Kene bir can daha aldı: Emekli polis memuru hayatını kaybetti

Tokat’ın Zile ilçesinde bağ evinde bulunduğu sırada rahatsızlanan 48 yaşındaki emekli polis memuru Adem Kökçü, yüksek ateş şikayeti üzerine yakınları tarafından Zile Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı.

Burada yapılan ilk müdahalenin ardından Kökçü’nün, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığı şüphesiyle Samsun’a sevk edilmesine karar verildi.

3 günlük yaşam mücadelesini kaybetti

Samsun’da tedavi altına alınan Adem Kökçü, doktorların tüm müdahalelerine rağmen kurtarılamadı. Emekli polis memurunun 3 günlük yaşam mücadelesinin ardından hayatını kaybettiği öğrenildi.

Amasya’da toprağa verildi

Kökçü’nün cenazesi, işlemlerinin tamamlanmasının ardından Amasya’nın Suluova ilçesine bağlı Akören köyüne götürüldü.

Adem Kökçü, burada düzenlenen cenaze töreninin ardından toprağa verildi.

Kene sonrası ilk 10 gün kritik: Hastalığa karşı 5 önemli korunma adımı

Havaların ısınmasıyla birlikte doğada daha fazla zaman geçirilmesi, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi başta olmak üzere kene kaynaklı enfeksiyonlara karşı dikkatli olunmasını zorunlu hale getiriyor.

Dünya genelinde 30’dan fazla ülkede görülen Kırım Kongo Kanamalı Ateşi; Afrika, Balkanlar, Orta Doğu ve Asya’nın geniş bir bölümünde etkili olan, keneler aracılığıyla bulaşabilen ciddi bir viral hastalık olarak biliniyor. Türkiye’de vakalar çoğunlukla İç Anadolu’nun kuzeyi, Orta Karadeniz ve Doğu Anadolu’nun kuzeyinde yoğunlaşıyor.

İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Saliha Ayan, Türkiye’de hastalığın özellikle nisan ile ekim ayları arasında görüldüğünü, haziran ve temmuz aylarında ise riskin daha belirgin hale geldiğini ifade etti.

Tokat ve çevresinde dikkat çekti

Türkiye’de ilk olarak Tokat ve çevresinde dikkat çeken KKKA vakalarının özellikle Sivas, Yozgat ve Çorum’un da aralarında bulunduğu bölgelerde yoğunlaştığı belirtiliyor.

Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, hastalığın kenelerin aktifleştiği bahar ve yaz aylarında daha fazla görüldüğünü bildiriyor. Hastalığın Türkiye’deki temel taşıyıcısının ise Hyalomma marginatum türü keneler olduğu ifade ediliyor.

Hastalık nasıl bulaşıyor?

KKKA virüsü, çoğunlukla virüsü taşıyan bir kenenin insan vücuduna tutunmasıyla bulaşıyor. Keneye çıplak elle dokunulması veya kenenin ezilmesi de temas riskini artırabiliyor.

Hastalık yalnızca kene tutunmasıyla değil, enfekte hayvanların kanı, dokusu ve vücut sıvılarıyla korunmasız temas sonucunda da bulaşabiliyor. Hasta kişilerin kanı ve diğer vücut sıvılarıyla doğrudan temas da özellikle sağlık çalışanları ve bakım verenler açısından risk oluşturuyor.

Kimler daha fazla risk altında?

Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar, veteriner hekimler, kasaplar, mezbaha çalışanları ve sağlık personeli risk grubunda bulunuyor.

Hastalığın yoğun görüldüğü bölgelerde yaşayanlar ile bu bölgelere seyahat edenler de tarla, mera, ormanlık alan veya piknik alanlarında bulunmaları halinde daha dikkatli olmalı.

Hayvanların hastalığı herhangi bir belirti göstermeden taşıyabileceğine dikkat çekilirken, özellikle kesim ve bakım sırasında kan, doku ve vücut sıvılarıyla çıplak elle temastan kaçınılması gerekiyor.

