Başkan Kılca Ankara’da Karatay’ın şehircilik modelini anlattı

Karatay Belediye Başkanı Hasan Kılca, Ankara’da düzenlenen 11. Kent Araştırmaları Kongresi’nde ilçenin dirençli şehircilik anlayışını ve sürdürülebilir kalkınma projelerini anlattı.

Kent Araştırmaları Enstitüsü tarafından Ankara’da düzenlenen 11. Kent Araştırmaları Kongresi, “İklim Değişikliğine Dirençli Kentler” temasıyla akademisyenleri, yerel yöneticileri, şehir plancılarını ve uzman isimleri bir araya getirdi. Kongrede iklim değişikliği, afetlere hazırlık, su yönetimi, sürdürülebilir enerji ve dirençli şehircilik konuları ele alındı.

Kongrede konuşan Karatay Belediye Başkanı Hasan Kılca, ilçenin sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda yürütülen projeleri katılımcılarla paylaşarak bilimsel veriye dayalı planlamanın ve güçlü yerel yönetimlerin önemine dikkat çekti.

“İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ARTIK UZAK BİR GELECEĞİN SORUNU DEĞİL”

Konuşmasında Konya Havzası’nda yaşanan kuraklık, yeraltı su kaynaklarının azalması ve obruk oluşumlarına dikkat çeken Başkan Hasan Kılca, iklim değişikliğiyle mücadelenin yerel yönetimler açısından stratejik önem taşıdığını belirtti.

Başkan Kılca, “İklim değişikliği artık uzak bir geleceğe ait soyut bir senaryo değildir. Konya Havzası’nda bizzat şahit olduğumuz kuraklık, yeraltı su kaynaklarının çekilmesi ve obruk oluşumları, bu krizin yerelde ne kadar stratejik olarak ele alınması gerektiğini bizlere göstermektedir” dedi.

İklim risklerinin şehirlerin idari sınırlarını aşan ortak bir mesele olduğunu vurgulayan Kılca, dirençli kent yaklaşımını bilimsel veriler, yerel eylem planları ve devletin bütüncül politikaları doğrultusunda yürüttüklerini ifade etti.

“KARATAY’IN ÇALIŞMALARI ULUSLARARASI ALANDA TAKDİR GÖRÜYOR”

Karatay Belediyesi’nin sürdürülebilir kalkınma ve çevre politikaları alanındaki çalışmalarına değinen Başkan Kılca, 2021 yılında Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında Gönüllü Yerel Değerlendirme (VLR) Raporu’nu Türkçe ve İngilizce hazırlayan Türkiye’deki ilk belediye olduklarını hatırlattı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın destekleriyle Gönüllü Bölgesel Değerlendirme (VSR) Türkiye Çalıştayı’na ev sahipliği yaptıklarını belirten Kılca, Sürdürülebilir Enerji ve İklim Değişikliği Eylem Planı (SECAP) ile ilçenin çevresel hedeflerini ulusal politikalarla bütünleştirdiklerini söyledi.

Avrupa Birliği destekli “Dirençli Karatay” projesi kapsamında iklim değişikliği ve doğal afetlere karşı çalışmalar yürüttüklerini aktaran Başkan Kılca, “Bilimsel veriler, teknolojik imkânlar ve yerel kapasiteyi bir araya getirerek obruklar başta olmak üzere iklim kaynaklı risklerin tespit edilmesi, izlenmesi ve bu risklere karşı hazırlıklı olunması için kapsamlı çalışmalar yürütüyoruz. Amacımız yalnızca bugünün sorunlarına çözüm üretmek değil, Karatay’ı geleceğin belirsizliklerine karşı daha hazırlıklı, güvenli ve dirençli bir ilçe haline getirmektir.” dedi.

Başkan Kılca ayrıca Karatay Belediyesi’nin Kanada’da düzenlenen Dünya Kentsel Ekonomi Forumu’nda Türkiye’de “Öncü Şehir” (Frontrunner City) unvanını alan ilk belediye olduğunu hatırlatarak bu başarının ilçenin sürdürülebilir şehircilik çalışmalarının uluslararası alanda takdir gördüğünü ortaya koyduğunu belirtti.

“FAİZSİZ 24 BİN KONUTLA İNSAN MERKEZLİ BİR ŞEHİRCİLİK MODELİ”

Dirençli şehirlerin yalnızca fiziki yapılardan oluşmadığını, güvenli yaşam alanları ve toplumsal refahla güçlendiğini belirten Başkan Kılca, Karatay Belediyesi’nin yaklaşık 30 yıllık kurumsal tecrübesiyle faizsiz 24 bin konut ürettiğini söyledi.

Başkan Kılca, “Bizim için dirençli kent; sadece fiziki yapılar değil, içinde sosyal refahın ve huzurun yükseldiği yaşam alanlarıdır. Karatay’da yaklaşık 30 yıllık kurumsal tecrübemizle, belediyemiz öncülüğünde kurduğumuz modelle tam faizsiz 24 bin konut ürettik. Bugün bu başarıyı ‘Karatay’dan Dünyaya İnsan Merkezli Konut Modeli’ adıyla uluslararası şehircilik literatürüne kazandırıyoruz.” diye konuştu.

Karatay’da planlı yapılaşma, yatay mimari, dengeli nüfus dağılımı, yeşil alanlar ve sosyal donatıları esas aldıklarını ifade eden Kılca, geleneksel şehir dokusunu koruyarak modern, konforlu ve çevre dostu yaşam alanları oluşturduklarını belirtti.

Kentsel dönüşüm çalışmalarını Yeşil Kuşak parkları, doğa temelli çözümler ve Sıfır Atık altyapısıyla desteklediklerini kaydeden Başkan Kılca, insan merkezli şehircilik modelini mali disiplinden taviz vermeden sürdürdüklerini vurguladı.

“KARATAY, TÜKETTİĞİ ENERJİNİN İKİ KATINI TEMİZ ENERJİDEN ÜRETİYOR”

Karatay Belediyesi’nin mali yapısı ve yenilenebilir enerji yatırımlarına da değinen Başkan Kılca, doğru planlama ve mali disiplin sayesinde belediyeyi tamamen borçsuz bir yapıya kavuşturduklarını söyledi.

Başkan Kılca, “Devletimizin mali disiplin ilkelerini yerelde harfiyen uygulayarak ortaya koyduğumuz ‘Borçsuz Belediyecilik Modeli’ bugün büyük bir örnek teşkil etmektedir. Doğru planlama ve gerçekçi yatırımlar sayesinde belediyemizi tamamen borçsuz bir yapıya kavuşturduk. Bu güçlü ve sürdürülebilir mali yapı sayesinde yeşil dönüşüm yatırımlarımızı çok hızlı hayata geçiriyoruz. Hayata geçirdiğimiz 5. Güneş Enerji Santralimizle, belediye olarak tükettiğimiz toplam enerjinin tam iki katını temiz enerjiden üretiyoruz.” ifadelerini kullandı.

Yenilenebilir enerji yatırımlarıyla çevrenin korunmasına ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasına katkı sağladıklarını belirten Kılca, Karatay’ın bu alanda da yerel yönetimlere örnek olduğunu ifade etti.

 “YEREL YÖNETİMLERİN BAŞARISI TÜRKİYE’NİN COP31 SÜRECİNE GÜÇ KATACAK”

Türkiye’nin ev sahipliği yapmaya hazırlandığı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’e de değinen Başkan Hasan Kılca, yerel yönetimlerin iklim değişikliğiyle mücadelede hayata geçirdiği projelerin Türkiye’nin uluslararası çalışmalarına katkı sağlayacağını belirtti.

