Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’de sağlık hizmetlerinin dijitalleştirilmesine yönelik yeni bir düzenleme hayata geçirildi. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik”, 27 Ekim 2026 Salı tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yeni yönetmelikle tıbbi müdahaleler öncesinde hastalardan alınması gereken bilgilendirilmiş rızanın elektronik ortamda alınmasına ilişkin usul ve esaslar belirlendi.
Daha önce ağırlıklı olarak kâğıt üzerinde ve ıslak imzayla gerçekleştirilen işlemler, artık elektronik sistemler aracılığıyla da yapılabilecek.
Düzenleme, hastaların bilgilendirilmiş şekilde karar vermesini, rıza kayıtlarının güvenli biçimde tutulmasını ve gerektiğinde denetlenebilmesini amaçlıyor.
Ameliyat öncesi onaylar artık elektronik ortamda alınabilecek
Hastaların sağlık hizmeti alırken karşılaştıkları önemli işlemlerden biri, tıbbi müdahale öncesinde imzaladıkları bilgilendirilmiş rıza formları.
Özellikle büyük cerrahi ameliyatlar, girişimsel işlemler, anestezi ve sedasyon uygulamalarında hastaların gerçekleştirilecek işlem hakkında bilgilendirilmesi ve rızalarının alınması gerekiyor.
Bilgilendirilmiş rıza yalnızca bir formun imzalanmasından ibaret değil. Hastanın yapılacak işlemin niteliği, olası riskleri ve sonuçları hakkında yeterince bilgilendirilerek özgür iradesiyle karar vermesini ifade ediyor.
Yeni düzenlemeyle bu süreç, gerekli kimlik ve güvenlik kontrolleri gerçekleştirilmek koşuluyla elektronik ortamda yürütülebilecek.
Önemli ayrıntı: Yönetmelik kâğıt üzerindeki bütün rıza işlemlerini yasaklamıyor. Elektronik ortamda rıza alınması hâlinde uygulanacak kuralları belirliyor.
E-Nabız üzerinden ameliyat onayı nasıl verilecek?
Yeni sistemde hastalar, tıbbi müdahale öncesinde kendilerine sunulan bilgilendirilmiş rıza formunu e-Nabız üzerinden inceleyerek onaylayabilecek.
İşlem sırasında hastanın kimliği ve cep telefonu numarası doğrulanacak.
Ardından ilgili tıbbi müdahaleye özel oluşturulan tek kullanımlık SMS doğrulama kodu hastanın cep telefonuna gönderilecek.
Hasta, kendisine gönderilen kodu e-Nabız’ın ilgili alanına girerek elektronik onay işlemini tamamlayabilecek.
Bu doğrulama işleminin tamamlanmasıyla hastanın elektronik bilgilendirilmiş rıza beyanı alınmış sayılacak.
Elektronik rıza süreci nasıl işleyecek?
| Aşama | Yapılacak işlem |
|---|---|
| 1. Kimlik kontrolü | Hastanın ve ilgili sağlık çalışanının kimliği doğrulanacak |
| 2. Telefon doğrulaması | Hastanın cep telefonu numarası kontrol edilecek |
| 3. Bilgilendirme | Tıbbi müdahaleye ilişkin rıza formu hastaya sunulacak |
| 4. Formun incelenmesi | Hasta, yapılacak işlem hakkındaki bilgileri değerlendirecek |
| 5. Onay | İşleme özel SMS doğrulama kodu kullanılacak |
| 6. Kayıt | Elektronik onay, sağlık sistemine kaydedilecek |
| 7. Erişim | Hasta, onayladığı forma e-Nabız üzerinden ulaşabilecek |
E-Nabız kullanamayan hastalar nasıl onay verecek?
Yeni yönetmelik, e-Nabız üzerinden işlem yapamayan veya elektronik sistemleri kullanmakta güçlük çeken vatandaşlar için de bir yöntem öngörüyor.
Sağlık durumu, engellilik veya teknolojik imkânlar nedeniyle desteğe ihtiyaç duyan hastaların rızası, sağlık tesisinin elektronik haberleşme aracı üzerinden alınabilecek.
Bu yöntemde önce hastanın kimliği ve cep telefonu numarası doğrulanacak.
Ardından hastaya ilgili tıbbi müdahale için tek kullanımlık SMS doğrulama kodu gönderilecek.
Hasta, kodu işlemden sorumlu sağlık çalışanına bildirecek. Sağlık çalışanı da bu kodu sağlık kuruluşunun yetkilendirilmiş elektronik sistemine girerek rıza işlemini tamamlayacak.
İlgili sağlık çalışanının kimliğinin ve işlem yapma yetkisinin de sistem üzerinden doğrulanması gerekecek.
Böylece hastanın elektronik ortamda bizzat işlem yapamadığı durumlarda da kimlik doğrulaması ve kayıt güvenliği korunarak onay alınabilecek.
