Nöbetçi Eczaneler
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı’nın (OECD) üç yılda bir gerçekleştirdiği Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı’nın PISA 2025 sonuçları açıklandı.
Dünyanın en kapsamlı eğitim araştırmalarından biri olarak kabul edilen PISA 2025’e 91 ülke ve ekonomiden yaklaşık 760 bin 15 yaşındaki öğrenci katıldı. Araştırmada öğrencilerin fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik yeterlilikleri ölçüldü. PISA 2025’in ağırlıklı alanı ise fen bilimleri oldu.
Türkiye’deki uygulama 14 Nisan-16 Mayıs 2025 tarihleri arasında 12 bölgedeki 56 ilde bulunan 203 okulda, 7 bin 702 öğrencinin katılımıyla bilgisayar tabanlı olarak gerçekleştirildi. Türkiye PISA araştırmalarına 2003 yılından bu yana düzenli olarak katılıyor.
Sonuçlar, Türkiye’nin yalnızca bir alanda değil, PISA’nın üç temel alanının tamamında yükseliş gösterdiğini ortaya koydu.
Türkiye dünyada nerede?
PISA’da fen, okuma ve matematik puanları ayrı ayrı hesaplandığı için tek bir “genel PISA dünya sıralaması” bulunmuyor. Türkiye’nin konumunu doğru biçimde değerlendirmek için üç alanın ayrı ayrı ele alınması gerekiyor.
PISA 2025 sonuçlarında tablo şöyle oluştu:
| Alan | Türkiye’nin puanı | Dünya sırası | OECD sırası | OECD ortalaması |
|---|---|---|---|---|
| Fen bilimleri | 494 | 19. | 14. | 482 |
| Okuma becerileri | 472 | 18. | 13. | 461 |
| Matematik | 462 | 28. | 23. | 463 |
Türkiye böylece fen bilimlerinde OECD ortalamasının 12 puan, okumada ise 11 puan üzerine çıktı. Matematikte 462 puan alan Türkiye, 463 olan OECD ortalamasının yalnızca bir puan gerisinde yer aldı.
OECD de Türkiye’ye ilişkin değerlendirmesinde öğrencilerin fen bilimleri ve okumada OECD ortalamasının üzerinde, matematikte ise OECD ortalamasına yakın performans gösterdiğini belirtti.
Türkiye fen bilimlerinde dünyanın ilk 20’sinde
PISA 2025’in ana değerlendirme alanı olan fen bilimlerinde Türkiye, 494 puanla 91 ülke ve ekonomi arasında 19’uncu sıraya yerleşti.
Listenin zirvesinde Çin’in Pekin, Şanghay, Jiangsu ve Zhejiang bölgelerini kapsayan B-S-J-Z 597 puanla yer aldı. Singapur 560 puanla ikinci, Makao 541 puanla üçüncü oldu.
Türkiye’nin önünde Polonya 495 puanla 18’inci sırada bulunurken, Türkiye’nin hemen ardından Çekya ve Belçika 490’ar puanla geldi.
OECD verilerine göre Türkiye’nin 494 puanlık fen performansı; Almanya, Hollanda, İsveç, Fransa, İtalya, Danimarka, İspanya ve Norveç gibi çok sayıda Avrupa ülkesinin üzerinde gerçekleşti.
PISA 2025 fen bilimlerinde dünyanın ilk 50’si
PISA 2025’in ağırlıklı alanı fen bilimleri olduğu için ülkelerin uluslararası konumunu en açık gösteren ana sıralama bu alanda ortaya çıkıyor.
| Sıra | Ülke / ekonomi | Puan |
|---|---|---|
| 1 | B-S-J-Z (Çin) | 597 |
| 2 | Singapur | 560 |
| 3 | Makao (Çin) | 541 |
| 4 | Çin Taipeisi | 540 |
| 5 | Japonya | 538 |
| 6 | Estonya | 527 |
| 7 | Güney Kore | 526 |
| 8 | Birleşik Krallık | 511 |
| 9 | Kanada | 510 |
| 10 | Yeni Zelanda | 509 |
| 11 | Avustralya | 509 |
| 12 | Finlandiya | 504 |
| 13 | ABD | 502 |
| 14 | İsviçre | 501 |
| 15 | İrlanda | 500 |
| 16 | Avusturya | 497 |
| 17 | Hong Kong (Çin) | 496 |
| 18 | Polonya | 495 |
| 19 | TÜRKİYE | 494 |
| 20 | Çekya | 490 |
| 21 | Belçika | 490 |
| 22 | Litvanya | 488 |
| 23 | Almanya | 486 |
| 24 | Hollanda | 485 |
| 25 | İsveç | 485 |
| 26 | Slovenya | 484 |
| 27 | Fransa | 483 |
| 28 | İtalya | 483 |
| 29 | Portekiz | 482 |
| 30 | Macaristan | 480 |
| 31 | Danimarka | 478 |
| 32 | İspanya | 477 |
| 33 | Hırvatistan | 476 |
| 34 | Slovakya | 475 |
| 35 | Lüksemburg | 474 |
| 36 | Norveç | 470 |
| 37 | Letonya | 468 |
| 38 | Birleşik Arap Emirlikleri | 458 |
| 39 | Vietnam | 457 |
| 40 | Malta | 453 |
| 41 | Ukrayna’nın katılan bölgeleri | 448 |
| 42 | Uruguay | 445 |
| 43 | Şili | 442 |
| 44 | İsrail | 442 |
| 45 | İzlanda | 441 |
| 46 | Brunei | 439 |
| 47 | Mauritius | 438 |
| 48 | Özbekistan | 438 |
| 49 | Karadağ | 435 |
| 50 | Arnavutluk | 435 |
Kaynak: OECD PISA 2025. OECD, ülkeleri ortalama puanlarına göre sıralarken birbirine çok yakın puanların istatistiksel olarak anlamlı biçimde farklı olmayabileceği uyarısını da yapıyor.