Başkan Kılca, “Biz yerel yöneticilerin sahada başarıyla uyguladığı somut projeler, devletimizin COP31’e giden süreçte uluslararası arenada elini güçlendirecek en büyük gurur vesileleridir. Bugün burada ortaya koyduğumuz yerel deneyimlerin akademik bilgiyle birleşmesi, ülkemizin küresel iklim vizyonuna çok güçlü bir omuz verecektir.” dedi.

Kongrenin dirençli şehirlerin oluşturulmasına katkı sunmasını temenni eden Başkan Kılca, organizasyonda emeği geçen Kent Araştırmaları Enstitüsü’ne, akademisyenlere ve tüm paydaşlara teşekkür etti.

Karatay’ın 30 yıllık faizsiz konut modeli kitaplaşıyor

Karatay Belediyesi’nin uzun yıllara dayanan konut üretimi ve şehircilik tecrübesinin kayıt altına alınması amacıyla yeni bir çalışma başlatıldı.

“Karatay’dan Dünyaya İnsan Merkezli Konut Modeli” adıyla hazırlanacak kitabın basım ve dağıtım sürecine ilişkin Karatay Belediyesi ile kamu yararı statüsüne sahip Mahalli İdareler Derneği arasında Ortak Hizmet Projesi Protokolü imzalandı.

Protokole Karatay Belediye Başkanı Hasan Kılca ile Mahalli İdareler Derneği Başkanı Murat Sancar imza attı.

Hazırlanacak kitapta, Karatay Belediyesi’nin yaklaşık 30 yıldır uyguladığı faizsiz konut modeli başta olmak üzere belediyenin insan odaklı şehircilik anlayışı ve sürdürülebilir kalkınmaya yönelik çalışmaları kapsamlı biçimde ele alınacak.

Karatay Belediyesi, daha önce Kanada’nın Toronto kentinde düzenlenen 7. Urban Economy Forum’da “Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Alanında Türkiye’nin İlk Öncü Şehri” unvanını almıştı. Yeni kitap çalışmasıyla ilçede uygulanan şehircilik modelinin hem ulusal hem de uluslararası düzeyde kayıt altına alınması hedefleniyor.

Faizsiz konut modelinin işleyişi anlatılacak

Kitapta Karatay’da uygulanan faizsiz konut sisteminin oluşumu, işleyişi ve belediye güvencesine dayanan yapısı ayrıntılarıyla aktarılacak.

Çalışmada ayrıca yerel yönetimlerin konut üretiminde üstlenebileceği rol üzerinde durulacak. Belediye öncülüğünde yürütülen konut projelerinin yanı sıra kentsel dönüşüm uygulamaları, güven esasına dayalı konut üretim sistemi, vatandaş odaklı belediyecilik anlayışı, sosyal belediyecilik ve çevre odaklı projeler de kitabın ana başlıkları arasında yer alacak.

Karatay Belediyesi’nin konut üretimini yalnızca yapılaşma üzerinden değerlendirmediği, sosyal ve çevresel yatırımlarla birlikte ele aldığı yaklaşım da çalışmada incelenecek.

Bu kapsamda Kafe Karatay projeleri, tematik parklar, Yeşil Kuşak Parkları, Lavanta Bahçesi, Gül Parkı, spor tesisleri, yürüyüş yolları ve çocuk oyun alanları gibi sosyal yaşam yatırımlarına yer verilecek.

Gençlik ve spor alanındaki yatırımların yanı sıra Sıfır Atık, geri dönüşüm, VLR Raporu ve SECAP kapsamında gerçekleştirilen çevre çalışmalarının da konut ve şehircilik politikalarıyla ilişkisi ortaya konulacak.

Belediye, konut üretimi ile sosyal yaşam alanları, yeşil alanlar ve çevre yatırımlarının birlikte planlandığı bu yaklaşımın Karatay’ın gelişiminde önemli rol oynadığını belirtiyor.

Hazırlanacak eserde Karatay’ın nüfus gelişimi, ilçenin yerleşim açısından tercih edilme düzeyi ve gerçekleştirilen şehircilik uygulamalarının ortaya çıkardığı sonuçların da değerlendirilmesi planlanıyor.

Yerel yönetimler ve akademisyenler için kaynak olması hedefleniyor

“Karatay’dan Dünyaya İnsan Merkezli Konut Modeli” adlı çalışmanın yerel yönetimler, akademisyenler, araştırmacılar ve şehircilik alanında çalışma yapan uzmanlar için başvuru kaynağı niteliği taşıması hedefleniyor.

Kitapla birlikte Karatay Belediyesi’nin yaklaşık 30 yıllık konut üretim tecrübesi kayıt altına alınırken, faizsiz konut modeli ile insan merkezli şehircilik yaklaşımının farklı yerel yönetimlere aktarılabilecek yönlerinin de ortaya konulması amaçlanıyor.

Kılca: “Geliştirdiğimiz modeli dünyayla paylaşacağız”

Karatay Belediye Başkanı Hasan Kılca, kitabın ilçenin yıllar içinde oluşturduğu şehircilik tecrübesini gelecek yıllara taşıyacağını söyledi.

Kılca, Karatay’da gerçekleştirilen yatırımların yalnızca konut üretimiyle sınırlı tutulmadığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Karatay’da her yatırımımızın merkezine insanı koyduk. Güvenli ve erişilebilir konut üretimini sosyal yaşam alanları, gençlik ve spor yatırımları, yeşil alanlar ve çevre çalışmalarıyla birlikte planladık. Böylece yalnızca konut üretmedik; insanların huzurla yaşayabileceği mahalleler oluşturduk.

Bugün Karatay’ın Konya’nın en fazla tercih edilen ve nüfusu en hızlı artan merkez ilçelerinden biri haline gelmesi, ortaya koyduğumuz anlayışın en somut sonucudur. Toronto’da ‘Türkiye’nin İlk Öncü Şehri’ unvanıyla uluslararası düzeyde takdir gören bu modeli, ‘Karatay’dan Dünyaya İnsan Merkezli Konut Modeli’ kitabıyla kalıcı hale getiriyoruz. Bu eserle, edindiğimiz tecrübeyi paylaşarak yerel yönetimlere katkı sunmayı hedefliyoruz.”

Konya’da Yeni İmar Yönetmeliği Yürürlüğe Girdi

Konya Büyükşehir Belediyesi’nin uzun süredir üzerinde çalıştığı Yeni İmar Yönetmeliği, 17 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Belediye tarafından yapılan duyuruda, düzenlemenin şehircilik anlayışında daha şeffaf, planlı ve sürdürülebilir bir dönemin kapısını araladığı vurgulandı.

Yeni yönetmelikle birlikte imar süreçlerinde daha açık ve anlaşılır bir sistemin hayata geçirildiği belirtilirken, özellikle parselasyon ve yapılaşma şartlarında kapsamlı değişikliklere gidildi. Bu düzenlemelerle hem yatırımcılar hem de vatandaşlar açısından belirsizliklerin azaltılması hedefleniyor.

Öne çıkan başlıklardan biri de teknik uygulamalara getirilen netlik oldu. Kot ve tesviye işlemlerinde yaşanan farklı uygulamaların önüne geçilmesi amacıyla standartlar belirlenirken, bu adımın sahadaki uygulama birliğini güçlendireceği ifade ediliyor.

