Dondurma seçiminde dikkat etmeniz gereken 4 önemli nokta

Yaz aylarında serinletici etkisi nedeniyle çocuklardan yetişkinlere kadar birçok kişinin tercih ettiği dondurma, içeriğine göre oldukça farklı besin değerlerine sahip olabiliyor.

Memorial Kayseri Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Uzman Diyetisyen Betül Merd, dondurmanın “soğuk olduğu için hafif” olduğu düşüncesinin her zaman doğru olmadığını belirterek, tüketimde ürünün içeriği, porsiyonu ve tüketim sıklığının önemli olduğunu ifade etti.

Glikoz ve fruktoz şurubuna dikkat

Dondurmayı doğrudan “sağlıklı” ya da “sağlıksız” olarak değerlendirmek yerine içeriğine bakılması gerektiğini belirten Merd, süt, yoğurt veya krema gibi süt ürünlerinden üretilen; gerçek meyve, kakao ve kuruyemiş içeren ürünlerle yoğun miktarda şeker, glikoz veya fruktoz şurubu, bitkisel yağ, aroma verici ve katkı maddesi içeren ürünlerin aynı besin değerine sahip olmadığını söyledi.

Özellikle marketlerde satılan ürünlerde “dondurma”, “sütlü buz” veya “bitkisel yağlı ürün” gibi ifadeler arasındaki farkların dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Merd, tüketicilerin yalnızca ambalajın ön yüzüne değil, içindekiler listesi ve besin değerleri tablosuna da bakması gerektiğini kaydetti.

Doğal yöntemlerle yapılan dondurma tercih edilebilir

Doğru porsiyon ve tüketim sıklığına dikkat edildiğinde dondurmanın dengeli beslenme düzeni içerisinde yer alabileceğini belirten Merd, özellikle sade ve sütlü dondurmaların şerbetli ve yoğun şeker içeren tatlılara alternatif olabileceğini söyledi.

Bir top dondurmanın kalorisinin kullanılan süt, krema, şeker, çikolata, kuruyemiş ve diğer malzemelere göre değişebileceğini belirten Merd, bu nedenle her dondurma için sabit bir kalori değeri vermenin doğru olmadığını ifade etti.

“Suya tuttum, erimedi” videoları yanıltıcı olabilir

Sosyal medyada bazı dondurmaların su altında kolayca erimediğini gösteren videoların sıkça gündeme geldiğini belirten Merd, dondurmanın geç erimesinin tek başına ürünün sağlıksız olduğunu göstermediğini söyledi.

Dondurmanın erime hızında yağ miktarı, süt proteinleri, şeker, kuru maddeler, emülgatörler, stabilizatörler, hava miktarı, üretim teknolojisi ve saklama koşullarının etkili olduğunu belirtti.

Reklamına değil etiketine bakın

Bazı endüstriyel dondurmalarda ürünün yapısını ve dokusunu korumak amacıyla stabilizatör ve emülgatörler kullanıldığını ifade eden Merd, bu maddelerin mevzuata uygun miktarlarda kullanıldığında gıda üretiminde izin verilen bileşenler olduğunu söyledi.

Bu nedenle yalnızca ürünün geç erimesinden yola çıkarak sağlıksız olduğu sonucuna varılmasının bilimsel açıdan doğru olmadığını kaydetti.

Dondurma alırken 4 noktaya dikkat

Uzman Diyetisyen Betül Merd, dondurma seçiminde şu dört noktaya dikkat edilmesini önerdi:

  1. İçindekiler listesi: Listenin başında şeker veya şeker içeren bileşenler bulunuyorsa ürün yüksek miktarda ilave şeker içeriyor olabilir.
  2. Yağ kaynağı: Süt yağı ile farklı bitkisel yağların kullanılması ürünün besin profilini değiştirebilir.
  3. Şeker miktarı: “Şekersiz”, “fit”, “light” veya “meyveli” ifadeleri ürünün otomatik olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Besin değerleri tablosundaki şeker ve enerji miktarı incelenmeli.
  4. Porsiyon: Özellikle kutulu ürünlerde ambalajın tamamı tek porsiyon olarak değerlendirilmemeli. Etikette belirtilen porsiyon miktarına dikkat edilmeli.

“Meyveli” yazması gerçek meyve olduğu anlamına gelmeyebilir

Ambalaj üzerinde “çilekli”, “orman meyveli” veya “mango aromalı” gibi ifadelerin bulunmasının ürünün mutlaka yüksek miktarda gerçek meyve içerdiği anlamına gelmediğini belirten Merd, bazı ürünlerde gerçek meyve yerine aroma veya meyve preparatları kullanılabileceğini söyledi.

Merd, daha kısa ve anlaşılır içindekiler listesine sahip, süt ürünü içeren, ilave şeker miktarı daha düşük ve porsiyon kontrolü yapılabilen ürünlerin tercih edilebileceğini ifade etti.

