Şeker yatırımcısına “tatlı” kazanç: Fiyatlar yılbaşından bu yana yüzde 35’in üzerinde arttı

Emtia piyasasında şeker fiyatları, arz tarafındaki daralma beklentileri ve artan maliyetlerin etkisiyle sert yükseldi.

31 Aralık’ta libresi 0,15 dolar seviyesinde bulunan şeker, yıl içinde yüzde 35’in üzerinde değer kazanarak 0,2027 dolara yükseldi.

Şeker fiyatı bu hafta 0,2124 doları görerek Aralık 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Petrol fiyatları şeker arzını etkiliyor

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, şeker fiyatlarındaki yükselişte petrol fiyatlarının önemli rol oynadığını belirtti.

Petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde kalmasının, şeker kamışı üreticilerini şeker yerine etanol üretmeye yönelttiğini ifade eden Ergezen, şeker kamışının aynı zamanda etanol üretiminde de kullanıldığını hatırlattı.

Ergezen, petrol fiyatlarının yükselmesiyle etanolün de daha cazip hale geldiğini, bunun sonucunda etanol üretiminin artarken şeker arzının daraldığını söyledi.

Şeker arzındaki düşüşün de fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğunu kaydetti.

El Nino üretim beklentilerini düşürdü

Şeker fiyatlarının yükselmesinde etkili olan bir diğer unsurun ise El Nino hava olayı olduğu belirtildi.

El Nino’nun özellikle Güney Amerika ve Güneydoğu Asya’daki üretim bölgelerinde etkili olduğunu aktaran Ergezen, Brezilya ve Hindistan’ın dünya şeker üretiminde öne çıkan ülkeler olduğuna dikkati çekti.

Hindistan’da muson yağışlarının azalması ve Brezilya’da El Nino’nun etkili olması, şeker üretim beklentilerinin aşağı yönlü revize edilmesine ve küresel arz endişelerinin artmasına neden oldu.

Hindistan’daki ihracat kısıtlamaları da fiyatları destekliyor

Hindistan’daki yüksek iç talep nedeniyle şeker ihracatına yönelik uygulanan kısıtlamaların da uluslararası piyasalardaki fiyatlamalar üzerinde etkili olduğu ifade edildi.

Ergezen ayrıca petrol fiyatlarındaki yükselişle birlikte sigortacılık, navlun ve gübre maliyetlerindeki artışın da tarım ürünlerinde olduğu gibi şeker fiyatlarını yukarı çeken unsurlar arasında yer aldığını belirtti.

Küresel arzın daralacağına yönelik beklentilerin devam etmesi halinde şeker fiyatlarında yüksek seyrin korunabileceği değerlendiriliyor.

Dondurma seçiminde dikkat etmeniz gereken 4 önemli nokta

Yaz aylarında serinletici etkisi nedeniyle çocuklardan yetişkinlere kadar birçok kişinin tercih ettiği dondurma, içeriğine göre oldukça farklı besin değerlerine sahip olabiliyor.

Memorial Kayseri Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Uzman Diyetisyen Betül Merd, dondurmanın “soğuk olduğu için hafif” olduğu düşüncesinin her zaman doğru olmadığını belirterek, tüketimde ürünün içeriği, porsiyonu ve tüketim sıklığının önemli olduğunu ifade etti.

Glikoz ve fruktoz şurubuna dikkat

Dondurmayı doğrudan “sağlıklı” ya da “sağlıksız” olarak değerlendirmek yerine içeriğine bakılması gerektiğini belirten Merd, süt, yoğurt veya krema gibi süt ürünlerinden üretilen; gerçek meyve, kakao ve kuruyemiş içeren ürünlerle yoğun miktarda şeker, glikoz veya fruktoz şurubu, bitkisel yağ, aroma verici ve katkı maddesi içeren ürünlerin aynı besin değerine sahip olmadığını söyledi.

Özellikle marketlerde satılan ürünlerde “dondurma”, “sütlü buz” veya “bitkisel yağlı ürün” gibi ifadeler arasındaki farkların dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Merd, tüketicilerin yalnızca ambalajın ön yüzüne değil, içindekiler listesi ve besin değerleri tablosuna da bakması gerektiğini kaydetti.

Doğal yöntemlerle yapılan dondurma tercih edilebilir

Doğru porsiyon ve tüketim sıklığına dikkat edildiğinde dondurmanın dengeli beslenme düzeni içerisinde yer alabileceğini belirten Merd, özellikle sade ve sütlü dondurmaların şerbetli ve yoğun şeker içeren tatlılara alternatif olabileceğini söyledi.

Bir top dondurmanın kalorisinin kullanılan süt, krema, şeker, çikolata, kuruyemiş ve diğer malzemelere göre değişebileceğini belirten Merd, bu nedenle her dondurma için sabit bir kalori değeri vermenin doğru olmadığını ifade etti.

