Şubat Ayında Üretici-Market Makası Açıldı: Karnabahar Yüzde 229,7 Farkla Zirvede

ANKARA – 01.03.2026 – Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Şubat ayında üretici-market fiyat farkları ile tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimleri değerlendirdi. Bayraktar’ın paylaştığı veriler, özellikle sebze grubunda üretici fiyatı ile market rafı arasındaki makasın belirgin şekilde açıldığını ortaya koydu.

“Şubat ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 229,7 ile karnabaharda görüldü” diyen Bayraktar, açıklamasını şöyle sürdürdü;

“Karnabahardaki fiyat farkını yüzde 226,7 ile marul, yüzde 223 ile kuru soğan, yüzde 218,7 ile pırasa takip etti. Karnabahar ve marul 3,3 kat, kuru soğan ve pırasa 3,2 kat fazlaya satıldı. Üreticide 12 lira 36 kuruş olan karnabahar markette 40 lira 75 kuruşa, 16 lira 29 kuruş olan marul 53 lira 20 kuruşa, 4 lira olan kuru soğan 12 lira 92 kuruşa, 16 lira 18 kuruş olan pırasa 51 lira 58 kuruşa satıldı.

Şubat ayında fiyatı en fazla artan ürün hem üretici hem de markette marul olurken, fiyatı en fazla düşen ürün markette yeşil soğan, üreticide ise karnabahar oldu.”

Market fiyatları

“Şubat ayında markette 41 ürünün 28’inde fiyat artışı, 13’ünde ise fiyat azalışı görüldü. Şubat ayında markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 50,3 ile marul oldu. Maruldaki fiyat artışını yüzde 34,2 ile sivri biber, yüzde 29,9 ile salatalık, yüzde 18,4 ile kabak ve yüzde 16,3 ile limon takip etti.

Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 14,2 ile yeşil soğan oldu. Yeşil soğandaki fiyat düşüşünü yüzde 11,9 ile domates, yüzde 11,7 ile kuru üzüm, yüzde 10,4 ile yeşil mercimek ve yüzde 9,8 ile zeytinyağı izledi.”

Üretici fiyatları

“Şubat ayında üreticide 33 ürünün 18’inde fiyat artışı olurken 7’sinde fiyat düşüşü görüldü. 8 üründe ise fiyat değişimi olmadı.

Üreticide en çok fiyat düşüşü yüzde 29 ile karnabaharda görüldü. Karnabahardaki fiyat düşüşünü yüzde 27,3 ile kuru soğan, yüzde 12,8 ile domates, yüzde 9,1 ile fındık ve yüzde 8,2 ile patates izledi.

Üreticide en çok fiyat artışı yüzde 49,9 ile marulda görüldü. Maruldaki fiyat artışını yüzde 39,5 ile sivribiber, yüzde 37,8 ile patlıcan, yüzde 36,3 ile salatalık ve yüzde 31,9 ile maydanoz izledi.”

Üretici fiyat değişiminin nedenleri

“Güzlük dönemde seralarda; salatalık, patlıcan ve sivri biber üretimine yönelen üreticilerimiz, baharlık sezonda domates üretimine yöneldiler. Domatesteki arz artışı üretici fiyatlarının düşmesine neden olurken salatalık, patlıcan ve sivri biberdeki arz düşüşü fiyatların artmasına yol açtı.

Talepteki azalma, karnabahar fiyatlarının gerilemesine sebep oldu. Kuru soğandaki fiyat düşüşünün nedeni, yüksek rekolteye bağlı oluşan arz fazlası ile artan sıcaklıkların depolarda bozulmalara yol açmasıdır. Üreticilerimiz, ürün kaybını önlemek amacıyla soğanı düşük fiyatla piyasaya sunmak zorunda kaldı.

Bazı bölgelerde aşırı yağışlar nedeniyle hasadın yapılamaması, marulda arz azalmasına neden oldu ve bu durum üreticide marul fiyatlarını yükseltti.”

Girdi fiyatlarında yaşanan değişimler

“Ziraat Odalarımız aracılığıyla girdi piyasalarından aldığımız fiyat verilerine göre; Şubat ayında, Ocak ayına göre amonyum sülfat gübresi yüzde 4,2, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 1,6, amonyum nitrat gübresi yüzde 1,3, DAP gübresi yüzde 0,5 oranında artış gösterdi. Buna karşın ÜRE gübresi yüzde 0,2 oranında düştü.

Geçen yılın Şubat ayına göre son bir yılda 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 38,5, üre gübresi yüzde 38,3, DAP gübresi yüzde 35,4, amonyum sülfat gübresi yüzde 33,3, amonyum nitrat gübresi yüzde 29,3 oranında arttı.

Şubat ayında Ocak ayına göre besi yemi yüzde 2,8, süt yemi yüzde 2,7, son bir yılda besi yemi yüzde 34,3, süt yemi yüzde 30,1 oranında arttı.

Elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 12,8 oranında artarken tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 oranında arttı. Şubat ayında mazot fiyatı aylık olarak yüzde 5,1 oranında artarken, yıllık yüzde 26,1 oranında arttı.”