Belirtiler aniden başlayabiliyor

Dr. Öğr. Üyesi Saliha Ayan, kene tutunmasının ardından belirtilerin çoğunlukla birkaç gün içerisinde ortaya çıktığını belirterek, hastalığın başlangıç dönemine ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastalık yüksek ateş, halsizlik, baş ve kas ağrısı, bulantı, kusma, ishal ve karın ağrısıyla başlayabilir. Ağır vakalarda birkaç gün içinde diş eti, burun, mide-bağırsak sistemi, idrar yolları ve diğer organlarda ciddi kanamalar oluşabilir.”

Dünya Sağlık Örgütüne göre KKKA’nın erken döneminde ani ateş, kas ve baş ağrısı, baş dönmesi, sırt ve boyun ağrısı görülebiliyor. Bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı ve boğaz ağrısı da hastalığın ilk bulguları arasında yer alabiliyor.

Ağır vakalarda organ yetmezliği gelişebilir

Ayan, hastalığın ilerlemesi halinde şok ve çoklu organ yetmezliği gelişebileceğini belirterek, erken tanı ile destek tedavisinin hayati önem taşıdığını söyledi.

KKKA için yaygın biçimde onaylanmış, hastalığa özgü kesin bir tedavi bulunmuyor. Tedavide sıvı ve elektrolit dengesinin sağlanması, oksijen desteği, kan basıncının kontrolü ve gelişen diğer sorunların tedavi edilmesini içeren destekleyici bakım uygulanıyor.

KKKA’dan korunmak için 5 önemli adım

Dr. Öğr. Üyesi Saliha Ayan, kene kaynaklı hastalıklara karşı alınabilecek önlemleri şöyle sıraladı:

  1. Doğru kıyafet seçin: Riskli alanlarda uzun kollu, paçaları kapalı ve mümkünse açık renkli kıyafetler kullanın. Pantolon paçalarını çorapların içine yerleştirin.
  2. Vücudunuzu kontrol edin: Tarla, bağ, bahçe, orman veya piknik alanından döndükten sonra kulak arkası, koltuk altı, kasıklar, diz arkası ve saçlı deri dâhil bütün vücudu kontrol edin.
  3. Çıplak elle dokunmayın: Vücuda tutunan keneyi çıplak elle tutmayın, sıkmayın veya ezmeyin.
  4. Gecikmeden çıkarın: Uygun bir araç kullanarak keneyi deriye en yakın noktadan dikkatlice çıkarın.
  5. Gerekirse yardım alın: Keneyi çıkaramıyorsanız zaman kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.

Sağlık Bakanlığı da riskli alanlarda vücudu örten açık renkli kıyafetlerin tercih edilmesini ve kenenin uygun bir malzemeyle gecikmeden çıkarılmasını öneriyor.

Kene çıkarıldıktan sonra 10 gün takip edilmeli

Kenenin vücuttan çıkarılmasıyla risk tamamen sona ermiyor. Kene tutunan kişilerin sonraki 10 gün boyunca sağlık durumlarını yakından takip etmeleri gerekiyor.

Ateş, halsizlik, iştahsızlık, kas veya baş ağrısı, bulantı, kusma ve ishal gibi belirtilerden biri ortaya çıkarsa sağlık kuruluşuna başvurulması ve kene teması öyküsünün sağlık personeline bildirilmesi büyük önem taşıyor.

Yaygın kullanıma giren bir aşı bulunmuyor

KKKA’ya karşı aşı geliştirme çalışmaları devam etse de dünya genelinde yaygın kullanıma sunulmuş ve etkinliği kabul edilmiş bir insan aşısı bulunmuyor.

Bu nedenle koruyucu kıyafet kullanımı, düzenli vücut kontrolü, hayvanların kan ve dokularıyla korunmasız temastan kaçınma ve belirtilerin erken fark edilmesi hastalıkla mücadelede önemini koruyor.