“Suya tuttum, erimedi” videoları yanıltıcı olabilir

Sosyal medyada bazı dondurmaların su altında kolayca erimediğini gösteren videoların sıkça gündeme geldiğini belirten Merd, dondurmanın geç erimesinin tek başına ürünün sağlıksız olduğunu göstermediğini söyledi.

Dondurmanın erime hızında yağ miktarı, süt proteinleri, şeker, kuru maddeler, emülgatörler, stabilizatörler, hava miktarı, üretim teknolojisi ve saklama koşullarının etkili olduğunu belirtti.

Reklamına değil etiketine bakın

Bazı endüstriyel dondurmalarda ürünün yapısını ve dokusunu korumak amacıyla stabilizatör ve emülgatörler kullanıldığını ifade eden Merd, bu maddelerin mevzuata uygun miktarlarda kullanıldığında gıda üretiminde izin verilen bileşenler olduğunu söyledi.

Bu nedenle yalnızca ürünün geç erimesinden yola çıkarak sağlıksız olduğu sonucuna varılmasının bilimsel açıdan doğru olmadığını kaydetti.

Dondurma alırken 4 noktaya dikkat

Uzman Diyetisyen Betül Merd, dondurma seçiminde şu dört noktaya dikkat edilmesini önerdi:

  1. İçindekiler listesi: Listenin başında şeker veya şeker içeren bileşenler bulunuyorsa ürün yüksek miktarda ilave şeker içeriyor olabilir.
  2. Yağ kaynağı: Süt yağı ile farklı bitkisel yağların kullanılması ürünün besin profilini değiştirebilir.
  3. Şeker miktarı: “Şekersiz”, “fit”, “light” veya “meyveli” ifadeleri ürünün otomatik olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Besin değerleri tablosundaki şeker ve enerji miktarı incelenmeli.
  4. Porsiyon: Özellikle kutulu ürünlerde ambalajın tamamı tek porsiyon olarak değerlendirilmemeli. Etikette belirtilen porsiyon miktarına dikkat edilmeli.

“Meyveli” yazması gerçek meyve olduğu anlamına gelmeyebilir

Ambalaj üzerinde “çilekli”, “orman meyveli” veya “mango aromalı” gibi ifadelerin bulunmasının ürünün mutlaka yüksek miktarda gerçek meyve içerdiği anlamına gelmediğini belirten Merd, bazı ürünlerde gerçek meyve yerine aroma veya meyve preparatları kullanılabileceğini söyledi.

Merd, daha kısa ve anlaşılır içindekiler listesine sahip, süt ürünü içeren, ilave şeker miktarı daha düşük ve porsiyon kontrolü yapılabilen ürünlerin tercih edilebileceğini ifade etti.

Evde yoğurt veya süt ile meyve kullanılarak ve ilave şeker miktarı kontrol edilerek hazırlanan dondurmaların da hem çocuklar hem yetişkinler için alternatif oluşturabileceğini kaydetti.

Dişler için tehlikeli ikili: Asit ve şeker çürük riskini artırıyor

Şekerli besinler, yapışkan atıştırmalıklar ve asitli içecekler, diş sağlığını tehdit eden en önemli beslenme alışkanlıkları arasında yer alıyor. Uzmanlar, özellikle şeker ve asidin birlikte tüketilmesinin diş minesini zayıflatarak çürük ve mine erozyonu riskini artırdığı konusunda uyarıyor.

Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Restoratif Diş Tedavisi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Rabia Yıldırım, şeker ve asit içeren yiyeceklerin diş minesi üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Yapışkan gıdalar diş yüzeyinde uzun süre kalıyor

Yüksek oranda ilave şeker içeren yapışkan gıdaların diş yüzeylerine ve diş aralarına tutunarak uzun süre temizlenmeden kalabildiğini belirten Yıldırım, bu durumun ağızdaki bakterilere asit üretmek için daha fazla zaman tanıdığını söyledi.

Şekerin ağız bakterileri tarafından fermente edilmesiyle asit oluştuğunu ifade eden Yıldırım, ağız içindeki pH seviyesinin düşmesiyle diş minesinde mineral kaybının başladığını kaydetti.

Özellikle karamel, lokum, şekerleme, kuru meyve ve benzeri yapışkan atıştırmalıkların diş yüzeyinde uzun süre kalması nedeniyle çürük riskini yükselttiği belirtildi.

Diş çürüğünün ilk aşaması mineral kaybı

Diş minesinin yaklaşık yüzde 96’sının hidroksiapatit adı verilen kalsiyum ve fosfat içerikli minerallerden oluştuğunu aktaran Yıldırım, asidik ortamın bu minerallerin çözünmesine yol açtığını söyledi.