Evde yoğurt veya süt ile meyve kullanılarak ve ilave şeker miktarı kontrol edilerek hazırlanan dondurmaların da hem çocuklar hem yetişkinler için alternatif oluşturabileceğini kaydetti.

10 Ağustos Tembellik Günü

Yoğun iş temposu, günlük sorumluluklar ve sürekli yetişme telaşı arasında biraz durmak isteyenler için bugün farklı bir anlam taşıyor. 10 Ağustos, çeşitli özel gün takvimlerinde “Tembellik Günü” olarak anılıyor.

Resmî bir uluslararası gün niteliği taşımayan Tembellik Günü, özellikle sosyal medyada dinlenmek, hiçbir şey yapmadan vakit geçirmek ve günlük koşuşturmaya kısa bir ara vermek temasıyla öne çıkıyor.

Bugünün kuralı: Acele etmeyin

Tembellik Günü’nün kesin olarak kim tarafından ve ne zaman başlatıldığı bilinmiyor. Buna rağmen 10 Ağustos, yıllar içerisinde özellikle internet kültüründe eğlenceli özel günlerden biri haline geldi.

Günün ruhuna uygun olarak koltuğa uzanmak, sevilen bir filmi izlemek, kitap okumak veya yalnızca dinlenmek en çok tercih edilen aktiviteler arasında gösteriliyor.

Dinlenmek ile hareketsizlik aynı şey değil

Tembellik Günü eğlenceli bir tema taşısa da uzun süreli hareketsiz yaşamın sağlık açısından olumsuz sonuçları bulunuyor. Bu nedenle günü tamamen hareketsiz geçirmek yerine günlük yoğunluğu azaltmak ve zihinsel olarak dinlenmek daha dengeli bir seçenek olabilir.

Kısacası 10 Ağustos, “Bugün hiçbir şey yapmak istemiyorum” diyenler için yılın en uygun bahanesini sunuyor.

Yaz meyvesi nasıl taze kalır?

Yaz aylarının vazgeçilmezleri arasında yer alan şeftali, üzüm ve kavun, yüksek sıcaklık nedeniyle mutfakta daha hızlı bozulabiliyor. Meyvelerin özelliklerine göre doğru koşullarda saklanması hem tazeliklerinin korunmasına hem de gıda israfının azaltılmasına yardımcı oluyor. Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi, kesilmiş veya soğukta muhafaza edilmesi gereken meyvelerin buzdolabında tutulmasını öneriyor.

Şeftali olgunlaşmadan buzdolabına konulmamalı

Sert ve henüz olgunlaşmamış şeftaliler oda sıcaklığında bekletilebilir. Olgunlaştıktan sonra ise buzdolabına alınması, meyvenin daha uzun süre dayanmasına yardımcı oluyor. Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı kaynaklarında da olgun şeftalilerin buzdolabında saklanması öneriliyor.

Ezilmiş veya çürümeye başlamış şeftalilerin sağlam meyvelerden ayrılması da bozulmanın diğer ürünlere yayılmasını önlemeye yardımcı olabilir.

Üzümü yıkamadan buzdolabına koyun

Üzümün buzdolabında saklanması öneriliyor. Saklamadan önce yıkanması ise meyvenin üzerinde fazla nem oluşmasına ve kalitesinin daha hızlı bozulmasına yol açabileceğinden, üzümün yıkanmadan buzdolabına konulması ve tüketilmeden hemen önce yıkanması daha uygun.

Meyveler tüketilmeden önce soğuk akan su altında iyice yıkanmalı. Sabun veya deterjan kullanılması ise önerilmiyor.

Kesilmiş kavunu mutlaka buzdolabına kaldırın

Bütün kavun oda sıcaklığında bir süre saklanabilse de kesildikten sonra durum değişiyor. Kesilmiş kavun, gıda güvenliği açısından buzdolabında muhafaza edilmesi gereken ürünler arasında bulunuyor.

Kavun kesilmeden önce dış kabuğunun akan su altında temizlenmesi de önemli. Böylece bıçakla kesim sırasında kabuktaki kir ve mikroorganizmaların meyvenin yenilebilir bölümüne taşınma ihtimali azaltılabiliyor.

Kesilmiş meyveyi sıcakta bekletmeyin

Yaz aylarında özellikle kesilmiş meyvelerin uzun süre masa, balkon veya otomobil gibi sıcak ortamlarda bırakılmaması gerekiyor. Gıda güvenliği kurallarına göre soğukta tutulması gereken gıdalar mümkün olan en kısa sürede buzdolabına kaldırılmalı. Hava sıcaklığı 32 derecenin üzerine çıktığında bu konu daha da önem kazanıyor.

Kısacası şeftali olgunlaşınca buzdolabına, üzüm yıkanmadan buzdolabına, kesilmiş kavun ise vakit kaybetmeden soğuğa alınmalı. Küçük saklama alışkanlıkları, yaz meyvelerinin daha uzun süre taze kalmasını sağlayabilir.

