Nöbetçi Eczaneler
Bel bölgesindeki omurilik kanalı ile buradan çıkan sinirlerin geçtiği boşlukların daralması sonucu ortaya çıkan bel daralması, özellikle orta ve ileri yaş grubunda sık görülüyor.
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Necdet Sağlam, hastalığın yaşlılığın doğal sonucu olarak değerlendirilip ihmal edilmemesi gerektiğini belirterek, erken dönemde yapılacak değerlendirme ve uygun tedavilerle hastanın yürüme kapasitesi ile yaşam kalitesinin korunabileceğini ifade etti.
Yürüdükçe artıyor, dinlenince azalıyor
Bel daralmasının en karakteristik özelliklerinden biri, şikayetlerin hareketle artması.
Sinirlerin ve onları besleyen damarların baskı altında kalması sonucu kalça ve bacaklarda kramp tarzında ağrı, yanma, uyuşma ve karıncalanma gelişebiliyor.
Hastalar özellikle uzun süre ayakta kaldıklarında veya yürüdüklerinde şikayetlerinin arttığını, oturduklarında ya da öne doğru eğildiklerinde ise rahatladıklarını belirtiyor.
Prof. Dr. Sağlam, hastaların ilk fark ettiği değişikliklerden birinin yürüme mesafesindeki azalma olduğunu belirterek şöyle konuştu:
“Hasta, daha önce rahatlıkla yürüdüğü mesafeyi artık ağrı nedeniyle dinlenerek tamamlamak zorunda kaldığını fark eder. Yürürken zamanla öne doğru eğilir, yokuş çıkmakta zorlanır; baldırlarında kramp, yanma ve uyuşma hisseder. Oturduğunda veya öne doğru eğildiğinde ise belirgin bir rahatlama yaşar.”
60 yaş üzerindekilerde sık görülüyor
Bel daralması çoğunlukla omurgadaki disklerin ve eklemlerin yaşla birlikte yapısının bozulması sonucu ortaya çıkıyor.
60 yaş üzerindeki her üç kişiden birinde anatomik olarak bel daralması görülebiliyor. Ancak bu kişilerin yalnızca bir bölümünde klinik şikayetler ortaya çıkıyor.
Bu nedenle MR görüntüsünde daralma saptanması tek başına tedavi veya ameliyat kararı verilmesi için yeterli kabul edilmiyor. Hastanın ağrısı, yürüme kapasitesi, nörolojik muayene bulguları ve kas gücü birlikte değerlendiriliyor.
Bel fıtığı, bel kayması, omurga kırıkları ve tümörler de sonradan gelişen kanal daralmasına neden olabiliyor. Fazla kilo ise omurgaya binen yükü artırarak süreci hızlandırabiliyor.
Ağrıdan kaçarken tamamen hareketsiz kalmayın
Yürüme ve uzun süre ayakta kalmanın ağrıyı artırması, hastaların zaman içerisinde hareket etmekten uzaklaşmasına yol açabiliyor.
Ancak uzmanlar, tamamen hareketsiz bir yaşam tarzının kas, kemik ve eklemlerdeki güç kaybını hızlandırabileceğini belirtiyor.
Prof. Dr. Sağlam, bu konuda şu uyarıda bulundu:
“Ağrıdan kaçınmak için hareketsiz bir yaşam modeline bürünmek doğru değildir. Hareketsizlik kemik, kas ve eklemlerdeki yaşlanma ve bozulmayı artırabilir. Bunun yerine ağrıyı artıracak zorlayıcı hareketlerden kaçınılmalı, kişinin hareket kapasitesini korumaya yönelik tedaviler sürdürülmelidir.”
Bu belirtiler varsa zaman kaybetmeyin
Bel daralması çoğunlukla yavaş ilerlese de bazı belirtilerin ortaya çıkması acil değerlendirme gerektirebiliyor.
Özellikle;
- Kontrol edilemeyen şiddetli ağrı,
- İlerleyici kas gücü kaybı,
- Bacaklarda belirgin güçsüzlük,
- İdrar kontrolünde bozulma,
- Büyük abdest kontrolünün kaybedilmesi
durumlarında zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
İleri vakalarda kısmi felç gelişebileceği, bel kanalının ani ve ciddi biçimde daraldığı bazı durumlarda ise acil cerrahi müdahale gerekebileceği belirtiliyor.
Tanıda yalnızca MR yeterli değil
Bel daralmasının teşhisinde hastanın duruşu, ağrının hangi hareketlerle arttığı veya azaldığı ve nörolojik muayene sonuçları önem taşıyor.
Kesin tanıda genellikle MR görüntülemesinden yararlanılırken, gerekli hastalarda dinamik görüntüleme yöntemleri ve elektromiyografik incelemeler de uygulanabiliyor.
Tedavi kararı ise yalnızca görüntüleme sonucundaki daralmaya göre değil, hastanın günlük yaşamının ne ölçüde etkilendiğine göre veriliyor.
Her bel daralması ameliyat gerektirmiyor
Bel daralmasının tedavisinde ilk hedef, ağrıyı ve sinir kaynaklı şikayetleri azaltırken hastanın hareket kabiliyetini korumak.
İlk aşamada ilaç tedavisi, fizik tedavi ve kişiye özel egzersiz programları uygulanabiliyor. Uygun hastalarda sinir kökü blokajlarından da yararlanılabiliyor.
Prof. Dr. Sağlam, her hastanın ameliyata ihtiyaç duymadığını belirterek:
“Hastanın şikayetleri kontrol edilebiliyor ve ilerleyici bir nörolojik kayıp bulunmuyorsa öncelikle ameliyatsız yöntemlerle takip ediyoruz. Ancak stabilite bozukluğundan kaynaklanan mekanik ağrılar ile ilerleyici sinir ve kas güçsüzlüğü ameliyat gerektirebilir.” dedi.
Kontrol edilemeyen ağrı, ilerleyen nörolojik kayıp ve günlük yaşam bağımsızlığının ciddi ölçüde azalması halinde ise cerrahi tedavi gündeme geliyor. Ameliyatta temel amaç, sinirler üzerindeki baskıyı ortadan kaldırarak ağrıyı azaltmak ve hastanın yürüme kapasitesini yeniden artırmak.
Uzmanlar, özellikle ilerleyen yaşlarda ortaya çıkan yürüme güçlüğü, dinlenmekle geçen bacak ağrıları ve kas gücü kaybının “yaşlılıktandır” denilerek geçiştirilmemesi gerektiğini vurguluyor.