Ulaşım ve günlük yaşamı doğrudan etkileyen otopark ve rampa düzenlemeleri de güncellendi. Yeni kurallarla birlikte özellikle yoğun yapılaşmanın olduğu bölgelerde otopark sorununa çözüm üretilmesi ve erişimin kolaylaştırılması amaçlanıyor.

Şehir estetiğini korumaya yönelik hükümler ise yönetmeliğin dikkat çeken bir diğer yönü. Yapıların mimari uyumu, çevresel bütünlük ve kentsel görünümün korunması gibi unsurlar daha güçlü şekilde düzenleme altına alındı. Bu yaklaşımın Konya’nın kimliğini koruyarak gelişmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Ayrıca erişilebilirlik konusunda atılan adımlar da yönetmeliğin önemli başlıkları arasında yer alıyor. Engelli bireyler başta olmak üzere tüm vatandaşların kentsel alanlara daha rahat ulaşabilmesi için yeni standartlar getirildi.

Tüm bu düzenlemelerle birlikte Konya’da daha planlı, daha nitelikli ve sürdürülebilir bir yapılaşma modeline geçilmesi hedefleniyor. Büyükşehir Belediyesi, yeni imar yönetmeliğinin hem şehir estetiğine hem de yaşam kalitesine uzun vadeli katkılar sağlayacağını belirtiyor.

Konya’da İmam Hatip Lisesi önündeki 8 bina yıkıldı

Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından, Konya İmam Hatip Lisesi’nin önünde yer alan ve şehirde “5 Yol” olarak bilinen bölgede yürütülen kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında 8 binanın yıkımı tamamlandı.

Belediyeden yapılan açıklamaya göre, Ankara Caddesi ile Sultan Veled Caddesi arasında, Merkez İmam Hatip Lisesi karşısında bulunan alanda toplam 8 bina ve 50 bağımsız bölüm kamulaştırılarak yıkıldı. Bölgede moloz kaldırma çalışmalarının sürdüğü bildirildi.

Açıklamada ifadesine yer verilen Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay, şehir merkezinde planlı dönüşüm adımlarını atmaya kararlılıkla devam ettiklerini belirtti.

Altay, “Konya’mızın önemli güzergahlarından biri olan, Merkez İmam Hatip Lisesi karşısında 8 binada hemşehrilerimizle anlaşarak başlattığımız kamulaştırma çalışmaları sonrası bölgede yıkım işlemlerini gerçekleştirdik. Hedefimiz, bölgeyi daha düzenli, güvenli ve estetik bir görünüme kavuşturmak. Bu konuda destek veren tüm hemşerilerime teşekkür ediyorum.” ifadelerini kullandı.

Kentlerde doğayla iç içe mimari yeni yaşam modelini öne çıkarıyor

Kentlerde artan yapılaşma ve yoğun yaşam temposu, insanların doğayla kurduğu ilişkiyi her geçen gün daha da zayıflatıyor. Bu tablo, mimarlık ve şehir planlamasında doğayı yeniden gündelik hayatın bir parçası haline getiren yeni bir yaklaşımı öne çıkarıyor.

Uzmanlara göre doğayla ilişki kurabilen yapılar, şehirlerin daha yaşanabilir hale gelmesinde önemli rol oynuyor. İç avlular, teras bahçeleri, cephelerle bütünleşen dikey peyzajlar ve yapı ile açık alan arasında daha geçirgen ilişkiler kuran tasarımlar, kent içinde küçük ama etkili yeşil alanlar oluşturuyor.

Bu yaklaşımda doğa, yalnızca estetik bir unsur olarak değil, yaşam deneyiminin doğal bir parçası olarak ele alınıyor. Yeni nesil projelerde kullanılan bu mekânsal kurguların, bireylerin hem fiziksel hem de psikolojik açıdan daha dengeli bir yaşam kurmasına katkı sunduğu ifade ediliyor.

Türk Serbest Mimarlar Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve Aura Design Studio Kurucu Mimarı Filiz Cingi Yurdakul da şehir yaşamında doğayla temasın giderek daha önemli hale geldiğini belirtti. Yurdakul, artık insanların sadece işlevsel mekanlar değil, aynı zamanda gün içinde nefes alabilecekleri ve doğayla ilişki kurabilecekleri alanlar talep ettiğini söyledi.

Yurdakul, bu nedenle mimari projelerde iç avluların, teras bahçelerinin ve iyi kurgulanmış küçük yeşil alanların daha fazla yer bulduğunu ifade ederek, bazen bir avlunun, bazen bir teras bahçesinin ya da yapı içine yerleştirilen küçük bir peyzaj alanının şehir hayatının yoğunluğu içinde önemli bir denge unsuru oluşturduğunu dile getirdi.

Projelerinde doğayı tasarımın merkezine aldıklarını belirten Yurdakul, iç bahçeler, teraslar ve avluları yalnızca bir peyzaj öğesi olarak değil; yapının ölçeği, dolaşımı ve kullanım senaryolarıyla bütünleşen mekânsal odaklar şeklinde kurguladıklarını söyledi. Böylece doğanın projeye sonradan eklenen bir unsur değil, yapının mekânsal organizasyonunu şekillendiren temel bileşenlerden biri haline geldiğini vurguladı.

Uzmanlara göre yeni nesil mimari anlayışta doğa, dekoratif bir detay olmaktan çıkıp tasarımın ana parçalarından biri haline geliyor. Gün ışığını iyi kullanan, açık alanlarla güçlü ilişki kuran ve kullanıcıların doğayla temas edebildiği mekanların, geleceğin şehirlerinde daha fazla önem kazanacağı belirtiliyor.

Aura Design Studio’nun da mimarlık, bilim ve sanatın kesişiminde yenilikçi çözümler geliştiren disiplinler arası bir tasarım stüdyosu olarak, çevresel duyarlılığı ve kullanıcı deneyimini merkeze alan projeler ürettiği ifade ediliyor. Stüdyo, doğadan ilham alan, insana dokunan ve zamana karşı dirençli bir mimarlık dili geliştirmeyi hedefliyor.

Bugün Açıklanan Verilerle Konya’nın Demografik Fotoğrafı ve Türkiye’de “İlk 10”lar

Konya, 2025’in sonunda Türkiye’nin demografik haritasında “büyük şehir” hanesine kesin biçimde yazılıyor: 2.343.409 nüfusla ülkenin 6’ncı büyük ili. Ne var ki aynı Konya, nüfus yoğunluğunda 59 kişi/km² ile Türkiye ortalamasının (112) belirgin biçimde altında; yani büyüklüğünü “sıkışarak” değil, geniş coğrafyaya yayılarak taşıyor. Bu çelişkili tablo, bir yandan altyapı ve hizmet sunumunu mekâna yayarken, diğer yandan kent merkezlerinde yoğunlaşan baskıyı daha görünür kılıyor.

Veriler, Konya’nın son bir yılda 13.385 kişi artarak büyüdüğünü; artış hızının 5,73‰ ile Türkiye ortalamasını aştığını gösteriyor. Ancak asıl hikâye, sadece “kaç kişi arttı” sorusunda değil; nüfusun nerede toplandığı, kimlerin kaldığı, kimlerin gittiği ve kente kimlerin geldiği sorularında saklı. Çünkü Konya’da nüfusun %61,8’i üç merkez ilçede (Selçuklu–Karatay–Meram) yaşıyor; buna karşılık kütük–ikamet karşılaştırması, Konya’nın vatandaşlık bazında –387.508 kişilik bir farkla “kütükte büyük, ikamette ekside” bir yapıya işaret ettiğini ortaya koyuyor.

