Nöbetçi Eczaneler
Dondurma veya çok soğuk yiyecekler tüketilirken ortaya çıkan ani ağrı, her zaman dişlerden kaynaklanmıyor. Uzmanlar, belirli bir dişte hissedilen hassasiyet ile alın ve şakak bölgesinde gelişen “beyin donması” ağrısının farklı mekanizmalarla oluştuğuna dikkat çekiyor.
Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Restoratif Diş Tedavisi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Ayşenur Turan, soğuk gıdalar sonrasında hissedilen ağrının kaynağı, diş hassasiyeti ile beyin donması arasındaki farklar ve hassasiyeti artıran günlük alışkanlıklar hakkında bilgi verdi.
Beyin donması birkaç saniye içinde başlayabiliyor
Halk arasında “beyin donması” olarak adlandırılan durumun, çok soğuk yiyecek veya içeceklerin damak ve boğazın üst bölümündeki sinirleri aniden uyarmasıyla geliştiğini belirten Turan, bu ağrının genellikle alın veya şakak bölgesinde hissedildiğini söyledi.
Turan, “Birkaç saniye ile birkaç dakika süren keskin bir baş ağrısı oluşur. Bu durum her zaman doğrudan dişlerden kaynaklandığı anlamına gelmez” dedi.
Soğuk yiyeceğin damağa temas etmesinden kısa süre sonra başlayan ağrı, çoğunlukla 30 saniye ile birkaç dakika içinde kendiliğinden geçiyor.
Diş hassasiyetinde ağrı belirli bir dişte hissediliyor
Dişlerin koruyucu tabakaları sağlam olduğunda soğuk gıdaların genellikle ağrıya neden olmadığını belirten Turan, diş minesinin altındaki dentin tabakasının açığa çıkması halinde hassasiyet oluşabileceğini ifade etti.
Diş hassasiyeti ile beyin donması arasındaki temel farkı anlatan Turan, şunları söyledi:
“Diş hassasiyetinde ağrı belirli bir dişte hissedilir ve soğuk uyaran dişe temas ettiğinde başlar. Hassasiyet tekrar edebilir ve altta yatan diş sorunu devam ettiği sürece sürebilir. Beyin donması ise soğuk yiyecek veya içeceğin özellikle damağa temas etmesinden sonra birkaç saniye içinde gelişen, alın veya şakakta hissedilen kısa süreli bir baş ağrısıdır.”
İki ağrı aynı anda da yaşanabilir
Dondurma yerken oluşan ağrının bazı kişilerde dişlerden, bazı kişilerde ise nörolojik mekanizmalardan kaynaklanabileceğini belirten Turan, iki durumun aynı anda da görülebileceğini söyledi.
Ağız içindeki sinir uçları ile baş bölgesindeki ağrı sinyallerinin büyük ölçüde trigeminal sinir aracılığıyla işlendiğini aktaran Turan, bu ortak sinir ağının ağrının farklı bölgelerde hissedilmesine neden olabileceğini ifade etti.
Diş minesinin zayıf olması diş hassasiyetini artırabilirken, bunun beyin donması sıklığını artırdığına ilişkin kesin bir bilimsel veri bulunmadığı belirtildi.
Hassasiyet giderici diş macunları yardımcı olabilir
Hassasiyet giderici diş macunlarının sıcak ve soğuk uyaranlara karşı oluşan diş ağrısını azaltmaya katkı sağlayabileceğini belirten Turan, bu ürünlerin farklı etki mekanizmaları bulunduğunu söyledi.
Bazı diş macunlarında bulunan potasyum nitratın diş sinirinin uyarılabilirliğini azaltmayı hedeflediğini aktaran Turan, kalay florür, arginin, kalsiyum karbonat, biyoaktif cam ve kalsiyum fosfat bileşiklerinin ise dentin yüzeyindeki mikroskobik kanalcıkları kısmen kapatabildiğini ifade etti.
Bu ürünlerin etkisinin düzenli kullanımla birkaç hafta içinde görülebileceği, ancak sonucun kişiden kişiye değişebileceği belirtildi.
Çok soğuk gıdayı hızlı tüketmek riski artırıyor
Soğuk yiyeceklerin hızlı tüketilmesinin klasik beyin donması açısından daha riskli olduğunu belirten Turan, çok soğuk gıdaların küçük lokmalar halinde ve yavaş tüketilmesini önerdi.
Ağızda uzun süre bekletilen soğuk gıdaların ise hassas dişlerde ağrıyı artırabileceğine dikkat çekildi.
Yanlış fırçalama diş minesini aşındırabilir
Günlük hayatta farkında olmadan yapılan bazı alışkanlıklar, diş hassasiyetinin artmasına neden olabiliyor.
Sert kıllı diş fırçası kullanılması veya dişlerin aşırı baskıyla fırçalanması, zaman içinde diş minesinin aşınmasına ve diş eti çekilmesine yol açabiliyor. Bu durum, dentin tabakasının açığa çıkmasına ve dişlerin sıcak-soğuk uyaranlara karşı daha hassas hale gelmesine neden olabiliyor.
Asitli gıdalar ve diş sıkma da etkili
Asitli yiyecek ve içeceklerin sık tüketilmesi diş minesini zayıflatabilirken, diş sıkma ve gıcırdatma alışkanlığı da dişlerde mikro çatlaklara ve mine aşınmasına yol açabiliyor.
Diş beyazlatma ürünlerinin gereğinden sık kullanılması ve aşındırıcılığı yüksek diş macunlarının uzun süre tercih edilmesi de geçici veya kalıcı hassasiyete neden olabiliyor.
Çok sıcak ve çok soğuk yiyeceklerin arka arkaya tüketilmesi, özellikle hassas dişlerde ağrıyı daha belirgin hale getirebiliyor.
Reflü diş minesine zarar verebilir
Ağız hijyeninin ihmal edilmesi, diş çürükleri ve diş eti hastalıklarının gelişmesine zemin hazırlıyor. Bu sorunlar da soğuk gıdalara karşı ağrının artmasına yol açabiliyor.
Mide asidinin ağıza ulaşmasına neden olan reflü veya tekrarlayan kusmalar da diş minesini aşındırarak sinir uçlarının dış uyaranlara karşı daha duyarlı hale gelmesine neden olabiliyor.
Uzmanlar, soğukla tetiklenen ağrının sık tekrarlaması, uzun sürmesi veya belirli bir dişte yoğunlaşması halinde diş hekimi muayenesinin ihmal edilmemesi gerektiğini belirtiyor.