İran-ABD Müzakereleri Yer ve Kapsam Anlaşmazlığı Nedeniyle Çıkmaza Girdi

ABD merkezli haber kuruluşları, İran ile ABD arasında 7 Şubat Cuma günü yapılması planlanan görüşmelerin, yer ve gündem/kapsam konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle askıda kaldığını yazdı. Axios, ABD’li yetkililere dayandırdığı haberinde; görüşmelerin İstanbul’da ve bölgesel ülkelerin gözlemci/katılımcı olduğu bir formatta planlandığını, ancak İran’ın mekânın Umman’a alınması ve formatın daraltılması yönündeki taleplerinin Washington tarafından kabul edilmemesi üzerine sürecin “çözülmeye başladığını” aktardı.

“Yer” ve “kapsam” düğümü: İstanbul’dan Umman’a mı?

Reuters’ın Axios kaynaklı haberine göre, görüşmelerin Türkiye yerine Umman’da yapılması İran’ın talebiyle gündeme geldi; ABD tarafının buna yeşil ışık yaktığı, ayrıca bazı Arap ve Müslüman ülkelerin görüşmelere nasıl dâhil olacağına ilişkin temasların sürdüğü bildirildi.

Financial Times da İran’ın, gündemin yalnızca nükleer dosyayla sınırlandırılmasını istediğini; Washington’un ise daha geniş başlıkları (balistik füze programı ve bölgesel faaliyetler gibi) gündeme almak istediğini yazdı.

ABD: “Görüşmeye hazırız” mesajı sürüyor, ancak belirsizlik var

Associated Press, İran medyasının görüşmelerin Umman’da yapılacağını duyurduğunu; ABD’nin ise yeri resmen teyit etmese de Washington’un görüşme fikrinden tümüyle vazgeçmediğine işaret eden açıklamalar bulunduğunu aktardı.
Öte yandan Axios, ABD tarafında “İran’ın fiilen masadan kalktığı” değerlendirmesinin öne çıktığını, diplomatik kanalın daralmasının krizi tırmandırma riskini artırdığı yorumlarını öne çıkardı.

Neden kritik?

Bu temas hattı, son dönemde bölgesel gerilimin yükseldiği bir dönemde çatışma riskini yönetebilecek az sayıdaki diplomatik kanaldan biri olarak görülüyor. Format ve gündem üzerindeki çekişme; bir yandan müzakereyi mümkün kılacak asgari çerçeve arayışını, diğer yandan tarafların “ne konuşulacak” sorusuna verdiği farklı yanıtları görünür kılıyor.

Bundan sonra ne olabilir?

Mevcut tablo, iki olasılığı öne çıkarıyor:

1. Mekân/format uzlaşısı ile görüşmelerin Umman’da, daha dar bir çerçevede başlaması;

2. Kapsam tartışmasının aşılamaması halinde, planlanan takvimin ertelenmesi ya da fiilen iptal edilmesi.