Kene ve kahverengi kokarca tehdidine karşı keklik ve sülün ordusu hazır

Tarım ve Orman Bakanlığı, kene ve kahverengi kokarca tehdidine karşı biyolojik mücadele çalışmalarını keklik ve sülün salımlarıyla desteklemeye hazırlanıyor. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, bu yıl 39 bin 250 keklik ve 11 bin 750 sülün olmak üzere toplam 51 bin kanatlı yaban hayvanının doğaya kazandırılmasının hedeflendiğini açıkladı.

Bakan Yumaklı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında 62 ilde, 156 farklı alanda keklik ve sülün salımı yapılacağını belirtti. Salınacak türlerin, yaban hayatının güçlendirilmesinin yanı sıra kene ve kahverengi kokarca gibi zararlılarla mücadelede de doğal dengeye katkı sağlayacağını ifade etti.

Yumaklı, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Bakanlığa bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün her yıl üretim merkezlerinde binlerce keklik ve sülün yetiştirerek uygun habitatlarda doğaya saldığını söyledi. Bu yılki hazırlıkların da tamamlandığını aktaran Yumaklı, çalışmaların yalnızca tür popülasyonlarını artırmaya değil, ekolojik dengenin yeniden tesisine de hizmet ettiğini vurguladı.

Keklik ve sülünler zararlılarla doğal mücadeleye katkı sağlıyor

Doğaya salınan keklik ve sülünlerin doğal avlanma içgüdüleriyle zararlı türlerin kontrol altına alınmasına destek verdiğine dikkat çeken Yumaklı, özellikle kekliklerin kene popülasyonunun baskılanmasında önemli rol oynadığını kaydetti. Sülünlerin ise son yıllarda tarım alanlarında ciddi zarara yol açan kahverengi kokarca ile biyolojik mücadele kapsamında özellikle Karadeniz Bölgesi’ndeki illerde doğaya bırakılacağını bildirdi.

Bakan Yumaklı, keklik üretiminin Afyonkarahisar, Kahramanmaraş, Yozgat, Gaziantep ve Malatya’daki istasyonlarda; sülün üretiminin ise Samsun, İstanbul ve Gümüşhane’deki istasyonlarda gerçekleştirildiğini aktardı.

Yaban hayatı destekleme çalışmaları kapsamında üretim merkezlerinde yetiştirilen kanatlı türlerin uygun alanlarda doğayla buluşturulduğunu belirten Yumaklı, salımların hem popülasyonların güçlendirilmesi hem de ekosistemin korunması açısından önemli olduğunu ifade etti.

Son 10 yılda 1 milyon kanatlı doğaya kazandırıldı

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmaların uzun yıllardır sürdüğünü dile getiren Yumaklı, 2025 yılında 36 bin 250 keklik ve 9 bin sülünün doğaya salındığını açıkladı.

Bu yıl hedefin daha da yükseltildiğini belirten Yumaklı, “Bu yıl 39 bin 250 keklik ve 11 bin 750 sülün olmak üzere, toplam 51 bin kanatlıyı doğaya kazandırmayı hedefliyoruz. Son 10 yılda yaklaşık 750 bin keklik ve 250 bin sülün olmak üzere, 1 milyon kanatlıyı doğayla buluşturduk.” dedi.

Bakan Yumaklı, bu kapsamda arazi çalışmaları, habitat değerlendirmeleri ve teknik analizlerin yapıldığını belirterek, salım yapılacak alanların bilimsel kriterlere göre belirlendiğini söyledi.

62 ilde 156 farklı alanda salım yapılacak

Bu yıl belirlenen program kapsamında 62 ilde 156 farklı alanda keklik ve sülün salımı gerçekleştirilecek. Planlamaya göre 50 ilde 116 noktada kınalı keklik, 16 ilde 34 noktada sülün, 5 ilde ise 6 noktada çil keklik doğaya bırakılacak.

