Üretici-market makası açıldı: Limon tarlada 10 lira, markette 84,84 lira

Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ağustos ayında üretici-market fiyatlarında ve tarımsal girdi maliyetlerinde yaşanan değişimleri açıkladı. Veriler, bir tarafta hasadın yoğunlaşmasıyla üretici fiyatlarında ciddi düşüşler yaşanırken diğer tarafta aynı ürünlerin tüketiciye ulaşana kadar birkaç kat pahalıya satılabildiğini gösterdi.

Ağustos ayının en çarpıcı rakamı limonda ortaya çıktı. Üreticide kilogramı 10 lira olan limonun market fiyatı 84 lira 84 kuruşa ulaştı. Böylece üretici ile market arasındaki fark yüzde 748,4’e, başka bir ifadeyle yaklaşık 8,5 kata çıktı.

Limonu yüzde 380,3 ile havuç, yüzde 377,9 ile elma, yüzde 240,9 ile kabak ve yüzde 239,4 ile yeşil soğan takip etti.

LİMONDA ÜRETİCİ-MARKET FARKI YÜZDE 748,4

TZOB verilerine göre Ağustos sonunda seçilmiş ürünlerde üretici, hal, pazar ve market fiyatları şöyle gerçekleşti:

Seçilmiş ürünlerde 28 Ağustos üretici, hal, pazar ve market fiyatları

Not: Hal, pazar ve market fiyatları Ankara, İzmir, İstanbul, Mersin, Antalya ve Bursa’dan derlenen ortalama fiyatları ifade ediyor. Üretici fiyatları ise ürünlere göre önemli üretim merkezlerinden toplanıyor. Pirinç, kuru fasulye, nohut, kırmızı ve yeşil mercimekte belirtilen hal fiyatları toptan satış fiyatı; dana eti, kuzu eti, Antep fıstığı ve fındık fiyatları ise serbest piyasa fiyatı olarak hesaplanıyor.

ÜRETİCİDE 10 LİRALIK LİMON MARKETE 84,84 LİRAYA ULAŞTI

Veriler, özellikle bazı yaş meyve ve sebzelerde üretici ile tüketici arasındaki fiyat zincirinin ne kadar büyüyebildiğini gösterdi.

Ağustos sonunda;

Bayraktar, limondaki fiyat farkını yüzde 380,3 ile havuç, yüzde 377,9 ile elma, yüzde 240,9 ile kabak ve yüzde 239,4 ile yeşil soğanın izlediğini belirtti.

MARKETTE 37 ÜRÜNÜN 19’U PAHALANDI

Ağustos ayında takip edilen 37 market ürününün 19’unda fiyat artışı, 18’inde ise fiyat düşüşü yaşandı.

Market raflarında ayın zam şampiyonu yüzde 37,8 ile yumurta oldu.

Yumurtayı;

• yüzde 19 ile yeşil fasulye,
• yüzde 11,1 ile yeşil soğan,
• yüzde 10 ile marul,
• yüzde 8,9 ile kuru incir

takip etti.

Markette en fazla ucuzlayan ürün ise yüzde 34,2 ile sivri biber oldu. Kuru soğanda yüzde 28,9, kuru üzümde yüzde 24,2, şeftalide yüzde 22 ve kırmızı mercimekte yüzde 21,2 düşüş kaydedildi.

AĞUSTOS AYI MARKET FİYATLARININ TAMAMI

27 Temmuz-28 Ağustos 2026 market fiyat değişimleri

Ağustos ayı market fiyatlarının tamamı TZOB’un ay sonu çalışmasında yer aldı.

ÜRETİCİDE LİMON YÜZDE 75 UCUZLADI

Üretici cephesinde ise çok daha farklı bir görünüm ortaya çıktı.

Takip edilen 29 ürünün 9’unda fiyat artarken, 13’ünde fiyat geriledi, 7 üründe ise fiyat değişmedi.

Üreticide en fazla düşüş yüzde 75 ile limonda görüldü.

