Nöbetçi Eczaneler
ABD Senatosu, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri adımlarını sınırlandırmayı hedefleyen savaş yetkileri tasarısını kabul etti. Washington yönetiminin İran politikası ve Kongre’nin savaş yetkileri üzerindeki denetimi açısından kritik görülen oylama, ABD siyasetinde yeni bir tartışmanın kapısını araladı.
Senatoda yapılan oylamada, Trump’a Amerikan ordusunun İran’a karşı askeri faaliyetlerini durdurması yönünde çağrı niteliği taşıyan Temsilciler Meclisi kararı kabul edildi. Karar, ABD Başkanı’nın Kongre onayı olmadan İran’a yönelik askeri harekat yürütmesini engellemeyi amaçlıyor.
Oylamada Cumhuriyetçi senatörler Lisa Murkowski, Susan Collins, Rand Paul ve Bill Cassidy’nin Demokratlarla birlikte hareket etmesi dikkat çekti. Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu Senato’da 4 Cumhuriyetçi senatörün desteği, tasarının kabul edilmesinde belirleyici oldu.
Cumhuriyetçi fireler sonucu değiştirdi
Senato’daki oylama, Amerikan siyasetinde İran konusunda parti içi görüş ayrılıklarının da görünür hale geldiğini ortaya koydu. Cumhuriyetçi Parti içinde bazı senatörlerin Trump’ın İran politikasına yönelik çekincelerini açık şekilde göstermesi, kararın siyasi önemini artırdı.
Alaska Senatörü Lisa Murkowski, Maine Senatörü Susan Collins, Kentucky Senatörü Rand Paul ve Louisiana Senatörü Bill Cassidy’nin Demokratlarla birlikte oy kullanması, Senato aritmetiğini değiştirdi.
Ayrıca Kentucky Cumhuriyetçi Senatörü Mitch McConnell’ın açıklanmayan bir rahatsızlık nedeniyle hastaneye kaldırılması ve Pensilvanya Cumhuriyetçi Senatörü Dave McCormick’in oylamaya katılmaması da Demokratların üstünlük sağlamasında etkili oldu.
Bu tablo, Trump yönetiminin İran’a yönelik askeri kararlarına Kongre içinde yalnızca Demokratlardan değil, bazı Cumhuriyetçilerden de tepki geldiğini gösterdi.
Karar Trump’ın İran politikasına tepki olarak değerlendiriliyor
Senato’dan geçen tasarı, Başkan Trump’ın İran konusunda tek taraflı karar aldığı yönündeki eleştirilerin ardından gündeme geldi. Kongre üyeleri, ABD Anayasası uyarınca savaş ilan etme ve askeri güç kullanımını denetleme yetkisinin Kongre’de olduğunu savunuyor.
Trump yönetimi ise İran’a yönelik askeri adımların başkanlık yetkileri kapsamında değerlendirilebileceğini belirtiyor. Ancak Kongre’deki birçok isim, yönetimin bu yaklaşımının savaş yetkileri dengesini zayıflattığı görüşünde.
Senato Demokrat lideri Chuck Schumer, oylamanın ardından yaptığı açıklamada Trump’ın İran politikasına sert sözlerle tepki gösterdi. Schumer, Amerikalıların “Trump’ın İran’daki tarihi hatasının bedelini ödediğini” ifade ederek, bu sürecin ABD dış politikasında ağır sonuçlar doğuracağını savundu.
Schumer, Trump’ın İran hamlesini “Amerika’nın şimdiye kadar yaptığı en kötü dış politika girişimlerinden biri” olarak nitelendirdi.
Kararın hukuki etkisi tartışmalı
Senato’da kabul edilen savaş yetkileri tasarısı, siyasi açıdan güçlü bir mesaj olarak görülse de kararın hukuki bağlayıcılığı tartışmalı. Karar, Trump yönetimine Amerikan askerlerini İran’a yönelik çatışmalardan çekme çağrısı yapıyor. Ancak Beyaz Saray’ın bu tür düzenlemelerin bağlayıcı olup olmadığı konusunda itirazlarını sürdürdüğü belirtiliyor.
Bu nedenle kararın daha çok sembolik ve siyasi baskı niteliği taşıdığı değerlendiriliyor. Buna rağmen tasarının hem Temsilciler Meclisi hem de Senato’dan geçmesi, Kongre’nin İran konusunda Trump yönetimine yönelik rahatsızlığını açık biçimde ortaya koydu.
Uzmanlara göre karar, ABD’de başkanın askeri güç kullanma yetkisi ile Kongre’nin savaş yetkileri arasındaki eski tartışmayı yeniden gündemin merkezine taşıdı.
Kongre’de İran savaşı rahatsızlığı büyüyor
Senato’daki oylama, Washington’da İran savaşı ve ABD’nin bölgedeki askeri varlığına ilişkin tartışmaların arttığı bir dönemde yapıldı. Hem Demokratlar hem de bazı Cumhuriyetçiler, İran’a yönelik askeri sürecin maliyeti, Amerikan askerlerinin güvenliği ve bölgedeki istikrarsızlık riskleri konusunda endişelerini dile getiriyor.
Kararın kabul edilmesi, Kongre’nin Trump yönetimine “İran konusunda tek başına hareket etme” mesajına karşı çıktığı şeklinde yorumlandı. Özellikle Cumhuriyetçi senatörlerin bir bölümünün tasarıya destek vermesi, Trump’ın kendi partisinde de İran politikası konusunda tam destek görmediğini ortaya koydu.
Bu durum, ABD yönetiminin İran’la yürüttüğü süreç, ateşkes veya anlaşma arayışları ve askeri harcamalar üzerindeki Kongre denetimini daha da önemli hale getirdi.
Pentagon’un ek bütçe talebi dikkat çekti
Oylama, Pentagon’un Kongre’den ek kaynak talep ettiği bir döneme denk geldi. ABD Savunma Bakanlığı’nın İran savaşı, mühimmat takviyesi ve askeri stokların yenilenmesi için 80 milyar dolarlık kaynak talep ettiği belirtiliyor.
Bu talep, Kongre’de askeri harcamaların kapsamı ve İran politikasının maliyeti konusunda yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Demokratlar, Trump yönetiminin İran politikasının hem diplomatik hem de ekonomik açıdan ağır sonuçlar doğurduğunu savunurken, bazı Cumhuriyetçiler de savaşın maliyetinden ve sürecin yönetiminden rahatsızlık duyuyor.
Pentagon’un talebiyle Senato’daki savaş yetkileri oylamasının aynı döneme denk gelmesi, Washington’daki İran tartışmasının yalnızca dış politika değil, bütçe ve kamu kaynakları açısından da büyüdüğünü gösterdi.
Trump yönetimine siyasi uyarı
Senato’dan geçen karar, Trump yönetimine yönelik doğrudan bir siyasi uyarı niteliği taşıyor. Karar tam anlamıyla bağlayıcı görülmese de Kongre’nin İran konusunda yürütme organını denetleme isteğini ortaya koyuyor.
ABD’de savaş yetkileri tartışması uzun süredir başkanlar ile Kongre arasında gerilim konusu olmayı sürdürüyor. İran dosyası ise bu tartışmayı yeniden alevlendirdi.
Senato’daki son oylama, Trump’ın İran politikasına yönelik tepkilerin Kongre’de daha görünür hale geldiğini gösterirken, Washington’da önümüzdeki günlerde hem askeri yetkiler hem de İran’la yürütülen diplomatik süreç konusunda yeni tartışmaların yaşanabileceğine işaret ediyor.