Yazın parfüm neden daha çabuk uçuyor? Sıcak hava kokunun kalıcılığını etkiliyor

Yaz aylarında birçok kişinin ortak şikâyetlerinden biri, parfüm kokusunun kış aylarına göre daha kısa sürede kaybolması oluyor. Bunun temel nedenlerinden biri yüksek sıcaklıkların parfüm içerisindeki uçucu bileşenlerin daha hızlı buharlaşmasına yol açması.

Parfümler, alkol ve farklı koku moleküllerinin birleşiminden oluşuyor. Hava sıcaklığı yükseldiğinde bu bileşenler cilt üzerinden daha hızlı havaya karışıyor. Bu nedenle kokunun ilk anda daha yoğun hissedilmesine rağmen kalıcılığı azalabiliyor.

Terleme kokunun yapısını değiştirebilir

Yazın artan terleme de parfümün cilt üzerindeki davranışını etkileyebiliyor. Ter, cildin nem ve sıcaklık dengesini değiştirirken parfümün kokusunun farklı algılanmasına veya daha kısa sürede kaybolmasına neden olabiliyor.

Özellikle çok sıcak günlerde yoğun ve ağır kokuların daha baskın hissedilmesi nedeniyle daha hafif, ferah ve narenciye ağırlıklı parfümler tercih edilebiliyor.

Nemli ciltte daha uzun kalabilir

Parfümün kalıcılığını artırmak için duş sonrasında hafif nemlendirilmiş cilde uygulanması öneriliyor. Kokusuz bir nemlendirici kullanmak, parfümün cilt üzerinde daha uzun süre tutunmasına yardımcı olabiliyor.

Bilekler, boyun, kulak arkası ve dirsek içleri gibi nabız noktaları parfümün sıklıkla uygulandığı bölgeler arasında bulunuyor.

Bilekleri birbirine sürtmeyin

Parfüm sıkıldıktan sonra bileklerin birbirine sürtülmesi sık yapılan hatalardan biri. Bu hareket, kokunun üst notalarının daha hızlı dağılmasına neden olabiliyor. Parfümün sıkıldıktan sonra cilt üzerinde kendiliğinden kurumasına izin vermek daha doğru kabul ediliyor.

Parfümü güneşte bırakmayın

Yazın yalnızca kullanım şekli değil, parfümün saklandığı yer de önem taşıyor. Şişenin doğrudan güneş ışığına, yüksek sıcaklığa veya sürekli sıcaklık değişimine maruz kalması ürünün yapısını ve kokusunu bozabiliyor.

Parfümlerin serin, kuru ve doğrudan güneş almayan bir yerde saklanması öneriliyor. Özellikle otomobil içinde veya güneş alan pencere önlerinde uzun süre bırakılmaması gerekiyor.

Güneş gözlüğü seçerken nelere dikkat edilmeli? Koyu cam tek başına korumuyor

Yaz aylarında güneş gözlüğü kullanımı artarken, doğru ürün seçimi göz sağlığı açısından önem taşıyor. Gözlüğün yalnızca koyu renkli olması yeterli koruma sağladığı anlamına gelmiyor.

UV400 ibaresine dikkat

Güneş gözlüğü alırken UV400 veya yüzde 100 ultraviyole koruması ibaresi aranmalı. Bu özellik, gözleri zararlı ultraviyole ışınlarına karşı korumaya yardımcı oluyor.

Koyu cam tek başına yeterli değil

Camın koyu olması, ultraviyole korumasının yüksek olduğu anlamına gelmiyor. Bu nedenle ürün üzerindeki koruma bilgisinin mutlaka kontrol edilmesi gerekiyor.

Polarize cam ile UV koruması aynı değil

Polarize camlar yansımayı ve parlamayı azaltabiliyor ancak tek başına ultraviyole koruması anlamına gelmiyor. Gözlükte ayrıca UV400 koruması bulunmalı.

Yüzü saran modeller avantajlı

Gözü daha geniş çevreleyen güneş gözlükleri, yanlardan gelen ışınlara karşı da ek koruma sağlayabiliyor.

Karpuz seçmenin püf noktaları: Tatlı ve sulu karpuz böyle anlaşılır

Yaz aylarında serinlemek isteyenlerin ilk tercihlerinden biri olan karpuz, pazar ve market tezgâhlarında yoğun ilgi görüyor. Ancak dışarıdan birbirine oldukça benzeyen karpuzların hangisinin olgun, tatlı ve sulu olduğunu anlamak her zaman kolay olmuyor.

Karpuz seçerken birkaç basit ayrıntıya dikkat etmek, iyi bir karpuz bulma şansını artırabiliyor.

Boyutuna göre ağır olanı tercih edin

Benzer büyüklükteki karpuzlar arasında seçim yaparken ağırlık önemli bir ipucu olabilir. Boyutuna göre daha ağır hissedilen karpuzun su oranının yüksek olması beklenir.

