Nöbetçi Eczaneler
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından nişasta bazlı şeker üretimi ve ticareti yapan bazı firmalara yönelik yürütülen soruşturmanın Konya ayağına ilişkin yeni ayrıntılar ortaya çıktı.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, İstanbul merkezli soruşturma kapsamında İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Ankara, Konya, İzmir, Gaziantep ve Adana’da eş zamanlı adli işlemler gerçekleştirildiğini açıkladı.
Soruşturma kapsamında 25 şirkete ait 26 adreste arama ve evraka el koyma işlemi yapılırken, şirket yöneticisi olduğu belirtilen 47 şüpheli gözaltına alınmak yerine çağrı yoluyla ifadeye davet edildi.
Soruşturmanın konusu ne?
Kamuoyuna “Şeker Soruşturması” adıyla yansıyan dosya, pancardan üretilen kristal veya sofralık şekerin genel olarak incelenmesine değil, nişasta bazlı şeker üretimi ve ticaretindeki usulsüzlük iddialarına dayanıyor. Nişasta bazlı şeker; çoğunlukla mısırın yanı sıra buğday, patates ve benzeri ürünlerden elde edilen nişastanın işlenmesiyle üretilen, temel olarak glukoz veya fruktoz içeren şekerleri ifade ediyor. Bu ürünlerin yasal üretimi ve kullanımı mümkün olmakla birlikte, iç piyasaya verilebilecek miktar kota ile sınırlandırılıyor. A ve B kotaları dışında üretilen “C şekeri” ise kural olarak yurt içinde pazarlanamıyor. Soruşturmada, kota dışında kalan bazı nişasta bazlı şekerlerin aracı firmalar üzerinden iç piyasaya sürüldüğü ve ticaretin gerçek ürün cinsinden farklı faturalarla gizlendiği iddiaları araştırılıyor.
Denetim raporlarının ardından soruşturma başlatıldı
Soruşturmanın, Tarım ve Orman Bakanlığı Şeker Dairesi Başkanlığının denetimleri ile Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının incelemeleri sonucunda başlatıldığı bildirildi.
Basına yansıyan bilgilere göre incelemeler, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında nişasta bazlı şeker üreten, satan, dağıtan veya üretiminde kullanan firmaların işlemlerini kapsıyor.
Denetimlerde bazı şirketlerin Şeker Kanunu ile belirlenen üretim kotalarını ve iç piyasa satış sınırlamalarını ihlal ettiği, yurt içinde pazarlanmaması gereken nişasta bazlı şekerleri aracı şirketler üzerinden piyasaya sürdüğü ileri sürüldü.
Konya’da iki şirketin adı geçiyor
Adalet Bakanlığının resmî açıklamasında işlem yapılan şirketlerin isimleri paylaşılmadı. Ancak basına yansıyan soruşturma raporlarında Konya’nın Karatay ilçesinde faaliyet gösteren iki şirketin adı yer aldı.
Bu şirketlerin Artı Endüstriyel Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile Küçükmeral Gıda İnşaat Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi olduğu belirtildi.
Her iki şirketin de nişasta ve şeker türevlerinin ticareti alanında faaliyet gösterdiği biliniyor. Küçükmeral Gıda’nın kurumsal bilgilerinde nişasta grubu, glukoz ve fruktoz şurupları, maltodekstrin ve kristal şeker gibi ürünlerin satışını yaptığı belirtiliyor.
Artı Endüstriyel Gıda hakkındaki iddia
Basına yansıyan soruşturma raporlarına göre Artı Endüstriyel Gıda’nın, Ak Nişasta’dan temin ettiği nişasta bazlı şekeri “maltodekstrin” adıyla faturalandırarak gıda üreticilerine dağıttığı ileri sürülüyor.
İddianın temelinde, faturada gösterilen maltodekstrin ile müşterilere fiilen teslim edilen ürünün aynı olmadığı değerlendirmesi bulunuyor.
Şirket hakkındaki bu suçlama soruşturma kapsamında incelenirken, şu aşamada kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmuyor.
Küçükmeral Gıda’ya kayıt dışı satışlara aracılık iddiası
Konya’da soruşturma kapsamında adı geçen diğer şirket Küçükmeral Gıda oldu.
Şirketin, Sunar Mısır’ın kayıt dışı olduğu ileri sürülen satışlarına aracılık ettiği ve bazı elden nakit tahsilatlarının yönetiminde rol aldığı iddia ediliyor.
Söz konusu iddiaların Tarım ve Orman Bakanlığı ile Vergi Denetim Kurulu raporlarından soruşturma dosyasına yansıdığı öne sürülüyor. Küçükmeral Gıda ve yöneticileri hakkında da kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmuyor.
Faturadaki ürün ile teslim edilen ürün karşılaştırılıyor
Soruşturmanın en önemli başlıklarından birini, ticarete konu ürünlerin faturalandırılma biçimi oluşturuyor.
Yapılan incelemelerde bazı ürünlerin “maltodekstrin”, “glukoz”, “nişasta” ve “fruktoz” gibi adlarla faturalandırıldığı, ancak faturada belirtilen ürün ile fiilen teslim edilen ürünün cinsi arasında farklılıklar bulunduğu ileri sürüldü.
Bu ürün adlarının kullanılması tek başına suç oluşturmuyor. Soruşturmanın konusu, faturada gösterilen ürünün gerçekten teslim edilip edilmediği ve kota kapsamında bulunmayan nişasta bazlı şekerin farklı bir ürün gibi gösterilerek iç piyasaya sürülüp sürülmediği üzerinde yoğunlaşıyor.
Bu yöntemle hem nişasta bazlı şekere uygulanan kota ve iç piyasa sınırlamalarının aşılmış olabileceği hem de kayıt dışı ticaret ve vergi kaybı meydana gelmiş olabileceği değerlendiriliyor.
Dosya farklı suçlar yönünden inceleniyor
Soruşturma; bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaçların ticareti, vergi kaçakçılığı, muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya kullanma, özel belgede sahtecilik ve fiyatları etkileme suçları yönünden sürdürülüyor.
Dosyada yalnızca üretici şirketlerin değil, kota dışında üretildiği ileri sürülen ürünleri dağıtan toptancıların ve bu ürünleri imalatta kullandığı iddia edilen gıda firmalarının işlemleri de inceleniyor.
Soruşturmayı İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu koordinesinde, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü yürütüyor.
Konya ayağındaki inceleme sürüyor
Soruşturmanın Konya ayağında şu ana kadar kamuoyuna yansıyan bilgilere göre iki şirket bulunuyor. Şirketlerde arama ve evraka el koyma işlemi yapılırken, yöneticiler çağrı yoluyla ifadeye davet edildi.
Adalet Bakanlığının açıklamasında bu dosya kapsamında herhangi bir tutuklama, gözaltı veya kayyum kararı duyurulmadı. Mevcut süreç, şirketlerde ele geçirilen belge ve kayıtların incelenmesi ile şüphelilerin ifadelerinin alınması aşamasında devam ediyor.
Artı Endüstriyel Gıda ve Küçükmeral Gıda hakkındaki suçlamalar henüz iddia aşamasında bulunuyor. Şirketler ve yöneticileri yönünden kesinleşmiş bir suç veya mahkûmiyet kararı bulunmuyor.