Bu dosya, Konya’yı tek bir rakamla anlatmaya çalışan kolaycı okumaların ötesine geçmeyi amaçlıyor. Konya’nın Türkiye içindeki yerini; nüfus liginde sırası, yoğunluk gerçeği, ilçeler arası büyüme farkları, yabancı nüfusun ölçeği (Konya’da 28.435 kişi), yaş yapısı, hane büyüklüğü ve medeni durum göstergeleriyle birlikte ele alıyor. Kısacası, Konya’nın “büyüyen şehir” oluşunu, büyümenin niteliği üzerinden tartışmaya açıyor.

Okuyacağınız sayfalarda temel soru şu: Konya, 2025’e girerken yalnızca büyüyor mu, yoksa aynı anda merkezde yoğunlaşıp çevreye yayılıyor, bir yandan diaspora üretirken bir yandan çevresinden nüfus çekiyor, genç nüfusu korurken yaşlanan nüfusa da hazırlanmak zorunda mı kalıyor? Bu dosya, yanıtı rakamlarla arıyor; rakamların anlattığı hikâyeyi ise sahadaki sosyal ve ekonomik gerçeklikle buluşturmayı hedefliyor.

Toplam nüfus tabloları Türkiye’de ikamet eden toplam nüfusu verir (yabancılar dahil): 2025’te 86.092.168.

“İkamet edilen ile göre nüfus kütüğüne kayıtlı olunan il” matrisi ise Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını kapsar (yabancılar hariç): 2025’te 84.572.653. Bu iki toplam arasındaki fark, dosyalarda ayrıca görülen yabancı nüfusa (2025’te 1.519.515) denk gelir.

  1. Büyüklük–yoğunluk ikilemi: Konya büyük; fakat seyrek. Hizmet maliyetleri mekânsal olarak yayılıyor.
  2. Merkez baskısı: Selçuklu–Karatay–Meram’da konut, ulaşım ve sosyal donatı ihtiyacı artıyor.
  3. Diaspora gerçeği: Konyalılar metropollerde; kentle bağın korunması (yatırım, geri dönüş) kritik.
  4. Gençlik + yaşlanma: Eğitim ve bakım ekonomisi aynı anda planlanmalı.
  5. Yabancı entegrasyonu: Sayı artıyor; yerel uyum politikaları önem kazanıyor.

1) Konya’nın nüfus büyüklüğü: Türkiye’nin “büyük iller liginde” yeri

2025’te Konya’nın nüfusu 2.343.409. Bu değerle Konya:

  • Türkiye’de sırada
  • Türkiye nüfusunun %2,72’sini oluşturuyor.

2025 nüfusunda Türkiye ilk 10 il

Sıra İl Değer
1 İstanbul 15.754.053 kişi
2 Ankara 5.910.320 kişi
3 İzmir 4.504.185 kişi
4 Bursa 3.263.011 kişi
5 Antalya 2.777.677 kişi
6 Konya 2.343.409 kişi
7 Adana 2.283.609 kişi
8 Şanlıurfa 2.255.242 kişi
9 Gaziantep 2.193.363 kişi
10 Kocaeli 2.164.134 kişi

Konya yorumu: İlk 10’un içinde; üstelik ilk 6’da. Bu, Konya’yı yalnızca bir “bölge ili” değil, ülke ölçeğinde planlama (altyapı, eğitim, sağlık, işgücü) gerektiren bir metropol hinterlandı olarak da konumlandırıyor.

2) Uzun dönem nüfus artışı: Konya büyüyor ama hız liginde en üstte değil

2.1. 2000–2025 mutlak artış: Konya 11. sırada

Konya, 2000’den 2025’e nüfusunu 507.422 kişi artırdı. Bu artışla mutlak artışta 11. sırada (ilk 10’un hemen dışında).

2000–2025 döneminde nüfusu en çok artan ilk 10 il (mutlak)

Sıra İl Değer
1 İstanbul 4.677.213 kişi
2 Ankara 2.021.121 kişi
3 Antalya 1.347.138 kişi
4 Bursa 1.112.440 kişi
5 İzmir 1.072.981 kişi
6 Şanlıurfa 1.008.047 kişi
7 Kocaeli 969.118 kişi
8 Gaziantep 929.598 kişi
9 Tekirdağ 630.629 kişi
10 Diyarbakır 534.606 kişi

Konya: +507.422 (11. sıra)

2.2. 2000–2025 artış oranı: Konya %27,6 ile 25. sırada

Konya’nın 2000–2025 artış oranı %27,6. Türkiye toplam artışı aynı dönemde yaklaşık %33 düzeyinde. Yani Konya büyüyor, fakat artış oranı ülke ortalamasının biraz altında.

2000–2025 döneminde nüfusu en hızlı artan ilk 10 il (yüzde)

Sıra İl Değer
1 Yalova 115,0 %
2 Tekirdağ 109,1 %
3 Antalya 94,2 %
4 Kocaeli 81,3 %
5 Şanlıurfa 80,1 %
6 Gaziantep 71,9 %
7 Muğla 65,7 %
8 Batman 62,1 %
9 Şırnak 58,2 %
10 Ankara 52,0 %

Konya: %27,6 (25. sıra)

Konya yorumu: Konya’nın büyümesi “patlayıcı” değil; daha çok istikrarlı ve kademeli bir artış çizgisi var. Bu tablo, kentsel yayılmanın baskısını azaltabilir; ancak göç dinamikleri ve yaş yapısı dikkate alınmadan “rahatlama” yorumu da yapılmamalı (aşağıda kütük–ikamet farkı bunun ana ipucunu veriyor).

3) 2024–2025’te ne oldu? Artış hızı ve net eklenen nüfus

3.1. Bir yılda net eklenen nüfus (mutlak): Konya 12. sırada

Konya’nın 2024’ten 2025’e nüfus artışı: +13.385 kişi (12. sıra).

2024–2025’te nüfusu en çok artan ilk 10 il (mutlak)

Sıra İl Değer
1 Antalya 55.574 kişi
2 İstanbul 52.451 kişi
3 Ankara 46.271 kişi
4 Kocaeli 31.165 kişi
5 Gaziantep 29.052 kişi
6 Şanlıurfa 28.055 kişi
7 Bursa 24.393 kişi
8 Tekirdağ 21.279 kişi
9 Diyarbakır 18.672 kişi
10 Muğla 17.680 kişi

Konya: +13.385 (12. sıra)

3.2. Yıllık nüfus artış hızı (‰): Konya 24. sırada, Türkiye ortalamasının üzerinde

Konya’nın 2024–2025 yıllık nüfus artış hızı: 5,73‰
Türkiye ortalaması: 4,97‰

2024–2025 yıllık nüfus artış hızı en yüksek ilk 10 il (‰)

Sıra İl Değer
1 Antalya 20,21 ‰
2 Tekirdağ 17,77 ‰
3 Muğla 16,21 ‰
4 Kocaeli 14,53 ‰
5 Gaziantep 13,16 ‰
6 Şanlıurfa 12,46 ‰
7 Batman 12,30 ‰
8 Yalova 12,12 ‰
9 Sakarya 11,60 ‰
10 Adıyaman 11,04 ‰

Konya: 5,73‰ (24. sıra)

Konya yorumu: Konya, son yılda ülke ortalamasının üstünde bir artış hızına sahip; ancak “hız liginde” ilk 10’da değil. Bu, Konya’nın büyümesinin daha çok doğal artış + sınırlı net göç bileşimiyle dengeli seyrettiğini düşündürür; kütük–ikamet verileri bu okumanın yönünü netleştiriyor.