Bu nedenle aynı büyüklükteki birkaç karpuzu elinize alarak ağırlıklarını karşılaştırmak seçim yaparken yardımcı olabilir.

Altındaki sarı bölgeye dikkat

Karpuzun tarlada toprakla temas eden bölümünde oluşan açık sarı veya krem renkli alan da olgunluk konusunda fikir verebilir.

Bu bölümün belirgin ve krem-sarı renkte olması, karpuzun dalında bir süre olgunlaştığını gösterebilir. Çok soluk veya beyaza yakın bir leke ise karpuzun daha erken toplanmış olabileceğine işaret edebilir.

Kabuk sağlam ve bütün olmalı

Karpuz alırken kabuğun genel durumuna da bakılması gerekiyor. Derin çatlak, ezik, yumuşak bölge veya çürümeye işaret eden alanların bulunmaması tercih sebebi olmalı.

Düzgün gelişmiş, sağlam ve bütün görünümlü karpuzlar seçim sırasında öne çıkıyor.

Karpuzun şekli de ipucu verebilir

Aşırı biçimsiz, bir tarafı belirgin şekilde gelişmemiş veya ciddi çıkıntıları bulunan karpuzlar yerine daha dengeli ve simetrik şekle sahip olanların tercih edilmesi öneriliyor.

Şekildeki belirgin bozukluklar, karpuzun yetişme sürecinde düzensiz geliştiğinin göstergesi olabilir.

Vurunca çıkan sese tek başına güvenmeyin

Karpuz seçmenin en bilinen yöntemlerinden biri kabuğuna hafifçe vurarak çıkan sesi dinlemek. Halk arasında dolgun ve tok bir sesin iyi karpuzu gösterdiği düşünülse de bu yöntem tek başına kesin sonuç vermiyor.

Bu nedenle ses kontrolünü karpuzun ağırlığı, kabuğu, şekli ve toprakla temas eden bölgesinin rengi gibi diğer özelliklerle birlikte değerlendirmek daha doğru bir seçim yapılmasına yardımcı olabilir.

Sap önemli bir ipucu olabilir

Karpuzun sap bölgesi de seçim sırasında incelenebilir. Sapın görünümü, ürünün hasat zamanı ve bekleme süreci hakkında fikir verebilir. Ancak sapın kuru olması tek başına karpuzun tatlı olduğunu garanti etmiyor.

Bu nedenle karpuz seçerken yalnızca tek bir işarete değil, ürünün genel görünümüne bakmak gerekiyor.

Kesilmiş karpuz alırken daha dikkatli olun

Kesilerek satışa sunulan karpuzlarda ise rengin canlı olması, dokunun aşırı yumuşamamış görünmesi ve ürünün uygun koşullarda muhafaza edilmesi önem taşıyor.

Özellikle sıcak yaz günlerinde kesilmiş meyvelerin soğuk ortamda saklanması gıda güvenliği açısından önem kazanıyor.

İyi karpuz seçmenin kısa yolu

Özetle karpuz alırken boyutuna göre ağır, sağlam kabuklu, dengeli şekilli ve toprakla temas eden bölgesi krem-sarı renkte olan ürünler öncelikli olarak değerlendirilebilir. Karpuzun sesini kontrol etmek ise diğer özelliklerle birlikte yardımcı bir yöntem olarak kullanılabilir.

Yazın ferahlatan lezzeti: Vişne pestili tarifi

Ekşi ve tatlı lezzetin dengeli biçimde buluştuğu vişne pestili, özellikle doğal atıştırmalık arayanların tercihleri arasında yer alıyor. Bir kilogram vişne, su ve şekerle hazırlanan tarif, doğru kurutma yöntemi uygulandığında kıvamını koruyarak rulo şeklinde servis edilebiliyor.

Servis: 4-6 kişilik
Hazırlama süresi: 30-60 dakika
Zorluk derecesi: Orta

Vişne pestili için gerekli malzemeler

  • 1 kilogram vişne
  • 1 litre su
  • 1 su bardağı toz şeker

Vişne pestili nasıl yapılır?

Vişnelerin saplarını ayıklayın ve bol suyla iyice yıkayın. Temizlenen vişneleri derin bir tencereye alın. Üzerine bir litre su ekleyerek yaklaşık 30 dakika kaynatın.

Kaynatma işleminin ardından ocağın altını kapatın ve vişneleri oda sıcaklığında yaklaşık iki saat dinlendirin. Daha sonra vişneleri süzgeçten geçirin. Elde edilen vişne suyunu meyve suyu veya konsantre hazırlamak için ayrı bir kapta muhafaza edebilirsiniz.

Süzgeçte kalan vişne posasını kaşık yardımıyla ezerek çekirdeklerinden ayırın. Çekirdeksiz vişne posasını blenderdan geçirerek pürüzsüz bir püre haline getirin.

Hazırlanan vişne püresini yeniden tencereye alın. Üzerine bir su bardağı toz şeker ekleyin. Karışımı kaynayana kadar sürekli karıştırın. Kaynamaya başladıktan sonra ocağın altını kısın ve yaklaşık 15 dakika daha pişirin.

