Nöbetçi Eczaneler
Gece görmede zorlanma, loş ortama girince uzun süre “görememe”, sık sık eşyalara çarpma ve takılma… Uzmanlara göre bu şikâyetler, çoğu zaman “sakarlık” ya da “dikkatsizlik” sanılsa da halk arasında “tavuk karası” ve “gece körlüğü” olarak bilinen Retinitis Pigmentosa hastalığının ilk sinyalleri olabilir.
Acıbadem Taksim Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Neslihan Sinim Kahraman, hastalığın doğuştan başlayabildiğini ancak çoğunlukla çocukluk ve ergenlik döneminde ortaya çıktığını belirterek, erken tanının kritik önem taşıdığına dikkat çekti. Kahraman, “Retinitis pigmentosa, ışığı algılayan hücrelerimizin yer aldığı retina tabakasının genetik bir hastalığıdır. Hastalıkta ilk olarak loş ışıkta görmeyi sağlayan hücreler bozulur. Bu nedenle hastalarda önce gece görme zorluğu ve karanlık adaptasyonunda güçlük gözlenir” dedi.
Görme alanı “yanlardan” daralıyor
Uzmanlara göre hastalık ilerledikçe görme alanında yanlardan daralma başlıyor; ileri evrelerde ise gündüz ve merkezi görme de etkilenebiliyor. Bu süreçte çevresel görüşün daralmasıyla “tünel görüş” ortaya çıkabiliyor.
Genetik test, tanı kadar “geleceği planlamak” için de önemli
Doç. Dr. Kahraman, tavuk karası hastalığıyla ilişkili 80’den fazla genin tanımlandığını; retina hastalıklarında ise daha geniş bir gen yelpazesi bulunduğunu ifade ederek genetik testin önemini vurguladı. Kahraman, “Genetik test yalnızca tanıyı doğrulamakla kalmıyor; hastalığın kalıtım türünü, aile bireylerinin risk durumunu ve gelecek nesillere aktarım ihtimalini ortaya koyuyor. Ayrıca gebelik planlamasında yol gösterici oluyor. Bazı genetik tiplerde göz dışı sistemler de etkilenebildiğinden genetik test bu açıdan da kritik rol oynuyor” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye’de akraba evliliklerinin görece yüksek olması nedeniyle çekinik geçişli formların daha sık görülebileceğine işaret eden Kahraman, bu nedenle aile öyküsü bulunan durumlarda daha dikkatli olunması gerektiğini belirtti.
Ailelere uyarı: “Karanlıkta test edin”
Hastalığın sinsi ilerleyebildiğini belirten Doç. Dr. Kahraman, sokak aydınlatmalarının yeterli olmasının ya da çocuğun “herkes böyle görüyor” sanmasının tanıyı geciktirebileceğini söyledi. Ailelere şu önerilerde bulundu:
“Gece görme sorunu yaşayan, sık sık eşyalara çarpma ve takılma şikayeti olması durumunda bunu sakarlık ya da dikkatsizlik olarak görmeyip, hele de ailesinde benzer öykü varsa gecikmeden bir göz hastalıkları uzmanına başvurmak kritik önem taşıyor… Ailelerin çocuklarına ara sıra karanlıkta görme denemeleri yapmaları çok faydalıdır. Örneğin; elin bazı parmaklarını gösterip kaç parmak olduğunu söyletmek, odanın içerisinde bir eşyayı işaret edip adını sormak vb sorunun erken fark edilmesini sağlayabilir.”
Tanıda ileri teknoloji, tedavide araştırmalar
Tanı sürecinde damlalı göz muayenesi ile retina değerlendirmesi yapılırken; retina fotoğrafları ve optik koherens tomografi (OCT) ile retina katmanları ayrıntılı incelenebiliyor. Erken dönemde bulgular belirgin değilse elektroretinografi (ERG) testi ile retina hücre yanıtları ölçülerek tanı desteklenebiliyor.
Retinitis Pigmentosa için hastalığı tamamen tedavi eden onaylı bir yöntem bulunmadığı belirtilirken; kök hücre ve gen tedavileri alanındaki çalışmaların umut verdiği ifade ediliyor. Doç. Dr. Kahraman, kök hücre araştırmalarının daha çok kalan hücrelerin korunması ve ilerleme hızının yavaşlatılmasına odaklandığını söyledi; gen tedavileri alanında ise farklı genlere yönelik klinik çalışmaların sürdüğünü belirtti.