4) Nüfus yoğunluğu: Konya’nın “geniş coğrafya – düşük yoğunluk” gerçeği

Konya’nın 2025 nüfus yoğunluğu: 59,2 kişi/km² (49. sıra).
Türkiye ortalaması: 112,0 kişi/km².

2025 nüfus yoğunluğu en yüksek ilk 10 il (kişi/km²)

Sıra İl Değer
1 İstanbul 2.943,4 kişi/km²
2 Kocaeli 632,5 kişi/km²
3 Yalova 394,9 kişi/km²
4 İzmir 376,3 kişi/km²
5 Gaziantep 329,2 kişi/km²
6 Bursa 314,3 kişi/km²
7 Hatay 283,5 kişi/km²
8 Ankara 237,9 kişi/km²
9 Sakarya 234,2 kişi/km²
10 Tekirdağ 194,3 kişi/km²

Konya yorumu: Konya nüfusta büyük; fakat yoğunlukta orta-alt grupta. Bu iki gerçek aynı anda şunu anlatır: Konya, nüfusunu daha geniş bir mekâna yayarak taşıyor. Ulaşım, kırsal hizmet erişimi, tarım-su yönetimi ve “merkez ilçelerde yoğunlaşan nüfus baskısı” birlikte ele alınmak zorunda.

5) Kent–kır ayrımı: Belde/köy nüfusu ve oranı (idari sınıflama)

Bu başlık, “il-ilçe merkezleri” ile “belde-köy” ayrımına dayanır.

5.1. Belde/köy nüfusu en yüksek ilk 10 il (2025)

Sıra İl Değer
1 Afyonkarahisar 284.162 kişi
2 Çanakkale 217.926 kişi
3 Zonguldak 209.455 kişi
4 Tokat 205.411 kişi
5 Adıyaman 191.262 kişi
6 Muş 189.678 kişi
7 Ağrı 183.050 kişi
8 Şırnak 181.684 kişi
9 Giresun 180.761 kişi
10 Kastamonu 180.662 kişi

5.2. Belde/köy nüfus oranı en yüksek ilk 10 il (2025)

Sıra İl Değer
1 Ardahan 54,81 %
2 Bartın 50,27 %
3 Muş 48,74 %
4 Kars 44,81 %
5 Iğdır 40,44 %
6 Gümüşhane 38,97 %
7 Çanakkale 37,97 %
8 Afyonkarahisar 37,80 %
9 Ağrı 37,24 %
10 Niğde 37,08 %

Konya: Bu tabloda belde/köy nüfusu 0 görünüyor (tablodaki sınıflamada belde/köy ayrı yazılmamış). Yani Konya için “kır yok” değil; idari sınıflamanın kategorileştirme biçimi böyle.

6) Konya’nın iç haritası: İlçeler düzeyinde yoğunlaşma ve büyüme

Konya’da nüfusun önemli kısmı merkez ilçelerde toplanıyor. Selçuklu + Karatay + Meram, Konya nüfusunun %61,8’ini taşıyor.

6.1. Konya’da nüfusu en yüksek ilk 10 ilçe (2025)

Sıra İlçe Toplam
1 Selçuklu 703.449
2 Karatay 395.499
3 Meram 349.685
4 Ereğli 158.010
5 Akşehir 93.613
6 Beyşehir 80.353
7 Çumra 68.803
8 Seydişehir 66.079
9 Ilgın 53.167
10 Karapınar 51.756

6.2. Konya’da yıllık nüfus artış hızı en yüksek ilk 10 ilçe (2024–2025, ‰)

Sıra İlçe YillikArtisHizi
1 Karatay 25,78 ‰
2 Yalıhüyük 15,38 ‰
3 Ereğli 11,18 ‰
4 Beyşehir 9,05 ‰
5 Karapınar 8,38 ‰
6 Meram 4,63 ‰
7 Selçuklu 4,40 ‰
8 Çumra 3,67 ‰
9 Seydişehir 0,18 ‰
10 Kadınhanı -0,51 ‰

Konya yorumu: Merkez ilçeler “ağırlık merkezi” olmayı sürdürürken, ilçe bazında büyüme hızlarında ciddi farklılık var. Bu, konut piyasası, ulaşım talebi, eğitim-sağlık kapasite planlaması gibi başlıklarda “Konya geneli ortalama” ile karar almanın riskini gösteriyor.

Türkiye’nin en kalabalık ilçeleri (2025)

TÜİK verilerine göre 1 milyon eşiğini aşan ilk ilçe Esenyurt. İlk 10 tabloyu büyük ölçüde İstanbul, Ankara ve Gaziantep ilçeleri oluşturuyor.

İlk 10: Esenyurt (İst.), Şahinbey (Gaz.), Çankaya (Ank.), Keçiören (Ank.), Şehitkamil (Gaz.), Osmangazi (Bur.), Küçükçekmece (İst.), Seyhan (Ada.), Pendik (İst.), Ümraniye (İst.).

7) Ortalama hanehalkı büyüklüğü: Konya orta-üst grupta

Konya’nın 2025 ortalama hanehalkı büyüklüğü: 3,17 kişi (24. sıra).
Türkiye ortalaması: 3,08 kişi.

2025’te ortalama hanehalkı büyüklüğü en yüksek ilk 10 il

Sıra İl Değer
1 Şırnak 4,84 kişi
2 Şanlıurfa 4,63 kişi
3 Batman 4,43 kişi
4 Hakkari 4,31 kişi
5 Siirt 4,29 kişi
6 Mardin 4,25 kişi
7 Ağrı 4,23 kişi
8 Van 4,18 kişi
9 Muş 4,11 kişi
10 Diyarbakır 4,09 kişi

Konya yorumu: Konya, Türkiye ortalamasının üzerinde ama “en yüksekler” arasında değil. Hane büyüklüğünün, hem doğurganlık/yaş yapısı hem de göç ve ekonomik koşullarla ilişkili olduğu düşünülürse Konya’nın profili “büyükşehirleşmiş ama aile ölçeğini tamamen küçültmemiş” bir hatta oturuyor.

8) Yaş yapısı: Konya’da çocuk oranı Türkiye’nin üstünde; median yaş biraz daha genç

Konya’da 0–14 yaş %21,38 (Türkiye %20,36), 65+ %11,27 (Türkiye %11,13). Çocuk oranı ulusal ortalamanın üstünde; yaşlı payı ise ortalamaya yakın. Bu tablo eğitim–istihdam ile sağlık–bakım ihtiyaçlarının eşzamanlı büyüdüğüne işaret ediyor.

