Nöbetçi Eczaneler
Sağlık Bakanlığı, yaz mevsiminde artan sıcaklık ve nemin insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla vatandaşlara yönelik yeni bir bilgilendirme yayımladı.
“Yaz aylarında sağlık ipuçları” başlığıyla hazırlanan görsellerde, günlük yaşamda uygulanabilecek altı temel tedbir sıralandı. Bakanlık, özellikle sıcaklığın en yüksek seviyelere ulaştığı saatlerde açık havada uzun süre kalınmaması, yeterli miktarda su içilmesi ve sıcak çarpması belirtilerine karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü de dünya genelinde etkisini artıran aşırı sıcak hava dalgalarına karşı hazırlanan yeni uygulama esasları ve koruyucu tedbirlerin 29 Haziran 2026 tarihli yazıyla bütün illere gönderildiğini açıkladı.
Günde 2,5-3 litre su tüketilmesi önerildi
Bakanlığın paylaşımında, yaz aylarında günde 2,5-3 litre su tüketmeye özen gösterilmesi istendi. Sıcak havalarda terlemenin artması, vücudun normalden daha fazla su ve mineral kaybetmesine neden olabiliyor.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün ayrıntılı rehberinde de susuzluk hissinin beklenmemesi, yaşa, fiziksel aktiviteye ve sağlık durumuna uygun biçimde gün boyunca yeterli sıvı alınması gerektiği belirtiliyor. Genel öneri, günlük en az 2-2,5 litre sıvı tüketilmesi yönünde bulunuyor.
Su tüketiminin gün içine yayılması, dışarı çıkarken yanınızda su bulundurulması ve fiziksel aktivitenin arttığı günlerde sıvı alımına daha fazla dikkat edilmesi gerekiyor.
Ancak kalp yetmezliği, böbrek hastalığı gibi sağlık sorunları nedeniyle sıvı tüketimi doktor tarafından sınırlandırılan kişilerin genel öneriler yerine kendi hekimlerinin belirlediği miktarlara uyması önem taşıyor. İdrar söktürücü ilaç kullananların da sıcak havalarda doktorlarına danışmaları öneriliyor.
Açık renkli, bol ve hafif giysiler tercih edilmeli
Sıcak havalarda koyu renkli ve vücudu saran kıyafetler yerine açık renkli, bol ve hafif giysilerin tercih edilmesi gerekiyor.
Açık renkli kıyafetler güneş ışınlarını daha az emerken, bol ve hava geçiren kumaşlar vücudun serin kalmasına yardımcı oluyor. Dışarıda bulunması gerekenlerin geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü kullanması da öneriler arasında yer alıyor.
Sağlık Bakanlığı, günün en sıcak saatleri olan 10.00-16.00 arasında zorunlu olmadıkça dışarı çıkılmamasını; dışarıda çalışmak zorunda olanların ise güneş altında korunmasız kalmamasını ve aşırı hareketlerden kaçınmasını istiyor.
Kapalı ortamların düzenli olarak havalandırılması, güneş alan pencerelerin perde veya güneşliklerle kapatılması ve vücut ısısının düşürülmesi için gerektiğinde ılık duş alınması da koruyucu önlemler arasında bulunuyor.
Ağır ve yağlı yiyeceklerden kaçınılmalı
Bakanlığın üçüncü uyarısı beslenme alışkanlıklarına yönelik oldu. Vatandaşlardan sıcak havalarda ağır ve yağlı yiyecekler yerine haşlama, ızgara veya fırında hazırlanmış besinleri tercih etmeleri istendi.
Kızartma ve kavurma yöntemleriyle hazırlanan yemekler yerine daha hafif pişirme yöntemlerinin kullanılması tavsiye edildi. Sebze, meyve ve su oranı yüksek gıdaların tüketilmesinin hem sıvı dengesinin korunmasına hem de vitamin ve mineral ihtiyacının karşılanmasına yardımcı olabileceği belirtildi.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, yaz aylarında yağlı besinler ve kızartmalardan kaçınılmasını; yemeklerde haşlama, ızgara, kendi suyunda veya az suda pişirme yöntemlerinin tercih edilmesini öneriyor.
Çok soğuk ve buzlu içeceklerin mide kramplarına yol açabileceğine dikkat çekilirken; fazla kafein, alkol ve şeker içeren içeceklerin sıvı kaybını artırabileceği uyarısında bulunuldu.
Gıdaların saklama koşullarına dikkat edilmeli
Sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte et, süt, yumurta ve balık gibi çabuk bozulabilen gıdalarda bakteri üremesi hızlanabiliyor. Bu nedenle Bakanlık, besinlerin saklama koşullarına dikkat edilmesi gerektiğini hatırlattı.
