Nöbetçi Eczaneler
Memorial Bahçelievler Hastanesi Onkoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Rumeysa Atabey, gençlerde artan kolon kanseri riski ve erken tanının önemi hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Modern yaşam tarzı kolon kanseri riskini artırabiliyor
Hareketsizlik, fast food, işlenmiş ve hazır gıdalar, ekran başında geçirilen uzun saatler, uyku düzensizliği ve yoğun stresin bağırsak sağlığını olumsuz etkileyebildiğini belirten Atabey, yüksek oranda işlenmiş gıda tüketiminin kolon kanseri riskiyle ilişkili olabileceğine yönelik çalışmalar bulunduğunu ifade etti.
Kolon kanserindeki artışın yalnızca genetik mirasla açıklanamayacağını belirten Atabey, çevresel ve yaşam tarzına bağlı faktörlerin de önemli rol oynadığını kaydetti.
Fast food tüketimi, aşırı işlenmiş gıdalar, hareketsizlik, obezite, stres ve uyku düzensizliğinin bağırsak mikrobiyotasını da olumsuz etkileyebileceği ve bağırsak sağlığını bozabileceği düşünülüyor.
Hemoroid sanılan belirtiler kolon kanserinin habercisi olabilir
Gençlerde kolon kanseri vakalarındaki artışın yanı sıra tanının gecikmesi de önemli bir sorun olarak öne çıkıyor.
Birçok kişinin dışkıda kan görmesini hemoroid veya basur olarak değerlendirdiği, geçmeyen karın ağrısını ise gaz sancısı olarak yorumlayarak doktora başvurmayı ertelediği belirtiliyor.
“Ben daha gencim, bende kanser olmaz” düşüncesinin de tanının gecikmesine yol açabileceğine dikkat çekiliyor.
Spor yapan, fit ve sağlıklı görünen gençlerin de uzun süren ya da tekrarlayan şikayetleri ciddiye alması gerektiği vurgulanıyor.
Özellikle şu belirtilerde hekime başvurulması önem taşıyor:
- Dışkıda kan
- Bağırsak alışkanlıklarında belirgin değişiklik
- Yeni başlayan ve geçmeyen kabızlık veya ishal
- Tekrarlayan karın ağrısı
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Nedeni açıklanamayan kansızlık
- Halsizlik, çabuk yorulma ve çarpıntı
Erken teşhis tedavi şansını artırıyor
Kolon kanserinde erken tanının tedavi seçeneklerini ve başarı şansını önemli ölçüde artırabileceği belirtiliyor.
Uygun kişilerde dışkıda gizli kan testi veya kolonoskopi gibi tarama yöntemleri, herhangi bir belirti ortaya çıkmadan hastalığın erken dönemde tespit edilmesine katkı sağlayabiliyor.
Uzmanlar, tarama programlarının kişinin yaşı, aile öyküsü ve bireysel risk faktörlerine göre planlanması gerektiğini belirtiyor.
Kolon kanserinde başlıca risk faktörleri
Kolon kanseri gelişiminde dikkat edilmesi gereken risk faktörleri şöyle sıralanıyor:
- Fast food ve işlenmiş/hazır gıda tüketimi
- Gazlı ve asitli içecekler
- Hareketsiz yaşam
- Obezite
- Uyku düzensizliği
- Bağırsak mikrobiyotasındaki olumsuz değişiklikler
- Ailesel ve genetik yatkınlık
Tarama 45 yaşından itibaren gündeme geliyor
Şikayeti olmayan bireylerde 45 yaşından itibaren dışkıda gizli kan testi veya kolonoskopi gibi tarama yöntemlerinin değerlendirilmesi öneriliyor.
Ancak tarama yöntemi ve zamanlamasının kişisel risk durumuna göre hekim tarafından belirlenmesi gerektiğinin altı çiziliyor.
Ailesinde kolon kanseri öyküsü bulunanlar, özellikle birinci derece akrabasında 50 yaşından önce kolon kanseri tanısı konulan kişiler ile Lynch sendromu veya ailesel adenomatöz polipozis gibi genetik yatkınlığı bulunanların daha erken ve daha sık taranması gerekebiliyor.
İşlenmiş et ürünlerinden uzak durulmalı
Uzmanlar, kolon kanseri riskini azaltmak için liften zengin ve dengeli beslenme, yeterli su tüketimi, düzenli egzersiz ve obeziteyle mücadeleyi öneriyor.
Özellikle salam, sucuk, sosis gibi işlenmiş et ürünleri, hazır soslar ve aşırı işlenmiş atıştırmalıkların mümkün olduğunca sınırlandırılması gerektiği ifade ediliyor.
Çocukluk ve gençlik döneminde kazanılan beslenme alışkanlıklarının ilerleyen yaşlarda değiştirilmesinin daha zor olabileceği, bu nedenle sağlıklı yaşam alışkanlıklarının erken yaşlarda kazandırılmasının önem taşıdığı belirtiliyor.
Toplum farkındalığı önemli
Bağırsak sağlığını destekleyen yaşam tarzının çocukluk döneminden itibaren evlerde ve okullarda öğretilmesi gerektiğini belirten uzmanlar, sağlıklı gıdaya erişim, tarama programlarına katılım ve toplum farkındalığının artırılmasının da kolon kanseriyle mücadelede önemli olduğunu vurguluyor.