Nöbetçi Eczaneler
Tarım ve Orman Bakanlığı, tüketicilerin korunması ve gıda konusunda doğru bilgilendirilmesi amacıyla etiket ve menülerde yeni bir dönemi başlattı. Son 2 yılda “Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği”nde yapılan kapsamlı düzenlemelerle, gıdalarda yanıltıcı görsel, isim ve ifadelerin önüne geçilmesi hedeflendi.
Düzenlemelerle gıda etiketlerinin daha kolay okunması, tüketicinin ürünü satın almadan önce doğru bilgiye ulaşması ve gıda okuryazarlığının desteklenmesi amaçlandı.
Yeni kurallar kapsamında marketlerde satılan ürünlerden restoran menülerine kadar birçok alanda etiketleme, adlandırma ve bilgilendirme şartları değiştirildi.
32 gıda kapsam dışında bırakıldı
Yapılan düzenleme çerçevesinde Avrupa Birliği listesinde yer alan ve Türkiye’de kullanımı uygun görülen yeni gıdalar mevzuat kapsamına alındı.
AB listesindeki 189 yeni gıda bileşeni düzenlemeye dahil edilirken, 32 gıda ise çeşitli nedenlerle kapsam dışında bırakıldı. Bu gıdaların kapsam dışında tutulmasında GDO’lu mikroorganizma kullanılarak üretilmesi, domuz kaynaklı olması veya böcek içermesi gibi gerekçelerin etkili olduğu belirtildi.
Etiketlerde ürün adı ve net miktar daha görünür olacak
Yeni dönemde gıdaların adı ve net miktarının tüketicinin kolaylıkla görebileceği bir yerde bulunması zorunlu hale getirildi.
Alkol, şeker veya tatlandırıcı içeren ürünlerde ise bu bilgilerin diğer bilgilerden ayrı, açık ve belirgin biçimde yazılması şartı getirildi.
Böylece tüketicinin ürün içeriğini daha hızlı ve net şekilde görmesi, yanıltıcı ambalaj ve ifade kullanımının azaltılması hedefleniyor.
Aromalı ürünlerde gerçek gıda görseli kullanılamayacak
Aroma verici kullanılarak üretilen ürünlerde de önemli değişikliğe gidildi. Bu ürünlerin etiketlerinde gerçek gıda görsellerinin kullanılmasına yasak getirildi.
Ayrıca ürünün “aromalı” olduğunun açık şekilde belirtilmesi zorunlu hale getirildi.
Bu kapsamda, örneğin yalnızca aroma vericiyle belirli bir tat kazandırılan ürünlerde, tüketicide gerçek meyve, süt ürünü veya başka bir ana bileşen kullanıldığı algısı oluşturulamayacak.
“Tadında”, “lezzeti” ve “keyfi” ifadeleri yasaklandı
Birbiriyle karıştırılabilecek gıdaların adında ve etiketinde, sahip olmadığı özelliklere atıf yapan ifadeler de yasaklandı.
Bu kapsamda ürünlerde “tadında”, “lezzeti”, “keyfi” gibi tüketiciyi yanıltabilecek ifadeler kullanılamayacak.
Tereyağı aroması eklenmiş ayçiçeği yağı ve margarinlerde “tereyağı tadında”, “tereyağı lezzeti” ve “tereyağı keyfi” gibi ifadeler yer alamayacak.
Benzer şekilde kokolin ürünlerinde “çikolata tadında”, “çikolata lezzeti” ve “çikolata keyfi” gibi ifadelerin kullanımı da engellendi.
Sütlü buz ürünlerinde “dondurma keyfi” veya “dondurma lezzeti” gibi tüketicide dondurma algısı oluşturabilecek ifadeler de yasak kapsamına alındı.
Zeytinyağı algısı oluşturan görseller kullanılamayacak
Zeytinyağı hariç bitkisel yağlarda zeytin veya zeytin ağacı görselleri kullanılamayacak.
Bu ürünlerde “zeytinyağı tadında” veya “zeytinyağı lezzetinde” gibi ifadeler de yer alamayacak.
