Tatilde değişen alışkanlıklar kalp ritmini bozabiliyor: “Tatil kalbi sendromuna” dikkat

Yaz tatilleri, bayramlar ve uzun izin dönemlerinde uyku, beslenme ve hareket düzeninin değişmesi kalp sağlığını olumsuz etkileyebiliyor. Geç saatlere kadar süren eğlenceler, yetersiz su tüketimi, yoğun yemekler, aşırı kafein ve stres bir araya geldiğinde kalbin elektriksel dengesi bozulabiliyor.

Daha önce belirgin bir kalp rahatsızlığı bulunmayan kişilerde tatil dönemindeki alışkanlık değişiklikleri nedeniyle ortaya çıkan geçici ritim bozuklukları, “tatil kalbi sendromu” olarak adlandırılıyor.

Anadolu Sağlık Ataşehir Tıp Merkezi Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan, sendromun yalnızca ileri yaştaki kişilerde veya kalp hastalarında görülmediğini belirterek, sağlıklı görünen bireylerin de risk altında olabileceği uyarısında bulundu.

En sık görülen ritim bozukluğu atriyal fibrilasyon

Tatil kalbi sendromunda en sık rastlanan ritim bozukluğunun atriyal fibrilasyon olduğunu ifade eden Prof. Dr. Koylan, bu durumun kalbin düzensiz ve çoğu zaman normalden hızlı atmasına yol açtığını söyledi.

Atriyal fibrilasyon sırasında kalbin üst odacıkları düzenli biçimde kasılmak yerine düzensiz hareket ediyor. Bu nedenle kişi kalp atışlarını hızlı, düzensiz veya güçlü biçimde hissedebiliyor.

Koylan, şu ifadeleri kullandı:

“En sık görülen ritim bozukluğu, kalbin düzensiz ve çoğu zaman hızlı atmasına yol açan atriyal fibrilasyondur. Uzun süren çarpıntı, göğüs ağrısı veya bayılma durumunda gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.”

Yalnızca kalp hastalarında görülmüyor

“Tatil kalbi sendromu” özellikle yaz aylarında, bayramlarda ve uzun tatil dönemlerinde daha sık görülebiliyor. Ancak sendrom, yalnızca daha önce kalp-damar hastalığı tanısı almış kişilerle sınırlı değil.

Günlük yaşam düzeninin ani biçimde değişmesi, yoğun fiziksel aktivite, aşırı sıcak, sıvı kaybı ve düzensiz uyku, sağlıklı bireylerde de ritim bozukluğunu tetikleyebiliyor.

Kalp hastalığı, tansiyon, diyabet, tiroit bozukluğu veya daha önce yaşanmış ritim problemi bulunan kişilerde ise risk daha yüksek olabiliyor.

Uykusuzluk ve stres kalbin elektriksel dengesini etkiliyor

Uykusuzluk ve yoğun stres, vücuttaki adrenalin seviyesini artırarak kalbin daha hızlı ve hassas çalışmasına neden olabiliyor.

Bu tabloya susuzluk ve elektrolit dengesizliğinin de eklenmesiyle ritim bozukluğu riski belirgin şekilde artıyor.

Prof. Dr. Koylan, tatil dönemlerinde birden fazla tetikleyicinin aynı anda ortaya çıkabildiğine dikkati çekerek şöyle konuştu:

“Düzensiz uyku, yoğun fiziksel ve duygusal stres, susuz kalma ve geç saatlere kadar süren eğlence programları bir araya geldiğinde kalbin elektriksel dengesini bozarak ritim bozukluklarına zemin hazırlayabilir.”

Yeterli uyumanın, düzenli su tüketmenin ve vücudu aşırı zorlamamanın kalp ritminin korunmasında önemli olduğu belirtildi.

Ağır öğünler ve enerji içecekleri riski artırabiliyor

Tatil dönemlerinde beslenme düzeninin değişmesi de kalp ritmi üzerinde etkili olabiliyor. Aşırı yağlı ve ağır öğünlerin tüketilmesi, özellikle sıcak havalarda dolaşım sisteminin yükünü artırabiliyor.

Fazla miktarda kahve, kafeinli içecek veya enerji içeceği tüketilmesi de kalp hızını yükselterek çarpıntıyı tetikleyebiliyor.

Alkol tüketimi de tatil kalbi sendromuyla ilişkilendirilen önemli etkenlerden biri olarak değerlendiriliyor. Kalp sağlığını korumak için tatil dönemlerinde de ölçülü ve dengeli beslenme alışkanlıklarının sürdürülmesi gerekiyor.

Tatil kalbi sendromunun belirtileri neler?