Limonu;

• yüzde 54,5 ile kuru soğan,
• yüzde 24,2 ile patates,
• yüzde 23 ile yeşil soğan,
• yüzde 20 ile şeftali

izledi.

Üretici fiyatında en fazla artış ise markette olduğu gibi yumurtada yaşandı. Yumurtanın üretici fiyatı bir ayda yüzde 39,9 yükseldi.

Marul yüzde 11,1, maydanoz yüzde 11, kuzu eti yüzde 7,3 ve kırmızı mercimek yüzde 7,2 pahalandı.

ÜRETİCİ FİYATLARININ TAMAMI

27 Temmuz-28 Ağustos 2026 üretici fiyat değişimleri

Üretici fiyatlarının ayrıntılı aylık değişimi TZOB verilerinde bu şekilde gerçekleşti.

LİMON NEDEN BU KADAR UCUZLADI?

TZOB, üretici fiyatlarındaki sert değişimlerin nedenlerini ürün bazında da açıkladı.

Limonda, geçen yıldan depolanan ürünlerin piyasaya arzı sürerken bu yılın erkenci çeşitlerinin de satışa çıkması arz miktarını artırdı. Bunun sonucunda üretici fiyatlarında önemli düşüş yaşandı.

Kuru soğanda, Orta Anadolu’da hasadın başlaması ve ithalatın devam etmesi fiyatları aşağı çekti.

Patateste ise Afyonkarahisar, Denizli, Amasya, Çorum, Kayseri, Nevşehir ve Niğde başta olmak üzere önemli üretim bölgelerinde yazlık patates hasadının aynı dönemde yoğunlaşması piyasadaki arzı artırdı.

Önceki dönemde fiyatların yüksek seyretmesi nedeniyle üreticilerin aynı dönemde söküme yönelmesi ve orta erkenci patateslerin de piyasaya çıkması fiyatlarda aşağı yönlü baskıyı güçlendirdi.

YEŞİL SOĞAN VE ŞEFTALİDE HASAT ETKİSİ

Yeşil soğanda hasat döneminin yoğunlaşmasıyla ürün arzı arttı ve üretici fiyatları geriledi.

Şeftalide de Ağustos ayının üretimin yoğun olduğu dönem olması nedeniyle piyasadaki ürün miktarı arttı ve üretici fiyatlarında düşüş meydana geldi.

Bu tablo, üreticide fiyatın sert biçimde gerilediği dönemlerde tüketici fiyatındaki düşüşün aynı ölçüde gerçekleşmemesinin üretici-market makasını büyütebildiğini de ortaya koydu.

YUMURTADA HEM ÜRETİCİDE HEM MARKETTE ZİRVE

Ağustos ayında fiyatı hem üreticide hem markette en fazla artan ürün yumurta oldu.

Üretici yumurta fiyatı yüzde 39,9, market fiyatı ise yüzde 37,8 yükseldi.

TZOB’a göre yumurta fiyatındaki artışta;

• yem,
• enerji,
• nakliye

gibi üretim maliyetlerindeki yükselişin yanı sıra, sektördeki planlama eksikliğinden kaynaklanan arz-talep dengesizliği etkili oldu.

MARUL VE MAYDANOZDA YAĞIŞ VE ÜRETİM KAYBI ETKİLİ

Marul ve maydanozda üretici fiyatlarının yükselmesinde arz tarafındaki sorunlar öne çıktı.

TZOB açıklamasında, TÜİK Bitkisel Üretim 1. Tahmin verilerine göre kıvırcık marul üretiminde yüzde 10, maydanoz üretiminde ise yüzde 0,9 azalma beklendiği belirtildi.

Ağustos ayında Samsun’un Çarşamba ilçesinde meydana gelen yoğun yağış nedeniyle seraların su altında kalması ve ürün kayıplarının yaşanması da arzı düşürerek fiyat artışına neden oldu.

TARIMSAL GİRDİLERDE MALİYET BASKISI SÜRÜYOR

Ürün fiyatları bir tarafta dalgalanırken çiftçinin üretim maliyetlerindeki yükseliş de devam etti.