En Büyük Fark Karnabaharda: 3,3 Katı Aştı

Bayraktar’ın açıklamasına göre Şubat ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkı en yüksek ürün karnabahar oldu. Yüzde 229,7’lik farkla dikkat çeken karnabaharı; marul (yüzde 226,7), kuru soğan (yüzde 223) ve pırasa (yüzde 218,7) izledi.

• Karnabahar: Üretici 12,36 TL → Market 40,75 TL

• Marul (adet): Üretici 16,29 TL → Market 53,20 TL

• Kuru soğan: Üretici 4,00 TL → Market 12,92 TL

• Pırasa: Üretici 16,18 TL → Market 51,58 TL

Bu dört ürünün marketteki satış fiyatı, üretici fiyatının 3,2–3,3 katına kadar yükseldi.

Market Fiyatları: 41 Ürünün 28’inde Artış

Bayraktar, Şubat ayında markette izlenen 41 ürünün 28’inde fiyat artışı, 13’ünde fiyat düşüşü görüldüğünü belirtti.

Markette en fazla artan ürünler:

• Marul: yüzde 50,3

• Sivri biber: yüzde 34,2

• Salatalık: yüzde 29,9

• Kabak: yüzde 18,4

• Limon: yüzde 16,3

Markette en fazla düşen ürünler:

• Yeşil soğan: yüzde 14,2

• Domates: yüzde 11,9

• Kuru üzüm: yüzde 11,7

• Yeşil mercimek: yüzde 10,4

• Zeytinyağı: yüzde 9,8

Üretici Fiyatları: Marul Yükseldi, Karnabahar Geriledi

Üretici tarafında ise 33 ürünün 18’inde artış, 7’sinde düşüş, 8’inde değişim olmadığı bildirildi.

Üreticide en fazla düşen ürünler:

• Karnabahar: yüzde -29,0

• Kuru soğan: yüzde -27,3

• Domates: yüzde -12,8

• Fındık içi: yüzde -9,1

• Patates: yüzde -8,2

Üreticide en fazla artan ürünler:

• Marul: yüzde 49,9

• Sivri biber: yüzde 39,5

• Patlıcan: yüzde 37,8

• Salatalık: yüzde 36,3

• Maydanoz (adet): yüzde 31,9

Bayraktar, Şubat ayında hem üreticide hem markette en fazla artan ürünün marul olduğunu; en fazla düşüşün markette yeşil soğanda, üreticide ise karnabaharda görüldüğünü ifade etti.

Fiyat Oynaklığında Arz-Talep ve Hava Koşulları Etkisi

Bayraktar’ın değerlendirmesinde fiyat hareketlerinin temelinde sezon geçişi, ürün desenindeki değişim ve iklim koşulları yer aldı:

• Seralarda ürün tercihi değişti: Güzlük dönemde salatalık–patlıcan–sivri biber ağırlığı, baharlık sezonda domatese yönelim gösterdi. Bu durum domateste arzı artırarak fiyatı düşürürken, diğer ürünlerde arz düşüşüyle fiyat artışını tetikledi.

• Karnabaharda talep zayıfladı: Talepteki azalma, karnabahar fiyatının gerilemesine neden oldu.

• Kuru soğanda rekolte ve depolama etkisi: Yüksek rekolteye bağlı arz fazlası ile artan sıcaklıkların depolarda bozulmaya yol açması, üreticiyi ürün kaybını azaltmak için düşük fiyata satışa itti.

• Marulda aşırı yağış etkisi: Bazı bölgelerde aşırı yağış nedeniyle hasadın yapılamaması arzı düşürdü, marulda üretici fiyatlarını yukarı çekti.

Girdi Maliyetleri: Gübre, Yem ve Mazotta Yıllık Artışlar Dikkat Çekti

TZOB’un oda verilerine göre Şubat ayında tarımsal girdilerde hem aylık hem yıllık bazda yükselişler sürdü.

Aylık değişim (Ocak 2026 → Şubat 2026):

• Amonyum sülfat: + yüzde 4,2

• 20.20.0 kompoze: + yüzde 1,6

• Amonyum nitrat: + yüzde 1,3

• DAP: + yüzde 0,5

• Üre: – yüzde 0,2

• Mazot: + yüzde 5,1

• Besi yemi: + yüzde 2,8

• Süt yemi: + yüzde 2,7

Yıllık değişim (Şubat 2025 → Şubat 2026):

• 20.20.0 kompoze gübre: + yüzde 38,5

• Üre: + yüzde 38,3

• DAP: + yüzde 35,4

• Amonyum sülfat: + yüzde 33,3

• Amonyum nitrat: + yüzde 29,3

• Besi yemi: + yüzde 34,3

• Süt yemi: + yüzde 30,1

• Tarım ilacı: + yüzde 27,8

• Mazot: + yüzde 26,1

• Elektrik: + yüzde 12,8

Bayraktar, girdi maliyetlerindeki bu seyrin üretim kararlarını ve fiyatların istikrarını doğrudan etkilediğine işaret ederek, üretici gelirinin korunması ve piyasa dengesinin sağlanması için maliyet baskısının yakından izlenmesi gerektiğini vurguladı.