Güneşte veya fırında kurutulabilir

Bir fırın tepsisinin üzerine yağlı kâğıt serin. Hazırlanan vişne püresini tepsiye dökün ve spatula yardımıyla ince, eşit bir tabaka halinde yayın.

Güneşte kurutmak için tepsinin üzerini temiz bir tülbentle kapatın. Pestili güneş alan, havadar ve tozdan uzak bir ortamda 2-3 gün bekletin. Kuruma süresi hava sıcaklığına ve pestilin kalınlığına göre değişiklik gösterebilir.

Fırında kurutmak isteyenler ise pestili önceden ısıtılmış 100 derece fırında yaklaşık üç saat bekletebilir. Kurutma sırasında fırın kapağının hafif aralık bırakılması, oluşan nemin dışarı çıkmasına yardımcı olabilir.

Rulo şeklinde servis ediliyor

Tamamen kuruyan vişne pestilini yağlı kâğıttan dikkatlice ayırın. İstenilen büyüklükte şeritler halinde kesin ve rulo şeklinde sarın.

Hazırlanan pestiller, hava almayan kaplarda ve serin bir ortamda muhafaza edilebilir. Doğal vişne aromasıyla öne çıkan pestil, çayın yanında, çocukların beslenme çantalarında veya gün içerisindeki ara öğünlerde servis edilebilir.

Afiyet olsun.

Yaz Sofralarına Ferah Bir Dokunuş: Karpuz Salatası Tarifi

Yaz sıcaklarında hafif ve pratik tariflere yönelenler için karpuz salatası öne çıkıyor. Soğuk karpuzun tatlılığı, beyaz peynirin tuzlu lezzeti ve rokanın kendine özgü aromasıyla hazırlanan salata, kavrulmuş pikan ceviziyle tamamlanıyor.

Balzamik sirke, zeytinyağı, bal ve acı pul biberle hazırlanan sos ise salataya dengeli ve güçlü bir tat kazandırıyor.

Karpuz salatası nasıl yapılır?

İlk olarak küçük bir kasede zeytinyağı, balzamik sirke, bal ve acı pul biber iyice karıştırılarak salatanın sosu hazırlanıyor.

Bol suyla yıkanıp kurutulan rokalar, hazırlanan sosla harmanlanıyor. Çekirdekleri ayıklanan karpuz ile beyaz peynir küp şeklinde doğranıyor.

Servis tabağına önce soslanmış rokalar yerleştiriliyor. Üzerine karpuz ve beyaz peynir parçaları ekleniyor. Son olarak kavrulmuş pikan cevizi serpiştirilerek salata servise hazır hale getiriliyor.

Karpuz mutlaka soğuk kullanılmalı

Karpuz salatasının daha ferah bir lezzete sahip olması için karpuzun buzdolabında soğutulması ve servis öncesinde doğranması öneriliyor. Soğuk karpuz ile beyaz peynir arasındaki sıcaklık ve lezzet farkı, tarifin daha etkileyici olmasını sağlıyor.

Peynirin tuz oranına dikkat

Tarifte kullanılacak beyaz peynirin fazla tuzlu olması, karpuzun doğal tatlılığını bastırabiliyor. Bu nedenle çok tuzlu peynirlerin kullanımdan önce birkaç dakika suda bekletilerek tuzunun azaltılması tavsiye ediliyor.

Pikan cevizi yerine farklı kuru yemişler kullanılabilir

Pikan cevizi bulunmadığında ceviz, badem veya fındık da tercih edilebiliyor. Kuru yemişlerin tavada kısa süre kavrulması, aromasının daha belirgin hale gelmesine yardımcı oluyor.

Sos son anda eklenmeli

Rokaların diriliğini kaybetmemesi için sosun salataya servis öncesinde eklenmesi gerekiyor. Salatanın önceden soslanması, rokanın yumuşamasına ve tazeliğini kaybetmesine neden olabiliyor.

Yoğun kıvamlı ve hafif tatlı bir balzamik sirke kullanılması salatanın lezzetini artırırken, bal miktarı damak zevkine göre azaltılabiliyor.

Sunum lezzet kadar önemli

Salatanın katmanlı şekilde hazırlanması görsel açıdan daha şık bir sunum sağlıyor. Servis tabağına önce roka, ardından karpuz ve peynir, en üste ise kavrulmuş kuru yemişlerin yerleştirilmesi öneriliyor.

Pratik hazırlanışı ve ferahlatıcı tadıyla karpuz salatası, yaz sofralarında ana yemeklerin yanında veya hafif bir öğün olarak tercih edilebiliyor.

Yaz aylarında çocukları bekleyen 3 önemli tehlike

Yaz mevsimi çocuklar için tatil, açık hava oyunları ve deniz keyfi anlamına gelse de bazı sağlık risklerini de beraberinde getiriyor.

