirsiz” veya “tamamen sağlıklı” gibi ifadelerin tek başına güvenilirlik anlamına gelmediğine dikkat çekti.
Ürünün güvenliğinin pazarlama cümlelerinden değil, üretici ve ithalatçı bilgileri, kullanım uyarıları ve ilgili sertifikalardan değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Etiket mutlaka kontrol edilmeli
Ailelerin alışveriş sırasında şu bilgilere dikkat etmesi öneriliyor:
- Üretici veya ithalatçı firma bilgisi
- Marka ve model bilgileri
- Yaş grubuna uygunluk uyarıları
- Kullanım talimatları
- Varsa CE işareti
- Ürünün niteliğine göre TS EN standartlarına ilişkin bilgiler
Özay, özellikle oyuncak kategorisine giren bazı ürünlerde CE ve TS EN 71 standartlarının önemli olduğunu belirtti.
Sert ve yoğun kokulu ürünlerin de dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Güvensiz ürünler GÜBİS’ten kontrol edilebilir
Ailelerin Ticaret Bakanlığı’nın Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) üzerinden daha önce güvensiz olduğu tespit edilen ürünleri kontrol edebileceği belirtildi.
Uzmanlar, kaynağı belli olmayan ve üretici ya da ithalatçı bilgileri bulunmayan ürünlerden uzak durulmasını öneriyor.
En pahalı ürün en güvenli ürün anlamına gelmiyor
Alışverişte önceliğin fiyat veya marka yerine ürün güvenliği olması gerektiğini belirten Özay, pahalı bir ürünün mutlaka daha güvenli olmadığına dikkat çekti.
Ürünün amaca uygunluğu, kullanım şartları ve üretici güvenilirliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Ağır çanta çocukların omurgasını etkileyebilir
Kırtasiye ürünlerinin yanı sıra okul çantalarının da çocuk sağlığı açısından önemli olduğunu belirten Özay, ağır sırt çantalarının omurga ve bel üzerinde sorunlara yol açabileceğini söyledi.
Çantaların tek omuzda taşınmaması, iki omuz askısının birlikte kullanılması öneriliyor.
Uzun süre ekran başında kalan çocukların da doğru oturma pozisyonuna dikkat etmesi gerektiği belirtildi. Sandalyenin sırt desteği bulunması, ayakların yere temas etmesi ve ekranın uygun yükseklikte konumlandırılması öneriliyor.
Matara seçiminde sıcak sıvı uyarısı
Matara ve suluk seçiminde de kullanılan malzemenin önem taşıdığına dikkat çeken Özay, bazı kimyasalların özellikle sıcak sıvılarla temas halinde çözünme ihtimalinin artabileceğini belirtti.
Bu nedenle mataralarda da ürün güvenliği belgelerinin ve üretici bilgilerinin kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı.
Uzmanlar, okul alışverişinde gösterişli veya popüler ürünlerden önce çocuk sağlığı ve ürün güvenliğinin önceliklendirilmesi gerektiğini belirtiyor.