Nöbetçi Eczaneler
Günlük hayatın vazgeçilmezleri arasında yer alan akıllı telefonlar, tabletler ve bilgisayarlar, ellerin uzun süre aynı hareketleri tekrarlamasına neden oluyor. Özellikle saatlerce mesaj yazmak, sosyal medyada gezinmek, klavye kullanmak ve bilgisayar faresiyle çalışmak el ve bileklerde zorlanmaya yol açabiliyor.
Geçmişte daha çok ileri yaş gruplarında veya tekrarlayan el hareketleri gerektiren işlerde çalışanlarda görülen bazı el hastalıkları, günümüzde genç yetişkinlerde de önemli bir sağlık sorunu olarak gündeme geliyor.
Uzmanlar, özellikle karpal tünel sendromu, tetik parmak ve başparmak kök eklem kireçlenmesi konusunda dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor.
Bununla birlikte telefon ve bilgisayar kullanımının bu hastalıkların tek nedeni olmadığı, yaş, genetik yatkınlık, mevcut sağlık sorunları ve çalışma koşulları gibi etkenlerin de rol oynayabildiği vurgulanıyor.
1. Karpal tünel sendromu: Gece artan uyuşma ve ağrıya dikkat
Karpal tünel sendromu, el bileğindeki dar bir kanaldan geçen median sinirin baskı altında kalması sonucunda gelişiyor.
Hastalık özellikle başparmak, işaret parmağı, orta parmak ve yüzük parmağının bir bölümünde uyuşma, karıncalanma ve his kaybıyla kendini gösterebiliyor.
En dikkat çekici belirtilerinden biri ise geceleri artan ağrı ve uyuşma nedeniyle uykudan uyanmak.
Bazı kişiler sabah uyandıklarında ellerinde belirgin bir ağırlık, sertlik veya güçsüzlük hissedebiliyor.
Hastalığın ilerlemesi durumunda telefon, bardak veya başka eşyaları elde tutmak zorlaşabiliyor. Kişi, tuttuğu nesneleri farkında olmadan düşürebiliyor.
Tedavi edilmeyen ileri vakalarda sinir hasarı ve başparmak çevresindeki kaslarda güç kaybı veya erime gelişebiliyor.
2. Tetik parmak: Parmağınız açılırken takılıyor mu?
Tetik parmak hastalığı, parmakların hareketini sağlayan tendonların ve çevresindeki kılıfın kalınlaşması sonucunda ortaya çıkıyor.
Bu durumda parmak bükülürken veya açılırken takılabiliyor. Bazı kişilerde parmak kısa süre kilitli kaldıktan sonra ani bir hareketle açılıyor.
Hastalık sırasında parmak kökünde ağrı, hassasiyet ve küçük, sert bir şişlik de hissedilebiliyor.
Özellikle tekrarlayan kavrama hareketleri ve parmakların uzun süre zorlanması şikâyetleri artırabiliyor.
Parmağın sık sık kilitlenmesi veya diğer el yardımıyla açılmak zorunda kalması durumunda hekime başvurulması gerekiyor.
Erken dönemde uygulanacak uygun tedavi yöntemleriyle şikâyetlerin kontrol altına alınması mümkün olabiliyor.
3. Başparmak kök eklem kireçlenmesi: Kavanoz açarken ağrıya dikkat
Tıbbi adı rizartroz olan başparmak kök eklem kireçlenmesi, başparmağın el bileğiyle birleştiği eklemdeki kıkırdağın aşınması sonucunda gelişiyor.
Hastalığın önemli belirtilerinden biri, başparmak kökünde hissedilen ağrı.
Özellikle kavanoz kapağı açarken, anahtar çevirirken, telefon tutarken veya bir nesneyi sıkıca kavrarken ağrı artabiliyor.
Geniş ekranlı ve ağır telefonların sürekli tek elle tutulması, başparmağın tekrar tekrar zorlanmasına neden olabiliyor.
Ancak başparmak kökündeki her ağrı kireçlenme anlamına gelmiyor. Kesin tanı için hekim muayenesi ve gerektiğinde görüntüleme yöntemlerinden yararlanılması gerekiyor.
Telefon ve bilgisayar kullanırken bu hataları yapmayın
El ve bilek sağlığını korumak için günlük dijital alışkanlıkların gözden geçirilmesi önem taşıyor.
Uzun süre aynı pozisyonda telefon tutmak, yalnızca başparmakla mesaj yazmak, bilgisayar faresini sürekli sıkıca kavramak ve bileği zorlayacak açılarda çalışmak şikâyetleri artırabiliyor.
Uzmanlar, telefon kullanımında iki elden yararlanılmasını, ekran karşısında düzenli aralar verilmesini ve bileklerin mümkün olduğunca doğal pozisyonda tutulmasını öneriyor.
Bilgisayar kullanırken klavye ve farenin uygun yükseklikte bulunması, omuzların rahat bırakılması ve parmakların gereksiz yere zorlanmaması da önem taşıyor.
El sağlığını destekleyen 7 basit egzersiz
El ve parmakların hareketliliğini korumaya yardımcı olabilecek bazı hafif egzersizler günlük yaşamda uygulanabiliyor.
-
Parmak açma ve kapama: Elinizi yavaşça yumruk yapın, ardından parmaklarınızı açın. Hareketi 10 kez tekrarlayın.
-
Parmakları birbirinden ayırma: Elinizi düz bir zemine koyarak parmaklarınızı nazikçe birbirinden uzaklaştırın ve yeniden birleştirin.
-
Başparmak dokunuşu: Başparmağınızın ucunu sırayla diğer dört parmağınızın ucuna dokundurun.
-
Bilek hareketi: Ön kolunuzu destekleyerek el bileğinizi ağrısız hareket aralığında yavaşça yukarı ve aşağı hareket ettirin.
-
Parmak kaldırma: Elinizi masa üzerine koyun. Parmaklarınızı sırayla hafifçe kaldırıp indirin.
-
Hafif kavrama: Yumuşak bir süngeri ağrı oluşturmadan hafifçe sıkıp bırakın.
-
El ve parmakları gevşetme: Ellerinizi rahat bırakın, parmaklarınızı açıp kapatarak kısa süreli gevşeme hareketleri yapın.
Bu hareketler genel el hareketliliğini desteklemek amacıyla öneriliyor. Ağrı, uyuşma veya kilitlenme varsa egzersiz zorlanarak sürdürülmemeli. Tanı konulmuş el hastalıklarında bazı hareketler şikâyetleri artırabileceğinden uygun egzersiz programı hekim veya fizyoterapist tarafından belirlenmeli.
Bu belirtiler varsa doktora başvurun
Ellerde tekrarlayan uyuşma, geceleri uykudan uyandıran ağrı, kavrama gücünde azalma, parmaklarda kilitlenme ve günlük işleri yapmayı zorlaştıran hareket kısıtlılığı ihmal edilmemeli.
Özellikle giderek artan güç kaybı ve kalıcı his değişiklikleri, sinir veya tendon sorunlarının işareti olabiliyor.
Erken tanı ve uygun tedaviyle birçok el hastalığının ilerlemesi önlenebilirken, günlük yaşam kalitesinin korunması da mümkün olabiliyor.