Böbrek Hastalıklarında Sessiz Tehdit: Her 6-7 Erişkinden 1’inde Görülüyor

Kronik böbrek hastalığı (KBH), dünya genelinde giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunu olarak öne çıkıyor. Böbrek hastalıklarının toplam yükünün yaklaşık 850 milyon kişiyi etkilediğine ilişkin veriler, erken tarama ve risk faktörlerinin kontrolünün önemini yeniden gündeme taşıyor. Türkiye açısından bakıldığında, toplum temelli CREDIT araştırması, erişkin nüfusta KBH’nin yaklaşık her 6-7 kişiden 1’inde görüldüğünü ortaya koyuyor.

Uzmanların dikkat çektiği 7 temel risk

Nefroloji uzmanlarının vurguladığı başlıca risk alanları şöyle öne çıkıyor:

Diyabet: KBH’nin en sık nedenleri arasında yer alıyor; uzun süre yüksek kan şekeri böbrek damar yapısında hasarı artırabiliyor.
Hipertansiyon: Kontrolsüz yüksek tansiyon, böbrek damarlarında hasara yol açarak KBH riskini yükseltebiliyor.
Aşırı tuz tüketimi: Tuz tüketimi arttıkça sıvı dengesi ve kan basıncı üzerinden böbrek yükünün arttığına dikkat çekiliyor.
Takviye ürünlerin kontrolsüz kullanımı: Protein tozları ve kreatin gibi ürünlerin hekim kontrolü olmadan, özellikle risk grubunda kullanılması tartışmalı bir alan. Araştırmalar, kreatinin düzeylerinde artış görülebileceğini; ancak güncel bir sistematik derleme ve meta-analizin, standart dozlarda kreatinin yükselse bile GFR üzerinde olumsuz etki göstermediğini ve sağlıklı bireylerde böbrek fonksiyonları açısından genel olarak güvenli kabul edildiğini bildiriyor.
Obezite: Hem doğrudan böbreklerde filtrasyon yükünü artırarak hem de hipertansiyon/insülin direnci üzerinden dolaylı zarar oluşturabiliyor.
Ağrı kesicilerin (özellikle NSAİİ’lerin) kontrolsüz kullanımı: Böbrek kanlanmasını etkileyerek akut ya da kronik hasar riskini artırabildiği biliniyor.
Sigara: Damar yapısı ve oksidatif stres üzerinden böbrek dokusunda hasar riskini yükseltebiliyor.

Uzmanlar, risk grubundaki kişilerin (diyabet, hipertansiyon, obezite, aile öyküsü vb.) düzenli hekim takibi ile taramayı aksatmamasının, gereksiz ilaç/takviye kullanımından kaçınmasının ve yaşam tarzı düzenlemelerinin böbrek sağlığında belirleyici olduğuna işaret ediyor.