Kimlik ve cep telefonu doğrulaması zorunlu
Yönetmeliğin en önemli hükümlerinden biri, elektronik rıza işlemlerinin kimlik doğrulaması tamamlanmadan başlatılamaması.
Yeni sisteme göre hastanın kimliği ile tıbbi işlemi gerçekleştirecek veya rıza sürecini yönetecek sağlık meslek mensubunun kimliği doğrulanacak.
Ayrıca hastanın sistemde doğrulanmış bir cep telefonu numarasının bulunması gerekecek.
E-Nabız üzerinden yürütülen işlemlerde telefon numarası e-Nabız sistemi aracılığıyla doğrulanacak.
Sağlık tesisinin elektronik haberleşme aracı kullanıldığında ise telefon numarası, sağlık kuruluşunun bilgi yönetim sisteminde doğrulanacak.
Telefon numarası doğrulaması 12 ay geçerli olacak
Sağlık kuruluşunun sistemi üzerinden doğrulanan cep telefonu numarası, doğrulama tarihinden itibaren 12 ay boyunca geçerli olacak.
Bu süre içerisinde aynı sağlık kuruluşunda elektronik rıza işlemi yapılması gerektiğinde doğrulanmış numara kullanılabilecek.
Ancak 12 aylık sürenin sona ermesinin ardından yeniden elektronik rıza alınması gerektiğinde telefon numarasının tekrar doğrulanması gerekecek.
Bu süre, tıbbi müdahaleye verilen rızanın 12 ay boyunca geçerli olduğu anlamına gelmiyor. Yalnızca cep telefonu numarasının doğrulama süresini ifade ediyor.
Hangi hastaneler ve sağlık kuruluşları kapsama giriyor?
Yeni yönetmelik, Türkiye’deki birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerini kapsıyor.
Bu nedenle uygulama yalnızca büyük şehirlerdeki hastanelerle sınırlı kalmayacak.
Aile sağlığı hizmetlerinin sunulduğu kuruluşlar, devlet hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri ile üniversite hastanelerinde de yönetmelik hükümleri uygulanabilecek.
Sağlık kuruluşlarına göre kapsam
| Sağlık kuruluşu | Kapsam |
|---|---|
| Aile sağlığı merkezleri | Birinci basamak |
| Birinci basamak diğer sağlık tesisleri | Birinci basamak |
| Devlet hastaneleri | İkinci basamak |
| İlgili özel dal hastaneleri | İkinci basamak |
| Eğitim ve araştırma hastaneleri | Üçüncü basamak |
| Üniversite hastaneleri | Üçüncü basamak |
Yönetmelik sağlık tesislerini basamaklarına göre kapsıyor. Ancak her muayene veya her tıbbi işlem için mutlaka elektronik rıza alınacağı anlamına gelmiyor. Bilgilendirilmiş rızanın gerekli olduğu işlemlerde elektronik yöntemin kullanılmasına ilişkin çerçeve oluşturuluyor.
Çocuklar ve karar verme yetkisi kısıtlı hastalar için nasıl uygulanacak?
Yönetmelikte küçükler ve kısıtlı hastalarla ilgili hükümler de bulunuyor.
Hastanın küçük veya kısıtlı olması durumunda elektronik rızaya ilişkin işlemler, Hasta Hakları Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak kanuni temsilcisi tarafından gerçekleştirilecek.
Kanuni temsilcinin de kimlik ve cep telefonu doğrulama şartlarını karşılaması gerekecek.
Kanuni temsilcinin bulunmaması, hazır olmaması veya elektronik ortamda doğrulanamaması hâlinde ise bu yöntemle elektronik rıza alınamayacak.
Bu durumlarda tıbbi müdahaleye ilişkin diğer yasal hükümler ve hasta haklarına yönelik düzenlemeler uygulanacak.
Elektronik onaylanan formlar e-Nabız’da saklanacak
Yeni sistemde hastaların elektronik olarak onayladıkları bilgilendirilmiş rıza formları Sağlık Bakanlığının merkezi sağlık veri sistemine aktarılacak.
Hastalar, daha önce onayladıkları formlara e-Nabız üzerinden erişebilecek.
Bu uygulamayla rıza işlemlerinin kayıt altında tutulması ve ihtiyaç duyulması durumunda geçmiş işlemlere ulaşılması mümkün olacak.
Elektronik kayıtların güvenliğinin sağlanması amacıyla işlem tarihi, saati, doğrulama bilgileri ve ilgili sağlık çalışanına ait kayıtlar da saklanacak.
Kayıtlarda elektronik veri bütünlük değeri, zaman damgası ve diğer güvenlik tedbirleri kullanılacak.
Böylece elektronik onay sürecinin gerektiğinde adli ve idari incelemelerde denetlenebilmesi amaçlanıyor.
Hastaların kişisel ve sağlık verileri nasıl korunacak?
Yönetmelik, elektronik bilgilendirilmiş rıza sisteminde kişisel verilerin korunmasına ilişkin yükümlülükleri de düzenliyor.