“Demineralizasyon” olarak adlandırılan bu süreç, diş çürüğünün başlangıç aşamasını oluşturuyor. Ağız içindeki pH seviyesi yaklaşık 5,5’in altına düştüğünde mine yüzeyindeki mineraller çözünmeye başlıyor.

Asit saldırılarının tekrarlanması halinde diş minesi gözenekli bir yapıya dönüşebiliyor. İlk aşamada beyaz lekeler ve hassasiyetle kendisini gösteren sorun, ilerleyen dönemde koyu renkli ve derin çürüklere dönüşebiliyor.

Şekerin miktarından çok tüketim sıklığı önemli

Diş çürüğü açısından gün içinde tüketilen toplam şeker miktarından çok, şekerli gıdaların kaç kez tüketildiğinin önemli olduğunu belirten Yıldırım, sık aralıklarla yapılan tüketimin ağız pH’ını tekrar tekrar kritik seviyenin altına düşürdüğünü ifade etti.

Aynı miktarda şekerin tek seferde tüketilmesiyle gün içine yayılarak birçok kez tüketilmesi arasında önemli bir risk farkı bulunduğunu anlatan Yıldırım, şöyle konuştu:

“Gün içinde sık aralıklarla şeker tüketildiğinde dişler daha fazla asit saldırısına maruz kalır. Tükürüğün diş minesini yeniden onarması için yeterli zaman kalmaz. Bu nedenle mineral kaybı uzar ve çürük oluşma riski artar.”

Erken dönemdeki mineral kaybı geri döndürülebiliyor

Asit saldırısının sona ermesinin ardından tükürüğün doğal onarım mekanizmasının devreye girdiğini belirten Yıldırım, tükürükte bulunan kalsiyum, fosfat ve florür iyonlarının zayıflayan diş minesine yeniden kazandırılabildiğini söyledi.

“Remineralizasyon” adı verilen bu süreç sayesinde erken dönemdeki mineral kaybının geri döndürülebileceğini vurgulayan Yıldırım, ancak sık şeker tüketimi ve yetersiz ağız bakımının dengeyi bozduğunu ifade etti.

Mineral kaybının doğal onarım hızından fazla olması durumunda diş minesindeki hasarın kalıcı hale geldiğini belirten Yıldırım, oluşan çürüklerin diş hekimi tarafından tedavi edilmesi gerektiğini kaydetti.

Asit mineyi zayıflatıyor, şeker hasarı büyütüyor

Şekerli ve asitli gıdaların birlikte tüketilmesinin dişler üzerindeki zararı artırdığına dikkat çeken Yıldırım, asidin diş minesini doğrudan zayıflattığını, şekerin ise bakteriler tarafından parçalanarak ilave asit oluşmasına neden olduğunu söyledi.

Tükürüğün ağızdaki asidi etkisiz hale getirmeye ve diş minesine mineral kazandırmaya çalıştığını belirten Yıldırım, hem dışarıdan alınan asit hem de şeker nedeniyle üretilen asit bulunduğunda ağız pH’ının normale dönmesinin uzun sürebildiğini kaydetti.

Bu süreçte diş minesinin saatlerce savunmasız kalabileceğini ifade eden Yıldırım; kola, gazoz, enerji içecekleri, aromalı soğuk çaylar ve şekerli meyve sularının yüksek risk taşıdığını belirtti.

Asitli gıdalardan sonra dişler hemen fırçalanmamalı

Asitli ve şekerli gıdaların tüketilmesinin hemen ardından dişlerin fırçalanmasının mine kaybını artırabileceği uyarısında bulunan Yıldırım, fırçalama için 30 ila 60 dakika beklenmesini önerdi.

Bu süre içinde ağzın suyla çalkalanabileceğini ve şekersiz sakız çiğnenerek tükürük akışının artırılabileceğini belirten Yıldırım, şu tavsiyelerde bulundu:

  • Şekerli atıştırmalıklar gün içine yayılmamalı.
  • Asitli içeceklerin tüketim sıklığı azaltılmalı.
  • Tüketimin ardından ağız suyla çalkalanmalı.
  • Dişleri fırçalamak için 30 ila 60 dakika beklenmeli.
  • Düzenli diş hekimi kontrolleri ihmal edilmemeli.

“Şekersiz” ifadesi diş dostu olduğu anlamına gelmiyor

Bir ürünün ambalajında “şekersiz” yazmasının veya tadının tatlı olmamasının dişler açısından güvenli olduğu anlamına gelmediğini belirten Yıldırım, sıfır şekerli gazlı içeceklerin de içerdikleri asit nedeniyle diş minesine zarar verebileceğini söyledi.

