Nöbetçi Eczaneler
11 Kasım 2026 Çarşamba | Ankara – Atina – Doğu Akdeniz
Doğu Akdeniz’de enerji bağlantıları ve deniz yetki alanları konusunda Türkiye ile Yunanistan arasında uzun süredir devam eden görüş ayrılıkları, yeni bir NAVTEX duyurusuyla yeniden gündeme geldi.
Yunanistan’ın Girit Adası ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında deniz altından elektrik iletim hattı kurmayı hedefleyen Great Sea Interconnector projesi kapsamında yürütülecek araştırmalar için Fransız bayraklı Abeille Marengo gemisinin bölgedeki faaliyetleri tartışma konusu oldu.
Ankara, daha önce Türkiye’nin kıta sahanlığı olarak tanımladığı alanlarda izinsiz araştırma yapılmasına karşı çıkmıştı. Ancak 10 Kasım’da yayımlanan yeni NAVTEX ile belirlenen güzergâhlarda Türk makamlarıyla koordinasyon sağlandığı ve gerekli onayın alındığı bildirildi.
Atina yönetimi ise Türk duyurusunun geçersiz olduğunu savunarak faaliyetlerin Yunanistan ve GKRY tarafından verilen izinler kapsamında yürütüldüğünü ileri sürdü.
Böylece taraflar araştırma çalışmalarının sürdürülmesi konusunda fiilen yeni bir aşamaya geçerken deniz yetki alanlarına ilişkin hukuki ve siyasi görüş ayrılıkları devam etti.
Ankara’dan Fransız gemisi için 19 Mart 2027’ye kadar araştırma duyurusu
Türkiye tarafından 10 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan 1127/26 numaralı NAVTEX duyurusunda, Abeille Marengo adlı Fransız gemisinin Doğu Akdeniz’de deniz altı kablo çalışmalarıyla bağlantılı bilimsel araştırmalar gerçekleştireceği belirtildi.
Duyuruda, çalışmaların Türkiye’nin NAVTEX hizmet sahası ve Türk kıta sahanlığı olarak tanımladığı bölgedeki belirli hatlar üzerinde yürütüleceği ifade edildi.
Araştırma faaliyetlerinin başlangıç ve bitiş tarihleri de açıklandı.
Buna göre geminin çalışmaları için belirtilen dönem 10 Kasım 2026 ile 19 Mart 2027 tarihleri arasını kapsıyor.
NAVTEX duyurusunda iki ayrı araştırma hattının koordinatlarına yer verilirken bölgeden geçecek diğer gemilerden Abeille Marengo’ya iki deniz mili mesafe bırakmaları istendi.
Duyurunun 20 Mart 2027’de yürürlükten kalkacağı belirtildi.
Türkiye’nin NAVTEX duyurusunda neler var?
| Başlık | Açıklama |
|---|---|
| Gemi | Abeille Marengo |
| Bayrak | Fransa |
| Çalışma | Deniz altı elektrik kablosu için bilimsel araştırma |
| Başlangıç | 10 Kasım 2026 |
| Bitiş | 19 Mart 2027 |
| NAVTEX numarası | 1127/26 |
| Araştırma alanı | Doğu Akdeniz’de belirlenen iki hat |
| Seyir güvenliği | Diğer gemilerden iki deniz mili mesafe bırakmaları istendi |
Türkiye’nin duyurusunda, araştırma güzergâhlarının ilgili Türk makamlarıyla koordineli olarak belirlendiği ve çalışmalar için onay alındığı ifade edildi.
Ancak bu duyurunun, deniz altı elektrik bağlantısı projesinin bütün aşamalarına koşulsuz izin verildiği şeklinde yorumlanmaması gerekiyor. Açıklanan düzenleme, belirli koordinatlarda yapılacak araştırma faaliyetleriyle ilgili bulunuyor.
Türkiye neden ilk aşamada araştırmalara karşı çıkmıştı?
Ankara’nın konuya ilişkin temel itirazı, araştırma çalışmalarının yürütülmek istendiği bazı deniz alanlarının Türkiye’nin kıta sahanlığı içinde bulunduğu yönündeki değerlendirmesine dayanıyor.
