Nöbetçi Eczaneler
Dijital araçların çocukların günlük yaşamındaki yeri giderek artarken uzmanlar, ekran karşısında geçirilen sürenin hareketli oyunların yerini almasının çocukların fiziksel ve gelişimsel becerilerini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Üsküdar Üniversitesi Çocuk ve Ergen Gelişimi ve Otizm Uygulama ve Araştırma Merkezi (ÇEGOMER) Ergoterapisti Emrullah Harun Kaya, ekran kullanımının artmasıyla çocukların aktif oyun ve açık hava etkinliklerine ayırdığı zamanın azaldığını belirtti.
Aktif oyun çocukların gelişimini destekliyor
Tablet, telefon ve bilgisayar gibi dijital araçların günlük yaşamda daha fazla yer kapladığını ifade eden Kaya, geçmişte çocukların hayatında önemli bir yere sahip olan sokak oyunları, koşma, tırmanma, bisiklete binme ve arkadaşlarla hareketli oyunların günümüzde birçok çocuk için ekran temelli etkinliklerle yer değiştirdiğini söyledi.
Çocukların daha az hareket etmesinin yalnızca fiziksel kondisyonlarını değil, motor becerilerini, sosyal ilişkilerini, problem çözme yeteneklerini, özgüvenlerini ve günlük yaşam aktivitelerine bağımsız katılımlarını da etkileyebileceğini belirten Kaya, hareketin çocuk gelişiminin temel taşlarından biri olduğunu vurguladı.
Kaya, “Aktif oyunlar çocukların kas kuvvetini ve dayanıklılığını geliştirirken denge, koordinasyon, dikkat, planlama ve sosyal iletişim becerilerine de önemli katkılar sağlar” dedi.
Kas kuvveti ve koordinasyon sorunları görülebilir
Çocukların fiziksel gelişimleri için düzenli ve çeşitli hareket deneyimlerine ihtiyaç duyduğunu belirten Kaya, yeterince hareket etmeyen çocuklarda kas kuvveti, dayanıklılık, esneklik, denge ve koordinasyon alanlarında güçlükler görülebileceğini ifade etti.
Hareket miktarının azalmasının çocukların daha çabuk yorulmasına da neden olabileceğini kaydeden Kaya, koşma, merdiven çıkma, uzun süre ayakta kalma veya yaşıtlarıyla oyun oynama sırasında çocukların zorlanabileceğini söyledi.
Top yakalama, tek ayak üzerinde durma, sıçrama, seksek oynama ve bisiklete binme gibi becerilerde de güçlükler yaşanabileceğine dikkat çekti.
Günlük yaşam becerileri de etkilenebiliyor
Motor becerilerin yalnızca spor yaparken kullanılan yeteneklerden ibaret olmadığını vurgulayan Kaya, çocukların okulda ve evde birçok aktiviteyi yerine getirirken bedenlerini etkili şekilde kullanmak zorunda olduğunu belirtti.
Çanta taşımak, sırada dengeli oturmak, kalem kullanmak, kıyafet giymek, ayakkabı bağlamak, yemek yemek ve oyuncakları toplamak gibi günlük faaliyetlerin motor becerilerle doğrudan bağlantılı olduğuna işaret eden Kaya, yeterli hareket deneyimi kazanamayan çocukların günlük yaşamda da zorlanabileceğini söyledi.
Aktif oyunların bilişsel gelişime de katkı sunduğunu belirten Kaya, çocukların oyun sırasında sürekli karar verdiğini, sorunlara çözüm ürettiğini ve çevresindeki değişikliklere uyum sağlamayı öğrendiğini ifade etti.
Ergoterapide yalnızca kas gücü hedeflenmiyor
Ergoterapinin çocukların fiziksel, bilişsel, duyusal, sosyal ve duygusal ihtiyaçlarını birlikte ele aldığını belirten Kaya, çalışmaların çocuğun yaşına, gelişim düzeyine, ilgi alanlarına ve günlük yaşamda zorlandığı aktivitelere göre planlandığını söyledi.
Ergoterapide amacın yalnızca kasları güçlendirmek olmadığını vurgulayan Kaya, çocuğun arkadaşlarıyla rahat oyun oynayabilmesi, okul etkinliklerine katılabilmesi ve günlük yaşam becerilerini mümkün olduğunca bağımsız gerçekleştirebilmesinin de hedeflendiğini kaydetti.
Bu belirtiler değerlendirme gerektirebilir
Her çocuğun gelişim özelliklerinin farklı olduğunu belirten Kaya, bazı çocukların hareketli oyunlara kolaylıkla katılabildiğini, bazılarının ise denge, koordinasyon, motor planlama veya duyusal işlemleme alanlarında desteğe ihtiyaç duyabildiğini ifade etti.
Çocuğun sürekli düşmesi, merdiven çıkmakta zorlanması, top oyunlarından kaçınması, çabuk yorulması, kalem kullanımında güçlük yaşaması veya günlük yaşam becerilerini yaşıtlarına göre daha zor gerçekleştirmesi durumunda gelişimsel değerlendirme yapılabileceğini belirten Kaya, erken dönemde sağlanan desteğin çocuğun katılımını ve özgüvenini artırabileceğini söyledi.
Evde mini parkurlar kurulabilir
Ailelerin evde bulunan malzemeleri kullanarak çocuklarını harekete teşvik edebileceğini belirten Kaya, yastık, minder ve güvenli mobilyalarla mini engel parkurlarının hazırlanabileceğini söyledi.
Minderlerin üzerinden geçme, belirlenen bir çizgide yürüme, sandalyelerin çevresinden dolaşma veya güvenli bir hedefe doğru emekleme gibi oyunların denge, koordinasyon ve motor planlama becerilerini destekleyebileceğini ifade eden Kaya, bu aktivitelerin çocuğun yaşına uygun hazırlanması ve mutlaka yetişkin gözetiminde yapılması gerektiğini vurguladı.
Dans, seksek ve geleneksel çocuk oyunlarının da hareketi çocuklar için daha eğlenceli hale getirebileceğini belirtti.
Her gün 30 ila 60 dakika aktif oyun önerisi
Ailelere çocuklarıyla birlikte her gün aktif oyun zamanı planlamalarını öneren Kaya, çocuğun yaşı, sağlık durumu ve ihtiyaçlarına göre yaklaşık 30 ila 60 dakikalık hareketli oyun zamanları oluşturulabileceğini söyledi.
Aktif oyun sırasında ebeveynlerin de çocuklara eşlik etmesinin önemine dikkati çeken Kaya, yetişkinlerin oyuna katılmasının çocuğun motivasyonunu, iletişimini ve aldığı keyfi artırabileceğini ifade etti.
Ailelere çocuklarını yaşıtlarıyla kıyaslamamaları çağrısında bulunan Kaya, çocukların kendi gelişimleri üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, çabalarının ve küçük ilerlemelerinin desteklenmesinin önem taşıdığını vurguladı.