Nöbetçi Eczaneler
ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşı 18’inci gününe girerken NATO müttefiklerine yönelik sert açıklamalarda bulundu. Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğini dronlar, füzeler ve mayınlarla tehdit etmesinin ardından müttefiklerden deniz desteği istediğini, ancak çok sayıda ülkenin bu çağrıya olumsuz yanıt verdiğini söyledi.
Hürmüz Boğazı gerilimi krizi büyüttü
Washington yönetimi son günlerde Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerinin güvenli biçimde sağlanması için müttefikleriyle temaslarını artırmıştı. Reuters ve AP’ye göre Trump, yalnızca NATO ülkelerinden değil, Çin, Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerden de destek aradı; ancak Avrupa’daki birçok müttefik ile bazı ortaklar operasyona askeri katkı vermeye sıcak yaklaşmadı.
Trump’tan müttefiklere “tek yönlü yol” çıkışı
Trump, Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, NATO’yu uzun zamandır “tek yönlü bir yol” olarak gördüğünü savundu. Oval Ofis’te de benzer mesajlar veren Trump, müttefik ülkelerin İran’ın nükleer silah sahibi olmaması gerektiği yönündeki ABD tutumunu desteklediğini, ancak iş fiili katkıya geldiğinde geri adım attığını söyledi. Reuters’ın aktardığına göre Trump bu tavrı “çok büyük bir aptallık” olarak nitelendirdi.
Trump açıklamasında, “Biz onları koruyacağız ama onlar bizim için hiçbir şey yapmayacak” diyerek NATO içindeki yük paylaşımı tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. ABD Başkanı, İran ordusunun büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini, bu nedenle artık NATO’nun yardımına ihtiyaç duymadıklarını ve böyle bir yardım istemediklerini ifade etti. Aynı değerlendirmeyi Japonya, Avustralya ve Güney Kore için de kullandı.
Trump, şunları söyledi:
“Ancak bu davranışları beni şaşırtmadı çünkü her yıl bu ülkeleri korumak için yüz milyarlarca dolar harcadığımız NATO’yu her zaman tek yönlü bir yol olarak gördüm. Biz onları koruyacağız ama onlar bizim için hiçbir şey yapmayacak, özellikle de ihtiyaç duyduğumuzda. Neyse ki, İran’ın ordusunu yok ettik.
Donanmaları yok, hava kuvvetleri yok, hava savunma ve radarları yok ve belki en önemlisi, hiçbir seviyede liderleri yok. Bir daha bizi, Ortadoğu’daki müttefiklerimizi veya dünyayı tehdit etmeyecekler Bu kadar büyük bir askeri başarılar kazandığımız için artık NATO ülkelerinin yardımına ihtiyacımız yok ve istemiyoruz.
Asla ihtiyaç duymadık. Aynı şekilde Japonya, Avustralya veya Güney Kore için de. İşin doğrusu, ABD başkanı olarak konuşursam, dünyadaki en güçlü ülke olarak, kimsenin yardımına ihtiyaç duymuyoruz.”
Avrupa’dan peş peşe ret mesajları
Trump’ın çağrısına karşı Avrupa’dan temkinli ve mesafeli yanıtlar geldi. Reuters’a göre Polonya Başbakanı Donald Tusk, ülkesinin İran’a kara, hava ya da deniz unsuru göndermeyeceğini açıkça ilan etti. Haberde Almanya, İspanya ve İtalya gibi ülkelerin de Hürmüz Boğazı için askeri destek konusunda istekli görünmediği belirtildi.
Avrupalı başkentlerde, Washington’un İran savaşındaki hedefleri ve operasyonun kapsamı konusunda netlik bulunmadığına ilişkin değerlendirmeler de öne çıktı. AP’nin aktardığına göre birçok müttefik, doğrudan askeri angajmandan kaçınırken enerji güvenliği ve deniz taşımacılığı risklerini diplomatik yollarla yönetme arayışını sürdürüyor.
Savaşın gölgesinde yeni NATO tartışması
Trump’ın çıkışı, yalnızca İran savaşı bağlamında değil, NATO’nun işleyişi ve ABD’nin ittifak içindeki rolü açısından da yeni bir tartışma başlattı. Reuters, Trump’ın bu kez NATO’dan çekilme tehdidini yinelemediğini; buna karşın müttefiklerin kriz anında Washington’a destek vermemesini sert biçimde eleştirdiğini yazdı.
İran savaşı derinleşirken Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik krizi küresel enerji piyasaları açısından kritik önem taşımayı sürdürüyor. ABD’nin müttefiklerinden beklediği desteği bulamaması ise savaşın askeri boyutunun yanı sıra Batı ittifakı içindeki siyasi gerilimleri de görünür hale getirdi.