Türkiye, Doğu Akdeniz’deki kıta sahanlığının dış sınırlarına ilişkin görüşünü 18 Mart 2020 tarihli ve A/74/757 sayılı mektupla Birleşmiş Milletlere bildirmişti.
Ankara, bu çerçevede kendi kıta sahanlığında bilimsel araştırma yürütülmesi için ilgili Türk makamlarının izninin gerekli olduğunu savunuyor.
Yunanistan ise Türkiye’nin bu alanlara ilişkin yetki iddialarını kabul etmiyor.
Atina yönetimi, Girit, Kaşot ve Kerpe adalarının deniz yetki alanlarına ilişkin kendi hukuki değerlendirmesini esas alıyor.
Bu nedenle iki ülke arasındaki anlaşmazlık yalnızca bir araştırma gemisinin hareketleriyle sınırlı değil. Sorunun temelinde, Doğu Akdeniz’de kıta sahanlığının sınırları ve deniz alanlarındaki yetkilerin nasıl belirleneceği bulunuyor.
Yunanistan’dan Ankara’nın NAVTEX duyurusuna itiraz
Türkiye’nin yeni NAVTEX yayımlamasının ardından Yunanistan tarafından farklı bir değerlendirme yapıldı.
Atina’daki diplomatik kaynaklar, Fransız gemisinin araştırma faaliyetleri için Yunanistan ve GKRY makamlarından gerekli izinlerin alındığını savundu.
Yunan tarafı, araştırma için Türkiye’ye bir izin başvurusunda bulunulmadığını ve bu nedenle Ankara’nın duyurusunun proje açısından hukuki bir sonuç doğurmadığını ileri sürdü.
Atina ayrıca geminin güzergâhının daha önce Yunan makamlarınca yayımlanan NAVTEX aracılığıyla duyurulduğunu belirtti.
Böylece Türkiye’nin araştırmaların kendi onayıyla yürütüleceği yönündeki açıklaması ile Yunanistan’ın faaliyetler için Türk makamlarından izin alınmasına gerek bulunmadığı yönündeki görüşü karşı karşıya geldi.
Tarafların açıklamaları, deniz yetki alanlarına ilişkin uyuşmazlığın sürdüğünü gösteriyor.
Fransız gemisi Girit’teki Kandiye Limanı’ndan ayrıldı
Araştırma faaliyetlerini gerçekleştirmesi planlanan Abeille Marengo, 27 Ekim’den bu yana bulunduğu Girit Adası’ndaki Kandiye Limanı’ndan 10 Kasım’da ayrıldı.
Gemi, deniz altı elektrik bağlantısının planlanan güzergâhında araştırma yürütmek amacıyla Doğu Akdeniz’e hareket etti.
Proje yetkilileri tarafından yapılan açıklamalara göre geminin ilk aşamada araştırma cihazlarının kalibrasyonuna yönelik çalışmalar yapması, ardından deniz tabanına ilişkin ölçümlere başlaması öngörülüyor.
Araştırmaların, deniz altı kablosunun geçeceği güzergâhın teknik tasarımında kullanılacak verileri sağlaması amaçlanıyor.
Geminin Kandiye’den ayrılışı ile Türkiye’nin NAVTEX duyurusunun yayımlanması aynı güne denk geldi. Bu nedenle hareketin doğrudan Türk duyurusundan sonra gerçekleştiği veya yalnızca bu duyuruyla mümkün olduğu yönünde kesin bir değerlendirme yapmak doğru değil.
Great Sea Interconnector projesi nedir?
Doğu Akdeniz’deki tartışmanın merkezinde, Yunanistan ile GKRY arasında elektrik bağlantısı kurulmasını hedefleyen Great Sea Interconnector projesi yer alıyor.
Proje kapsamında Girit ile Kıbrıs arasında deniz altından yüksek gerilimli elektrik iletim kablosu döşenmesi planlanıyor.