Konya (2025):

  • 0–14 yaş: 963 kişi, pay %21,38 (24. sıra)
  • 15–64 yaş: 578.347 kişi, pay %67,35
  • 65+ yaş: 099 kişi, pay %11,27 (52. sıra)
  • Median yaş: 33

Türkiye (2025) karşılaştırma:

  • 0–14 payı: %20,36
  • 65+ payı: %11,13
  • Median yaş: 34

8.1. 0–14 yaş oranı en yüksek ilk 10 il (2025)

Sıra İl Değer
1 Şanlıurfa 36,79 %
2 Şırnak 32,90 %
3 Mardin 30,84 %
4 Ağrı 30,35 %
5 Muş 30,16 %
6 Siirt 30,12 %
7 Batman 29,94 %
8 Diyarbakır 29,69 %
9 Bitlis 29,17 %
10 Van 28,84 %

8.2. 65+ yaş oranı en yüksek ilk 10 il (2025)

Sıra İl Değer
1 Sinop 21,66 %
2 Kastamonu 21,08 %
3 Giresun 19,96 %
4 Artvin 19,25 %
5 Çankırı 18,18 %
6 Balıkesir 18,17 %
7 Çanakkale 18,16 %
8 Ordu 17,83 %
9 Bartın 17,62 %
10 Edirne 17,61 %

8.3. Median yaş: en genç ve en yaşlı 10 il (2025)

En genç 10 il (median yaş en düşük):

Sıra İl Değer
1 Şanlıurfa 21 yaş
2 Şırnak 23 yaş
3 Siirt 25 yaş
4 Mardin 25 yaş
5 Ağrı 25 yaş
6 Muş 25 yaş
7 Batman 25 yaş
8 Diyarbakır 26 yaş
9 Bitlis 26 yaş
10 Hakkari 26 yaş

En yaşlı 10 il (median yaş en yüksek):

Sıra İl Değer
1 Sinop 44 yaş
2 Kastamonu 43 yaş
3 Giresun 43 yaş
4 Zonguldak 42 yaş
5 Artvin 42 yaş
6 Balıkesir 42 yaş
7 Çanakkale 42 yaş
8 Ordu 41 yaş
9 Kırklareli 41 yaş
10 Edirne 41 yaş

Konya yorumu: Konya’nın çocuk oranı ulusal ortalamanın üstünde; median yaş ulusal ortalamadan bir yaş daha genç. Bu, Konya’nın “tam yaşlanan iller” kümesinde olmadığını; ancak 65+ payının da ulusal ortalamanın hafif üzerinde olması nedeniyle çifte baskı (hem eğitim çağındaki nüfus hem yaşlı hizmet ihtiyacı) potansiyelini düşündürüyor.

9) Cinsiyet dengesi: Konya kadın ağırlıklı iller tarafında

2025’te Konya’da 100 kadına 98,67 erkek düşüyor (erkek/kadın oranı). Türkiye toplamı 100,06.

Erkek oranı en yüksek ilk 10 il (2025, Erkek/100 Kadın)

Sıra İl Değer
1 Hakkari 109,59 (Erkek/100 Kadın)
2 Tunceli 109,24 (Erkek/100 Kadın)
3 Ardahan 108,60 (Erkek/100 Kadın)
4 Bitlis 107,35 (Erkek/100 Kadın)
5 Şırnak 107,34 (Erkek/100 Kadın)
6 Ağrı 107,15 (Erkek/100 Kadın)
7 Iğdır 106,80 (Erkek/100 Kadın)
8 Kars 105,79 (Erkek/100 Kadın)
9 Tekirdağ 103,91 (Erkek/100 Kadın)
10 Kahramanmaraş 103,89 (Erkek/100 Kadın)

Konya yorumu: Konya, “erkek ağırlıklı iller” arasında değil; tersine kadın ağırlığı belirgin. Bu, yaş yapısı, göç desenleri ve kentleşmenin işgücü kompozisyonu gibi başlıklarda ayrı okumayı hak eder.

10) Medeni durum (15+): Konya’da evlilik payı yüksek, boşanma payı Türkiye ortalamasının altında

Konya (2025, 15+ nüfus üzerinden):

  • Evli: %63,35 (11. sıra; ilk 10’un hemen dışında)
  • Boşanmış: %4,43 (42. sıra)
  • Hiç evlenmedi: %26,47 (49. sıra)
  • Eşi öldü: %5,75 (51. sıra)

Türkiye (2025, 15+):

  • Evli: %60,20
  • Boşanmış: %5,20
  • Hiç evlenmedi: %28,97
  • Eşi öldü: %5,63

Hane ve aile: Orta-üst hane büyüklüğü, evlilik payı yüksek

  • Ortalama hanehalkı: 3,17 (24’üncü; Türkiye 3,08).
  • 15+ evli oranı: %63,35 (11’inci).
  • Boşanmış oranı: %4,43 (Türkiye ortalamasının altında).

10.1. Boşanmış nüfus oranı en yüksek ilk 10 il (2025, 15+)

Sıra İl Değer
1 İzmir 8,37 %
2 Muğla 8,35 %
3 Antalya 7,65 %
4 Aydın 7,06 %
5 Yalova 6,69 %
6 Eskişehir 6,64 %
7 Balıkesir 6,46 %
8 Mersin 6,44 %
9 Tunceli 6,43 %
10 Ankara 6,40 %

10.2. Hiç evlenmemiş oranı en yüksek ilk 10 il (2025, 15+)

Sıra İl Değer
1 Hakkari 44,38 %
2 Şırnak 43,62 %
3 Batman 39,14 %
4 Siirt 39,02 %
5 Mardin 37,33 %
6 Van 36,91 %
7 Diyarbakır 36,79 %
8 Muş 36,67 %
9 Ağrı 36,16 %
10 Bitlis 35,85 %

10.3. Evli oranı en yüksek ilk 10 il (2025, 15+)

Sıra İl Değer
1 Ordu 64,98 %
2 Çorum 64,73 %
3 Çankırı 64,38 %
4 Manisa 64,24 %
5 Afyonkarahisar 64,00 %
6 Kütahya 63,74 %
7 Tekirdağ 63,59 %
8 Kastamonu 63,57 %
9 Uşak 63,54 %
10 Kahramanmaraş 63,50 %

10.4. Eşi ölmüş oranı en yüksek ilk 10 il (2025, 15+)

Sıra İl Değer
1 Kastamonu 9,38 %
2 Sinop 9,28 %
3 Giresun 8,87 %
4 Artvin 8,73 %
5 Edirne 8,58 %
6 Balıkesir 8,45 %
7 Çorum 8,23 %
8 Çanakkale 8,15 %
9 Kırklareli 8,10 %
10 Amasya 8,08 %

Konya yorumu: Konya, evlilik payında yüksek; boşanma payında ülke ortalamasının altında. Bu, “aile yapısının görece güçlü” olduğu bir profile işaret eder; fakat yaşlanma göstergeleriyle birlikte okunduğunda bakım ekonomisi (yaşlı destek ağları) ve hane içi dayanışma gibi başlıklarda da önemli bir veri seti sunar.

11) Yabancı nüfus: Konya sayıda ilk 10’da, oranda orta hatta

Konya’daki yabancı nüfus (2025): 28.435 kişi

  • Yabancı nüfus sayısında sıra (ilk 10 içinde)
  • Toplam nüfusa oranı %1,21 (32. sıra)

Türkiye toplam yabancı nüfus (2025): 1.519.515 kişi (toplam nüfusun %1,76’sı)

11.1. Yabancı nüfus sayısı en yüksek ilk 10 il (2025)

Sıra İl Değer
1 İstanbul 607.276 kişi
2 Antalya 132.302 kişi
3 Ankara 128.633 kişi
4 Bursa 54.705 kişi
5 Mersin 43.315 kişi
6 İzmir 42.962 kişi
7 Konya 28.435 kişi
8 Muğla 26.653 kişi
9 Eskişehir 24.257 kişi
10 Sakarya 24.194 kişi

Yabancı nüfus: Sayıda ilk 10, oranda orta

Konya’daki yabancı nüfus 28.435 ile 7’nci sırada; toplam nüfusa oranı %1,21 (32’nci). Türkiye genelinde yabancı nüfus 1.519.515 (%1,76).