Artan sıcaklık, bozulan besinler ve havuzlardaki yetersiz hijyen koşulları gibi etkenler, çocuklarda bazı hastalıkların daha sık görülmesine neden olabiliyor. Sıcak çarpması, yaz ishali ve dış kulak yolu iltihabı, yaz aylarında çocuklarda en yaygın görülen 3 önemli hastalık arasında yer alıyor.

Acıbadem Bakırköy Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Özlem Altay Yücel, bu hastalıkların zamanında tedavi edilmediğinde çocukların genel sağlık durumunu ciddi şekilde etkileyebileceğini belirtti.

Basit önlemlerle yaz aylarında gelişebilecek hastalıkların önlenebileceğine dikkat çeken Dr. Yücel, “Bu önlemler arasında güneş ışınlarının yeryüzüne dik geldiği öğle saatlerinde bebekleri dışarı çıkarmamak, daha büyük çocuklarda şapka, gözlük ve güneş kremi kullanmak büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, havuz yerine denizi tercih etmek ve sıcak havalarda riskli gıdalardan kaçınmak da kilit rol oynamaktadır” dedi.

Sıcak çarpması hayati risk oluşturabilir

Yaz aylarının en tehlikeli sağlık sorunlarından biri olan sıcak çarpması, özellikle uzun süre güneş altında kalan, yeterince su tüketmeyen veya kapalı ve havasız ortamlarda bulunan çocuklarda görülüyor.

Çocuklarda terleme mekanizmasının yetişkinlere göre daha hassas olduğunu belirten Dr. Özlem Altay Yücel, bu nedenle vücut ısısının hızlı yükselebileceği uyarısında bulundu.

Vücut ısısının aşırı yükselmesiyle ortaya çıkan sıcak çarpmasında zaman kaybetmeden hekime başvurmanın yaşamsal önem taşıyabileceğini vurgulayan Yücel, “Sıcak çarpmasının belirtileri arasında yüksek ateş, baş ağrısı, halsizlik, baş dönmesi, bulantı ve bilinç bulanıklığı yer almaktadır. Şüpheli durumlarda çocuğun derhal gölgeye alınması ve tıbbi yardım istenmesi gerekmektedir” diye konuştu.

Sıcak çarpmasına karşı çocukların güneş ışınlarının en dik geldiği 11.00-16.00 saatleri arasında mümkünse dışarı çıkarılmaması gerekiyor. Susama hissi olmasa bile bol su tüketmeleri sağlanmalı, açık renkli, ince ve pamuklu kıyafetler tercih edilmeli.

Uzmanlar, dışarı çıkmadan 30 dakika önce en az 30 SPF korumalı güneş koruyucu krem uygulanmasını ve korumanın her 2 saatte bir yenilenmesini öneriyor. Çocukların güneş altında uzun süre fiziksel aktivite yapmaması, gölge alanlarda oynaması, şapka ve güneş gözlüğü kullanması da alınabilecek önlemler arasında yer alıyor.

Yaz ishali küçük çocuklarda daha sık görülüyor

Yaz aylarında artan hava sıcaklıkları nedeniyle çocuklarda yaz ishali de sık görülüyor. Yaz ishali, mikroplarla kirlenmiş su ve gıdaların tüketilmesi sonucu gelişen bağırsak enfeksiyonu olarak tanımlanıyor.

Mikroorganizma barındıran içme suları, yutulan deniz ve havuz suyu, iyi yıkanmamış çiğ sebze ve meyveler ile sıcakta çabuk bozulan tavuk, deniz ürünleri, et, salata sosları, süt ürünleri ve kremalı pastalar ishale neden olabiliyor.

Bağışıklık sistemleri henüz tam gelişmediği için 6-12 ay arası bebekler ve 5 yaş altındaki çocuklar yaz ishaline daha sık yakalanıyor.

Ani başlayan ve bazen şiddetli olan bulantı, karın krampları, kusma, halsizlik, iştahsızlık, sulu ve sık dışkılama ile hafif ateş yaz ishalinin en yaygın belirtileri arasında yer alıyor.

Dr. Yücel, “24 saati aşan belirtilerde veya küçük bebeklerde ishal ve kusmanın, hayatı tehdit eden dehidratasyona, bir başka deyişle sıvı kaybına neden olabileceği için hekime başvurulması son derece önemlidir” ifadelerini kullandı.

Yaz ishalinden korunmak için çocukların elleri sık sık sabunlu suyla yıkanmalı, açıkta satılan ve riskli gıdalardan uzak durulmalı. Evde hasta birey varsa izolasyona dikkat edilmeli ve kullandığı tuvalet dezenfekte edilmeli. Besinler 4 derece ve altında muhafaza edilmeli, yemekler günlük tüketilmeli ve tekrar ısıtmaktan kaçınılmalı.

Ayrıca temizliğinden emin olunan deniz ve havuzlar tercih edilmeli, çocuklar deniz ve havuz suyu yutmamaları konusunda sık sık uyarılmalı.