Bu bağlantıyla Kıbrıs’ın Avrupa elektrik şebekesiyle bütünleşmesinin sağlanması ve iki yönlü elektrik iletiminin mümkün hâle gelmesi hedefleniyor.
Projenin ilk aşamada yaklaşık 1.000 megavatlık elektrik iletim kapasitesine sahip olması öngörülüyor.
Yatırımın teknik hazırlıkları arasında deniz tabanının incelenmesi, kablonun geçeceği güzergâhın belirlenmesi ve çevresel koşulların değerlendirilmesi bulunuyor.
Abeille Marengo’nun gerçekleştirmesi planlanan araştırmalar da bu hazırlık sürecinin bir bölümünü oluşturuyor.
Deniz altı araştırmaları neden yapılıyor?
Deniz altı elektrik bağlantılarının kurulabilmesi için kablonun geçirileceği güzergâhın ayrıntılı biçimde incelenmesi gerekiyor.
Araştırma gemileri, deniz tabanının yapısını, derinliğini ve kablo döşeme çalışmalarını etkileyebilecek fiziksel koşulları belirlemek amacıyla ölçümler gerçekleştiriyor.
Bu çalışmalar, kablonun güvenli biçimde döşenebilmesi ve ileride yaşanabilecek teknik sorunların azaltılması açısından önem taşıyor.
Deniz altındaki kaya oluşumları, eğimler ve diğer doğal özellikler kablonun güzergâhının belirlenmesinde etkili olabiliyor.
Dolayısıyla Abeille Marengo’nun yapacağı çalışmalar doğrudan elektrik iletimine başlanması anlamına gelmiyor.
Araştırmalar, projenin teknik tasarımına yönelik hazırlık aşamasında bulunuyor.
NAVTEX nedir, neden diplomatik tartışmaya neden oluyor?
NAVTEX, denizde seyir güvenliğine ilişkin duyuruların gemilere iletilmesini sağlayan uluslararası bir haberleşme sistemi.
Denizcilere yönelik bu bildirimlerle araştırma faaliyetleri, askerî tatbikatlar, tehlikeli bölgeler ve seyir güvenliğini etkileyebilecek çalışmalar hakkında bilgi veriliyor.
Doğu Akdeniz’deki tartışmada ise NAVTEX duyuruları, tarafların deniz alanlarına ilişkin yetki görüşleriyle birlikte gündeme geliyor.
Türkiye, yayımladığı duyuruda araştırmaların kendi kıta sahanlığı olarak tanımladığı alanda yapılacağını ve Türk makamlarıyla koordinasyon sağlandığını belirtiyor.
Yunanistan ise çalışmaların kendi yetki değerlendirmesi kapsamında yürütüldüğünü savunuyor.
NAVTEX yayımlanması, tek başına taraflar arasında kıta sahanlığı sınırlarının kesin olarak belirlendiği veya deniz yetki alanları uyuşmazlığının çözüldüğü anlamına gelmiyor.
Bu nedenle Ankara’nın yeni duyurusu, araştırmaların yürütülmesi açısından önemli bir gelişme olsa da tarafların deniz yetki alanlarına ilişkin anlaşmazlıklarını ortadan kaldırmıyor.
Fransa neden sürecin merkezinde?
Projenin teknik ve diplomatik boyutunda Fransa da önemli bir konumda bulunuyor.
Araştırmaları gerçekleştirecek Abeille Marengo’nun Fransız bayraklı olması, projenin Türkiye ile Yunanistan arasındaki görüş ayrılıklarının yanında Ankara-Paris ilişkilerinde de ele alınmasına neden oldu.
Gemi faaliyetlerinin yeniden başlamasından önce Fransa ile Türkiye arasında diplomatik temaslar yürütüldüğüne ilişkin bilgiler kamuoyuna yansıdı.
Fransız şirketi Nexans da projenin kablo ve teknik çalışmalarında yer alan kuruluşlar arasında bulunuyor.
Bunun yanında Fransa merkezli Meridiam şirketi, Great Sea Interconnector yatırımının ortakları arasında yer alıyor.