Yabancı nüfusta ilk 10 il (sayı): İstanbul, Antalya, Ankara, Bursa, Mersin, İzmir, Konya, Muğla, Eskişehir, Sakarya.
Oran liderleri: Yalova (%5,91), Antalya (%4,76), Karabük (%4,35).

Türkiye’de yabancı nüfusta ilk 10 vatandaşlık (2025): Türkmenistan, Irak, Afganistan, Almanya, Azerbaycan, İran, Rusya Federasyonu, Suriye, Özbekistan, Mısır.

11.2. Yabancı nüfus oranı en yüksek ilk 10 il (2025, %)

Sıra İl Değer
1 Yalova 5,91 %
2 Antalya 4,76 %
3 Karabük 4,35 %
4 İstanbul 3,85 %
5 Aksaray 3,39 %
6 Kırşehir 3,04 %
7 Eskişehir 2,61 %
8 Bolu 2,47 %
9 Çankırı 2,44 %
10 Muğla 2,42 %

11.3. 2024–2025’te yabancı nüfus artışı en yüksek ilk 10 il (mutlak)

Konya bu listede 6. sırada: +1.722 kişi.

Sıra İl Değer
1 İstanbul 44.470 kişi
2 Antalya 12.199 kişi
3 İzmir 3.411 kişi
4 Kocaeli 2.412 kişi
5 Muğla 1.893 kişi
6 Konya 1.722 kişi
7 Tekirdağ 1.636 kişi
8 Niğde 511 kişi
9 Elazığ 464 kişi
10 Çanakkale 441 kişi

11.4. Türkiye’de yabancı nüfusta ilk 10 vatandaşlık ülkesi (2025)

Sıra Vatandaşlık ülkesi Nüfus
1 Türkmenistan-Turkmenistan 170.411 kişi
2 Irak-Iraq 147.469 kişi
3 Afganistan-Afghanistan 132.707 kişi
4 Almanya-Germany 111.218 kişi
5 Azerbaycan-Azerbaijan 92.830 kişi
6 İran-Iran 91.672 kişi
7 Rusya Federasyonu-Russian Federation 75.914 kişi
8 Suriye-Syria 75.202 kişi
9 Özbekistan-Uzbekistan 64.298 kişi
10 Mısır-Egypt 43.271 kişi

Konya yorumu: Konya yabancı nüfus sayısında ilk 10’da olmasına rağmen oran olarak orta hatta. Bu, yabancı nüfusun Konya’da “ekonomik ve sosyal dokuya eklemlenen ama nüfusun genel kompozisyonunu domine etmeyen” bir büyüklükte olduğunu düşündürür. Ayrıca 2024–2025 artışında ilk 10’a girmesi, Konya’nın bu başlıkta hızlanan bir trend taşıyabileceğine işaret ediyor.

12) İkamet–kütük matrisi: Konya’nın göçle kurduğu çelişkili ilişki (net giden ama yerelde tutunan)

Bu bölüm yalnızca Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için geçerlidir.

Konya (2025, vatandaşlar):

  • Konya’da ikamet eden vatandaş: 314.974
  • Nüfus kütüğüne Konya kayıtlı toplam vatandaş: 702.482
  • Net fark (ikamet – kütük): -387.508
    → Konya, kütük perspektifinden net “göç veren” iller grubunda.

Ayrıca:

  • Konya’da ikamet eden vatandaşların %81,54’ü Konya kütüğüne kayıtlı (Türkiye ortalaması yaklaşık %55,49).
  • Konya kütüğüne kayıtlı olanların %69,85’i Konya’da yaşıyor (geri kalan ~%30 başka illerde).

12.1. Net “çekim” (ikamet – kütük) en yüksek ilk 10 il

Sıra İl Değer
1 İstanbul 12.542.907 kişi
2 Ankara 3.705.793 kişi
3 İzmir 2.518.000 kişi
4 Kocaeli 1.448.221 kişi
5 Antalya 1.389.541 kişi
6 Bursa 1.354.094 kişi
7 Tekirdağ 631.826 kişi
8 Mersin 503.169 kişi
9 Adana 440.532 kişi
10 Muğla 405.630 kişi

12.2. Net “göç veren” (ikamet – kütük) en yüksek ilk 10 il (en negatif)

Sıra İl Değer
1 Sivas -1.363.689 kişi
2 Erzurum -1.255.676 kişi
3 Şanlıurfa -944.700 kişi
4 Mardin -899.702 kişi
5 Yozgat -842.165 kişi
6 Ordu -839.629 kişi
7 Çorum -817.338 kişi
8 Ağrı -793.469 kişi
9 Tokat -783.457 kişi
10 Trabzon -780.319 kişi

Konya: -387.508 (53. sıra; yani net veren ama “en çok veren” ilk 10’da değil)

12.3. “Kendi kütüğünde yaşama” oranı en yüksek ilk 10 il

Sıra İl Değer
1 Şanlıurfa 93,69 %
2 Adıyaman 92,90 %
3 Kahramanmaraş 91,66 %
4 Ağrı 90,53 %
5 Ordu 89,41 %
6 Muş 88,69 %
7 Şırnak 88,55 %
8 Çorum 88,53 %
9 Bingöl 88,25 %
10 Sivas 88,24 %

12.4. “Kendi kütüğünde yaşama” oranı en düşük ilk 10 il (en kozmopolit ikamet yapısı)

Sıra İl Değer
1 İstanbul 14,02 %
2 Kocaeli 26,04 %
3 Ankara 28,22 %
4 Yalova 28,94 %
5 Tekirdağ 31,93 %
6 İzmir 37,07 %
7 Antalya 41,78 %
8 Bursa 48,77 %
9 Muğla 51,19 %
10 Mersin 53,85 %

Konya: %81,54 (35. sıra)
→ Konya “yerelde tutunan” bir ikamet yapısına sahip; ancak toplamda net kütük farkı eksi: Konya’dan dışarı güçlü bir hareket var.

12.5. Konya özelinde iki kritik akış: “Konyalılar nerede?” / “Konya’ya kimler geliyor?”

A) Konya kütüğüne kayıtlı olup başka illerde yaşayan Konyalıların ilk 10 adresi (2025, vatandaşlar)

Sıra İl Değer
1 İstanbul 164.105 kişi
2 İzmir 130.731 kişi
3 Ankara 105.719 kişi
4 Antalya 101.915 kişi
5 Bursa 28.022 kişi
6 Eskişehir 24.613 kişi
7 Kocaeli 19.433 kişi
8 Karaman 19.387 kişi
9 Aydın 17.509 kişi
10 Aksaray 13.661 kişi

B) Konya’da yaşayan ama kütüğü başka illerde olanların başlıca kütükleri (Konya’ya “kütük üzerinden” gelen ilk 10)

Sıra İl Değer
1 Karaman 53.865 kişi
2 Aksaray 38.859 kişi
3 Van 18.013 kişi
4 Erzurum 15.474 kişi
5 Mersin 14.116 kişi
6 Kayseri 13.747 kişi
7 Niğde 13.539 kişi
8 Ankara 13.104 kişi
9 Ağrı 12.744 kişi
10 Mardin 11.793 kişi

Konya yorumu (bu bölümün özeti):
Konya, kütük açısından ülke içinde yayılmış güçlü bir diaspora üretirken (özellikle büyük metropollere), kendi içinde de yakın çevresinden (Karaman–Aksaray hattı başta) ve bazı doğu illerinden kütük temelli bir çekim barındırıyor. Bu ikili yapı, Konya’nın hem “kaynak il” hem “ara merkez” olduğunu düşündürür.