Tablo Türkiye’nin konumunu daha net ortaya koyuyor. Türkiye fen bilimlerinde yalnızca dünyanın ilk 20’sine girmekle kalmadı; Almanya’dan 8, Hollanda ve İsveç’ten 9, Fransa ve İtalya’dan 11, İspanya’dan 17, Norveç’ten ise 24 puan daha yüksek sonuç aldı.
Okumada dünyada 18’inci, OECD’de 13’üncü
Türkiye’nin en dikkat çekici gelişmelerinden biri de okuma becerilerinde gerçekleşti.
Türkiye PISA 2022’de 81 ülke arasında 36’ncı sıradaydı. PISA 2025’te katılımcı ülke sayısının 91’e yükselmesine rağmen Türkiye 18’inci sıraya çıktı.
OECD üyeleri arasında da Türkiye’nin sıralaması 30’unculuktan 13’üncülüğe yükseldi. Böylece Türkiye üç yılda tüm ülkeler sıralamasında 18, OECD sıralamasında ise 17 basamak ilerledi.
Türkiye’nin okuma puanı da 2022’ye kıyasla 16 puan artarak 472’ye yükseldi.
OECD ülkelerinin okuma ortalaması 461, PISA’ya katılan tüm ülkelerin ortalaması ise 420 oldu. Türkiye böylece OECD ortalamasının 11, tüm ülkeler ortalamasının ise 52 puan üzerine çıktı.
Daha dikkat çekici olan uzun vadeli değişim oldu. Türkiye 2018’de okuma becerilerinde OECD ortalamasının 21 puan gerisindeyken, 2025’te OECD ortalamasını 11 puan geçti.
Matematikte de 39’unculuktan 28’inciliğe
Türkiye matematik alanında da yukarı doğru hareketini sürdürdü.
PISA 2022’de 81 ülke arasında 39’uncu sırada bulunan Türkiye, PISA 2025’te 91 ülke arasında 28’inci sıraya yükseldi.
OECD ülkeleri arasında 32’nci sıradan 23’üncü sıraya çıkan Türkiye, matematikte dünya sıralamasında 11 basamak, OECD sıralamasında 9 basamak yükseldi.
Türkiye’nin matematik ortalaması 462 puana yükselirken OECD ortalaması 463 oldu. Tüm PISA katılımcılarının ortalaması ise 429 puanda kaldı.
Türkiye böylece dünya ortalamasının 33 puan üzerine çıkarken OECD ortalamasını da yalnızca 1 puan farkla yakaladı.
Son 10 yılda bunu yapan tek OECD ülkesi Türkiye
PISA 2025’in Türkiye açısından en önemli sonuçlarından biri yalnızca mevcut sıralama değil, yükselişin sürekliliği oldu.
Rapora göre Türkiye, son 10 yılda fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının üçünde birden performansını sürekli yükselten tek OECD üyesi ülke oldu.
Türkiye aynı zamanda PISA 2022 ile PISA 2025 karşılaştırmasında üç alanın tamamında puanını en fazla artıran OECD ülkesi olarak öne çıktı.
OECD’nin 8 Eylül 2026’da yayımladığı küresel değerlendirmede ise birçok OECD ülkesinde okuma ve matematik performansının gerilemeye devam ettiği belirtildi. OECD ülkelerinde 2015-2025 döneminde ortalama okuma puanı 28, matematik puanı ise 22 puan düştü. Türkiye ise bu genel eğilimin tersine performansını yükselten ülkeler arasında yer aldı.
2003’ten bugüne büyük değişim
Türkiye’nin uzun dönemli PISA performansı da yükselişin yalnızca son üç yılla sınırlı olmadığını gösteriyor.