Salım yapılacak alanların seçiminde türlerin ekolojik ihtiyaçlarının dikkate alındığını belirten Yumaklı, habitat uygunluğu, besin ve su kaynaklarının yeterliliği, barınma olanakları, yırtıcı baskısı, insan faaliyetlerinin yoğunluğu ve geçmiş yıllara ait izleme sonuçlarının değerlendirildiğini ifade etti.

Yumaklı, salım öncesinde kekliklerin kene tutulumuna karşı ilaçlandığını da belirterek, bunun sahadaki biyolojik mücadele etkisini artırmaya yönelik önemli bir uygulama olduğunu kaydetti.

Salım alanları 3 yıl süreyle ava kapatılıyor

Bakan Yumaklı, doğaya bırakılan türlerin korunması için salım yapılan alanların 3 yıl süreyle ava kapatıldığını bildirdi. Böylece doğaya kazandırılan keklik ve sülünlerin bulundukları alanlara uyum sağlaması, üremesi ve popülasyonlarının güçlenmesi amaçlanıyor.

Yumaklı, çalışmaların yalnızca bugünün zararlı mücadelesine değil, gelecek nesillere bırakılacak doğal mirasa da hizmet ettiğini vurgulayarak, “Bütün amacımız, yaban hayatının korunması, geliştirilmesi, bu alanlardan şuurlu, planlı faydalanılması, sürdürülebilir bir yönetim anlayışıyla gelecek nesillere intikalinin sağlanmasıdır.” ifadelerini kullandı.

Türkiye’de özellikle yaz aylarında kene vakaları halk sağlığı açısından önemini korurken, kahverengi kokarca da başta Karadeniz Bölgesi olmak üzere tarımsal üretimde ciddi risk oluşturan zararlılar arasında yer alıyor. Bakanlık, doğaya keklik ve sülün salımlarıyla hem yaban hayatını desteklemeyi hem de zararlılarla mücadelede doğal yöntemlerin etkinliğini artırmayı hedefliyor.

Konya’da KKKA şüphesiyle tedavi gören kişi hayatını kaybetti

Konya’da Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığı şüphesiyle tedavi gören 65 yaşındaki kişi yaşamını yitirdi.

İzmir’de yaşayan emekli Dursun D, tatil için eşiyle birlikte memleketi Konya’nın Beyşehir ilçesine bağlı Kayabaşı Mahallesi’ne geldi. Burada bulunduğu sırada Dursun D’nin vücuduna kene tutundu.

Bir süre sonra rahatsızlanan Dursun D, ilk olarak Derebucak Devlet Hastanesi’ne başvurdu. Buradaki değerlendirmelerin ardından Beyşehir Devlet Hastanesi’ne giden Dursun D’nin sağlık durumunun ilerlemesi üzerine Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi’ne sevk edildiği öğrenildi.

Doktorlara kene tutunduğunu anlattı

Dursun D’nin hastanede doktorlara, evlerinin bahçesinde bulunduğu sırada vücuduna kene tutunduğunu, keneyi ise eşinin çıkardığını söylediği belirtildi.

Bu bilgi üzerine Dursun D, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi şüphesiyle yoğun bakım ünitesinde tedavi altına alındı.

Yoğun bakımda kurtarılamadı

Yoğun bakımda tedavisi süren Dursun D, doktorların tüm müdahalesine rağmen hayatını kaybetti.

Ailesi tarafından teslim alınan Dursun D’nin cenazesi, doğup büyüdüğü Beyşehir ilçesine bağlı Kayabaşı Mahallesi’nde toprağa verildi.

KKKA kene yoluyla bulaşabiliyor

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, genellikle keneler aracılığıyla bulaşan ve ciddi seyredebilen viral bir hastalık olarak biliniyor. Uzmanlar, özellikle kırsal alanlarda, bağ, bahçe, tarla ve hayvancılık yapılan bölgelerde vücuda tutunan kenelerin çıplak elle çıkarılmaması gerektiği konusunda uyarıyor.