Limon, sirke, turşu, meyveli ve aromalı maden sularının doğrudan asit içeren ürünler arasında bulunduğunu aktaran Yıldırım; cips, kraker, bisküvi, beyaz ekmek ve lavaş gibi nişasta içeriği yüksek gıdaların da ağızda şekere dönüşerek çürük riskini artırabileceğini kaydetti.

Yıldırım, “Diş minesinin en büyük düşmanlarından biri şekerse, diğeri de asittir.” diyerek tüketim sıklığının azaltılması ve ağız bakımına özen gösterilmesi gerektiğini vurguladı.

Yaz döneminde şeker tüketimi artıyor, diş çürüğü riski yükseliyor

Yaz aylarının yaklaşmasıyla birlikte serinletici gıda ve içecek tüketimi artarken, özellikle çocuklarda milkshake, gazlı içecekler, bubble tea ve hazır meyve suları gibi şekerli ürünlere olan ilgi dikkat çekiyor.

Yüksek şeker ve asit içeriğine sahip bu ürünler, ağız ve diş sağlığını olumsuz etkileyerek diş çürüğü riskini artırıyor. Uzmanlar, sık atıştırmalık tüketimi ve şekerli içeceklerin diş minesini zayıflattığını, çürük aktivitesini artırdığını belirtiyor.

Çocuk Diş Hekimi Dt. Nurgül Demir, yaz aylarında değişen beslenme alışkanlıklarının diş sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, özellikle gizli şeker kaynaklarının sanılandan daha büyük risk oluşturduğunu söyledi.

“Gizli şeker kaynakları çürük riskini artırıyor”

Şekerin ağız içi pH dengesini bozarak çürük yapıcı bakterilerin çoğalmasına zemin hazırladığını ifade eden Dt. Nurgül Demir, “Çocuklarda küçük yaşlardan itibaren yaygın olarak görülen diş çürüklerinin en önemli nedenlerinden biri şeker tüketimidir. Meyveli gazlı içecekler, kutu meyve suları, enerji içecekleri ve hazır kahveler yüksek oranda şeker içerir. Bu ürünlerin sık tüketimi çürük riskini ciddi şekilde artırır. Özellikle şeker içeren gazlı içeceklerin asidik yapısı, diş minesine doğrudan zarar verebilir” dedi.

“Su, süt ve ayran en güvenli alternatifler”

Sağlıklı içecek tercihlerinin önemine değinen Demir, su, süt ve ayranın çocuklar için en doğru seçenekler olduğunu vurguladı.

Demir, “Süt ve süt ürünleri kalsiyum içeriği sayesinde diş ve kemik sağlığı açısından koruyucudur. Ancak aromalı ve şekerli süt ürünleri yerine doğal ve katkısız süt tercih edilmelidir. Ayran ise hem sağlıklı hem de besleyici değeri olan bir alternatiftir. Meyveli içecekler tüketilecekse, taze meyvelerle evde hazırlanması daha doğru olacaktır” ifadelerini kullandı.

“Doğal olan her zaman sınırsız tüketim anlamına gelmez”

Doğal tatlandırıcılarla hazırlanan içeceklerin de ölçülü tüketilmesi gerektiğini belirten Dt. Demir, meyve ve doğal şeker içeren besinlerin aşırı tüketiminin de diş sağlığı için risk oluşturabileceğini söyledi.

Demir, “Bal, hurma, kuru meyveler gibi doğal tatlandırıcılar her ne kadar sağlıklı olarak görülse de içerdiği doğal şeker nedeniyle diş çürüğü riskini tamamen ortadan kaldırmaz. Bu nedenle tüketim sonrası su ile ağzın çalkalanması ve ağız hijyeni rutinlerine dikkat edilmesi oldukça önemlidir” dedi.

“Dondurma yasak değil, doğru seçim önemli”

Dondurmanın tamamen yasaklanması gereken bir gıda olmadığını belirten Dt. Nurgül Demir, ideal koşullarda üretilen dondurmaların kontrollü tüketildiğinde besleyici özellikler taşıyabileceğini kaydetti.

Demir, “Doğal içeriklerle ve soğuk zinciri korunarak üretilmiş dondurmalar kalsiyum, protein ve bazı vitaminler açısından zengindir. Ancak burada önemli olan tüketim miktarı ve ürünün içeriğidir. Ölçülü tüketim ve doğru ürün seçimi ile dondurma yaz aylarında diş sağlığının korunmasında rol oynayabilir, çocukların da severek destekleyeceği alternatiflerle katkı maddesi ve rafine şeker içeren atıştırmalıklardan uzak durmaları sağlanabilir” diye konuştu.

Uzmanlar, özellikle yaz tatili döneminde çocukların şekerli ve asitli içecek tüketiminin kontrol altında tutulması gerektiğini vurguluyor. Düzenli diş fırçalama alışkanlığının ise diş çürüklerine karşı en önemli koruyucu unsurlar arasında yer aldığı belirtiliyor.