TZOB’un Ziraat Odaları aracılığıyla topladığı verilere göre Ağustos ayında temmuz ayına kıyasla;

• DAP gübresi yüzde 4,5,
• 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 4,4,
• ÜRE gübresi yüzde 0,6

zamlandı.

Amonyum nitrat gübresinde yüzde 5,6, amonyum sülfat gübresinde ise yüzde 0,6 düşüş gerçekleşti.

AMONYUM NİTRAT BİR YILDA YÜZDE 61,2 ZAMLANDI

Yıllık değişimlere bakıldığında tarımsal üretim maliyetlerindeki artışın çok daha belirgin olduğu görülüyor.

Geçen yılın Ağustos ayına göre;

Besi yemi bir yılda yüzde 34,5, süt yemi yüzde 31,8 pahalandı.

Elektrik fiyatında yıllık artış yüzde 25,1, tarım ilacında yüzde 27,8 olurken, mazot fiyatındaki yıllık artış yüzde 57,9’a ulaştı.

TARIMSAL GİRDİ FİYATLARININ TAMAMI

Tarımsal girdilere ilişkin ayrıntılı fiyat tablosunda özellikle mazot, gübre ve yem maliyetlerindeki yıllık artışlar dikkat çekti.

ÇİFTÇİ ÜRÜNÜNÜ UCUZA SATARKEN GİRDİLER PAHALANIYOR

Ağustos verilerindeki en dikkat çekici tablo, bazı ürünlerde üretici fiyatları hızla gerilerken çiftçinin temel üretim maliyetlerinin aynı yönde düşmemesi oldu.

Limon üretici fiyatı bir ay içerisinde 40 liradan 10 liraya, kuru soğan 39 liradan 17,75 liraya, patates ise 23,30 liradan 17,66 liraya geriledi.

Buna karşılık aynı dönemde mazot aylık yüzde 7, DAP gübresi yüzde 4,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 4,4 arttı.

Yıllık ölçekte ise tablo üretici açısından daha da dikkat çekici. Mazot yüzde 57,9, amonyum nitrat yüzde 61,2, besi yemi yüzde 34,5 ve süt yemi yüzde 31,8 zamlanmış durumda.

Bu durum, çiftçinin satış fiyatı düştüğünde gelirinin gerilemesine rağmen üretime devam edebilmek için katlandığı birçok temel maliyetin yüksek seviyelerde kaldığını gösteriyor.

ÜRETİCİDEN TÜKETİCİYE UZANAN ZİNCİR YİNE GÜNDEMDE

Ağustos verileri yalnızca fiyat seviyelerindeki değişimi değil, tarımsal ürünlerin üreticiden tüketiciye ulaşırken geçirdiği fiyat dönüşümünü de yeniden gündeme taşıdı.

Örneğin limonda üretici fiyatı bir ayda yüzde 75 gerileyerek 10 liraya düşmesine rağmen market fiyatı 84,84 lira oldu.

Havuç üreticide 10,66 lirayken markette 51,20 liraya, elma 18,75 liradan 89,60 liraya, kabak 16,02 liradan 54,61 liraya çıktı.

Bu rakamlar; üretim, hasat, taşıma, depolama ve perakende zincirinin her aşamasındaki fiyat oluşumunun tarımsal piyasanın en önemli gündem başlıklarından biri olmaya devam ettiğini ortaya koydu.

AĞUSTOSUN FİYAT TABLOSU: YUMURTA ZAMLANDI, LİMON ÜRETİCİDE ÇAKILDI

Ağustos 2026’nın tarımsal fiyat tablosu birkaç çarpıcı göstergeyle özetlendi:

Ortaya çıkan veriler, Ağustos ayında tüketici cephesinde bazı ürünlerde belirgin ucuzlamalar görülmesine rağmen üretici-market fiyat makasının ve çiftçinin yüksek girdi maliyetlerinin tarım sektörünün en önemli sorunları arasında kalmaya devam ettiğini gösterdi.