Kene tutunması durumunda en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması, ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı, kusma veya kanama gibi belirtilerin görülmesi halinde vakit kaybetmeden doktora gidilmesi öneriliyor.

Uzmanından Kırım Kongo Kanamalı Ateşi’ne karşı 7 kritik uyarı

Havaların ısınmasıyla birlikte piknik, kamp, tarım ve doğa aktiviteleri yoğunlaşırken, açık alanlarda kene tutunmasına bağlı olarak Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) riski de artıyor. Acıbadem Taksim Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilara Akman, özellikle kırsal, çayırlık ve ormanlık alanlarda daha sık görülen kene tutunmasının erken fark edilmediğinde ölümcül sonuçlara yol açabileceğini belirterek “Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, enfekte kenelerin insan vücuduna tutunmasıyla bulaşsa da, yine kenelerin enfekte ettiği hayvanların kan ve vücut sıvılarıyla temas ya da hastaların kan ve vücut sıvılarıyla korunmasız temas sonucu da bulaşabilmektedir. Özellikle bahar ve yaz aylarında doğayla temas arttığından bu konuda doğru bilgilenme hayati önem taşımaktadır” diyor.

Hastalığın genellikle kene tutunmasından 1-3 gün sonra, en geç 10 gün içinde belirti verdiğini belirten Dr. Akman “İlk bulgular ani başlayan yüksek ateş, halsizlik, kas-eklem ağrıları, baş ağrısı, bulantı, karın ağrısı ve ishal şeklindedir. İlerleyen dönemde ciltte morluklar, burun veya diş eti kanaması, idrar ya da dışkıda kanama gibi bulgular ortaya çıkabilir. Özellikle ateşle birlikte yaygın vücut ağrısı ve kanama bulguları olan hastalarda KKKA mutlaka akla getirilmelidir” diyor. Erken tanı ve doğru tedavinin hayat kurtarıcı olduğunu vurgulayan Dr. Akman, KKKA hastalığının belirtilerini ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığına karşı ihmale gelmez kuralları anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu.

Açık alanlarda koruyucu kıyafet giyin

Piknik, kamp, doğa yürüyüşü veya tarla-bahçe işleri sırasında mümkün olduğunca uzun kollu giysiler tercih edilmeli, pantolon paçaları çorap içine sokulmalıdır. Açık renkli kıyafetler kullanılması, kenelerin daha kolay fark edilmesini sağlar.

Kene kovucu ürünlerden yararlanın

Cilde veya kıyafetlere uygulanabilen, Sağlık Bakanlığı onaylı kene kovucu ürünler özellikle riskli bölgelerde koruyucu olabilir. Ancak bu ürünlerin kullanım talimatlarına uygun uygulanması gerekir.

Doğadan döndükten sonra mutlaka vücut kontrolü yapın

Kene genellikle saçlı deri, kulak arkası, koltuk altı, kasık bölgesi, diz arkası gibi fark edilmesi zor alanlara tutunmakla birlikte vücudun her yerinde olabilir. Açık alandan dönüşte, kişinin hem kendisini hem de çocuklarını tüm kıyafetlerini çıkararak dikkatlice kontrol etmesi büyük önem taşır. Kene vücuttan ne kadar kısa sürede uzaklaştırılırsa hastalık riski o kadar azalır.

Keneyi yanlış yöntemlerle çıkarmaya çalışmayın

Kenenin üzerine kolonya, sigara, sabun, deterjan veya kimyasal madde dökmek son derece yanlış bir uygulamadır. Bu uygulamalar kenenin strese girerek taşıdığı virüsü daha fazla salgılamasına neden olabilir ve bulaş riskini artırabilir.