Tatil kalbi sendromunda belirtiler kişiden kişiye değişebilse de en sık karşılaşılan yakınmalar şöyle sıralanıyor:

• Aniden başlayan çarpıntı
• Kalbin düzensiz veya çok hızlı attığının hissedilmesi
• Nefes darlığı
• Baş dönmesi
• Halsizlik ve yorgunluk
• Göğüste baskı veya rahatsızlık hissi
• Bayılacak gibi olma
• Soğuk terleme

Bazı kişilerde şikâyetler kısa süre içinde kendiliğinden düzelebiliyor. Ancak belirtilerin uzun sürmesi veya şiddetlenmesi durumunda tıbbi değerlendirme yapılması gerekiyor.

Soğuk terleme ve göğüs ağrısı alarm işareti olabilir

Prof. Dr. Koylan; uzun süren çarpıntı, göğüs ağrısı, bayılma, şiddetli nefes darlığı ve soğuk terlemenin ciddi bir ritim bozukluğuna veya kalp krizine işaret edebileceğini belirtti.

Koylan, şu uyarıda bulundu:

“Çarpıntının uzun sürmesi, göğüs ağrısı, bayılma veya bayılacak gibi olma, şiddetli nefes darlığı ya da soğuk terleme gibi bulgular ciddi bir ritim bozukluğuna veya kalp krizine işaret edebilir. Bu durumda zaman kaybetmeden bir sağlık merkezine başvurulması büyük önem taşır.”

Özellikle ilk kez yaşanan, dinlenmeyle geçmeyen veya kişinin günlük işlerini yapmasını engelleyen çarpıntıların ihmal edilmemesi gerekiyor.

Tanıda son günlerdeki alışkanlıklar sorgulanıyor

Tatil kalbi sendromunun tanısında öncelikle şikâyetlerin ne zaman başladığı ve belirtilerden önce hangi tetikleyicilerin bulunduğu değerlendiriliyor.

Hekim tarafından hastaya son günlerde şu durumların yaşanıp yaşanmadığı sorulabiliyor:

• Aşırı veya normalden fazla alkol tüketimi
• Yetersiz su içme
• Uykusuzluk
• Yoğun stres
• Ağır yemek tüketimi
• Aşırı kafein veya enerji içeceği kullanımı
• Sıcak havada yoğun fiziksel aktivite
• Kalp ilaçlarının aksatılması

Tetikleyicilerin belirlenmesi hem tanı hem de benzer atakların önlenmesi açısından önem taşıyor.

Ritim bozukluğunun türü EKG ile belirleniyor

Fiziki muayenenin ardından kalp ritmini değerlendirmek amacıyla elektrokardiyografi, yani EKG çekiliyor.

Şikâyetlerin muayene sırasında görülmemesi durumunda 24 veya 48 saatlik Holter ritim kaydına başvurulabiliyor. Holter cihazı, kişinin günlük yaşamı sırasında kalp ritmini sürekli kaydederek aralıklı ortaya çıkan bozuklukların tespit edilmesine yardımcı oluyor.

Gerekli görülmesi halinde kan testleriyle elektrolit düzeyleri, tiroit fonksiyonları ve kalp kasında hasar bulunup bulunmadığı da değerlendiriliyor.

Kalbin yapısı ekokardiyografiyle incelenebiliyor

Ekokardiyografi kullanılarak kalbin kapakları, odacıkları, kasılma gücü ve yapısal durumu incelenebiliyor.

Tatil kalbi sendromu tanısı genellikle ritim bozukluğunun geçici bir tetikleyicinin ardından ortaya çıkması, yapısal kalp hastalığı belirlenmemesi ve uygun tedaviyle ritmin düzelmesi sonucunda konuluyor.

Kalıcı ritim bozukluğu veya yapısal kalp hastalığı tespit edilen kişilerde ise daha kapsamlı inceleme ve uzun süreli takip gerekebiliyor.

Tatil kalbi sendromundan korunmak için 7 öneri

Prof. Dr. Nevrez Koylan, tatil dönemlerinde kalp ritmini korumaya yardımcı olacak önlemleri şöyle sıraladı:

Tatil düzeni kalp sağlığını bozacak şekilde değiştirilmemeli

Tatil kalbi sendromunun çoğu zaman alınabilecek basit önlemlerle engellenebileceğini belirten uzmanlar, tatil döneminde günlük alışkanlıkların tamamen terk edilmemesi gerektiğini vurguluyor.

Yeterli sıvı tüketimi, düzenli uyku, dengeli beslenme, aşırı sıcaklardan korunma ve mevcut ilaçların aksatılmaması kalp ritmini korumaya yardımcı oluyor.

Çarpıntının tekrarlaması, uzaması veya göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma ve soğuk terleme gibi belirtilerin eşlik etmesi halinde ise tıbbi yardım alınması gerekiyor.