İran’da dini lider Ali Hamaney’in cenaze ve yas programına ilişkin takvim netleşti. Erbil merkezli Kurdistan24’ün, İran’ın Fars Haber Ajansı’na dayandırdığı habere göre yas ve veda törenleri çarşamba günü başlayacak ve cuma gününe kadar devam edecek; böylece halkın, devlet yetkililerinin ve yabancı heyetlerin anma programlarına katılımı sağlanacak.
Haberde, ana yas töreninin Tahran’daki İmam Humeyni Salonu’nda düzenleneceği, Hamaney’in naaşının ise kuzeydoğudaki Meşhed kentinde toprağa verileceği belirtildi. Meşhed, İran’ın kutsal şehirleri arasında yer alıyor ve Şiilikte On İki İmam’ın sekizincisi kabul edilen İmam Rıza’nın türbesine ev sahipliği yapıyor.
Öte yandan uluslararası ajanslar, Hamaney’in ölümünün ardından ülkede geniş katılımlı yas görüntülerinin oluştuğunu ve sürecin İran’daki siyasi dengeler açısından kritik bir dönemece işaret ettiğini aktarıyor.
İran’da, ülke lideri Ayetullah Ali Hamaney’in ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybetmesinin ardından ülke genelinde geniş katılımlı gösteriler düzenlendi. Başkent Tahran’da binlerce kişi İnkılap Meydanı’nda toplanarak ellerinde İran bayrakları ve Hamaney posterleriyle ABD ve İsrail karşıtı sloganlar attı.
Kum kentinde Hz. Masume Türbesi’nde bir araya gelen kalabalıklar da ABD ve İsrail’i protesto etti. Gösterilerde ağıtlar yakıldığı ve gözyaşı döküldüğü görüldü.
Meşhed’de Siyah Bayrak
Meşhed kentindeki İmam Rıza Türbesi’nin kubbesine siyah bayrak çekildi. Türbe çevresinde toplanan kalabalıkların Hamaney için dua ettiği ve taziyede bulunduğu bildirildi. Ülkenin farklı şehirlerinde anma ve telin programlarının sürdüğü kaydedildi.
Bağdat’ta Protesto
Irak’ın başkenti Bağdat’ta da bir grup gösterici, Hamaney’in öldürülmesini protesto etmek amacıyla ABD Büyükelçiliği’nin bulunduğu Yeşil Bölge önünde toplandı. Göstericilerin ABD karşıtı sloganlar attığı ve güvenlik önlemleri altında tutulan bölgeye yönelmeye çalıştığı aktarıldı.
Hamaney Kimdir?
1939 yılında Meşhed’de doğan Ayetullah Ali Hamaney, Meşhed ve Kum’da dini eğitim aldı. 1979 Devrimi sonrası devletin farklı kademelerinde görev yaptı; 1981 ve 1985 yıllarında cumhurbaşkanı seçildi. 1989’da Uzmanlar Meclisi tarafından İran’ın en üst makamı olan Rehberlik görevine getirildi. Rehberlik makamı, anayasal yetkileri çerçevesinde İran’da iç ve dış politikada belirleyici otorite olarak öne çıkıyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sürerken, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesine ilişkin operasyon detayları ABD basınında gündeme taşındı. The New York Times’ın (NYT) ismi açıklanmayan yetkililere dayandırdığı haberine göre, saldırı “son dakika istihbaratı” üzerine plan değişikliğine uğradı ve zamanlama öne çekildi.
NYT’nin aktardığına göre ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA), Hamaney’i aylar boyunca “adım adım” izledi; konumu ve günlük hareketlerine ilişkin giderek daha yüksek doğrulukta bilgi topladı. Haberde, Cumartesi sabahı Tahran’ın merkezindeki liderlik yerleşkesinde kritik bir toplantı yapılacağı yönünde istihbarat alındığı, en kritik bilginin ise Hamaney’in de toplantı alanında bulunduğu iddiası olduğu belirtildi.
Operasyonun Zamanlaması Değiştirildi
Habere göre bu bilgi üzerine ABD ve İsrail, başlangıçta gece planlanan operasyonun zamanlamasını değiştirerek sabah saatlerindeki toplantıyı hedef alacak şekilde erkene çekti. NYT, bunun “kritik ve erken bir zafer” fırsatı olarak değerlendirildiğini yazdı. Haberde, toplantıda İran’ın üst düzey güvenlik ve askeri isimlerinin de bulunmasının beklendiği öne sürüldü.
“İlk Bilgi İsrail’e İletildi” Vurgusu
NYT, hedefe ilişkin “yüksek doğruluk” içeren istihbaratın İsrail tarafıyla paylaşıldığını ve bunun ABD-İsrail arasında derinleşen istihbarat koordinasyonunu yansıttığını aktardı. Haberde ayrıca, İran yönetiminin “savaşa hazırlandığı” bir dönemde lider kadronun güvenlik/gizlilik tedbirlerinde zafiyet olduğu değerlendirmesine yer verildi.
“Taktiksel Sürpriz” İddiası
NYT’nin haberinde, operasyonun İsrail saatiyle sabah 06.00 civarında başlatıldığı; az sayıda uçakla ancak uzun menzilli ve yüksek isabetli mühimmatla saldırı gerçekleştirildiği ileri sürüldü. İddiaya göre, Tahran saatiyle yaklaşık 09.40’ta uzun menzilli füzeler liderlik yerleşkesine isabet etti. İsrailli bir savunma yetkilisinin, saldırının Tahran’da birden fazla noktaya eş zamanlı düzenlendiğini ve “taktiksel sürpriz” elde edildiğini söylediği aktarıldı. Beyaz Saray ve CIA’nin ise habere ilişkin yorum yapmadığı belirtildi.
Haberin dikkat çeken başlıklarından biri de yapay zekâ iddiası oldu. NYT’nin kaynaklarına göre, ABD Orta Doğu Merkez Komutanlığı dahil bazı komutanlıklar, Anthropic’in “Claude” adlı yapay zekâ sistemini istihbarat analizi, hedef belirleme ve senaryo simülasyonlarında kullandı. Komutanlıkların operasyonda hangi sistemleri kullandığına dair ayrıntı paylaşmaktan kaçındığı, ancak kullanmadıklarını da kesin biçimde reddetmedikleri öne sürüldü.
NYT, Tahran’daki “nokta atışı” saldırının yalnızca askeri değil, teknoloji boyutuyla da tartışma başlattığını vurguladı.