13) Belediyeler ve belediye nüfusu: Türkiye ölçeğinde idari yapıdaki büyük dönüşüm

2025’te Türkiye’de:

  • Belediye nüfusu: 831.864 (toplam nüfusun %95,05’i)
  • Toplam belediye sayısı: 407
    • Büyükşehir: 30
    • İl belediyesi: 51
    • İlçe belediyesi: 922
    • Belde/ilk kademe: 404

2007’de toplam belediye sayısı 3.225 iken 2025’te 1.407’ye düşmüş durumda (-1.818, yaklaşık -%56,4). Büyükşehir sayısındaki sıçrama ise 2013 sonrası dönemin belirgin kırılma noktası.

Konya yorumu: Bu tablo doğrudan “Konya’da kaç belediye var” demiyor; ancak Konya’nın büyükşehir statüsündeki iller içinde yer aldığı idari ekosistemin, ülke genelinde nasıl yeniden ölçeklendiğini gösteriyor.

14) Konya’nın 2025 “özet profili”: Rakamların söylediği hikâye

Konya’nın güçlü tarafları (verinin diliyle):

Nüfus büyüklüğü: sırada (2.343.409) → ülke ölçeğinde stratejik ağırlık.

Yabancı nüfus: sayıda 7. sırada (435) → ulusal hareketlilikten pay alıyor.

Hanehalkı büyüklüğü: Türkiye ortalamasının üstünde (3,17) → sosyal yapı ve demografik dinamikler bakımından “tam küçülmüş” değil.

Median yaş: 33 (Türkiye 34) → ulusal ortalamaya göre biraz daha genç.

Konya’nın kırılgan/izlenmesi gereken tarafları:

Kütük–ikamet farkı negatif: -387.508 → Konya, geniş bir “Konyalılar ağı” üretirken yerelde net kayıp veriyor.

Yoğunluk düşük: 59,2 kişi/km² → hizmet sunum maliyeti (kırsal erişim, ulaşım, altyapı) artabilir.

Yaşlı payı ulusal ortalamanın hafif üzerinde: %11,27 → sağlık-bakım ihtiyacı büyüme potansiyeli taşıyor.

31 ARALIK 2025 TARİHLİ ADRESE DAYALI NÜFUS KAYIT SİSTEMİ (ADNKS) SONUÇLARI İLLERE GÖRE İL/İLÇE MERKEZLERİ ile BELDE/KÖY NÜFUSLARI

İL

KODU

İL ADI GENEL TOPLAM
TOPLAM ERKEK KADIN
0 TÜRKİYE 86.092.168 43.059.434 43.032.734
1 ADANA 2.283.609 1.141.614 1.141.995
2 ADIYAMAN 617.821 312.881 304.940
3 AFYONKARAHİSAR 751.808 376.802 375.006
4 AĞRI 491.489 254.223 237.266
5 AMASYA 342.242 172.102 170.140
6 ANKARA 5.910.320 2.911.853 2.998.467
7 ANTALYA 2.777.677 1.397.014 1.380.663
8 ARTVİN 167.531 83.906 83.625
9 AYDIN 1.172.107 580.536 591.571
10 BALIKESİR 1.284.517 638.871 645.646
11 BİLECİK 228.995 115.833 113.162
12 BİNGÖL 282.299 141.831 140.468
13 BİTLİS 360.423 186.601 173.822
14 BOLU 327.173 162.989 164.184
15 BURDUR 277.226 139.689 137.537
16 BURSA 3.263.011 1.628.212 1.634.799
17 ÇANAKKALE 573.976 284.409 289.567
18 ÇANKIRI 200.549 100.567 99.982
19 ÇORUM 519.590 258.085 261.505
20 DENİZLİ 1.060.975 526.573 534.402
21 DİYARBAKIR 1.852.356 935.763 916.593
22 EDİRNE 422.438 212.403 210.035
23 ELAZIĞ 605.678 299.091 306.587
24 ERZİNCAN 239.625 121.927 117.698
25 ERZURUM 736.877 366.932 369.945
26 ESKİŞEHİR 927.956 461.180 466.776
27 GAZİANTEP 2.222.415 1.119.557 1.102.858
28 GİRESUN 455.074 227.438 227.636
29 GÜMÜŞHANE 138.807 69.599 69.208
30 HAKKARİ 279.681 146.241 133.440
31 HATAY 1.577.531 797.385 780.146
32 ISPARTA 445.303 219.724 225.579
33 MERSİN 1.956.428 977.092 979.336
34 İSTANBUL 15.754.053 7.851.344 7.902.709
35 İZMİR 4.504.185 2.227.738 2.276.447
36 KARS 268.991 138.282 130.709
37 KASTAMONU 379.934 188.390 191.544
38 KAYSERİ 1.458.991 728.836 730.155
39 KIRKLARELİ 379.595 191.878 187.717
40 KIRŞEHİR 242.777 120.876 121.901
41 KOCAELİ 2.161.171 1.088.753 1.072.418
42 KONYA 2.343.409 1.163.850 1.179.559
43 KÜTAHYA 570.478 281.375 289.103
44 MALATYA 755.854 378.686 377.168
45 MANİSA 1.477.756 741.193 736.563
46 KAHRAMANMARAŞ 1.146.278 584.074 562.204
47 MARDİN 903.576 453.777 449.799
48 MUĞLA 1.099.547 558.628 540.919
49 MUŞ 389.127 197.610 191.517
50 NEVŞEHİR 320.150 157.815 162.335
51 NİĞDE 374.492 187.502 186.990
52 ORDU 768.087 382.776 385.311
53 RİZE 346.947 173.549 173.398
54 SAKARYA 1.123.693 563.586 560.107
55 SAMSUN 1.392.403 689.283 703.120
56 SİİRT 332.369 169.048 163.321
57 SİNOP 225.848 112.226 113.622
58 SİVAS 631.401 315.268 316.133
59 TEKİRDAĞ 1.208.441 615.806 592.635
60 TOKAT 614.141 305.975 308.166
61 TRABZON 823.323 408.242 415.081
62 TUNCELİ 85.083 44.420 40.663
63 ŞANLIURFA 2.265.800 1.142.783 1.123.017
64 UŞAK 374.405 185.487 188.918
65 VAN 1.112.013 566.544 545.469
66 YOZGAT 413.208 208.491 204.717
67 ZONGULDAK 585.203 290.246 294.957
68 AKSARAY 441.136 220.441 220.695
69 BAYBURT 82.836 41.998 40.838
70 KARAMAN 262.355 130.905 131.450
71 KIRIKKALE 282.830 142.104 140.726
72 BATMAN 662.626 335.382 327.244
73 ŞIRNAK 573.666 296.986 276.680
74 BARTIN 206.663 102.394 104.269
75 ARDAHAN 90.392 47.059 43.333
76 IĞDIR 205.071 105.907 99.164
77 YALOVA 311.635 155.593 156.042
78 KARABÜK 249.614 126.021 123.593
79 KİLİS 157.363 79.727 77.636
80 OSMANİYE 564.123 283.982 280.141
81 DÜZCE 415.622 207.675 207.947