Nöbetçi Eczaneler
Ağız ve diş sağlığı çoğu zaman “lokal” bir sorun gibi görülse de uzmanlar, ağızdaki kronik enfeksiyonların tüm vücutta düşük dereceli ve sürekli bir inflamasyonu tetikleyebileceğine dikkat çekiyor. İstinye Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Tuğba Toz Akalın, ağız hijyeninin yetersiz olduğu durumlarda patojen bakterilerin hızla çoğaldığını, bunun da yalnızca diş kaybına değil, bağışıklık sisteminin sürekli uyarılmasına yol açabileceğini belirtti. Akalın, “Ağız sağlığı, genel sağlığın ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirilmelidir” dedi.
“Genel inflamasyon yükünü artırabilir”
Prof. Dr. Akalın, özellikle diş eti hastalıkları ve tedavi edilmemiş çürüklerin uzun süreli enfeksiyon odağı oluşturabildiğini, bu durumun vücudun genel inflamasyon yükünü artırabileceğini ifade etti. Bilimsel çalışmaların, ağız kaynaklı enfeksiyonların; kalp-damar hastalıkları, diyabet, solunum yolu enfeksiyonları, gebelikte bazı riskler ve romatizmal hastalıklar ile ilişkili olabileceğini gösterdiğini dile getirdi. Ağızda oluşan bakteri ve iltihap ürünlerinin zaman zaman kan dolaşımına karışabildiğini belirten Akalın, riskin “tek başına” ağızla sınırlı görülmemesi gerektiğini vurguladı.
Kalp-damar hastalıklarıyla bağ: periodontitis uyarısı
Akalın, kalp-damar hastalıkları ile ağız sağlığı arasındaki ilişkinin en güçlü biçimde kronik diş eti iltihabı (periodontitis) üzerinden açıklandığını kaydetti. Periodontitis varlığında iltihabi maddelerin ve bakteriyel ürünlerin dolaşıma karışarak damar duvarında hasara yol açabileceğini; bunun ateroskleroz sürecini hızlandırıp kalp krizi ve inme riskini artırabileceğini söyledi. Diş eti kanaması, şişlik ve uzun süren ağız enfeksiyonlarının yalnız ağız sağlığı değil, kalp sağlığı için de “uyarı işareti” sayılması gerektiğine dikkat çekti.
Sessiz ilerleyen enfeksiyonlar: yıllar sonra tablo ağırlaşabiliyor
Diş çürükleri, periodontitis ve kök ucu enfeksiyonlarının erken dönemde belirgin şikâyet vermeden ilerleyebildiğini söyleyen Akalın, geç kalındığında diş kaybı ve çiğneme fonksiyonunun bozulmasının yanı sıra, genel inflamasyon yükünün artmasıyla sistemik hastalık risklerinin de yükseliş gösterebileceğini ifade etti. Özellikle yaşlı bireylerde ağızda biriken bakterilerin solunum yollarına ulaşmasının zatürre gibi enfeksiyonlar açısından ek risk oluşturabileceğine işaret etti.
Günlük bakımın omurgası: mekanik temizlik + kişiye özel plan
Akalın, ağız ve diş sağlığını korumada temel yaklaşımın düzenli fırçalama ve arayüz temizliği olduğunu belirterek; arayüz fırçası veya diş ipinin kişinin diş yapısına göre seçilmesi gerektiğini söyledi. Kimyasal destek ürünlerinin (gargara gibi) mekanik temizliğin alternatifi olmadığını, doğru endikasyonda kısa süreli destek olarak düşünülmesi gerektiğini vurguladı. Çürük riskinde yalnız “şeker tüketimi” değil; atıştırma sıklığı, gece tüketimi ve beslenme örüntüsünün de belirleyici olduğunu ifade etti. Diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, immünsüpresyon ve gebelik gibi durumlarda ağız enfeksiyonlarının daha kritik hale geldiğini söyleyerek, kişiye özel kontrol ve bakım aralıklarının önemini hatırlattı.
“Ağrı yoksa da kontrol şart”
Diş hekimine yalnız ağrı olduğunda gitmenin yanlış bir yaklaşım olduğunu belirten Akalın, çürük ve diş eti hastalıklarının erken evrede çoğu zaman belirti vermediğini dile getirdi. Ağız kokusunun sıkça diş eti hastalıkları, tedavi edilmemiş çürükler, diş taşı ve dil yüzeyindeki bakteri birikimi gibi ağız içi nedenlerle bağlantılı olabileceğini; diş eti kanamasıyla birlikte görülen kokunun aktif iltihabı işaret edebileceğini söyledi.
Türkiye’de tablo: koruyucu alışkanlıklar zayıf
Akalın, Türkiye’de koruyucu ağız sağlığı alışkanlıklarının yeterince yerleşmediğine dikkat çekerek, düzenli diş fırçalama oranlarının birçok yaş grubunda sınırlı kaldığını; diş ipi ve arayüz fırçası kullanımının düşük olduğunu; diş hekimine başvuruların ise çoğunlukla ağrı sonrası gerçekleştiğini belirtti. Bu durumun erken teşhisi zorlaştırdığını ve tedavi ihtiyacını daha ileri aşamalara taşıdığını söyledi.