Soğukta muhafaza edilmesi gereken ürünlerin buzdolabı dışında uzun süre bekletilmemesi, pişirilmiş yemeklerle çiğ gıdaların birbirinden ayrı tutulması ve mutfak hijyenine özen gösterilmesi önem taşıyor.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, dışarıda ve açıkta satılan yiyeceklerden kaçınılmasını; et, yumurta, süt ve balık gibi bozulma riski yüksek ürünlerin açıkta bırakılmamasını istiyor. Besinlerin hazırlanması ve pişirilmesi sırasında el, yüzey ve mutfak gereçlerinin temizliğine dikkat edilmesi gerektiği belirtiliyor.
Özellikle piknik, yolculuk ve açık hava etkinliklerinde soğuk zincirin korunması, gıda zehirlenmesi riskini azaltan başlıca tedbirler arasında bulunuyor.
Şapka ve güneş gözlüğü kullanılmalı
Sağlık Bakanlığı, doğrudan güneşe maruz kalınması gereken durumlarda şapka ve güneş gözlüğü kullanılmasını önerdi.
Geniş kenarlı şapkalar yüzü, başı ve enseyi güneş ışınlarından korurken, güneş gözlüklerinin zararlı ışınlara karşı koruma sağlayan özellikte olması gerekiyor. Açıkta kalan cilt bölgelerinde güneşten koruyucu ürünlerin kullanılması da tavsiye ediliyor.
Güneş ışınlarının dik geldiği 10.00-16.00 saatlerinde uzun süre güneşlenilmemesi ve denize girilmemesi gerektiği belirtiliyor. Bu saatlerin dışında dışarıda bulunacakların ise şapka, gözlük ve güneşten koruyucu ürünlerle önlem almaları isteniyor.
Güneş altında ağır egzersiz yapılmamalı
Bakanlığın son uyarısı fiziksel aktiviteye ilişkin oldu. Sıcak çarpması riskini azaltmak amacıyla güneş altında koşu, yoğun spor veya ağır egzersiz yapılmaması gerektiği belirtildi.
Yoğun fiziksel aktiviteler için sabahın erken saatleri ya da akşam saatleri tercih edilmeli. Spor öncesinde, sırasında ve sonrasında düzenli olarak su içilmeli; baş dönmesi, aşırı yorgunluk veya bulantı hissedildiğinde aktivite derhal sonlandırılmalı.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü de yoğun spor ve fiziksel aktivitelerin sabah veya akşam saatlerinde yapılmasını, ağır hareketlerden kaçınılmasını ve egzersiz sırasında sıvı tüketiminin artırılmasını öneriyor.
Yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalar daha fazla risk altında
Aşırı sıcaklardan herkes etkilenebilmekle birlikte bazı gruplarda sağlık sorunlarının daha hızlı ve ağır gelişebileceği belirtiliyor.
Özellikle 65 yaş üzerindekiler, dört yaşından küçük çocuklar, hamileler, açık alanda çalışanlar, fazla kilolu kişiler, bakıma ihtiyaç duyanlar ve kronik hastalığı bulunanlar risk grubunda yer alıyor. Tansiyon düşürücü, idrar söktürücü, depresyon veya uyku ilacı kullananların da daha dikkatli olması gerekiyor.
Risk grubundaki kişilerin gün içerisinde düzenli olarak kontrol edilmesi, yalnız yaşayan yaşlıların yakınları tarafından aranması ve bebeklerin daha sık takip edilmesi öneriliyor.
Bebek, çocuk, engelli bireyler ve hayvanların kısa süreliğine dahi olsa park edilmiş araçlarda bırakılmaması gerekiyor. Kapalı araçların iç sıcaklığı, klima daha önce çalıştırılmış olsa bile kısa sürede tehlikeli seviyelere ulaşabiliyor.
Sıcak çarpmasının belirtileri neler?
Sıcak çarpması, vücudun ısı dengesini sağlayamaması sonucu ortaya çıkan ve acil müdahale gerektiren ciddi bir sağlık sorunu olarak tanımlanıyor.
Dikkat edilmesi gereken başlıca belirtiler şöyle:
- Yüksek ateş
- Şiddetli baş ağrısı ve baş dönmesi
- Bulantı ve kusma
- Aşırı halsizlik
- Derinin sıcak, kızarık veya kuru olması
- Hızlı kalp atışı ve nefes alma
- Görme bulanıklığı
- Bilinç bulanıklığı veya bilinç kaybı
Sağlık Bakanlığı, güneş veya sıcak çarpmasının acil olarak tedavi edilmemesi durumunda kalıcı hasara ya da ölüme yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Bu belirtilerin görülmesi halinde kişi hemen serin ve gölge bir alana alınmalı, üzerindeki fazla giysiler gevşetilmeli ve acil sağlık yardımı istenmeli. Bilinç bulanıklığı, bilinç kaybı, ciddi nefes darlığı veya çok yüksek ateş bulunması halinde 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı.
Sağlık Bakanlığı, basit ancak düzenli uygulanan önlemlerin sıcak havaların yol açabileceği ciddi sağlık sorunlarının önemli bölümünü önleyebileceğine dikkat çekiyor.