Türkiye PISA’ya ilk katıldığı 2003 yılında fen bilimlerinde 434 puan almıştı. Puan 2025’te 494’e yükseldi. Böylece 22 yılda 60 puanlık artış gerçekleşti.
Aynı dönemde;
- Okuma becerileri 441’den 472’ye çıktı: +31 puan
- Matematik 423’ten 462’ye çıktı: +39 puan
- Fen bilimleri 434’ten 494’e çıktı: +60 puan
Türkiye’nin sıralamadaki konumu da önemli ölçüde değişti.
Fen bilimlerinde 2003’te 35’inci olan Türkiye 2025’te 19’unculuğa, okumada 33’üncülükten 18’inciliğe, matematikte ise 34’üncülükten 28’inciliğe yükseldi.
Katılımcı ülke sayısının 41’den 91’e çıkması dikkate alınarak yapılan göreli sıralama değerlendirmesinde Türkiye’nin konumu fen bilimlerinde yüzde 64, okumada yüzde 60, matematikte yüzde 52 iyileşti.
Sadece ortalama yükselmedi, başarılı öğrenci oranı da arttı
PISA 2025 sonuçlarında Türkiye açısından dikkat çeken gelişme yalnızca ortalama puanlar olmadı.
Fen bilimlerinde üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı 2022’de yüzde 4 iken 2025’te yüzde 7,4’e yükseldi. Türkiye bu oranla yüzde 7,2 olan OECD ortalamasını ilk kez geçti.
Okuma becerilerinde üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı yüzde 1,9’dan yüzde 4,2’ye, matematikte ise yüzde 5,4’ten yüzde 7,9’a yükseldi.
Türkiye aynı zamanda üç alanın tamamında asgari yeterlilik seviyesine ulaşan öğrencilerin oranını artırdı. Hem asgari yeterliliğe ulaşan hem de üst düzey başarı gösteren öğrencilerin oranları Türkiye’nin PISA tarihindeki en yüksek seviyesine çıktı.
OECD’nin Türkiye ülke notuna göre öğrencilerin yüzde 81’i fen bilimlerinde en az temel yeterlilik düzeyine ulaştı. OECD ortalaması yüzde 74’te kaldı. Okumada Türkiye’de bu oran yüzde 76, OECD ortalamasında yüzde 69 oldu. Matematikte ise Türkiye yüzde 64 ile yüzde 65 olan OECD ortalamasına çok yakın sonuç verdi.
Zirvede Çin ve Singapur var
PISA 2025 sonuçlarına küresel açıdan bakıldığında Asya eğitim sistemlerinin üst sıralardaki ağırlığı devam etti.
Çin’in B-S-J-Z bölgeleri fen bilimlerinde 597, matematikte 612 puanla dünyanın en yüksek performansını gösterdi. Singapur ise okumada 535 puanla birinci oldu.
B-S-J-Z (Çin) ile Singapur üç temel alanın tamamında en yüksek performans gösteren iki sistem olarak öne çıktı. Estonya, Japonya, Güney Kore, Makao, Çin Taipeisi ve Birleşik Krallık da üç alanın tamamında ilk 10 seviyesinde yer alan eğitim sistemleri arasında bulundu.
Türkiye ise henüz bu grubun gerisinde olsa da özellikle fen bilimleri ve okumadaki yükselişiyle üst sıralara yaklaşan ülkeler arasında yer aldı.
PISA 2025 tablosunun Türkiye açısından en dikkat çekici özeti ise rakamlarda görülüyor: Fende dünyada 19’uncu, okumada 18’inci, matematikte 28’inci; OECD ülkeleri arasında ise sırasıyla 14’üncü, 13’üncü ve 23’üncü.
Türkiye’nin 2003’ten bu yana süren yükselişini 2025’te hızlandırması, fen ve okumada OECD ortalamasını aşması ve dünya sıralamasında ilk 20’ye iki alanda birden girmesi, PISA 2025’i Türkiye’nin şimdiye kadarki en dikkat çekici uluslararası eğitim sonuçlarından biri haline getirdi.
PISA 2025 başarısına Cumhurbaşkanı Erdoğan ve bakanlardan peş peşe tebrik mesajları
Türkiye’nin PISA 2025’te fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarında gösterdiği dikkat çekici yükseliş, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere üst düzey devlet yöneticilerinin de gündemindeydi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin PISA 2025’te üç farklı alanda OECD ülkeleri arasında puanını en fazla artıran ülke olmasına dikkat çekerek, elde edilen sonucun eğitime verilen önemin bir yansıması olduğunu belirtti. Erdoğan, başarıda emeği bulunan öğretmenleri, öğrencileri, velileri ve eğitim camiasının tamamını tebrik etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan açıklamasında, Türkiye’nin çocukları ve gençleri daha nitelikli, daha öz güvenli ve daha donanımlı şekilde geleceğe hazırlamak için eğitim yatırımlarını sürdüreceğini vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, paylaşımında şunları kaydetti:
“Türkiye, PISA 2025’te üç farklı alanda OECD ülkeleri arasında puanını en fazla artıran ülke oldu.