Dış kulak yolu enfeksiyonuna dikkat

Yaz aylarında çocuklarda sık görülen bir diğer sağlık sorunu da dış kulak yolu enfeksiyonu oluyor.

Deniz ve özellikle havuz suyu içindeki mikroplar, yüzme sonrası dış kulak yolunun ıslak kalması ve kulak çubuklarıyla kulak yolu mukozasının zarar görmesi dış kulak yolu enfeksiyonuna yol açabiliyor.

Kulakta tıkanıklık hissi, şiddetli ağrı, akıntı ve hafif işitme kaybı hastalığın belirtileri arasında yer alıyor. Dr. Özlem Altay Yücel, çocuklarda bu şikayetlerin görülmesi halinde zaman kaybetmeden hekime başvurulması gerektiğini vurguladı.

Dış kulak yolu enfeksiyonundan korunmak için kulağın nemli kalmamasına dikkat edilmeli, kulak temizliğinde kulak çöpü kullanılmamalı ve yalnızca havluyla dış bölgesi temizlenmeli. Özellikle havuza girerken silikon kulak tıkaçları veya sıkı bone kullanılması, temizliğinden emin olunan deniz ve havuzların tercih edilmesi öneriliyor.

Bahar depresyonu’nda mısınız? 10 soruda test edin!

Acıbadem Bakırköy Hastanesi’nden Klinik Psikolog Seda Akcan, “Bahar depresyonu çoğu zaman görünür bir neden olmaksızın ortaya çıkan; ancak bireyin iç dünyasında anlamlı karşılığı olan bir deneyimdir. Bazı bireyler bahar aylarında kendilerini daha yorgun, huzursuz ve duygusal olarak dalgalı hissedebilir. Bastırılmış duygular, ertelenmiş ihtiyaçlar ve fark edilmeyen zihinsel yükler bu dönemde daha görünür hale gelebilir. Günlerin uzamasıyla birlikte artan ‘aktif olma’ baskısı, kişinin iç dünyasıyla, dış dünyanın beklentileri arasında uyumsuzluk yaratır. Bu da kaygı, isteksizlik ve tükenmişlik hissini beraberinde getirir, bahar depresyonuna neden olabilir” diyor. Klinik Psikolog Seda Akcan, bahar depresyonunun belirtilerini, hazırladığı 10 soruluk test ile anlattı, bahar depresyonuna karşı 6 kritik önerisini sıraladı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu.

1. Kendinizi sürekli yorgun hissediyor musunuz?

Herhangi bir hastalığa bağlı olmadan ve yeterince dinlenmenize rağmen yorgunluğunuz geçmiyorsa, nedeni fiziksel değil; duygusal ya da zihinsel tükenmişlik olabilir. Baharda artan hareketlilik beklentisiyle içsel yavaşlık çatıştığında bu his daha da belirgin hale gelebilir.

2. Sabahları yataktan çıkmakta zorlanıyor musunuz? 

Yataktan çıkmakta zorlanmak ve güne isteksiz başlamak bahar depresyonunun erken sinyallerinden biri olabilir. Kişi bilinçdışı şekilde güne başlamayı erteleyerek, duygusal yükten kaçınmaya çalışabilir. Bu durum içsel motivasyon kaybının önemli bir göstergesi olabilir.

3. Eskiden keyif aldığınız şeyler artık sizi mutlu etmiyor mu?

Daha önce size iyi gelen aktivitelerin artık ilginizi çekmemesi veya keyif vermemesi duygusal bir geri çekilmenin önemli göstergelerindendir. Bu durum kişinin yaşamdan aldığı tatminin azalmasıyla ilişkilidir ve depresif süreçlerde sıkça gözlemlenir.

4. Kendinizi diğer insanlarla kıyaslayıp yetersiz hissettiğiniz oluyor mu?

Kıyaslama davranışı çoğu zaman özdeğer algısıyla ilişkilidir. Kişi, kendi içsel ölçütleri yerine dış referanslara odaklandığında, yetersizlik ve değersizlik duygusu derinleşir. Bahar aylarında artan sosyal görünürlük bu karşılaştırmaları daha da artırır.

5. Duygusal dalgalanmalar yaşıyor musunuz?

Duyguların kısa sürede ve yoğun bir biçimde değişmesi psikolojik esnekliğin zorlandığını gösterir. Kişi bir yandan uyum sağlamaya çalışırken, diğer yandan içsel çatışmalar yaşayabilir. Bahar dönemindeki biyolojik ve çevresel değişimler bu kırılganlığı artırabilir.

6. Dikkatinizi toplamakta zorlanıyor musunuz?

Odaklanma güçlüğü, unutkanlık ve zihinsel dağınıklık; stresli dönemlerde artar. Zihin ‘şimdi ve burada’ kalmakta, mevcut ana odaklanmakta zorlanır; geçmişe dair düşüncelerle gelecek kaygıları arasında gidip gelir.  Bu durum performansı düşürür,  yetersizlik hissi yaratabilir.