Keneye çıplak elle temas etmeyin

Kene ezilmemeli, çıplak elle tutulmamalıdır. Çünkü virüs, ezilen kenenin vücut sıvılarıyla temas sonrası da bulaşabilir. Bir cımbız veya kene kartı yardımıyla, kenenin vücuda girdiği en yakın noktadan (baş kısmından) tutularak tek hamlede dik bir şekilde çekilmelidir. Eğer kişi kendine güvenemiyorsa, vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalıdır.

Hayvan teması sırasında da dikkatli olun

Sadece kene değil, enfekte hayvanların kan ve vücut sıvılarıyla temas da hastalık bulaşına neden olabilir. Özellikle hayvancılıkla uğraşan kişilerin eldiven ve koruyucu ekipman kullanması büyük önem taşır.

Kene tutunmasından sonra 10 gün belirtilere dikkat edin

Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilara Akman, kene tutunması durumunda kişinin ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı veya kanama bulguları açısından dikkatli olması gerektiğini belirterek şöyle diyor: “Özellikle ilk 10 gün kritik önem taşır. Herhangi bir şikayet gelişmesi halinde mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, tedavisi ihmal edildiğinde ağır sonuçlara yol açabilen ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Tüm tedavi yöntemlerine rağmen bazen ağır vakalar kaybedilebildiği için, korunma önlemleri kritik önem taşımaktadır. Doğru bilgi, erken farkındalık ve basit korunma yollarıyla hastalık büyük ölçüde önlenebilir.”

Kene alarmı: Can kaybı üçe yükseldi, en riskli iller açıklandı

Havaların ısınmasıyla birlikte kene tehlikesi yeniden gündeme geldi. Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığı, özellikle İç Anadolu ve Karadeniz’in iç kesimlerinde risk oluşturmaya devam ediyor.

Sivas’ta bir hafta önce vücuduna kene tutunan 55 yaşındaki Rıza Demir, tedavi gördüğü süreçte yaşamını yitirdi. Bu ölümle birlikte yalnızca Sivas’ta Kırım Kongo Kanamalı Ateşi nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 3’e çıktı.

Uzmanlar, hastalığın virüs taşıyan keneler aracılığıyla bulaştığını belirtiyor. Kırım Kongo Kanamalı Ateşi’nin belirtileri arasında ateş, halsizlik, kas ağrısı ve mide bulantısı yer alıyor.

Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Önder Ergönül, kene sayısındaki artışta iklim değişikliğinin etkili olduğuna dikkat çekti. Ergönül, son dönemde kene popülasyonunda artış görüldüğünü belirterek, her kene tutunmasının Kırım Kongo Kanamalı Ateşi anlamına gelmediğini vurguladı.

Türkiye’de hastalığa bağlı ölüm oranının yaklaşık yüzde 5 seviyesinde seyrettiğini ifade eden Ergönül, riskin bölgelere göre değiştiğini söyledi.

Uzmanlara göre Sivas, Tokat, Yozgat, Çorum ve Kastamonu en riskli iller arasında bulunuyor. Karadeniz’in iç kesimleri ile Ankara’nın doğusunda da tehlikenin sürdüğü belirtiliyor. Ülkenin batı kesimlerinde ise hastalığın görülme ihtimalinin daha düşük olduğu ifade ediliyor.

Vücutta kene görülmesi durumunda paniğe kapılmadan, kenenin en kısa sürede çıkarılması gerekiyor. Uzmanlar, kenenin gövdesine bastırılmaması gerektiğini vurguluyor. Çünkü gövdeye yapılan baskı, virüsün vücuda daha kolay geçmesine neden olabiliyor.

Kenenin cımbız, pens ya da benzeri bir araçla deriye en yakın noktadan tutulup çıkarılması öneriliyor. İmkân yoksa kenenin bir poşet yardımıyla, gövdesine temas etmeden çıkarılabileceği belirtiliyor.

Uzmanlar, kene tutunmasının ardından halsizlik, ateş, kas ağrısı, mide bulantısı veya grip benzeri belirtiler görülmesi halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği uyarısında bulunuyor.