Eğitime verdiğimiz önemin bir sonucu olan bu başarıda emeği geçen tüm öğretmenlerimizi, öğrencilerimizi, velilerimizi ve eğitim camiamızın tamamını tebrik ediyorum.
Geleceğimizin teminatı olan evlatlarımızın daha nitelikli, daha öz güvenli, daha donanımlı yetişmeleri için çalışmaya devam edeceğiz.”
PISA 2025 sonuçlarına ilişkin değerlendirmede bulunan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da Türkiye’nin fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının tamamında puanını anlamlı şekilde artıran tek OECD ülkesi olmasının önemli olduğuna işaret etti.
Yılmaz, bu sonucu eğitimde kaydedilen ilerlemenin önemli göstergelerinden biri olarak değerlendirdi. Başta Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin olmak üzere öğretmenleri, öğrencileri ve eğitim camiasını tebrik eden Yılmaz, Türkiye’nin en büyük gücünün insan kaynağı olduğunu vurguladı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, çocukların daha güçlü bir geleceğe hazırlanabilmesi için eğitimde kalitenin artırılmaya devam edeceğini belirterek, insan kaynağının niteliğini yükseltmenin Türkiye’nin kalkınma hedefleri açısından temel önceliklerden biri olduğunu ifade etti.
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ise PISA 2025 sonuçlarını Slovakya’nın başkenti Bratislava’da düzenlenen PISA 2025 Bölgesel Toplantısı’nda değerlendirdi.
Tekin, OECD’nin uzun dönemli analizlerine göre Türkiye’nin 2015-2025 döneminde fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının tamamında performansını sürekli artıran tek OECD üyesi ülke olduğunu belirtti.
Türkiye’nin son yıllarda eğitim altyapısı, öğretmen sayısı, okul imkanları ve eğitim bütçesi açısından önemli adımlar attığını ifade eden Tekin, bu yatırımların sonuçlarının uluslararası değerlendirmelere de yansıdığını söyledi.
Bakan Tekin ayrıca OECD yetkililerinin Türkiye’nin PISA sonuçlarındaki yükselişine özel dikkat çektiğini belirterek, Türkiye’nin son 10 yıldaki eğitim performansının uluslararası ölçekte de dikkatle izlendiğini aktardı.
PISA 2025 sonuçlarını değerlendiren bir diğer isim ise Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek oldu.
Şimşek, Türkiye’nin fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarında sıralamasını yükselttiğini, özellikle fen bilimleri ve okuma becerilerinde OECD ortalamasının üzerine çıktığını belirtti.
Türkiye’nin 2022’ye göre üç alanda da puanını en fazla artıran OECD ülkesi olduğuna dikkat çeken Şimşek, son 10 yıllık performansta da Türkiye’nin fen bilimleri, okuma ve matematikte sürekli yükselen tek OECD üyesi ülke olmasının önemli olduğunu vurguladı.
Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, eğitim ile ekonomik kalkınma arasındaki ilişkiye de dikkat çekti. Beşeri sermayenin niteliğinin artırılmasının kalkınmanın temel unsurlarından biri olduğunu belirten Şimşek, 2026 yılı bütçesinde en yüksek payın yüzde 15,3 ile eğitime ayrıldığını hatırlattı.
Şimşek, Türkiye’nin insan kaynağını güçlendirmek amacıyla eğitim politikalarının sürdürüleceğini ve elde edilen kazanımların daha ileri taşınacağını ifade etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Milli Eğitim Bakanı Tekin ve Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek’in açıklamalarında ortak vurgu, PISA 2025 sonuçlarının yalnızca bir sıralama başarısı olarak değil, uzun yıllardır sürdürülen eğitim yatırımlarının ve politikalarının sonucu olarak değerlendirilmesi oldu.
Türkiye’nin fen bilimlerinde dünyada 19’unculuğa, okuma becerilerinde 18’inciliğe ve matematikte 28’inciliğe yükselmesi; fen bilimleri ve okumada OECD ortalamasını geçmesi, matematikte ise OECD ortalamasına yalnızca 1 puan farkla yaklaşması, yapılan değerlendirmelerin merkezinde yer aldı.
Üst düzey açıklamalarda ayrıca Türkiye’nin son 10 yılda üç temel alanın tamamında performansını sürekli artıran tek OECD üyesi ülke olması ve PISA 2022’ye kıyasla üç alanda da puanını en fazla yükselten OECD ülkesi olarak öne çıkması, eğitim politikalarının uzun vadeli sonuçları açısından önemli bir gösterge olarak değerlendirildi.