İçeriğinde farklı bitkisel yağlarla birlikte tereyağı veya zeytinyağı bulunan ürünlerde de yalnızca bu bileşenler öne çıkarılarak “tereyağlı” veya “zeytinyağlı” şeklinde adlandırma yapılamayacak.
“Köy ürünü” algısına sınırlama
Düzenlemelerle, tüketicide “köy ürünü” algısı oluşturabilecek marka ve ifadelerin kullanımına da sınırlama getirildi.
Kanatlı hayvan ürünlerinde ise hayvanların yetiştirme metoduna uygun olmayan ve tüketiciyi yanıltabilecek görsellerin kullanılmasının önüne geçildi.
Bu adımla, özellikle doğal, geleneksel, köy üretimi veya özel yetiştirme yöntemi algısı oluşturan ancak gerçeği yansıtmayan tanıtımların engellenmesi amaçlanıyor.
Baklavada “yer fıstıklı” ifadesi zorunlu olacak
Toplu tüketim yerlerinde servis edilen veya satış yerlerinde paketlenerek sunulan gıdalarda da tüketicinin satın alma tercihini etkileyebilecek bileşenlerin açıkça belirtilmesi zorunlu hale getirildi.
Birbirinin yerine kullanılabilen bileşenlerin, gıdanın adıyla birlikte tüketicinin görebileceği şekilde sunulması kararlaştırıldı.
Bu kapsamda, yer fıstığıyla üretilen baklavada yalnızca “fıstıklı” ifadesi kullanılamayacak. Ürünün “yer fıstıklı” olduğu açık şekilde belirtilecek.
Yerli ve ithal ürünlerde yanıltıcı algı engellenecek
Düzenlemeler kapsamında, yurt içinde üretilen ürünlerde ithal algısı oluşturacak marka, ifade ve görsellerin kullanımı yasaklandı.
Aynı şekilde ithal ürünlerde de yurt içinde üretildiği izlenimi verecek ifade ve görseller kullanılamayacak.
Bu düzenlemeyle tüketicinin ürünün menşei konusunda yanıltılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Bazı şekil ve görsellerle gıda satışı yapılamayacak
Gıdaların silah, kafatası, beyin, dudak ve göz gibi şekil veya görsellerle piyasaya arz edilmesi de yasaklandı.
Bu adımla özellikle çocukları etkileyebilecek, gıda algısını bozabilecek veya uygunsuz çağrışımlar oluşturabilecek sunumların engellenmesi amaçlandı.
Krema yoksa “krema sos” yazacak
Yeni düzenlemeyle içeriğinde krema bulunmayan ürünlerde “krema” ifadesi kullanılamayacak.
Bu tür ürünlerde “krema sos” ifadesi yer alacak. Böylece tüketicinin ürün içeriği konusunda yanlış yönlendirilmesinin önüne geçilecek.
Bitki çaylarında ise hazırlama yönteminin etiket üzerinde açık şekilde belirtilmesi zorunlu olacak.
Restoran menülerinde içerik ve enerji bilgisi yer alacak
Düzenlemeler yalnızca market ürünleriyle sınırlı kalmayacak. Restoran, kafe ve toplu tüketim yerlerinde de tüketiciyi bilgilendirmeye yönelik yeni kurallar uygulanacak.
Menülerde ürün içerikleri ile enerji değerlerine ilişkin bilgilerin tüketicilere sunulması şartı getirildi.
Bu uygulamayla tüketicilerin özellikle alerjen, kalori, içerik ve ürün bileşeni bakımından daha bilinçli tercih yapabilmesi hedefleniyor.
Amaç tüketicinin doğru bilgilendirilmesi
Tarım ve Orman Bakanlığının hayata geçirdiği düzenlemelerle gıda etiketlerinde şeffaflığın artırılması, yanıltıcı isim ve görsellerin önüne geçilmesi, tüketicinin satın aldığı ürün hakkında açık bilgiye ulaşması amaçlanıyor.
Yeni dönemle birlikte market raflarında, paketli ürünlerde, restoran menülerinde ve toplu tüketim yerlerinde daha açık, anlaşılır ve doğru bilgilendirme yapılması zorunlu hale gelecek.