7. Uyku düzeniniz değişti mi?

Uyku, psikolojik dengeyi düzenleyen en temel alanlardan biridir. Uykuya dalamamak ya da aşırı uyuma isteği, kişinin duygusal düzenleme becerilerinde zorlanma yaşadığını gösterebilir. Zihin, gün içerisinde işlenemeyen duyguları gece yaşamaya devam eder.

8. İştahınızda değişiklik fark ettiniz mi?

İştahın artması ya da azalması, duygu durumla yakından ilişkilidir. Kimi bireyler stresli dönemlerde duygusal boşluğu doldurmak için daha çok yerken, kimileriyse tam tersine iştah kaybı yaşayabilir. Bu durum, içsel denge arayışının bir yansımasıdır.

9. Sosyal ortamlardan uzaklaşmak istiyor musunuz?

İnsanlarla iletişim kurmaktan kaçınma, davetleri reddetme ve yalnız kalma isteği bazen bir korunma mekanizmasıdır. Kişi anlaşılmama ya da yargılanma ihtimaline karşı kendini izole ederek duygusal güvenliğini korumaya çalışır. Ancak bu durum uzun vadede yalnızlık hissini derinleştirir.

10. Geleceğe dair umutsuzluk veya isteksizlik mi hissediyorsunuz?

Zaman zaman umutsuz hissetmek normaldir, ancak bu duygunun sürekli ve yoğun yaşanması mutlaka dikkate alınmalıdır. Umutsuzluk kişinin gelecekle bağının zayıfladığını ve kontrol duygusunun azaldığını gösterebilir Değişimin mümkün olmadığına inanıldığında bu his kişi için yaşamın anlamını da azaltabilir.

BAHAR DEPRESYONUNA KARŞI 6 KRİTİK ÖNERİ

Klinik Psikolog Seda Akcan, bahar depresyonuna karşı 6 kritik öneride bulunuyor;

  • Biyolojik ritminizi yeniden yapılandırın

 

Mevsim geçişi insanın biyolojik saatini de etkilediği için; uyku düzeninde değişiklik, sabahları zor uyanma ya da gün içinde dalgalanan enerji hali sık görülür. Biyolojik ritminizi; her gün aynı saatlerde uyuyup- uyanarak, sabahları gün ışığına maruz kalarak ve gece ekran kullanımını sınırlandırarak dengeleyebilirsiniz.

  • Duygularınızı bastırmak yerine anlamlandırın

 

Bahar ayları toplumda genellikle ‘canlanma’ ve ‘mutluluk’ ile ilişkilendirilir. Ancak iç dünyanız bu beklentiyle örtüşmediğinde, ikincil bir suçluluk ve yetersizlik hissedebilirsiniz. ‘Böyle hissetmemeliyim’ düşüncesi duygusal yükü arttırır. Duygunuzu fark etmek, isimlendirip kabul etmek psikolojik esnekliğinizi artırarak içsel dengenizi korumaya katkı sağlayabilir.

 

  • Kendinizden beklentinizi yeniden düzenleyin

 

Enerjiniz düşükken kendinizden yüksek performans beklemeniz özgüveninizi zedeleyebilir. Bu nedenle büyük hedefler yerine küçük, ulaşılabilir ve sürdürebilir hedefler belirleyin. Tamamladığınız küçük adımlar, kontrol duygunuzu güçlendirir ve motivasyonunuzu kademeli olarak artırır.

 

  • Bedensel aktiviteyi bir zorunluluk değil, destek aracı olarak görün

 

Fiziksel hareket zihni de dengeler. Açık havada yürüyüş, hafif egzersi ve düzenli hareket; stres hormonlarını azaltır, mutluluk hormonlarının artmasına destek olur. Özellikle doğayla temas, zihinsel yükü hafifletmede oldukça etkilidir. Ancak yoğunluk değil süreklilik önemlidir.

 

  • Sosyal temasınızı bilinçli şekilde sürdürün

 

Bahar depresyonunda sık görülen içe çekilme ve sosyal ilişkilerden uzaklaşma eğilimi yalnızlık hissini derinleştirerek bahar depresyonunun belirtilerini güçlendirebilir. Kişinin kendini güvende hissettiği ve yargılanmadan var olabildiği ilişkilerle temasını sürdürmesi duygularını düzenlemesine yardımcı olur. Sosyal destek, bu süreçte en önemli koruyucu faktörlerden biridir.

 

  • Profesyonel desteği geciktirmeyin

 

Klinik Psikolog Seda Akcan “Yakınmalarınız günlük yaşamınızı etkilemeye başladıysa ve 2 haftadan uzun bir uzmandan destek almak önemlidir. Psikolojik destek, kişinin bu süreci daha sağlıklı anlamlandırmasına ve yönetmesine yardımcı olur. Erken müdahale, depresif belirtilerin kronikleşmesini önemlede kritik bir rol oynar” diyor.