Dolayısıyla Fransa’nın projedeki rolü, yalnızca araştırma gemisinin bayrağından ibaret değil; projenin teknik ve yatırım boyutuna da uzanıyor.
Türkiye, Yunanistan ve Fransa arasında yeni dönem mi?
Ankara’nın 10 Kasım’da yayımladığı NAVTEX, Doğu Akdeniz’de daha önce araştırma çalışmalarının durmasına neden olan görüş ayrılıklarının ardından dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
2024 yılında Kaşot ve Kerpe adaları çevresinde yürütülen araştırma faaliyetleri de Türkiye ile Yunanistan arasında diplomatik tartışmalara yol açmıştı.
Yeni duyuruyla birlikte belirli koordinatlarda araştırma yapılmasına ilişkin Türk makamlarının onay verdiği açıklanırken Atina’nın bu onayın hukuki gerekliliğini kabul etmemesi, anlaşmazlığın sürdüğünü ortaya koyuyor.
Bu durum, araştırma faaliyetlerinin yürütülmesiyle deniz yetki alanlarına ilişkin uyuşmazlığın çözümünün birbirinden ayrı konular olduğunu gösteriyor.
Önümüzdeki süreçte geminin belirlenen araştırma hatlarında nasıl faaliyet göstereceği ve tarafların denizdeki gelişmelere nasıl yaklaşacağı yakından izlenecek.
Doğu Akdeniz’deki gelişme Türkiye açısından ne ifade ediyor?
Deniz altı elektrik bağlantısı projeleri, enerji arz güvenliği ve bölgesel elektrik ticareti bakımından önem taşıyor.
Girit ile Kıbrıs arasındaki bağlantının hayata geçirilmesi durumunda Avrupa elektrik sistemine yeni bir iletim hattı eklenmesi hedefleniyor.
Türkiye açısından ise bu gelişmenin iki ayrı yönü bulunuyor.
Birincisi, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin görüşlerin korunması ve araştırma faaliyetlerinin hangi hukuki çerçevede yürütüleceği.
İkincisi ise bölgede gelişen elektrik iletim altyapılarının enerji piyasaları ve uluslararası iş birlikleri üzerindeki olası etkileri.
Ankara’nın yayımladığı duyuru, Türkiye’nin belirlediği alanlarda yürütülen faaliyetler konusunda söz sahibi olma yaklaşımını yansıtıyor.
Ancak yeni gelişmenin bölgesel enerji iş birliklerine veya Türkiye’nin kendi elektrik piyasasına doğrudan bir ekonomik etkisi olup olmayacağı, projenin ilerleyen aşamalarına bağlı bulunuyor.
Gözler 19 Mart 2027’ye kadar yürütülecek araştırmalarda
Türkiye tarafından yayımlanan NAVTEX’e göre Fransız gemisinin belirlenen hatlardaki araştırma faaliyetleri için açıklanan dönem 19 Mart 2027’ye kadar sürecek.
Bu süreçte araştırma faaliyetlerinin teknik takvimi, geminin izleyeceği güzergâh ve Türkiye ile Yunanistan’ın açıklamaları takip edilecek.
Özellikle geminin tarafların deniz yetki alanları konusunda farklı görüşlere sahip olduğu bölgelerdeki çalışmaları, gelişmelerin seyrini belirleyebilecek.
Ankara’nın kendi onayını vurgulaması, Atina’nın ise bu onayın gerekli olmadığını savunması, diplomatik anlaşmazlığın henüz sona ermediğini gösteriyor.
Doğu Akdeniz’de Girit ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında elektrik bağlantısı kurulmasını hedefleyen projede Fransız Abeille Marengo gemisinin yeniden harekete geçmesi ve Türkiye’nin araştırmalara ilişkin NAVTEX yayımlaması yeni bir aşamayı başlattı. Ancak Ankara ile Atina’nın deniz yetki alanları ve izin süreçlerine ilişkin karşıt değerlendirmeleri devam ediyor. Geminin 19 Mart 2027’ye kadar sürmesi planlanan araştırmaları, bölgedeki diplomatik ve teknik gelişmeler açısından yakından izlenecek.