Sağlık Bakanlığı ve sağlık kuruluşları, hastalara ait bilgilerin gizliliğini, bütünlüğünü ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olacak.
Elektronik sistemlerde elde edilen kişisel veriler, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ilgili sağlık mevzuatına uygun şekilde işlenecek.
Sistemlere erişim yetkileri, sağlık çalışanlarının görev ve sorumlulukları çerçevesinde belirlenecek.
Elektronik kayıtların değiştirilmesini veya yetkisiz kişilerin erişimini önlemeye yönelik teknik ve idari tedbirler uygulanacak.
SMS ile gelen bütün bağlantılar güvenilir mi?
Elektronik rıza işlemlerinde SMS kullanılacak olması, vatandaşların dijital güvenlik konusunda dikkatli olmasını da gerektiriyor.
Hastaların doğrulama işlemlerini yalnızca başvurdukları sağlık kuruluşunda yürütülen resmî işlem kapsamında gerçekleştirmeleri önem taşıyor.
Beklenmedik bir SMS veya bağlantıyla karşılaşılması durumunda, işlem yapılmadan önce doğrudan sağlık kuruluşundan bilgi alınmalı.
Özellikle hastalardan banka kartı bilgisi, para veya e-Devlet şifresi isteyen bağlantılara itibar edilmemeli.
Sağlık tesisinin yetkili personeline, yönetmelikte belirtilen kimlik doğrulamalı süreç kapsamında verilen işlem kodları ile bilinmeyen kişilere gönderilen şifre ve kodlar birbirine karıştırılmamalı.
Konya’daki hastanelerde de yeni düzenleme geçerli olacak
27 Ekim’de yürürlüğe giren yönetmelik, Konya’daki sağlık kuruluşlarını da ilgilendiriyor.
Konya Şehir Hastanesi, Meram Devlet Hastanesi, Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi, üniversite hastaneleri ve diğer kapsama giren sağlık tesislerinde elektronik rıza uygulamasına ilişkin hükümler geçerli olacak.
Özellikle ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemler öncesinde hastaların bilgilendirilmiş rıza belgelerini elektronik ortamda onaylayabilmesi, sağlık hizmetlerindeki idari işlemlerin dijitalleştirilmesi açısından önem taşıyor.
Bununla birlikte yönetmeliğin yürürlüğe girmesi, Konya’daki bütün sağlık kuruluşlarının aynı gün elektronik rıza sistemini fiilen kullanmaya başladığı anlamına gelmiyor.
Uygulamanın hangi birimlerde aktif olarak kullanılacağı, sağlık kuruluşlarının sistem altyapısına ve Bakanlığın uygulama esaslarına bağlı olacak.
Yeni sistem hastalara ve sağlık çalışanlarına ne sağlayacak?
Elektronik bilgilendirilmiş rıza sisteminin sağlık hizmetlerinde önemli kolaylıklar sağlaması bekleniyor.
Hastalar açısından formlara dijital ortamda erişim, geçmiş onayların görüntülenebilmesi ve işlemlerin kayıt altında tutulması öne çıkıyor.
Sağlık çalışanları ve sağlık kuruluşları açısından ise evrak işlemlerinin azaltılması, rıza kayıtlarının daha düzenli tutulması ve kayıtların gerektiğinde denetlenebilmesi önemli avantajlar oluşturabilir.
Ancak elektronik sistemin kullanılması, hastanın tıbbi müdahale hakkında yeterli biçimde bilgilendirilmesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.
Bilgilendirilmiş rızanın temel şartı, hastanın yapılacak müdahaleyi anlaması ve kararını özgür iradesiyle vermesi olmaya devam edecek.
Yeni dönem 27 Ekim itibarıyla resmen başladı
Sağlık Bakanlığının hazırladığı yönetmelik, 27 Ekim 2026 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Düzenlemeyle tıbbi müdahaleler öncesinde alınması gereken bilgilendirilmiş rıza formlarının elektronik ortamda da onaylanmasının önü açıldı.
E-Nabız ve SMS doğrulamasıyla yürütülebilecek sistemde hasta kimliğinin doğrulanması, cep telefonu numarasının kontrol edilmesi ve işlemlerin güvenli biçimde kayıt altına alınması zorunlu olacak.
Birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşlarında geçerli olacak düzenleme, Türkiye genelinde sağlık hizmetlerinin dijitalleştirilmesi açısından yeni bir aşamayı oluşturuyor.
Hastalar artık gerekli koşulların sağlandığı sağlık kuruluşlarında ameliyat ve diğer tıbbi müdahaleler öncesindeki bilgilendirilmiş rıza işlemlerini elektronik ortamda gerçekleştirebilecek. Onaylanan belgeler e-Nabız sisteminde saklanırken hasta hakları, veri güvenliği ve kimlik doğrulaması yeni uygulamanın temel unsurları olacak.