Nöbetçi Eczaneler
Kalp damar hastalıklarında erken müdahale hayat kurtarıyor. Kalp krizinin genç yaşlarda da görülebildiğine dikkat çeken Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Baltalı, risk faktörlerinden belirtilere ve kriz anında yapılması gerekenlere ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.
Kalp krizinin, kalbi besleyen koroner damarlardan birinin aniden tıkanması sonucu ortaya çıktığını belirten Baltalı, tıkanan damarın beslediği kalp bölgesinin oksijensiz kalmasının ciddi sonuçlara yol açabileceğini söyledi.
Kalp krizi nasıl meydana geliyor?
Baltalı, kalbin üç ana damar tarafından beslendiğini belirterek şu bilgileri verdi:
“Miyokard enfarktüsü, yani kalp krizi demek oluyor. Normal şartlar altında kalbi üç tane ana damar besliyor. Herhangi birisi tıkandığı zaman o damarın beslediği kalbin o bölgesine oksijen gitmiyor. Bir anda o bölge hiç kasılmamaya başlıyor ve bu ciddi problemleri doğurabiliyor.”
Kalp krizinin erkeklerde ve ileri yaşlarda daha sık görüldüğünü belirten Baltalı, kadınlarda riskin menopozla birlikte yükseldiğine dikkat çekti.
Gençlerde kalp krizi riskine sigara uyarısı
Son yıllarda 45 yaş altındaki kadın ve erkeklerde görülen kalp krizlerine de dikkat çeken Baltalı, gençlerdeki en önemli risk faktörlerinden birinin sigara olduğunu söyledi.
Baltalı:
“Sigara en önemli nedeni, kalp krizi riskini 3-4 kat arttırıyor. İkincisi kötü kolesterol yüksekliği. Üçüncü neden tansiyon, şeker hastalığı ve genetik.”
dedi.
Ailesinde erken yaşta kalp krizi öyküsü bulunan kişilerin de risk faktörleri açısından daha erken dönemde değerlendirilmesinin önemine işaret etti.
En sık belirti göğüs ağrısı
Kalp krizinin her hastada aynı belirtilerle ortaya çıkmayabileceğini belirten Baltalı, bazı vakalarda hiçbir belirti görülmeyebileceğini söyledi.
En sık karşılaşılan belirtilerin ise göğüs ağrısı ve sol kola yayılan ağrı olduğunu ifade etti.
Tıkanan damarın yerine göre belirtilerin değişebileceğini söyleyen Baltalı, özellikle bazı kalp krizlerinde karın ağrısı ve mide bulantısının da görülebileceğine dikkat çekti.
Kalp krizinin ritim bozukluklarına ve ani kalp durmasına yol açabilmesi nedeniyle belirtilerin hafife alınmaması gerekiyor.
Hangi damarın tıkandığı önemli
Kalp krizinin ağırlığında tıkanan damarın ve kalbin hangi bölümünün oksijensiz kaldığının belirleyici olduğunu ifade eden Baltalı, büyük damarlardaki tıkanmaların daha ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Gençlerde meydana gelen kalp krizlerinin de ciddi ritim bozuklukları ve ani kardiyak ölüm açısından önem taşıdığını belirtti.
Risk faktörleri neler?
Kalp-damar hastalıklarında değiştirilebilir ve değiştirilemeyen birçok risk faktörü bulunuyor.
Baltalı özellikle şu başlıklara dikkat çekti:
- Sigara kullanımı
- Yüksek LDL, yani “kötü” kolesterol
- Yüksek tansiyon
- Diyabet
- Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
- Sağlıksız beslenme
- Hareketsiz yaşam
Risklerin azaltılması için sigaranın bırakılması, sebze-meyve ve zeytinyağı ağırlıklı dengeli beslenme ile düzenli yürüyüş ve yüzme gibi fiziksel aktivitelerin yaşam tarzına dahil edilmesi öneriliyor.
Kalp krizi şüphesinde ilk iş 112’yi aramak
Prof. Dr. Mehmet Baltalı, kalp krizi şüphesi bulunan kişinin mümkün olduğunca hareket ettirilmemesi ve acil sağlık yardımının hızla çağrılması gerektiğini belirterek:
“Yapılacak ilk şey istirahat almaktır. En önemli şey ise 112 acil ambulansı aramak ve ambulansı çağırmaktır.”
ifadelerini kullandı.
Araç kullanırken göğüs ağrısı veya kalp krizi düşündüren belirtiler yaşayan kişinin de güvenli biçimde aracını durdurması ve 112 Acil Çağrı Merkezi’ni araması önem taşıyor.
Kalp krizi ile kalp durması aynı şey değil
Kalp krizi ile ani kalp durmasının birbirinden farklı durumlar olduğunun bilinmesi gerekiyor. Kalp krizinde kalbe kan taşıyan damarlardan biri tıkanırken kişi çoğunlukla bilinci açık şekilde belirtiler yaşayabilir. Kalp durmasında ise kişi aniden yanıtsız hale gelir ve normal nefes almaz.
Bu ayrım ilk yardım açısından kritik.
Kalp durması halinde çevredeki kişi ne yapmalı?
Kaynak açıklamada kalp masajının yalnızca sağlık profesyonellerince yapılması gerektiği yönünde ifadeler yer alsa da güncel 2025 Avrupa Resüsitasyon Konseyi (ERC) ve Amerikan Kalp Derneği (AHA) kılavuzları farklı bir yaklaşım öneriyor.
Bir kişi yanıt vermiyor ve normal nefes almıyorsa, acil yardım hattı aranmalı ve kalp durmasından şüphelenilmesi halinde vakit kaybetmeden temel yaşam desteğine başlanmalı. Güncel kılavuzlar, eğitim almamış kişilerin de acil çağrı merkezi yönlendirmesiyle göğüs basısı yapabileceğini belirtiyor.
AHA, yetişkinlerde şüpheli kalp durmasında sağlık eğitimi olmayan kişilerin de ellerle CPR/göğüs basısı uygulamasının yaşam şansını artırabileceğini bildiriyor.
ERC’nin 2025 kılavuzunda da yanıt vermeyen ve normal nefes almayan kişide acil çağrı sisteminin etkinleştirilmesi ve CPR’ye hızla başlanması öneriliyor.
İlk dakikalar neden önemli?
Ani kalp durmasında geçen her dakika kritik önem taşıyor. Erken fark etme, acil yardım sistemini hızla devreye sokma, gerektiğinde erken CPR ve otomatik eksternal defibrilatör (AED) kullanımı hayatta kalma ihtimalini artırabiliyor.
Bu nedenle kalp krizi düşündüren göğüs ağrısı, nefes darlığı, terleme, bulantı veya kola/çeneye yayılan ağrı gibi şikayetlerde zaman kaybetmeden profesyonel sağlık yardımına başvurulması gerekiyor.