Nöbetçi Eczaneler
ABD’nin Türkiye’yi “üretim kapasitesi” açısından bir seçenek olarak masaya aldığı iddiası, Middle East Eye’ın (MEE) görüştüğü kaynaklara dayandırılıyor. Haberde; temasların geçen yıldan bu yana sürdüğü, farklı işbirliği modellerinin değerlendirildiği ve özellikle ABD Donanması’nın programlarında biriken gecikmelerin aşılmasına dönük arayışların öne çıktığı belirtiliyor.
Masadaki başlıklar: Parça tedariki, fırkateyn seçeneği, üretim modeli
MEE’ye konuşan yetkililerin aktardığına göre görüşmeler; gemi bileşenlerinin tedariki, ABD Donanması’na destek sağlayabilecek üretim/tedarik modelleri ve fırkateyn inşası ihtimalini kapsıyor.
Yasal çerçeve: “Yurt dışında inşa” kısıtı ve istisna mekanizması
ABD mevzuatında, silahlı kuvvetler için inşa edilecek gemilerin (ve gövde/üst yapı gibi ana bileşenlerinin) yabancı tersanelerde üretilmesine yönelik açık bir yasak bulunuyor. 10 U.S.C. § 8679 maddesi, ulusal güvenlik gerekçesiyle başkanlık muafiyeti/istisnası öngörse de genel kural “yabancı tersanede inşa edilmez” şeklinde.
Bu yaklaşım, savunma alımları düzenlemelerine de “yabancı tersanede inşa sözleşmesi yapılamaz” çerçevesinde yansıyor.
Türkiye’nin tersane kapasitesi ve “MİLGEM” birikimi
Türkiye’nin son yıllarda deniz platformlarında üretim kapasitesini artırdığı; tersanelerin aynı anda çok sayıda askeri gemi projesi yürütebildiği vurgulanıyor. MEE’nin daha önceki bir dosyasında, Türk tersanelerinde eş zamanlı çok sayıda (31) savaş gemisi projesinin sürdüğü belirtilmişti.
Öte yandan, Türkiye merkezli TAIS’in İstanbul sınıfı fırkateynler üzerinden Endonezya için iki gemilik yeni bir anlaşma imzaladığı bilgisi de sektörde Türkiye’nin üretim kabiliyetine işaret eden güncel örnekler arasında gösteriliyor.
ABD’de üretim darboğazı: Fırkateyn programındaki iptaller ve yeni arayışlar
ABD Donanması’nın sorunlu programları, “yeni seçenek arayışı” tartışmalarını hızlandıran bir arka plan oluşturuyor. Constellation sınıfı fırkateyn programında yaşanan gecikme ve maliyet sorunlarının ardından, ABD Deniz Kuvvetleri Bakanı John Phelan’ın programı fiilen küçülten iptal kararları aldığı; yalnızca ilk iki geminin devam edeceği değerlendirmeleri kamuoyuna yansıdı.
“ABD tersanelerine yatırım” hattı: Hanwha örneği
ABD’nin kapasite açığını kapatmak için müttefiklerin “ABD içindeki” üretim altyapısına dahil olmasına yönelik örneklerden biri de Hanwha’nın Philadelphia’daki tersaneyi 100 milyon dolarlık anlaşmayla devralması.