Nöbetçi Eczaneler
ABD’de 1947’de, nükleer silahların yarattığı varoluşsal tehdide dikkat çekmek amacıyla oluşturulan sembolik “Kıyamet Saati”, bu yıl tarihindeki en ileri seviyeye taşındı. Atom Bilimcileri Bülteni’nin Bilim ve Güvenlik Kurulu (Science and Security Board), yıllık değerlendirme kapsamında saati 85 saniye kala konumlandırdığını duyurdu. Kurulun resmi açıklamasında, bu seviyenin “felakete şimdiye kadarki en yakın nokta” olduğu vurgulandı.
Neden 85 saniye?
Kurulun değerlendirmesi, tek bir risk başlığına değil, birbirini besleyen dört ana hatta dayanıyor:
- Nükleer gerilim ve silah kontrolündeki aşınma
- İklim krizinin hızlanması ve yetersiz küresel eylem
- Biyoteknolojinin kötüye kullanımı ihtimali
- Yapay zekânın denetimsiz biçimde askerî sistemlere ve dezenformasyon alanına entegre edilmesi
Reuters’ın aktardığına göre kurul, özellikle nükleer güçler arasındaki “agresifleşen” tutumun, çatışma bölgelerinde tırmanma riskini büyüttüğüne; buna eşlik eden yapay zekâ kaynaklı güvenlik ve bilgi kirliliği risklerinin tabloyu ağırlaştırdığına dikkat çekti.
Dört saniyelik ileri adım ve “rekor” yakınlık
Bu yılki ayar, geçen yıla göre saat kadranını dört saniye daha gece yarısına yaklaştırdı. Associated Press, saatin geçen yıl 89 saniye kala ayarlandığını hatırlattı.
Atom Bilimcileri Bülteni ise yıllık metninde, “küresel anlayışların çöktüğü”, büyük güç rekabetinin hızlandığı ve varoluşsal riskleri azaltmak için gerekli uluslararası işbirliğinin zayıfladığı değerlendirmesini öne çıkardı.
Tırmanma endişesi: savaşlar, krizler, nükleer gölge
Kurulun açıklamalarında, nükleer silah sahibi ülkelerin doğrudan ya da dolaylı biçimde temas ettiği kriz alanlarında tırmanma ihtimalinin arttığı uyarısı yer aldı. AP’nin haberinde; Rusya-Ukrayna savaşı, Hindistan-Pakistan hattındaki gerilim ve İran’ın nükleer kapasitesine ilişkin tartışmalar gibi örneklerin “çatışmanın büyüme riskini” besleyen unsurlar arasında sayıldığı aktarıldı.
“İşbirliği kırılırsa herkes kaybeder”
Bilim ve Güvenlik Kurulu Başkanı Daniel Holz, uluslararası güven ve işbirliğinin kritik olduğunun altını çizerek, dünyanın “biz-onlar” ekseninde bölünmesinin riskleri büyüttüğünü belirtti. Holz’un mesajı, özetle şu çerçeveye oturuyor: rekabeti sıfır toplamlı okuyan yaklaşım, varoluşsal risklerin yönetimini imkânsızlaştırıyor.
Kıyamet Saati nedir, neyi ölçer?
Kıyamet Saati, 1947’den bu yana “gece yarısı” metaforu üzerinden insanlığın felakete yakınlığını simgesel olarak anlatıyor. Saat her yıl, Atom Bilimcileri Bülteni’nin Bilim ve Güvenlik Kurulu tarafından; nükleer risk, iklim krizi ve yıkıcı teknolojilerdeki gelişmeler gibi parametreler birlikte değerlendirilerek ayarlanıyor.
Kurul, saatin “geri alınabilir” bir göstergesi olduğuna da işaret ediyor: Uluslararası işbirliği, denetim mekanizmaları ve risk azaltıcı anlaşmalar güçlendikçe, kadranın ters yöne çevrilebileceği vurgulanıyor.